دلایل

در ۶ مارس ۱۹۷۵، قرارداد الجزایر بین سلطنت ایران و دولت بعثی عراق به پایان رسید.انقلاب سپتامبردر نتیجه این توافق و توقف انقلاب، اکثر رهبران انقلابی و اعضای حزب دموکرات کردستان (KDP) به همراه خانواده‌هایشان به ایران و کشورهای همسایه اروپا گریختند و به فعالیت‌های خود ادامه دادند.

توافق الجزایر که منجر به سقوط او شدانقلاب سپتامبرکوچاندن بیش از ۱۸۰ هزار کرد به ایران، حس پیروزی کامل بر کردها را در میان مقامات بعثی عراق و حتی سلطنت ایران ایجاد کرد. او از ابتدای تشکیل کشور، جنبش‌های کردی در عراق را رهبری می‌کرد، بنابراین شروع به اجرای توطئه نابودی کردستان و سیاست تبعید و عرب‌سازی کرد. پس از فروپاشی انقلاب توسط رژیم بعث، تغییر کردستان آغاز شد و جمعیت آن کاهش یافت و به زودی منطقه وسیعی از کردستان در معرض تبعید قرار گرفت و تعداد زیادی از شهروندان کرد در جوامع اجباری اسکان داده شدند. سلطنت ایران، مانند عراق، خود را در برابر کردها موفق می‌دانست. به نظر می‌رسید که آنها از توافق ۱۱ مارس ۱۹۷۰ یا از رئیس جمهور انتقام می‌گیرند.مصطفی بارزانیایران به درخواست دولت عراق مرزهای خود را به روی پناهندگان بست و اردوگاه‌هایی را برای مقامات عراقی باز کرد تا آنها را به بازگشت به عراق تشویق کند. دورافتاده‌ترین مناطق مرزی در شرق و جنوب ایران به مناطق امن منتقل شده‌اند.

این وضعیت نامطلوب و خطرناک، مبارزه حزب دموکرات کردستان در جنوب کردستان را در معرض خطر نابودی و نزدیک شدن به پایان خود قرار داده بود.مسعود بارزانیبا مشورت برادر بزرگترش ادریس بارزانی، پیشنهادی برای سازماندهی مجدد ارگان‌های پ.ک.ک و انقلاب توسط ... ارائه شد. مسعود بارزانیبه رئیس جمهور تقدیم شدمصطفی بارزانیاو موافقت کرد، در اوایل آوریل ۱۹۷۵ توسط مسعود بارزانیمقدمات انقلاب آغاز شد.

مقدمات احیای انقلاب

پس از جلسه نقده در ۲ آوریل ۱۹۷۵، رئیس جمهور مصطفی بارزانی به او دستور داد تا حزب و ارگان‌های انقلابی را از نو سازماندهی کند.مسعود بارزانیاو توسط مقامات ایرانی به تهران تبعید شد.مسعود بارزانیپس از مشورت و بحث، آنها توافق کردند که ادریس بارزانی بر امور پناهندگان ایرانی نظارت داشته باشد. مسعود بارزانیهمزمان، در نقده، شرق کردستان، تماس‌هایی با رهبری قدیمی و کادرهای برجسته برقرار شد. آنها توسط سازمان اطلاعات ساواک از نزدیک زیر نظر بودند و بیشتر به کادرهای جوان، به ویژه آنهایی که قبلاً با آنها کار کرده بودند، تکیه می‌کردند. مسعود بارزانی آنها کار کرده بودند و در چنین شرایطی می‌توانستند قابل اعتمادتر باشند.

در ۱۵ آوریل ۱۹۷۵، اولین جلسه مخفی حزب در کنار چشمه ای در نزدیکی نقده به نام حوت چشمه برگزار شد.مسعود بارزانی،جوهر نامق سلیم، کریم سنجار، آزاد برواری و محمد رضاجوهر نامق سلیم، از اعضای هیئت مدیره، در این جلسه حضور داشت. کریم سنجار، آزاد برواری، عارف طیفوردکتر کمال کرکوک و شیرکو علی باید به جنوب کردستان بازگردانده شوند.سامی عبدالرحمنو محمدرضا به اروپا اعزام شود و بر کار پناهندگان نظارت کند. ادریس بارزانی، علی عبدالله، محسن ضعی، فلک الدین کاکه یی و فرانکو حریری همچنین تصمیم گرفته شد که کادرها و پیشمرگه‌هایی که در عراق و سوریه باقی مانده بودند، در اسرع وقت به آنها ملحق شوند. مسعود بارزانیدو نامه به محمد خالد بوسالی و جلال طالبانی که آن زمان در سوریه بود، اعزام شدند.

در ژوئن ۱۹۷۵، طارق آکری، رئیس شعبه ششم اروپا و رئیس انجمن دانشجویان کرد، و همسرش شیرین کتانی مخفیانه به ایران بازگشتند و با رئیس جمهور در تهران ملاقات کردند.مصطفی بارزانیافتاد، سپس برای دیدن اومسعود بارزانیرفقای دیگر در ماه ژوئن در حضور او به نقده رفتند مسعود بارزانی، ادریس بارزانی، طارق آکریی،سامی عبدالرحمن، علی عبدالله و دکتر آ. س.محمود عثمان جلسه‌ای محرمانه برگزار شد و اولین پیش‌نویس بیانیه حزب پس از فروپاشی انقلاب به نمایندگی از شاخه اروپایی تهیه شد. همچنین تصمیم گرفته شد که کنفرانس ششمین شاخه اروپایی و کنگره انجمن دانشجویان کرد در اروپا برگزار شود. پیش‌نویس بیانیه بعداً به رئیس جمهور ارائه شد. مصطفی بارزانی در تهران، به اروپا برده شد و در آنجا منتشر گردید.

در پاسخ به تلاش‌های رهبری حزب دموکرات کردستان (KDP) برای سازماندهی مجدد و احیای سریع انقلاب، توسط جلال طالبانیدر ۲۵ مه ۱۹۷۵، تشکیل یک جبهه نیمه‌خودی به نام اتحاد ملی کردستان (KNU) در سوریه اعلام شد.

سپتامبر ۱۹۷۵، رئیس جمهورمصطفی بارزانیاو تحت نظارت شدید سازمان اطلاعات ایران، ساواک، برای درمان به ایالات متحده فرستاده شد. مسعود بارزانی او از آمریکا دیدن کرد و پس از درمان، در 19 مهر 1354 به ایران بازگشت.

پس از بازگشت رئیس جمهور مصطفی بارزانی، مسعود بارزانی، تعداد زیادی از پناهندگان در نقاط مختلف ایران به منظور اطلاع از بیماری رئیس جمهور مصطفی بارزانی در همان زمان، کادرهای پ.ک.ک که برای احیای سازمان‌های مخفی پ.ک.ک مأمور شده بودند، دوباره او را محاصره کردند. مسعود بارزانی و رهبری پ.ک.ک تشکیل جلسه داد.

بنا به درخواستمسعود بارزانیپس از تجدید دیدار رفقا، در اواسط نوامبر ۱۹۷۵، جلسه‌ای مخفیانه در خانه او برگزار شد. مسعود بارزانی و در حضور او جوهر نامق، کریم سنجار، عارف طیفور و محمدرضا در عظیمیه کرج، این جلسه چندین تصمیم مهم از جمله ایجاد رهبری مشترک بین رهبری قدیم و جدید پ.ک.ک. گرفت. بازگشت به کردستان جنوبی و ایجاد مجدد دسته‌های مسلح و سازمان‌های مخفی حزب و انقلاب. برای این منظور، تصمیم گرفته شد که مناطق کردستان جنوبی به دو منطقه، منطقه یک و منطقه دو، که بعداً با نام‌های بادینان و سوران شناخته شدند، تقسیم شود. هر دو منطقه آزاد شدند تا فعالیت‌های خود را در سایر شهرهای عراق انجام دهند. برای این منظور، جوهر نامق و کریم سنجار به عنوان رهبری منطقه اول (بادینان) و عارف طیفورشیرکو شیخ علی سرگلو و شیخ عزیز شیخ یوسف به عنوان رهبران منطقه دوم (سوران) منصوب شده‌اند.

همچنین تصمیم گرفته شد که در این جلسه بیانیه‌ای صادر شود.مسعود بارزانیاو به رفقایش دستور داد تا بیانیه را بنویسند. کریم سنجارپس از بازگشت به تهران، عارف طیفور و حمه رضا بیانیه را بازنویسی کردند. روز بعد، رفقا به کرج نزد او بازگشتند. مسعود بارزانی در آنجا، بیانیه مجدداً ارزیابی و پس از اصلاحات جزئی به رئیس جمهور ارائه شد.مصطفی بارزانیاو با انتشار بیانیه موافقت کرد. قرار شد بیانیه در نقده منتشر شود. هنوز مشخص نبود که بیانیه با چه نامی منتشر خواهد شد. در آنجا بود که برای اولین بار نام رهبری موقت حزب دموکرات تعیین شد و کردستان به عنوان رهبری موقت معرفی شد و بعداً در 10 دسامبر 1975 با همین نام و با عنوان «کردستان عرصه واقعی مبارزه است» منتشر شد.

رهبری موقت

در اواسط آبان ۱۳۵۴، در جلسه‌ای محرمانه در کرج تصمیم گرفته شد که یک رهبری موقت برای حزب تعیین شود، زیرا کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان وضعیتی را به وجود آورده بود که انقلاب کردستان را به بار آورده بود و مردم، به ویژه پس از خروج از کشور، آوارگی آنها و اختلال در تشکیلات داخلی حزب دموکرات کردستان عملاً از هم پاشیده بودند.

طبق برنامه و آیین‌نامه داخلی حزب، اعضای کمیته مرکزی باید در کنگره و با رأی نمایندگان کنگره انتخاب شوند، اما شرایط پس از شورای امنیت ملی از یک سو و از سوی دیگر نظارت شدید سازمان اطلاعات ایران بر فعالیت‌های اعضای حزب توسط ساواک، برگزاری کنگره را غیرممکن می‌نمود. این امر در جلسه اواسط آبان ماه در کرج و سپس با مشورت رئیس جمهور محقق شد. مصطفی بارزانی تصمیم گرفته شد که رهبری جدیدی برای حزب تعیین شود، اما چون اعضای جدید از طریق کنگره انتخاب نشده بودند، تصمیم گرفته شد که پسوند موقت به رهبری اضافه شود تا فرصت برگزاری کنگره حزب، آنها همچنان از اعضای رهبری موقت حزب باقی بمانند و به این ترتیب رهبری موقت حزب که به رهبری موقت معروف است، تأسیس شد.

در گام اول، تعداد اعضای رهبری موقت پ.ک.ک تنها هفت نفر بود. مسعود بارزانی، ادریس بارزانی،جوهر نامق، کریم سنجار، عارف طیفور، هما رضاییو آزاد برواریبنابراین، اعضای رهبری موقت جدید عموماً جوان بودند، به جز ادریس بارزانی ومسعود بارزانیاعضای کمیته مرکزی PKK قبل از NSK انقلاب سپتامبر بقیه پس از انحلال کمیته مرکزی در جلسه کرج به رهبری موقت منصوب شدند. برای توسعه بیشتر کار جمعی و سازماندهی مجدد ارگان‌های سیاسی و نظامی حزب، تصمیم گرفته شد با اعضای کمیته مرکزی قدیمی که در ایران مانده بودند و در چارچوب حزب دموکرات کردستان حضور داشتند، تماس گرفته شود و از تجربیات سیاسی آنها، به ویژه در بین خودشان، استفاده شود. سامی عبدالرحمن ودکتر محمود عثمان ... پس از بازدید و بحث در مورد هر یک از سامی عبدالرحمن،نوری شاوز و علی عبداللهآنها به رهبری موقت حزب اضافه شدند.کمال کرکوک بعد از آن عارف طیفور او توسط دولت ایران دستگیر و به عنوان رئیس منطقه دوم به کردستان جنوبی بازگردانده شد. نام او نیز در فهرست اعضای رهبری موقت قرار گرفت و بدین ترتیب تعداد اعضای رهبری موقت به یازده نفر رسید. برلین، ۱۱ اوت ۱۹۷۶: چهار عضو دیگر به رهبری موقت اضافه شدند. واریا ساعتی،دلشاد میران، شجاع خواف و عبدالرحمن آن را به تو داد.، رسیدن تعداد اعضا به پانزده و تب نهمین کنگره حزب دموکرات کردستان در سال ۱۹۷۹، نام‌ها ثابت ماندند.

احیای انقلاب

پس از انتخاب رهبری موقت حزب دموکرات کردستان (KDP)، تقسیم جنوب کردستان به دو منطقه سوران و بادینان، بازسازی حزب و سازمان‌های پیشمرگه در این دو منطقه و خارج از کشور، مردم کرد در روستاهای کردستان آواره و ویران شده‌اند.حزب دموکرات کردستاناو در ۲۸ آوریل ۱۹۷۶ علیه رژیم بعث عراق به جنوب کردستان رسید. مسعود بارزانیجلسه ای محرمانه تشکیل شد که در آن محمدرضا، عارف طیفور و آزاد برواری شرکت داشتند. در این جلسه، تصمیم نهایی در مورد تقسیم مجدد وظایف و مقدمات انقلاب مسلحانه گرفته شد.

به طور کلی، ماه مه ۱۹۷۶ ماه از سرگیری فعالیت‌های چریکی و مسلحانه علیه ارتش رژیم بود. در ابتدا، یک گروهان پیشمرگه تحت رهبری موقت در مناطق آمدی و زاخو با ارتش رژیم درگیر شد. تعدادی از سربازان رژیم کشته شدند و نیروهای رژیم پس از درگیری مجبور به استفاده از نیروی هوایی شدند و مناطق نروا و ریکانی را در مرز عراق و ترکیه بمباران کردند. پس از ارزیابی مجدد اوضاع توسط رهبری حزب در ماه مه، اولین گلوله انقلاب در ۲۶ مه ۱۹۷۶ ساعت ۴ صبح علیه ارتش رژیم بعث شلیک شد.

در تاریخ ۲۶ مه، پس از درگیری بین دو طرف، یک واحد از پیشمرگه‌های پ.ک.ک در زنو نزدیک حاجی عمران توسط ارتش رژیم مورد کمین قرار گرفت که منجر به کشته شدن هشت سرباز عراقی و زخمی شدن ۱۲ نفر دیگر شد. سید عبداللهفرمانده گردان پ.ک.ک به شهادت رسید و اولین شهید انقلاب پس از فروپاشی انقلاب سپتامبر شد. در همان روز، یک گروه مسلح دیگر از رهبری موقت پ.ک.ک تحت فرماندهی ابونوال به یک موضع ارتش رژیم در روستای کاشانی در منطقه بادینان حمله کرد. درگیری‌ها در مرز ترکیه و عراق از سر گرفته شده است.

به طور کلی، در طول سال‌های (۱۹۷۶-۱۹۷۹) که مرحله اول انقلاب مه محسوب می‌شود و تحت نظارت رهبری موقت است، علیرغم همه مشکلات و فراز و نشیب‌ها، علیرغم تشکیل آن، چندین سازمان سیاسی مسلح دیگر در جنوب کردستان به نام انقلاب به کوه‌های کردستان نقل مکان کردند و در آنجا مخالفت خود را با حزب دموکرات کردستان (KDP) بر مخالفت خود با رژیم بعث مقدم داشتند. طبق اظهارات نظامی رهبری موقت، نبرد بین نیروهای پیشمرگه و ارتش رژیم علیرغم تلفات سنگین ادامه یافت. در آن زمان، بیشتر مناطق مرزی توسط نیروهای پیشمرگه انقلاب کنترل می‌شد و دولت هیچ اختیاری بر آنها نداشت.نبرد بانگیرد۱۱ اکتبر ۱۹۷۶،نبرد شارستن۲۶ دسامبر ۱۹۷۶، نبرد گوکه ونبرد بلمبیر۲۵ مه ۱۹۷۷ و نبرد قصروک در سال ۱۹۷۸ به عنوان پایه و اساس تداوم انقلاب در سال‌های بعد ثبت شدند.

کنگره نهم و انحلال هیئت رهبری موقت

در ۱۹ ژوئن ۱۹۷۶، رئیس جمهورمصطفی بارزانیاو برای دومین بار تحت نظارت شدید سازمان اطلاعات ایران، ساواک، به ایالات متحده بازگردانده شد. مسعود بارزانی او در این سفر که قرار بود شش هفته طول بکشد و سپس به ایران بازگردد، رئیس جمهور مصطفی بارزانی را همراهی کرد، اما بازگشت آنها تا سال ۱۹۷۹ و مرگ رئیس جمهور به تعویق افتاد. مصطفی بارزانیخیلی طول کشید.

در این دوره، سازمان‌های حزب در داخل کشور توسط رهبری موقت کنترل می‌شدند که بیشتر آنها به کردستان جنوبی بازگشته بودند. سامی عبدالرحمن به ویژه پس از کنفرانس برلین، به این حزب چهره‌ای کاملاً مارکسیستی داده شد که با سیاست اولیه پ.ک.ک و مسیر بارزانی فاصله زیادی داشت.کنفرانس برلینتوسطسامی عبدالرحمنبرای تثبیت موقعیت خود، چهار نفر از هوادارانش را به رهبری موقت اضافه کرد، برنامه و قوانین داخلی حزب را اصلاح کرد و یک جزوه انتقادی با عنوان «راه جنبش آزادیبخش کردستان» منتشر کرد. این جزوه رهبری انقلاب و خطی را که پ.ک.ک از این پس بر اساس آن مبارزه خواهد کرد، تعریف کرد.

اگرچه این اقدامات برخی از اعضای رهبری موقت، به ویژه سامی عبدالرحمن، به مذاق رهبری پ.ک.ک خوش نیامد، اما برای اینکه به وحدت پ.ک.ک و سازمان‌های انقلابی آسیبی نرسد، حل این مشکل به زمان دیگری موکول شد.

در فوریه ۱۹۷۹، نظام سلطنتی فروپاشید و جمهوری اسلامی جایگزین آن شد. مصطفی بارزانی در ۱ مارس ۱۹۷۹، مقامات جدید ایران موافقت کردند که جسد مصطفی بارزانی را برای دفن موقت به ایران برگردانند. در مارس ۱۹۷۹، جسد او به ایران بازگردانده شد و در شنو، کردستان شرقی، به خاک سپرده شد.

شرکت در مراسم تشییع جنازه رئیس جمهور مصطفی بارزانی در شرق کردستان، دلیلی بود تا همه اعضا، کادرها، پیشمرگان و رهبری حزب بار دیگر گرد هم آیند و در مورد سرنوشت حزب پس از رئیس جمهور تصمیم بگیرند. در این جلسه تصمیم به برگزاری نهمین کنگره حزب دموکرات کردستان (KDP) گرفته شد.

او در دهم نوامبر ۱۹۷۹ در اردوگاه زوه، غرب ارومیه، شرق کردستان متولد شد. نهمین کنگره حزب دموکرات کردستان در نتیجه این کنگره به اتفاق آرا برگزار شد مسعود بارزانی او به عنوان رهبر حزب انتخاب شد و یک کمیته مرکزی جدید به جای رهبری موقت حزب منصوب شد. ارگان‌های حزبی و نظامی انقلاب تجدید سازمان شدند و حزب تا حدودی به مسیر اصلی خود بازگشت.

وضعیت منطقه‌ای پس از ۱۹۷۹ و انقلاب ماه مه

پس از تغییر رژیم در ایران، قدرت سیاسی در عراق نیز تغییر کرد. رئیس جمهور احمد حسن بکری استعفا داد و در ۱۷ ژوئیه صدام حسین جایگزین او شد. با روی کار آمدن صدام حسین، سیاست رژیم در قبال کردها رو به وخامت گذاشت. دولت بعث پنج لشکر، ۵۰ هزار پلیس، مرزبان و نیروی ذخیره را برای کنترل مرزهایی که پایگاه‌های پیشمرگه در آنها مستقر شده بود، مستقر کرد. پس از چندین نبرد کوچک، رژیم نتوانست از گسترش فعالیت‌های نظامی پیشمرگه‌ها جلوگیری کند، بنابراین در ژوئن ۱۹۷۹ نیروی هوایی عراق چندین روستا را در شرق کردستان به بهانه حضور پیشمرگه‌ها بمباران کرد. وضعیت نیروهای پیشمرگه در مرز ترکیه نیز زمانی رو به وخامت گذاشت که علی حیدر اوزگا، رئیس سازمان اطلاعات ترکیه، در ۲۹ مارس ۱۹۷۹ برای حل اختلاف مرزی بین دو کشور از بغداد بازدید کرد. هزاران کرد از شمال کردستان پس از کودتای نظامی ژنرال کنعان عفرین به کشورهای همسایه گریختند. دولت ترکیه هزاران سرباز را در مناطق مرزی سوریه، عراق و ایران مستقر کرد. به آنها دستور داده شده بود که به پیشمرگه‌های پ‌ک‌ک و دیگر نیروهای کرد در نزدیکی مرز حمله کنند.

در ۱۶ آگوست ۱۹۷۹، فرمان جمهوری‌خواهی به نام صدام صادر شد که خواستار آزادی همه زندانیان سیاسی و عفو عمومی برای همه کردهایی بود که به کوهستان رفته یا به خارج از کشور رفته و بازگشته‌اند. کسانی که عفو شده‌اند باید اجازه بازگشت به مشاغل سابق خود را داشته باشند و کردهایی که به مرکز و جنوب عراق تبعید شده بودند، اما پس از بازگشت در اردوگاه‌های کار اجباری اسکان داده شدند، باید اجازه بازگشت به کردستان را داشته باشند.

در ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰، پس از قطع روابط، جنگ بین عراق و ایران آغاز شد. حزب دموکرات کردستان (حدکا) دشمن سرسخت رژیم بعث بود و پیش از این انقلابی علیه آن به راه انداخته بود و از کمک‌های ایران برای پیشبرد اهداف ملی خود استفاده می‌کرد.

جبهه جود

پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۹۷۹، نیروهای مخالف عراقی تلاش کردند صفوف خود را متحد کرده و روابط خود را تقویت کنند تا یک جبهه ملی قوی ایجاد کنند. او از تشکیل یک جبهه سیاسی حمایت کرد و یکی از تصمیمات کنگره، تشکیل یک جبهه گسترده در کردستان و عراق بود. حزب سوسیالیست کردستان (HSK) مجبور شد روابط خود را با PKK قطع کند و بدین ترتیب تلاش‌ها برای تشکیل یک جبهه مشترک مخالف خنثی شد.

در ۱۲ نوامبر ۱۹۸۰، جبهه جوقد، که به اختصار جبهه دموکراتیک ملی نامیده می‌شد، در سوریه با هدف ایجاد یک جبهه متحد اپوزیسیون عراقی علیه رژیم بعث تشکیل شد. یکی از احزاب این جبهه عبارتند از: حزب سوسیالیست عرب بعثی (رهبری اقلیم عراق)، جنبش سوسیالیست عرب، حزب کمونیست عراق، حزب سوسیالیست عراق، ارتش آزادیبخش خلق عراق، دموکرات‌های مستقل، اتحادیه ملی کردستان و حزب سوسیالیست متحد کردستان. اگرچه نمایندگان حزب کمونیست تلاش زیادی کردند تا اتحادیه میهنی کردستان را به مشارکت در این جبهه ترغیب کنند، اتحادیه میهنی کردستان این پیشنهاد را رد کرد و حزب بعث، رهبری اقلیم عراق و جنبش سوسیالیست عرب از موضع اتحادیه میهنی کردستان حمایت کردند.

پس از آنکه چندین حزب از عضویت پ.ک.ک در جبهه جوقد خودداری کردند، حزب سوسیالیست کردستان و حزب کمونیست عراق به پ.ک.ک پیوستند و در ۲۸ نوامبر ۱۹۸۰، جبهه جدیدی به نام جود اعلام موجودیت کرد.

در ۲۸ نوامبر ۱۹۸۰، یک توافقنامه همکاری بین PKK، HSK و HSH در روستای کاوپار در خانه، شرق کردستان امضا شد. مسعود بارزانی، علی عبدالله، دکترمحمد صالح جمعه، روز نوری شاوز در ۲۹ نوامبر ۱۹۸۰، خبر تأسیس جبهه جود از رادیو صدای کردستان پخش شد. این خبر، سقوط رژیم بعث، تأسیس یک رژیم دموکراتیک، ملی و واقعاً خودمختار برای کردستان و پایان جنگ بین عراق و ایران بود. این جبهه مورد حمایت جمهوری اسلامی ایران بود. در ۱۰ نوامبر ۱۹۸۱، حزب پاسوک به جبهه جود پیوست، اما تشکیل این جبهه نتوانست همه نیروهای مخالف را گرد هم آورد و به جای آن، درگیری‌های حزبی به وجود آمد و درگیری‌های جبهه‌ای پدیدار شد که منجر به تعمیق درگیری‌ها و جنگ داخلی بین احزاب کرد شد.

اوضاع سیاسی و نظامی (۱۹۸۰-۱۹۸۶)

پس از سازماندهی مجدد ارگان‌های حزبی و نیروهای پیشمرگ حزب دموکرات کردستان (KDP)، به ویژه پس از وقوع جنگ ایران و عراق، فعالیت‌های پیشمرگه‌ها علیه ارتش رژیم در مناطق مرزی از سر گرفته شد. نیروهای پیشمرگه PKK بر ارتش عراق تسلط داشتند، در حالی که PUK دائماً به دنبال جبران شکست خود در سال ۱۹۷۸ در مناطق مرزی ترکیه و حکاری به دست نیروهای رهبری موقت PKK بود. در ۱۴ مه ۱۹۸۰، با کمک دولت بعث، آنها با کمک دولت بعث، مبارزه علیه نیروهای PKK در آلواتان را از سر گرفتند. حملات PUK بعداً به متحدان PKK گسترش یافت و این نبرد به جنگ با PKK تبدیل شد. مقامات بعثی به طرز وحشیانه‌ای روستاها را ویران، مردم را آواره و پاکسازی کردند. در سال ۱۹۸۰، بیش از ۱۰۰۰۰ فیلی کشته و ناپدید شدند. در ماه مه ۱۹۸۳، پس از آنکه علی حسن مجید به عنوان رئیس امور شمال حزب بعث منصوب شد، بیش از ۸۰۰۰ بارزانی ساکن در جوامع اجباری مفقود شدند.

کنگره صلح تهران ۱۹۸۶

در سال ۱۹۸۵، روابط بین اتحادیه میهنی کردستان و حزب بعث عراق پس از شکست مذاکرات به هم خورد. در اکتبر ۱۹۸۶، یک توافقنامه سیاسی-نظامی بین اتحادیه میهنی کردستان و جمهوری اسلامی ایران امضا شد که منجر به عملیات نظامی مشترک علیه رژیم شد. تهاجم سپاه پاسداران به کردستان از طریق اتحادیه ملی کردستان (KNU) و حفر چاه‌های نفت در کرکوک، واکنش شدید دولت بعث را برانگیخت و شروع به تخریب روستاهای کردنشین، به ویژه در مرز کرکوک، کرد.

در اواخر سال ۱۹۸۶، دولت ایران تلاش کرد تا نیروهای مخالف عراقی را علیه رژیم بعث متحد کند و کنگره همکاری مردمی عراق را در تهران، پایتخت ایران، برگزار کند. ادریس بارزانی او به عنوان رئیس هیئت نمایندگی حزب دموکرات کردستان (KDP) در کنگره شرکت کرد و نقش عمده‌ای در برقراری صلح بین احزاب، به ویژه اتحادیه میهنی کردستان و حزب دموکرات کردستان، و تقویت اتحاد آنها با جمهوری اسلامی ایران ایفا کرد.

موضع رژیم بعث پس از کنفرانس صلح تهران

در اوایل سال ۱۹۸۷، تمام مناطق مرزی کردستان توسط پیشمرگه‌ها آزاد شد. در ۱۲ فوریه ۱۹۸۷، نیروهای ایرانی با کمک نیروهای اتحادیه میهنی کردستان و حزب دموکرات کردستان به حاجی عمران در شرق حمله کردند. در ماه مه ۱۹۸۷، رهبری حزب بعث تصمیم گرفت علی حسن مجید را به عنوان دبیرکل دفتر شمال منصوب کند و جایگزین محمد حمزه زبیدی شود. او در آغاز دوران تصدی خود چندین تصمیم صادر کرد، مانند در نظر گرفتن مناطقی که پیشمرگه‌ها در آنها قرار دارند در مناطق ممنوعه، تیراندازی و کشتار در این مناطق بدون هیچ قید و شرطی آزاد شد. در ژوئن ۱۹۸۷، طبق تصمیم شماره ۴۵۷ شورای رهبری انقلاب عراق، تمام ادارات کشاورزی در تمام شهرها و شهرستان‌های کردستان لغو و انواع تجهیزات کشاورزی ممنوع شد.

در سال ۱۹۸۸، پس از تضعیف ارتش ایران، ارتش بعث حملات وحشیانه خود را به کردستان آغاز کرد و با بمباران پایگاه‌های انقلابیون و حملات شیمیایی به شهرها و روستاهای کردستان، به ادامه کارزار قتل عام (انفال) و نسل‌کشی مردم کرد پرداخت. تنها در طول سال ۱۹۸۸، بیش از ۱۸۰ هزار کرد ناپدید شدند و انفال در هشت مرحله از گرمیان تا بادینان انجام شد.

جبهه کردستان

ایده تشکیل جبهه متحد کردستان در کردستان جنوبی از جلسات نوامبر ۱۹۸۶ بین حزب دموکرات کردستان (KDP) و حزب دموکرات کردستان (KDP) آغاز شد. ادریس بارزانی و اتحادیه ملی کردستان جلال طالبانی پس از پیروزی کنفرانس صلح تهران در فوریه ۱۹۸۷، دو طرف بیانیه مشترکی در مورد تلاش‌های خود برای تشکیل یک جبهه کردی صادر کردند و متعهد به حمایت از نیروهای پیشمرگه شدند. در ۱۸ ژوئیه ۱۹۸۷، حزب دموکرات کردستان (KDP)، اتحادیه ملی کردستان (KNU)، حزب سوسیالیست، پاسوک و حزب خلق در دفتر مرکزی دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان (KDP) تشکیل جلسه دادند. در ۳۰ ژوئیه ۱۹۸۷، بیانیه مشترکی صادر شد که اهداف جبهه کردستان را تشریح می‌کرد.

پس از جلسات متعدد بین احزاب سیاسی در جنوب کردستان، به ویژه توافق صلح بین اتحادیه میهنی کردستان و حزب دموکرات کردستان در پاییز ۱۹۸۷، جبهه کردستان در ۲ مه ۱۹۸۸ تأسیس شد و فعالیت‌های خود را در ۱۲ مه همان سال آغاز کرد. این جلسه در اوایل ژوئن ۱۹۸۸ در خواکورک برگزار شد.

تا سال ۱۹۸۸، نیروها و احزاب کرد در جنوب کردستان توسط جمهوری اسلامی ایران علیه رژیم بعث حمایت می‌شدند. او با تمام قوا شروع به حمله به کردستان و نیروهای پیشمرگه کرد. در پاسخ، در ۲۰ ژوئیه ۱۹۸۸، در جلسه کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان (KDP) به ریاست رئیس جمهورمسعود بارزانیتصمیم به دفاع و مقاومت گرفته شد و جبهه‌های نبرد در مناطق خرنا و خواکورک گشوده شد. مسعود بارزانیبعدها، در نتیجه حملات ارتش رژیم به مقر نیروهای پیشمرگه، نبردها و قهرمانی‌های زیادی توسط نیروهای پیشمرگه ثبت شد. البته نبرد خواکورک یکی از افتخارات و حاکمیت خلق کرد در آن مرحله است.

انقلاب ماه مه این نتیجه تمام انقلاب‌هایی بود که مردم کرد علیه رژیم‌های متوالی عراق در دهه‌های گذشته انجام دادند که منجر به ایجاد جبهه کردستان، اتحاد نیروهای کرد در کردستان جنوبی و قیام بهاری ۱۹۹۱ شد. او با ایجاد یک منطقه مستقل و تحت الحمایه، رویای دیرینه مردم کرد در کردستان جنوبی را محقق کرد.

مهم‌ترین نبردهای مرحله دوم انقلاب (۱۹۸۰-۱۹۸۸)

پس از پایان مرحله اول انقلاب، که از سال ۱۹۷۶ تا ۱۹۷۹ ادامه داشت و دوره رهبری موقت محسوب می‌شد، پس از مرگ رئیس جمهورمصطفی بارزانیو یخ زدگی نهمین کنگره حزب دموکرات کردستانمرحله جدیدی از انقلاب علیه رژیم آغاز شد که همزمان با شروع جنگ هشت ساله بین عراق و ایران بود. آنها جبهه‌های نبرد علیه رژیم بعث را گسترش دادند و حتی پس از توقف جنگ بین دو کشور، نبرد توسط نیروهای پیشمرگه انقلاب، با وجود همه مشکلات و پیچیدگی‌های داخلی، توسط نیروهای آن ادامه یافت. پیشمرگه‌های انقلاب نبردها و داستان‌های قهرمانانه زیادی را علیه ارتش رژیم ثبت کردند که روز به روز افق آینده مردم کرد را روشن‌تر می‌کرد و به آنها مژده پیروزی کامل را می‌داد. قیام بهاری سال ۱۹۹۱ منجر به آزادی جنوب کردستان شد.

- نبرد کانی سف، ۲۰ اکتبر

- نبرد حاجی عمران، 18 مهر

- نبرد کوه سورین، اوایل

- نبرد بیارا، ۳ دسامبر

- نبرد شهرازور، ۳۱ مه

- نبرد سوم گارا، 10 دسامبر

- نبرد شارمن، ۲۹ مارس

- نبرد سید صادق، ۱۶ آوریل

- نبرد کانیلنجا، ۲۱ نوامبر

- نبرد آکره،

- نبرد دهوک، اوت

- نبرد سرسنگ، بهار

- نبرد قره‌داغ، ژوئن

- نبرد آمدی، ۸ اکتبر

- نبرد زاخو، ۱۲ اکتبر

- نبرد باسک، ۲۰ دسامبر

- نبرد احمداوا، ۱ ژوئیه

- نبرد آتروش، ۴ دسامبر

- نبرد بامرنی، ۲۶ مه

- نبرد بصره، ۲۷ ژوئیه

- داستان کانی ماسه، ۱۳ سپتامبر

۱۱ دسامبر ۱۹۸۷ - نبردهای بین آمدی و درلوک

- نبرد قره‌داغ، ۲۰ آوریل

- نبرد دیرالزور، ۵ آگوست

- نبرد حیران، ۱۶ اوت

- نبرد دیاربکر، 11 دسامبر

- نبرد بالیسان، ۲۶ فوریه

- نبردهای زاخو تا باتوفا، 26 فوریه 1988

- نبرد حلبچه، ۱۲ مارس

- نبرد گردان ۱۴۳، ۱۳ مارس

- نبرد زاخو، ۸ دسامبر

- نبرد مندیل، ۱۰ دسامبر

منابع:

1. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادی‌بخش کرد، ۱۹۵۸-۱۹۶۱، جلد دوم، (۲۰۱۲).
2. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادیبخش کرد ۱۹۶۱-۱۹۷۵، جلد سوم، بخش اول، (اربیل، چاپخانه وزارت آموزش و پرورش، ۲۰۰۴).
3. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادی‌بخش کرد ۱۹۶۱-۱۹۷۵، جلد سوم، بخش دوم، (اربیل، چاپخانه وزارت آموزش و پرورش، ۲۰۰۴).
4. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادی‌بخش کرد ۱۹۶۱-۱۹۷۵، جلد ۴، بخش ۱، (اربیل - چاپخانه رکسانا - ۲۰۲۱).
5. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادی‌بخش کرد ۱۹۶۱-۱۹۷۵، جلد ۴، بخش ۲، (اربیل - چاپخانه رکسانا - ۲۰۲۱).
6. تاریخچه حزب دموکرات کردستان (KDP)، کنگره و کنفرانس (برنامه و آیین‌نامه). هیئت دایره‌المعارف حزب دموکرات کردستان، جلد ۱، (چاپخانه اربیل- روژهلات- ۲۰۲۱).
7. صلاح الخرسان، تدارکات سیاسی در کردستان عراق، مطالعه پرونده‌های جنبش‌ها و احزاب کردی در عراق ۱۹۴۶-۲۰۰۱، (بیروت - چاپخانه الباغ - ۲۰۰۱).
8. حبیب محمد کریم، تاریخ حزب دموکرات کردستان - عراق (در دفتر مرکزی) ۱۹۴۶-۱۹۹۳، (دهوک - چاپخانه خبات - ۱۹۹۸م).
9.  دکتر شیرکو فتح الله عمر، حزب دمکرات کردستان و جنبش آزادیبخش ملت کرد 1946-1957، ص. سواره قلادزه ای، (چاپخانه شهید آزاد هورامی - 1392).
10. بایگانی هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان.