میحمەد ساڵح ئیبراهیم جومعە ناسراو بە (دکتۆر میحمەد ساڵح جومعە)، لەساڵی 1953 ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری کۆمەڵەی قوتابیانی کورد لە قامیشلۆی ڕۆژئاوای کوردستان (سوریا) بووە، لە ساڵی 1966 پەیوەندی بە ڕێکخراوەکانی پارتی دیموکراتی کوردستانی عێراقەوە کرد لە ئەوروپا. لە ساڵی ١٩٧٩ لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەی نۆیەمەوە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. ساڵی 1979 لە یەکەمین کۆبوونەوەی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستان بە ئەندامی مەکتەبی سیاسی حیزبی دێموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا.

ژیاننامە

میحمد ساڵح ئیبراهیم جومعە ناسراو بە (دکتۆر میحمەد ساڵح جمعە)، لە ساڵی ١٩٣٧ لە گوندی کیستەک لە پارێزگای قامیشلۆ لە ڕۆژئاوای کوردستان لە دایکبووە. لە ساڵی ١٩٥٩ لە بەشی فەلسەفەی زانکۆی دیمەشق وەرگیراوە، بەڵام دوای ماوەیەکی کورت وازی لە خوێندن هێناوە و چووە ئەڵمانیا. لە ساڵی ١٩٦٠ لە بەشی ئابووری زانکۆی میونشن وەرگیراوە. لە ٢٧ی ئابی ١٩٦٠ لە کاتی گەڕانەوەی لە کۆنگرەی کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوروپا (ک.س.س.ئێ)، بەهۆی ڕووداوێکی ئۆتۆمبێلەوە بە سەختی بریندار دەبێت. لە ساڵی ١٩٦٣ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە زانستە نێودەوڵەتییەکان لە زانکۆی میونشن لە کۆماری فیدراڵی ئەڵمانیا وەرگرتووە. ساڵی ١٩٦٧ بڕوانامەی ماستەر لە ئابووری سیاسی لە زانکۆی کارل هۆرست لە کۆماری دیموکراتی ئەڵمانیا وەرگرتووە. ساڵی 1972 دکتۆرای لە بواری ئابووری لە زانکۆی کارل هۆرست لە کۆماری دیموکراتی ئەڵمانیا وەرگرتووە. لە نێوان ساڵانی ١٩٧٢ بۆ ١٩٧٥ لە زانکۆی هومبۆڵت لە بەرلین وانەبێژ بووە، لە ساڵی ١٩٩٣ وەک مامۆستای زانکۆ خانەنشین بووە، زمانی کوردی، عەرەبی، سریانی، ڕووسی، ئەڵمانی، ئینگلیزی و فارسی شارەزایە.

لاپەڕەی کار

لە ساڵی ١٩٥٣ ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە شاری قامیشلۆی سوریا بووە. ساڵی 1957 بووەتە ئەندامی پارتی دیموکراتی کورد کە پێشتر بە (پارتی دیموکراتی کوردستان) ناسرابوو. ساڵی ١٩٦٠ پەیوەندی بە ڕێکخراوەکانی کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوروپا کردووە. لە نێوان ٢٢ بۆ ٢٦ی ئابی ١٩٦٠ نوێنەری کۆنگرەی پێنجەمی کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوروپا لە شاری ڕۆژاڤا بەرلین بووە. ئه ندامی پارتی دیموکراتی کوردستان له ئه وروپا و به ڕپرسی په یوه ندییه کانی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان - سوریا و پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق بووه . لە نێوان ساڵانی (1960-1964) ئەندامی کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوروپا (K.S.S.E.) بووە. لە نێوان ٩ بۆ ١٥ی پووشپەڕی ١٩٦٣ نوێنەری کۆنگرەی هەشتەمی کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوروپا لە شاری میونشنی ئەڵمانیا بووە و وەک ئەندامی کۆمیتەی نووسەرانی گۆڤاری هەواری ولات کە ئۆرگانی کۆمەڵەکە بووە. لە نێوان ٢٦ بۆ ٣٠ی ئابی ١٩٦٦ لە کۆنگرەی یازدەهەمی کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوروپا (K.S.S.E) لە بەرلینی ڕۆژئاوا بەشداری کردووە. ساڵی 1968 ئەندامی سکرتاریەتی کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوروپا و نوێنەری حیزبی دێموکراتی کوردستان لەم کۆمەڵەیە بووە. ساڵی 1966 بەرپرسی ڕێکخراوەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان لە ئەوروپا بووە. ساڵی 1970 سەرۆکی شاندی کۆمەڵەی خوێندکارانی کوردستان بووە لە... کۆنگرەی هەشتەمی حیزبی دێموکراتی کوردستان بوو. لە ساڵی ١٩٧٠ نوێنەری... کۆنگرەی هەشتەمی حیزبی دێموکراتی کوردستان لە نێوان ١٦ بۆ ٢٠ی شوباتی ١٩٧٢ بەشداری لە کۆنگرەی پانزەهەمی کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوروپا (K.S.S.E) لە شاری بوخارێستی ڕۆمانیا کردووە. لە ساڵی ١٩٧٥ لە کۆنگرەی بەرلینی کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوروپا بە ئەندامی سکرتاریەتی مەکتەبی سیاسی هەڵبژێردرا.

لە ساڵی ١٩٧٩ ئەندامی دەستەی سەرپەرشتیاری… کۆنگرەی نۆیەمی پارتی دیموکراتی کوردستان ساڵی 1979 لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی کۆنگرەی نۆیەم هەڵبژێردرا. ساڵی 1979 لە یەکەمین کۆبوونەوەی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستان بە ئەندامی مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. ڕۆژی ١٥ی نیسانی ١٩٧٩ وەک بەشێک لە شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان سەردانی دوکتور عەبدولڕەحمان قاسملۆی کرد. لە ٢٥ی تشرینی دووەمی ١٩٧٩ ئەندامی شاندی حیزبی دێموکراتی کوردستان بوو بۆ سەردانی شاری مەهاباد بۆ پتەوکردنی پەیوەندییەکانی نێوان حیزبی دێموکراتی کوردستان و حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران. لە ساڵی ١٩٧٩ مامۆستا بووە لە پەیمانگای ڕاهێنانی کادری خولا ڕەجان. لە ١ی نیسانی ١٩٨١ تا ٧ی خاکەلێوەی ١٩٨١ مامۆستای پۆلی ئابووری سیاسی پۆلی حەوتەمی ئینستیتیوتی کادری حیزبی دێموکراتی کوردستان لە گوندی ڕەجان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بووە. تا ساڵی 1982 بەرپرسی لیژنەی سەرپەرشتیاری ناردنی هێزی پێشمەرگە بۆ باشووری کوردستان بووە.

لە ساڵی ١٩٨٩ ئەندامی دەستەی سەرپەرشتیاری… کۆنگرەی دەیەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو. لە ساڵی ١٩٨٩ لە... کۆنگرەی دەیەمی پارتی دیموکراتی کوردستان وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی حیزب و ئەندامی مەکتەبی سیاسی هەڵبژێردرا. لە ١٣ی ژانویەی ١٩٩٠ وەک ئەندامی لیژنەی پەیوەندییەکانی ئەوروپا دەستنیشانکرا. لە کۆتایی مانگی تەمموزی ساڵی ١٩٩٠، بە نوێنەرایەتی سەرۆک مەسعوود بارزانی، بەشداری لە کۆنگرەی کوردانی یەکێتی سۆڤیەت کرد، کە لەلایەن ئەکادیمیای زانستەکانی یەکێتی سۆڤیەت لە مۆسکۆ ڕێکخرابوو. لە ساڵی ١٩٩٣ ئەندامی لیژنەی سەرپەرشتیاری… کۆنگرەی دەیەمی پارتی دیموکراتی کوردستان – یونایتد. لە ٢٢ی ئابی ١٩٩٣ لەگەڵ هەڵبژاردنی نوێنەرانی کۆنگرە، بووە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی چاودێری و لێکۆڵینەوەی پارتی دیموکراتی کوردستان – یەکگرتووی کۆنگرەی یازدەهەم.

لە ١٦ی ئابی ١٩٩٦، بۆ خزمەتەکانی لە... شۆڕشی گوڵان و ڕاپەڕینی باشووری کوردستان، لە ٥٠ ساڵەی یۆبیلی زێڕینی حیزب، لە لایەن سەرۆک کۆمارەوە مەسعوود بارزانی مەدالیای نەمریی بارزانی پێبەخشرا. ڕۆژی شەممە ٢ی تشرینی دووەمی ١٩٩٦ بابەتەکانی خۆی لە ڕۆژنامەی خەبات ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان - یەکگرتوو بڵاوکردەوە. لە ساڵی 1996 وتارەکانی لە گۆڤاری دەنگێ جنێ ئۆرگانی مەکتەبی سیاسی سکرتاریەتی یەکێتی ژنانی کوردستان نووسیوە. لە ساڵی 1997 ئەندامی لیژنەی ئاشتی لە نێوان یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان بووە. لە مانگی شوباتی ساڵی 1999 لەگەڵ 40 ڕۆشنبیری کوردی نیشتەجێی کۆماری ئەڵمانیا، پیرۆزبایی دەستپێکردنی پەخشی تەلەفزیۆنی نێودەوڵەتی لە شارۆچکەی پیرمام لە سەرۆک کوردستان تیڤی کرد. مەسعوود بارزانی لە ساڵی ١٩٩٩ ئەندامی لیژنەی ئامادەکاریی… دوانزەهەمین کۆنگرەی پارتی دیموکراتی کوردستان و ئەندامی لیژنەی چاودێری دوانزەهەمین کۆنگرەی پارتی دیموکراتی کوردستان ڕۆژانی شەممە و یەکشەممە ١٢ و ١٣ی ئابی ٢٠٠٠، یەکێک بوو لە سەرپەرشتیارانی کۆنفرانسی شەشەمین کۆنفرانسی کۆمیتەی ئەوروپی لە فرانکفۆرت (کۆماری فیدراڵی ئەڵمانیا). ڕۆژی یەکشەممە ٢٢ی خەزەڵوەری ساڵی ١٣٩٣ی هەتاوی، لە ڕۆژنامەی "بیرەیتی" ئۆرگانی حیزبی دێموکرات وتارێکی نووسی. لە ساڵی ٢٠١٠ نوێنەری... سێزدەهەمین کۆنگرەی پارتی دیموکراتی کوردستان ساڵی ٢٠١٠ بووە یەکێک لە ڕاوێژکارانی سەرۆک کۆمار. مەسعوود بارزانی.

بەرهەمەکانی: ١.

1- وەرگێڕانی دەستووری کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوروپا (K.S.S.E).

٢- وەرگێڕانی پەیڕەو و بەرنامەی کۆنگرەی پێنجەمی پارتی دیموکراتی کوردستان لە ساڵی ١٩٦٠ بە ئامانجی دامەزراندنی پارتی دیموکراتی کوردستان - تورکیا.

3- بارزانی و تەڤگەری ئازادی کورد 1931-1958.

4- بارزانی و تەڤگەری ئازادی کورد 1958-1961.

5 - پوختەی مێژووی کورد و کوردستان.

6 - مێژووی دەوڵەت و میرنشینە کوردییەکان لە سەردەمی ئیسلامیدا.

٧ - بەرگی دووی پوختەی مێژووی کورد و کوردستان.

8 - مێژووی کورد و بارودۆخی ئێستای.

9- ڕووناکی و بینین.

10 - کوردستانی تورکیا لە نێوان دوو جەنگدا.

11- ستراتیژی سیاسی و سەربازی - بزووتنەوەی نەتەوەیی کورد - هەڵسەنگاندنێک بۆ مێژوو و ئێستا، هەروەها یەکێکی دیکەی بوون.

12 - زانستی مێژوو لە ئەوروپا، فەلسەفەکەی، شێوازەکەی، گەشەکردنی.

13 - تێڕامان لە مێژووی کوردستان و مێژوونووسی ڕۆژهەڵات.

14 - بزووتنەوەی کورد لە سەردەمی مۆدێرن و هاوچەرخدا.

15 - ئەکادیمیای زانستەکانی یەکێتی سۆڤیەت و ئەکادیمیای زانستەکانی ئەرمینیای سۆڤیەت لە ساڵی 1987.

16- نیکۆلۆ ماکیاڤێلی.

17 - گرێبەستی کۆمەڵایەتی.

18 - پێشکەوتنی سۆسیالیستی لە یۆتۆپیا بۆ زانست.

19 - ڕۆڵی کار لە گۆڕینی مەیمونەکان بۆ مرۆڤ.

20 - مانیفێستی حزبی شیوعی.

21 - سەبارەت بە مافی چارەی خۆنووسینی گەلان.

22 - سێ سەرچاوە و سێ پێکهاتەی مارکسی-لینینی.

23 - هونەری زمان لە هەرێمە کوردییەکان.

24 - لەسەر ڕێگای ئازادی کوردستان: کۆمەڵێک یادەوەری و باوەڕ لەسەر هەندێک ڕووداوی سیاسی لە ساڵانی 1956-1975.

25 - لەسەر گۆڕی شێر.

26 - سی ساڵ مێژووی کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوروپا.

27 - بڕوانامەی فەخری (بڕوانامەی فەخری بیدلیسی، دهۆک، 2006، چاپخانەی سپیرێز، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە، هیولەر، 2006).

28 - یوتۆپیا (تۆماس مۆر) چاپخانەی خانی - دهۆک - دەزگای چاپ و پەخشی سپیرێز، 2008.

29 - گوتارەکانی مێژووی فەلسەفە، بەرگی یەکەم (هێگڵ) لەسەر "سەبەتە"، 2011.

سەرچاوە:

١- ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای حیزبی دێموکرات.

2- میحمد ساڵح جومعە، سەردانەکەی سەرۆک بارزانی بۆ ئەوروپا و پرسی کورد، ڕۆژنامەی بریرایتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 3214، هێولێر، یەکشەممە، 22ی تشرینی یەکەمی 2000، ل. 7.

3- هارون یڵماز، دانیال مۆلەر و ئیسمەت شێریف وانلی، وەرگێڕانی سیروان شیسروزادە، کوردستان سۆر، کۆکردنەوە و وەرگێڕانی سیروان شیسرۆزادە، (تاران – شیرازەی کیتێن مێ – 1399ی کۆچی)، ل. 103.

4- هەڵبژاردنی ئەندامانی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان – عێراق، گۆڤاری گوڵان عەرەبی، دامەزراوەی گوڵان بۆ ڕۆشنبیری و پەیوەندی، ژمارە 41، ساڵی چوارەم، هێڤێر، 31ی تشرینی یەکەمی 1999 ز، ل. 12. 12.

5- سیامەند، ڕۆشنبیرانی کورد لە ئەڵمانیا پیرۆزبایی لە سەرۆک بارزانی دەکەن بەبۆنەی کردنەوەی کەناڵی "K.TV"، گۆڤاری گوڵان، دەزگای ڕاگەیاندنی گوڵان، ژمارە 33، ساڵی سێیەم، هەولێر، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، 25ی شوباتی 1999 ز، ل110-111.

6- عارف ڕۆشدی، کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوروپا لە نێوان ساڵانی 1956-1975، ڕۆژنامەی هێڤێر، ژمارە 3254، هێڤێر، پێنجشەممە، 30ی ڕێبەندانی 2020، ل. 6.

7- ئێلی کافەر، کوردە پەنابەرەکان: کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوروپا، بەرگی یەکەم، چاپی دووەم، (ئەستەنبوڵ – دارا خانی – 2019 ز)، ل77، 97، 125، 183، 186، 325، 340.

٨- زاهیر ڕۆژبەیانی، دیداری برایەتی و دکتۆر محمد ساڵح جومعە، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان، ژمارە ١٦٣٠، هێولێر، دووشەممە ٢٦ی نیسانی ١٩٩٣، ل. 5.

9- هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی کۆنگرێس کە (3) ژن و لێژنەی کاندیدکردن لەخۆدەگرێت، ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی یەکگرتووی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 945، هێولێر، هەینی 8ی تشرینی یەکەمی 1999، ل. 1.

10 - بەکر بارزانی، کەسایەتییە بەناوبانگەکانی کورد، بەرگی حەڤدە، (بەیروت – ناوەندی ڕۆشنبیری لوبنانی بۆ چاپ و چاپ و وەرگێڕان و دابەشکردن – 2012 ز)، ل. 234.

11 - پارتی دیموکراتی کوردستان، ڕێبەر، ژمارە 10، 13ی ڕێبەندانی 1990، ل. 4.

12 - پارتی دیموکراتی کوردستان، مەکتەبی سیاسی، بۆ / لیژنەی سەرپەرشتیکردنی جوڵەی هێزەکانمان بۆ ناو خاکی عێراق، تێکۆشەر، ژمارە 4061، 21ی حوزەیرانی 1982 ز، ل. 1.

١٣ - جێگای ژن لە کۆمەڵگای کوردستان، ٢٠١٧. شیرین ئامێدی، ڕۆڵی دایک لە ڕێنماییکردن و سزادانی منداڵان، گۆڤاری دەنگ جین، ئۆرگانی مەکتەبی سیاسی سکرتاریەتی یەکێتی ژنانی کوردستان، ژمارە 11، هەولێر، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، 11ی 1ی 1996، ل11-12.

14 - حامید گێوهەری، مەدالیای بارزانی: بەرزترین خەڵاتی ڕێز، بەرگی یەک، (هێلەر – دەزگای خێرخوازیی بارزانی – چاپخانەی حاجی هاشم – 2015 ز)، ل102-104.

15 - حەبیب محمد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان – عێراق (لە قۆناغە سەرەکییەکاندا) 1946-1993، (دهۆک – چاپخانەی خەبات – 1998 ز)، ل159، 174، 182.

16 - مێژووی بزوتنەوە کادرەکانی حیزب، لە شاخەوە بۆ شار، (هێلێر – ناوەندی لێکۆڵینەوە و هەڵسەنگاندن و ئەکادیمیای حیزب – چاپخانەی ڕۆژهەڵات – 2019 ز)، ل. 60.

17 - فاتیح ڕەسوڵ، چەند لاپەڕەیەک لە مێژووی کارەکانی گەلی کوردمان، بەرگی یەکەم، (سوید – چاپخانەی هەڵەبجە – 1979 ز)، ل. 266.

١٨ - لقی ئورووپایی کۆتایی بە کۆنفرانسی خۆی بە سەرکەوتوویی هێنا، ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی حیزبی دێموکرات، ژمارە ٩٨٩، هێولێر، هەینی ١٨ی ئابی ٢٠٠٠، ل. 2.

19 - کریم قادر، پانۆرامای کۆنگرەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان، ڕۆژنامەی بریرایەتی، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، ژمارە 2940، هەولێر، پێنجشەممە، 7ی تشرینی یەکەمی 1999، ل. 3.

20 - کۆمیتەی ئامادەکاری کۆنگرەی دوازدەهەم قۆناغی یەکەمی بەرنامەکەی تەواو کرد، ڕۆژنامەی خەبات، ئۆرگانی یەکگرتووی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 928، هەینی 11ی خەرمانانی 1999 ز، ل. 1.

21 - لە چوارچێوەی ئاهەنگی 50 ساڵەی (یۆبیلی زێڕین)، سەرۆک مەسعوود بارزانی بارزانی مەدالیا بەسەر تێکۆشەران و دایکانی شەهیدان دابەش دەکات، گۆڤاری گوڵان، ژمارە ٨٤، هێڤێر، ١ی ئەیلولی ١٩٩٦، ل. 9.

22 - میحمد ساڵح جومعە، واقیعی سیاسی ئێستای کوردستان، ڕۆژنامەی خەبات، ئۆرگانی یەکگرتووی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 801، شەممە، 2ی تشرینی دووەمی 1996 ز، ل. 3.

23 - ئەندامانی کۆمیتەی ئامادەکاری کۆنگرەی (12) کێن، ڕۆژنامەی خەبات، ئۆرگانی یەکگرتووی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 934، هەولێر، هەینی 23ی تەمموزی 1999 ز، ل. 3.

24 - کۆنگرێس دەستەی باڵای کۆنتڕۆڵ و لێکۆڵینەوەی هەڵبژارد، ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان، ژمارە 689، چوارشەممە، 25ی ئابی 1993، ل. 3.