مهندس و سیاستمدار محمد محمود عبدالرحمن خضیر، معروف به سامی، سامی عبدالرحمنصالح، که با نام دارا نیز شناخته میشود، در سال ۱۹۵۷ عضو انجمن دانشجویان کرد در اروپا، در سال ۱۹۶۶ عضو شورای رهبری انقلاب کردستان عراق و در سال ۱۹۶۶ عضو کنگره هفتم بود. هشتمین کنگره حزب دموکرات کردستان او به عنوان عضو کمیته مرکزی و بعداً به عنوان عضو مدرسه سیاسی حزب دموکرات کردستان انتخاب شد. در سال ۱۹۷۵، او به عضویت رهبری موقت حزب دموکرات کردستان درآمد. در سال ۱۹۷۹، در نهمین کنگره حزب دموکرات کردستان را ترک کرد. در سال ۱۹۸۱، حزب دموکراتیک خلق کردستان (PGDK) را تأسیس کرد. در سال ۱۹۹۳، او به صفوف حزب دموکرات کردستان بازگشت و در یازدهمین کنگره در سال ۱۹۹۳ و دوازدهمین کنگره در سال ۱۹۹۹ به عنوان عضو کمیته مرکزی و بعداً به عنوان عضو مدرسه سیاسی حزب دموکرات کردستان متحد انتخاب شد. در ۱ فوریه ۲۰۰۴، او در یک حمله تروریستی در مقر لیگ دوم حزب دموکرات کردستان (PDK) در شهر اربیل به شهادت رسید.
زندگینامه
محمد محمود عبدالرحمن در سال ۱۹۳۳ در شنگال-موصل متولد شد، در سال ۱۹۵۲ به عنوان نماینده دولت به بریتانیا اعزام شد و در سال ۱۹۵۳ در دانشگاه منچستر پذیرفته شد. در سال ۱۹۵۷ مدرک کارشناسی ارشد مهندسی برق دریافت کرد و به عراق بازگشت و در سال ۱۹۵۸ به عنوان مهندس در وزارت نفت منصوب شد. در همان سال، او یکی از بنیانگذاران اتحادیه مهندسان عراق بود و در سال ۱۹۵۹ به عنوان دبیر اتحادیه مهندسان عراق انتخاب شد. در سال ۱۹۵۹، او افسری با درجه افسر ذخیره دوم در موصل بود و در جریان شورش عقید رکن عبدالوهاب شواف (۱۰۱۶-۱۹۵۹) از زعیم رکن عبدالکریم قاسم (۱۹۶۳) حمایت کرد و در مقابل شورش عقید رکن عبدالوهاب شواف ایستاد. او در سال ۱۹۶۱ با دختر عمویش فوزیه امین عبدالرحمن ازدواج کرد. او در ۱ فوریه ۲۰۰۴ در یک حمله تروریستی در شهر اربیل توسط گروه تروریستی القاعده به شهادت رسید. او به زبانهای کردی، عربی و انگلیسی مسلط بود.
برگه کار
محمد محمود عبدالرحمن در سال ۱۹۵۴، زمانی که در بریتانیا دانشجو بود، به انجمن دانشجویان عراقی حزب کمونیست عراق پیوست و در دانشگاه منچستر بریتانیا به کمیته اجرایی دانشجویی حزب کمونیست عراق انتخاب شد و در سال ۱۹۵۷ به عضویت انجمن دانشجویان کرد در اروپا پذیرفته شد. در دهه پنجاه قرن بیستم، او مسئول حزب کمونیست عراق در بریتانیا بود.
پس از کودتای ۸ فوریه ۱۹۶۳ و اخراج کمونیستها، به صفوف نیروهای پیشمرگه پیوست و مبارزه خود را به عنوان روزنامهنگار آغاز کرد. او عضو هیئت تحریریه رادیو صدای کردستان عراق بود که از غار گیردرش در استان سلیمانیه پخش میشد. در سال ۱۹۶۵، عضو هیئت تحریریه روزنامه خِباتی، ارگان حزب دموکرات کردستان، بود و در همان سال، رئیس رادیو صدای کردستان شد.
در ۱ اوت ۱۹۶۶، او به عنوان عضو شورای رهبری انقلاب در کردستان عراق منصوب شد و بعداً به عضویت مدرسه اجرایی شورای رهبری انقلاب در کردستان عراق درآمد. در هر دو کنگره هفتم در سال ۱۹۶۶ و هشتم در سال ۱۹۷۰ حزب دموکرات کردستان، او به عنوان عضو کمیته مرکزی و سپس به مدرسه سیاسی حزب دموکرات کردستان انتخاب شد. در همان سال، او به عنوان معاون رئیس مدرسه نظامی دفتر اجرایی شورای رهبری انقلاب در کردستان عراق منصوب شد و همزمان به عنوان عضو کمیته روابط خارجی دفتر اجرایی شورای رهبری انقلاب در کردستان عراق منصوب شد. در ۱۵ آوریل ۱۹۶۷، تحت نظارت رئیس جمهور مصطفی بارزانی او به عنوان عضوی از مدرسه سیاسی حزب دموکرات کردستان، نماینده کنفرانس نظامی-سیاسی در کانی سیماق بود. در اواخر دهه شصت میلادی، همچنان در آموزش کادرها نقش داشت و به عنوان معلم دورههای آموزشی خدمت میکرد.
نوحات نقش مؤثری به عنوان یک رهبر نظامی ایفا کرد و در ۱۸ نوامبر ۱۹۶۹، بر نبرد پیرمگرون نظارت داشت و در پایان همان سال، نبرد سورداش را رهبری کرد. در ۱ مارس ۱۹۶۹، به عنوان فرمانده کل عملیات حمله به شرکت نفت کرکوک در باباگورگور منصوب شد. به دلیل توانایی و مهارتهایش، دائماً در زمان و مکان مناسب، بر تواناییها و مهارتهای خود در مبارزه سیاسی و دیپلماتیک تکیه میکرد. در سال ۱۹۷۰، او عضو کمیته صلح هفت نفره بین حزب دموکرات کردستان و حزب بعث سوسیالیست عرب بود. در ۱۰ دسامبر ۱۹۷۰، او عضو هیئت نه نفره حزب دموکرات کردستان بود که در مورد خودمختاری کردستان جنوبی با مقامات حزب بعث در بغداد مذاکره میکرد. در ۱۱ مارس ۱۹۷۰، او عضو هیئت نمایندگی حزب دموکرات کردستان در مراسم تصویب توافقنامه ۱۱ مارس در مورد خودمختاری کردستان توسط رئیس جمهور احمد حسن بکر (۱۹۱۴-۱۹۸۲) بود.
در ۲۹ مارس ۱۹۷۰، او به عنوان وزیر امور شمال در کابینه احمد حسن بکر منصوب شد. در ۷ اوت ۱۹۷۰، به همراه اسماعیل عزیز مصطفی (۱۹۳۸-۲۰۱۷)، معروف به شیخ اسماعیل ملا عزیز، برای پیوستن مجدد به صفوف حزب دموکرات کردستان (KDP) به دیدار رئیس جمهور رفت و به عنوان معاون رئیس کمیته لیگ پنجم منصوب شد. مصطفی بارزانی در اردوی تابستانی حاجی عمران.
در ۱۲ مارس ۱۹۷۴، به دلیل اجرای توافقنامه ۱۱ مارس توسط دولت عراق، استعفای خود را به احمد حسن بکر، رئیس جمهور عراق، تقدیم کرد. در ۷ آوریل ۱۹۷۴، با حکم جمهوری، از سمت خود به عنوان وزیر امور شمال در کابینه احمد حسن بکر برکنار شد. در ۲۸ آوریل ۱۹۷۴، پس از آنکه دولت عراق خانهاش را تصرف کرد، خانوادهاش به مناطق آزاد شده منتقل شدند. در اوایل مارس ۱۹۷۴، او برای مدت کوتاهی به عنوان رئیس دبیرخانه کل آموزش و پرورش و آموزش عالی خدمت کرد. انقلاب سپتامبر او در سال ۱۹۷۴، زمانی که جنگ بین ارتش عراق و ارتش انقلابی کردستان آغاز شد، به عنوان افسر ارتباطات منصوب شد.
در سال ۱۹۷۵، پس از فروپاشی انقلاب سپتامبرکه به عنوان پناهنده به ایران رفت و اندکی پس از آن در همان سال به بریتانیا مهاجرت کرد، در اوایل آوریل ۱۹۷۵ توسط یکی از دوستانش دستگیر شد. مسعود بارزانی برای آماده سازی انقلاب ماه مه او انتخاب شد و در سال ۱۹۷۶ به عضویت رهبری موقت حزب دموکرات کردستان (کنفرانس برلین) درآمد.
در سال ۱۹۷۷ از طریق کردستان شمالی و با کمک حزب دموکرات کردستان ترکیه به صفوف پیشمرگه پیوست و با نام مستعار صالح و بعدها دارا جنگید. در سال ۱۹۷۷ در مناطق آزاد شده ... مستقر شد. انقلاب ماه مه او در ۱۵ نوامبر ۱۹۷۷، ضمن خواندن سخنرانیهای آغازین رادیو کردستان عراق، در جلسه گسترده رهبری موقت حزب دموکرات کردستان در بیداو برای سازماندهی نیروهای پیشمرگه و احیای سازمانها شرکت کرد.
سلام نهمین کنگره حزب دموکرات کردستان او به عنوان دبیر موقت رهبری موقت حزب دموکرات کردستان منصوب شد و در سال ۱۳۵۸ توسط مقامات جمهوری اسلامی ایران دستگیر شد و در نهمین کنگره حزب دموکرات کردستان شرکت نکرد. در سال ۱۳۵۸ به عنوان رئیس حزب دموکرات کردستان انتخاب شد. مسعود بارزانی، ادریس بارزانی، وسلی گریک، رئیس بخش حفاظت از پناهندگان کمیساریای عالی پناهندگان، و جمهوری خلق لیبی برای آزادی او از جمهوری اسلامی ایران تلاش کردند. او در پایان سپتامبر ۱۹۸۰ زندان جمهوری اسلامی ایران را ترک کرد و به بریتانیا بازگشت.
در سال ۱۹۸۱، او حزب دموکراتیک خلق کردستان (PGDK) را تأسیس کرد و از ۲۶ تا ۳۰ ژوئیه ۱۹۸۱، در اولین کنگره حزب دموکرات کردستان (PGDK) توسط نمایندگان کنگره به عنوان دبیرکل انتخاب شد. در سال ۱۹۹۲، توسط نمایندگان اولین کنگره حزب وحدت کردستان (PASOK)، HSK، Gel به عنوان عضو کمیته مرکزی انتخاب شد. در سال ۱۹۹۳، در یازدهمین کنگره به عضویت مدرسه سیاسی حزب دموکرات کردستان - Yekgirtu درآمد. در ۴ مه ۱۹۹۴، در جلسه مشترک حزب دموکرات کردستان (PDK) و اتحادیه میهنی کردستان (PUK)، او توافقنامه آتشبس را برای عادیسازی وضعیت در جنوب کردستان امضا کرد.
در ۲۰ دسامبر ۱۹۹۹، او در برابر شورای ملی کردستان سوگند قانونی یاد کرد و در کابینه چهارم به عنوان معاون نخست وزیر اقلیم کردستان منصوب شد. در سال ۱۹۹۹، در دوازدهمین کنگره حزب دموکرات کردستان به عنوان عضو دانشکده سیاسی انتخاب شد. در ۱۲ اوت ۲۰۰۳، توسط شورای حاکم عراق به عنوان عضو کمیته انتخاب اعضای کنگره قانون اساسی منصوب شد. در سال ۲۰۰۳، او به عنوان عضو کمیته تدوین قانون اساسی عراق منصوب شد.
در اول فوریه ۲۰۰۴، رئیس جمهور اربیل در یک حمله تروریستی توسط گروه تروریستی القاعده به شهادت رسید. مسعود بارزانی به همین مناسبت، نچیروان ادریس مصطفی، معروف به ... نیچروان بارزانینخست وزیر اقلیم کردستان عراق به همین مناسبت نامه ای به مردم کرد ارسال کرد. در زمان شهادت، ایشان دبیر مدرسه سیاسی حزب دموکرات کردستان (KDP) و معاون نخست وزیر اقلیم کردستان بودند.
از محصولات او:
۱. سفری در سرزمین سوخته - ۱۹۸۸.
۲. آغاز و پایان - ۱۹۸۸.
۳. از مقالات من - ۱۹۹۱.
۴. جهان در انتظار صلح کردها است - ۱۹۹۸.
۵. در مبانی دیپلماسی، گفتگو و مذاکره - ۱۹۹۸.
۶. درباره دیپلماسی حزب دموکرات کردستان - ۱۹۹۹.
۷. آموزش کارکنان - بدون سال.
۸. درباره دیپلماسی حزب دموکرات کردستان - ۱۹۹۹.
منبع:
- علی سینهالی، مسئله کرد و حزب بعث سوسیالیست عرب در عراق، بخش سوم، (دهوک - انتشارات خانی - ۲۰۱۲).
- تاریخ حزب دموکرات کردستان، کنگره و کنفرانس (برنامه و آییننامه داخلی)، کمیته دایرهالمعارف حزب دموکرات کردستان، جلد ۱، (هولیر - انتشارات روکسانا - ۲۰۲۱).
- حبیب محمد کریم، کرکوک و انقلاب سپتامبر تقدیرنامه، مجله جولان العربی، مرکز فرهنگی جولان، شماره ۷۰، سال ششم، اربیل، انتشارات وزارت آموزش و پرورش، ۳۱.۰۳.۲۰۰۲.
- نوزاد علی احمد، انتشارات حزب دموکرات کردستان در خارج از کشور، (سلیمانیه - موسسه زنده احیای میراث مستند و روزنامهنگاری کردی - ۲۰۱۰).
- پال بوانی، زندگینامه شهید سامی و چند خاطره، مجله خذیر، مرکز فرهنگی بردرش، شماره 9، اربیل، انتشارات مناره، بهار 1384.
- بایگانی کمیته دایره المعارف حزب دموکرات کردستان.
- تهیه و تنظیم: شریف هژاری، جنبش ملی کردستان جنوبی ۱۹۶۱-۱۹۷۷ در اسناد محرمانه وزارت امور خارجه بریتانیا، ترجمه پاسار شیرکو، (سلیمانیه - انتشارات پنسر - ۲۰۱۶).
- محمد سهیل تکوش، تاریخ کردها ۶۳۷ - ۲۰۱۵، (بیروت - دارالنفائس للطباعه، النشر و التوزیع - ۲۰۱۵).
- حمید گوهری مصطفی بارزانی، پیشمرگه و رهبر، (Hewlêr – انتشارات روژهلات – 2017).
- حبیب محمد کریم، تاریخ حزب دموکرات کردستان - عراق (نکات اصلی) ۱۹۴۶-۱۹۹۳، (دهوک - انتشارات خبات - ۱۹۹۸).
- سامی انقلاب، کردستان و کردها، چاپ دوم، (هولیر - انتشارات روجهلات - 2019).
- سامی عبدالرحمن، از «نوشتههای من»، (کردستان - انتشارات حزب دموکراتیک خلق کردستان - انتشارات خلق - ۱۹۹۱).
- علی سینهالی، مسئله کرد و حزب بعث سوسیالیست عرب در عراق، بخش سوم، (دهوک - انتشارات خانی - ۲۰۱۲).
- علی سینهالی، حقیقت کاروان انقلاب ۱۱ سپتامبر ۱۹۶۱، (دهوک - انتشارات خانی - ۲۰۱۳).
- اودیرهمان گوندیکی، نامه ای از شیرناک، (استانبول - انتشارات دوز - 2016).
- کریم شارزه، سیاستمدار شهید کرد سامی عبدالرحمن، فرهنگ نامهای جاودانه، جلد 1، تهیه و نظارت ممتاز حیدری، هریش سینجاوی و کاروان قاسم، (هولیر - کتابخانه و آرشیو ممتاز حیدری - چاپ روژهلات - 1393).
- محمد ملا قادر، تاریخچه مختصر حزب و فرهنگ بارزانی، چاپ دوم، (هولیر - انتشارات آراس - ۲۰۰۷).
- مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادیبخش کرد، جلد سوم، چاپ دوم، (هولیر - انتشارات وزارت آموزش و پرورش - ۲۰۰۲).
