زندگینامه

محمد امین محمد علی صالح سلیمان، معروف به هما امین بگ، در ۲۴ ژوئیه ۱۹۲۴ در شهر سلیمانیه متولد شد. او از خاندان سلیمانیه، یکی از قدیمی‌ترین خانواده‌های شهر سلیمانیه، است. او در ۲۵ اکتبر ۱۹۴۸ به عنوان کارمند موقت با رتبه سرپرست حرفه‌ای در اداره (الاشخال العامه) منصوب شد. او در ۲۷ مارس ۱۹۴۹ به عنوان کارمند دائم منصوب شد.

در سال ۱۹۵۳، مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته مهندسی عمران از دانشگاه میشیگان در ایالات متحده دریافت کرد. در سال ۱۹۵۶، مدیر راه‌ها و زیرساخت‌ها در عماره، جنوب عراق، شد. در سال ۱۹۵۹، عضو هیئت اجرایی اتحادیه مهندسان عراق شد. در ۲۱ مه ۱۹۵۸، به عنوان مهندس به اداره راه‌ها و زیرساخت‌های حله منتقل شد. در ۴ اکتبر ۱۹۵۸، به اداره راه‌ها و زیرساخت‌های دیاله منتقل شد. در ۱۲ سپتامبر ۱۹۶۱، به اداره کل مسکن در بغداد منتقل شد. در ۲۷ اکتبر ۱۹۶۳ از سمت خود استعفا داد. در ۲۶ مارس ۱۹۶۷، با حکم جمهوری‌خواهان به عنوان مدیر کل ساخت و ساز و سازماندهی مجدد شمال (اعمار و ادتو تنظیمی الشمال) منصوب شد. در نوامبر ۱۹۶۷، عضو کمیته انتخاب کارکنان وزارت امور شمال شد. در ۵ آوریل ۱۹۶۹، به مقام رئیس مهندسان ارتقا یافت. در ۱۸ اوت ۱۹۷۰، به دستور شورای رهبری انقلاب، در کابینه احمد حسن بکیر (۱۹۱۴ - ۱۹۸۲)، مدیرکل وزارت امور شمال شد. در ۳۱ دسامبر ۱۹۷۰، به عضویت کمیته عالی برنامه‌ریزی برای ساخت و توسعه کردستان درآمد. در سال ۱۹۷۲، بر ساخت سی هزار خانه در جنوب کردستان برای خانواده‌های شهدا و پیشمرگه‌ها نظارت داشت.

در سال ۱۹۷۵، او در یک تصادف رانندگی هنگام سفر به شدت مجروح شد. در سال ۱۹۷۵، پس از تصادف، انقلاب سپتامبر او به عنوان پناهنده به پادشاهی ایران گریخت. در سال ۱۹۷۷، برای درمان به لندن رفت. در ۹ مه ۱۹۷۹، پس از مدت‌ها مبارزه با سرطان، در بیمارستانی در لندن، دور از خانواده و کشورش، درگذشت. بنا به درخواست خودش، جسدش به سلیمانیه منتقل و در گورستان سیوان هیل در سلیمانیه به خاک سپرده شد. او در ۱۴ سپتامبر ۱۹۸۰ از خدمت بازنشسته شد. او به زبان‌های کردی، عربی، انگلیسی و فارسی صحبت می‌کرد.

برگه کار

او در سال ۱۹۴۹ به حزب پیوست. در دوران فعالیت‌های علنی حزب دموکرات کردستان در دوران حکومت عبدالکریم قاسم (۱۹۱۴-۱۹۶۳)، نماینده حزب در اتحادیه مهندسان عراق بود. در سال ۱۹۶۳ به صفوف نیروهای پیشمرگه پیوست. در سال ۱۹۶۳، عضو کمیته شاخه پنجم شد. در سال ۱۹۶۴، عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان (ششمین کنگره حزب دموکرات کردستاندر سال ۱۹۶۴، او به عضویت شورای رهبری انقلابی کردستان عراق درآمد. در سال ۱۹۶۴، او به عضویت دفتر اجرایی (المکتب التنفیذی) شورای رهبری انقلابی کردستان عراق درآمد. در پایان سال ۱۹۶۵، او به عنوان عضو مدرسه سیاسی حزب دموکرات کردستان انتخاب شد. در ۱۵ آوریل ۱۹۶۷، تحت نظارت رئیس جمهور مصطفی بارزانی او به عنوان عضو دفتر اجرایی شورای رهبری انقلابی کردستان عراق در کنفرانس نظامی-سیاسی کانی سیماق (هولیر) شرکت کرد.

در سال ۱۹۷۰، نماینده هشتمین کنگره حزب دموکرات کردستان در ۲۹ سپتامبر ۱۹۷۱، در روستای حاجی عمران، در استان اربیل، سخنرانی توسط رئیس جمهور خوانده شد. مصطفی بارزانی (۱۹۰۳ - ۱۹۷۹) پس از تلاش دولت عراق برای بمب‌گذاری انتحاری جهت ترور رئیس جمهور ایجاد شد. مصطفی بارزانی در سال ۱۹۷۲، مراسم تشییع جنازه با حضور نمایندگان کمیته شاخه پنجم حزب دموکرات کردستان همراه بود. شیخ لطیف حافظاز بغداد تا سلیمانیه. در سال 1972 رئیس جمهور مصطفی بارزانی به نمایندگی از هیئتی از مدرسه سیاسی حزب دموکرات کردستان، به همراه صالح عبدالله نجم‌الدین (۱۹۱۸ - ۱۹۸۱)، که سیدا نیز او را همراهی می‌کرد. صالح یوسف معروف به مهندس نوری صدیق علی (۱۹۲۲ - ۱۹۸۱) که نوری شاوس شناخته شده است و مهندس علی عبدالله امین را برای شرکت در مراسم تسلیت لطیف محمود سعید که فوت کرده بود، به شهر سلیمانیه اعزام می کند. شیخ لطیف حافظ، معاون اول حزب دموکرات کردستان در سال ۱۹۴۶، شناخته می شود.

در سال ۱۹۷۳، او رئیس کمیته شاخه پنجم حزب دموکرات کردستان شد. در ۸ آوریل ۱۹۷۳، به عنوان عضوی از انجمن دوستی عراق و شوروی، از مسکو بازدید کرد. در ۹ آوریل ۱۹۷۳، در جشن اولین سالگرد توافقنامه همکاری بین جمهوری عراق و اتحاد جماهیر شوروی در مسکو شرکت کرد و از مقامات به خاطر مهمان نوازی از دوستانش در طول سفرش به جمهوری شوروی ازبکستان تشکر کرد. مصطفی بارزانیاو برای دومین بار در اوایل سال ۱۹۷۴ به صفوف نیروهای پیشمرگه پیوست. در سال ۱۹۷۴، به دستور شورای رهبری انقلاب (مجلس قیام السوره) وابسته به حزب بعث سوسیالیستی عرب، تمام دارایی‌های او و خانواده‌اش توسط مقامات جمهوری عراق مصادره شد و به همراه گروهی از خانواده‌های دیگر، فرزندان و همسرش در ۲۸ آوریل ۱۹۷۴ به مرز مناطق آزاد شده تبعید شدند. در ۲۴ مه ۱۹۷۴، به دستور شورای رهبری انقلاب، او انقلاب سپتامبر او در سال ۱۹۷۴ از سمت خود برکنار شد. او رئیس کمیته شعبه پنجم شد.

منبع:

۱ - آرشیو کمیته دایره المعارف حزب دموکرات کردستان.

2 - علی سینکاری، مسئله کرد و حزب بعث سوسیالیست عرب در عراق، قسمت سوم، (دُهوک – زانی چاپ – 1391)، ص 356، 369.

۳ - فواد هیمه خورشید، ژنرال شریف پاشا، (بغداد - مؤسسه فرهنگی و انتشاراتی کردی - چاپخانه (دار الشیون السقافه العامه) - ۲۰۰۷)، صفحات ۵ - ۶، ۱۰ - ۱۱.

۴ - حبیب محمد کریم، تاریخ حزب دموکرات کردستان - عراق (در مراحل اصلی) ۱۹۴۶ - ۱۹۹۳، (دهوک - انتشارات خِبات - ۱۹۹۸)، صفحات ۹۲، ۱۰۴.

۵ - شکیب اکراوی، سال‌های آشوب در کردستان: مهم‌ترین رویدادهای سیاسی و نظامی در کردستان و عراق از ۱۹۵۸ تا ۱۹۸۰، چاپ دوم، (هولیر – منارا پرس – ۲۰۰۷)، ص ۱۵۷.

6 - شعبانعلی شعبان، چند اطلاعات سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (هولیر – شرق چاپ – 1392)، ص 113 - 114.

۷ - عکس از کتاب اداره کارهای عمومی، اداره عمران و ساماندهی شمال، ۱۹ شهریور ۱۳۴۶، ص ۱.

8 - عصمت شریف وانلی، کردستان عراق: هویت ملی (بررسی انقلاب 1961)، ترجمه سعاد محمد ژیدیر، (Salaymaniyah – Muessesetu’l-Jin – Şivan Press – 2012)، ص. 326.

9 - علی سینکاری، مسئله کردها و حزب سوسیالیست بعث عرب در عراق، قسمت سوم، (چاپ دهوک – زانی – 2012)، ص. 369.

10 - محسن دیزه ای، وقایع زندگی من، قسمت سوم، (هولیر – انتشارات حاجی هاشم – 1392)، ص. 175.

۱۱ - محمد ملا قادر، کتاب کار: تاریخچه مختصر حزب و فرهنگ بارزانی جاودان، چاپ دوم، (هولیر – چاپ و نشر آراس – ۲۰۰۷)، صفحات ۲۱، ۶۵.