ژیاننامە

میحمەد ئەمین میحمەد عەلی ساڵح سلێمان ناسراو بە هێما ئەمین بەگ، لە ٢٤ی تەمموزی ١٩٢٤ لە شاری سلێمانی لەدایک بووە. خەڵکی شانشینی سلێمانییە، یەکێکە لە بنەماڵە کۆنەکانی شاری سلێمانی. لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٨ وەک فەرمانبەرێکی کاتی بە پلەی سەرپەرشتیاری پیشەیی لە ئیدارەی (الئەشخال العام) دامەزراوە، لە ٢٧ی ئازاری ١٩٤٩ وەک فەرمانبەرێکی هەمیشەیی دامەزراوە.

لە ساڵی ١٩٥٣ بڕوانامەی ماستەری لە ئەندازیاری شارستانی لە زانکۆی میشیگان لە ئەمریکا وەرگرتووە. ساڵی 1956 بووە بە بەڕێوەبەری ڕێگاوبان و ژێرخانی شاری عەمارە لە باشووری عێراق. ساڵی 1959 بووەتە ئەندامی دەستەی کارگێڕی سەندیکای ئەندازیارانی عێراق. لە ٢١ی ئایاری ١٩٥٨ وەک ئەندازیار گواسترایەوە بۆ ئیدارەی ڕێگاوبان و ژێرخانی هیلا. لە 4ی تشرینی یەکەمی ساڵی 1958 گواسترایەوە بۆ ئیدارەی ڕێگاوبان و ژێرخانی دیالە. لە 12ی ئەیلولی ساڵی 1961 گواسترایەوە بۆ ئیدارەی گشتی نیشتەجێبوون لە بەغدا. لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٣ دەستی لە پۆستەکەی کێشایەوە، لە ٢٦ی ئازاری ١٩٦٧ بە فەرمانێکی کۆماری وەک بەڕێوەبەری گشتی بیناسازی و ڕێکخستنەوەی باکوور (ئەعمەر و عادتو تەنزیمی ئەلشیمال) دەستنیشانکرا. لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٦٧ دەبێتە ئەندامی لیژنەی هەڵبژاردنی ستاف بۆ وەزارەتی کاروباری باکور. لە ٥ی نیسانی ١٩٦٩ پلەی بەرزکرایەوە بۆ سەرۆکی ئەندازیاران. لە ١٨ی ئابی ١٩٧٠ بە فەرمانی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش، بووە بە بەڕێوەبەری گشتی وەزارەتی کاروباری باکور لە کابینەی ئەحمەد حەسەن بەکر (١٩١٤ - ١٩٨٢). لە 31ی کانونی یەکەمی ساڵی 1970 دەبێتە ئەندامی لیژنەی باڵای پلاندانان بۆ بنیاتنانەوە و گەشەپێدانی کوردستان. ساڵی 1972 سەرپەرشتی دروستکردنی سی هەزار خانوو لە باشووری کوردستان بۆ کەسوکاری شەهیدان و پێشمەرگە کرد.

لە ساڵی ١٩٧٥ لە کاتی گەشتکردندا بەهۆی ڕووداوێکی ئۆتۆمبێلەوە بە سەختی بریندار دەبێت. لە ساڵی ١٩٧٥ دوای کەوتنەخوارەوەی فڕۆکەکە، شۆڕشی ئەیلول وەک پەنابەرێک بەرەو شانشینی ئێران هەڵات. ساڵی 1977 بۆ چارەسەر چووەتە لەندەن. لە ٩ی ئایاری ١٩٧٩ لە نەخۆشخانەیەکی شاری لەندەن دوور لە خێزان و وڵاتەکەی، دوای شەڕێکی زۆر لەگەڵ نەخۆشی شێرپەنجە کۆچی دوایی کرد. لەسەر داوای خۆی تەرمەکەی گواسترایەوە بۆ سلێمانی و لە گۆڕستانی گردی سێوان لە سلێمانی بەخاک سپێردرا. لە ١٤ی ئەیلوولی ١٩٨٠ لە خزمەت خانەنشین بووە، زمانی کوردی، عەرەبی، ئینگلیزی و فارسی قسەی کردووە.

لاپەڕەی کار

ساڵی 1949 پەیوەندی بە پارتییەوە کردووە، لە کاتی چالاکییە ئاشکراکانی پارتی دیموکراتی کوردستان لە سەردەمی عەبدولکەریم قاسم (1914 - 1963)، نوێنەری پارتی بووە لە سەندیکای ئەندازیارانی عێراق. لە ساڵی ١٩٦٣ پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەوە کردووە. لە ساڵی ١٩٦٣ بوو بە ئەندامی لیژنەی لقی پێنج. ساڵی 1964 بووەتە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان (کۆنگرەی شەشەمی پارتی دیموکراتی کوردستان). ساڵی 1964 بووەتە ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕشی کوردستانی عێراق. ساڵی 1964 بووەتە ئەندامی مەکتەبی جێبەجێکاری (المکتاب التنفیزی)ی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕشی کوردستانی عێراق. لە کۆتایی ساڵی ١٩٦٥ بە ئەندامی مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. لە ١٥ی نیسانی ١٩٦٧ بە سەرپەرشتی سەرۆک کۆمار مستەفا بارزانی لە کۆنفرانسی سەربازی-سیاسی لە کانی سیماق (هێلێر) وەک ئەندامی مەکتەبی جێبەجێکاری ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕشی کوردستانی عێراق بەشداری کردووە.

لە ساڵی ١٩٧٠ نوێنەری... کۆنگرەی هەشتەمی حیزبی دێموکراتی کوردستان ڕۆژی 29ی ئەیلولی ساڵی 1971 لە گوندی حەجی عومەران لە پارێزگای هەولێر وتارێک لەلایەن سەرۆک کۆمارەوە خوێندرایەوە. مستەفا بارزانی (1903 - 1979) دوای هەوڵی خۆکوژی حکومەتی عێراق بۆ تیرۆرکردنی سەرۆک کۆمار دروست بووە مستەفا بارزانی ساڵی 1972 کاروانی پرسەکە بە یاوەری نوێنەرانی کۆمیتەی لقی پێنجی حیزبی دێموکراتی کوردستان بوو. شێخ لەتیف حەفیدلە بەغداوە بۆ سلێمانی. لە ساڵی ١٩٧٢ سەرۆک کۆمار مستەفا بارزانی بە نوێنەرایەتی شاندێکی مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان، بە یاوەری ساڵح عەبدوڵڵا نەجمەدین (١٩١٨ - ١٩٨١)، کە سەیدە یاوەری بوو ساڵح یوسف ناسراو بە ئەندازیار نوری سیدق عەلی (١٩٢٢ - ١٩٨١) کە... نوری شاوێس ناسراوە و ئەندازیار عەلی عەبدوڵڵا ئەمین دەنێرێت بۆ شاری سلێمانی بۆ بەشداریکردن لە پرسەی لەتیف مەحمود سەعید، کە... شێخ لەتیف حەفید، جێگری یەکەمی حیزبی دێموکراتی کورد لە ساڵی ١٩٤٦، ناسراوە.

ساڵی ١٩٧٣ بوو بە سەرۆکی کۆمیتەی لقی پێنجی حیزبی دێموکرات. لە ٨ی نیسانی ١٩٧٣ وەک ئەندامی کۆمەڵەی دۆستایەتی عێراق و سۆڤیەت سەردانی مۆسکۆی کردووە. لە ٩ی نیسانی ١٩٧٣ لە ئاهەنگی یەکەمین ساڵیادی ڕێککەوتنی هاوکاری کۆماری عێراق و یەکێتی سۆڤیەت لە مۆسکۆ بەشداری کرد و سوپاسی ئەو بەرپرسانەی کرد کە لە سەردانەکەیدا بۆ کۆماری ئۆزبەکستانی سۆڤیەت، میوانداری هاوڕێکانییان کرد. مستەفا بارزانی. لە سەرەتای ساڵی 1974 بۆ جاری دووەم پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەوە کرد، لە ساڵی 1974 بە فەرمانی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش (مەجلیسی قیادەتوو ئەلسەورا) سەر بە پارتی سۆسیالیستی بەعسی عەرەبی، سەرجەم سەروەت و سامانی و سەروەت و سامانی بنەماڵەکەی لەلایەن دەسەڵاتدارانی کۆماری عێراقەوە دەستیان بەسەردا گیرا و، لەگەڵ کۆمەڵێک بنەماڵەی دیکەدا، منداڵەکانی و هاوسەرەکەی بوون لە ٢٨ی نیسانی ١٩٧٤دا دیپۆرتکرایەوە بۆ سنووری ناوچە ئازادکراوەکان. لە ٢٤ی ئایاری ١٩٧٤ بە فەرمانی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش، لە... شۆڕشی ئەیلول لە ساڵی ١٩٧٤ لە پۆستەکەی دوورخرایەوە، بوو بە سەرۆکی لیژنەی لقی پێنج.

سەرچاوە:

١- ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای حیزبی دێموکرات.

2- عەلی سینکاری، پرسی کورد و پارتی سۆسیالیستی عەرەبی بەعسی عێراق، بەشی سێیەم، (دهۆک – چاپخانەی زانای – 2012)، ل356، 369.

3- فوئاد هێم خورشید، جەنەڕاڵ شەریف پاشا، (بەغدا – دەزگای ڕۆشنبیری و چاپی کوردی – (دار الشون ئەلسەقافتوو ئەلعامێ) چاپخانەی – 2007)، ل5 - 6، 10 - 11.

4 - . حەبیب محمد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان – عێراق (لە قۆناغە سەرەکییەکاندا) 1946 – 1993، (دهۆک – چاپخانەی خەبات – 1998)، ل92، 104.

5- شێکیب ئاکراوی، ساڵانی کێشە لە کوردستان: گرنگترین ڕووداوە سیاسی و سەربازییەکانی کوردستان و عێراق لە ساڵی 1958 تا 1980، چاپی دووەم، (هێلێر – چاپخانەی مێنارا – 2007)، ل. 157.

6- شەعبان عەلی شەعبان، چەند زانیارییەکی سیاسی و مێژوویی، چاپی سێیەم، (هێلێر – چاپخانەی ڕۆژهەڵات – 2013)، ل113 - 114.

7 - وێنەکە لە کتێبی کارگێڕی کارە گشتیەکان، ئیدارەی بیناسازی و ڕێکخستنەوەی باکوور، 10ی ئەیلولی 1967، ل. 1.

8- عیسمەت شەریف وانلی، کوردستانی عێراق: ناسنامەی نەتەوەیی (توێژینەوەیەک لە شۆڕشی 1961)، وەرگێڕانی سوعاد میحمەد شیدر، (سلێمانی – موسەسەتو جین – چاپخانەی شیڤان – 2012)، ل. 326.

9 - عەلی سینکاری، پرسی کورد و پارتی سۆسیالیستی عەرەبی بەعسی عێراق، بەشی سێیەم، (دهۆک – چاپخانەی خانی – 2012)، ل. 369.

10 - موحسین دیزەیی، ڕووداوەکانی ژیانم، بەشی سێیەم، (هێلێر – چاپخانەی هاچی هاشم – 2013)، ل. 175.

11 - محمد مەلا قادر، کتێبی کار: کورتەیەک لە مێژوویەک لە حیزب و کەلتووری بارزانی نەمر، چاپی دووەم، (هوێلەر – چاپخانە و چاپخانەی ئاراس – 2007)، ل21، 65.