ژیاننامە
محمد زیاد هێمێ مەحمود ناسراو بە ( پورە زیاد کۆیە ) لە بنەماڵەی خافورییە . لە ساڵی 1914 لە شاری کۆیە، سەر بە پارێزگای هەولێر لە دایکبووە. لە لایەن مامۆستا زەکی احمد حەنەرەییەوە فێری زمانی کوردی و عەرەبی و ئینگلیزی کراوە. کچەکانی خستە قۆناغێکی خوێندنەوە کە لەو سەردەمەدا باو نەبوو. ساڵی 1975 دوای شکستی شۆڕشی ئەیلول کۆچی کرد بۆ ئێران. ساڵی 1976 گەڕایەوە باشووری کوردستان و بە زۆر دەرکراو و دوورخستنەوەی بۆ بەغدا لەلایەن دەسەڵاتدارانی پارتی بەعسەوە. لەساڵی 1983 هاوکاری بنەماڵەی بارزانی کرد کە مێردەکانیان لە بەغدا بێسەروشوێن کرابوون. ساڵی ١٩٩٠ گەڕایەوە شارۆچکەی کۆیە. ساڵی 1991 لە کاتی کۆچی ملیۆنەمیندا چووەتە کۆماری ئیسلامی ئێران. لە 12ی نیسانی ساڵی 1991 لە شارۆچکەی نێکسێدە (ڕۆژهەڵاتی کوردستان) کۆچی دوایی کرد و لە 25ی ئابی 1991 لە گۆڕستانی کەکۆن لە شارۆچکەی کۆیە بەخاک سپێردرا. زمانی کوردی، عەرەبی، فارسی و ئینگلیزی شارەزا بووە.
لاپەڕەی کار
ساڵی 1931 پاڵپشتی یەکەم شۆڕشی بارزانی کرد. دەرچووی پۆلی پێنجەمی بنەڕەتییە. لە ساڵی ١٩٣٣ یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی کۆمەڵەی لاوان لە شاری کۆیە کە بە کۆمەڵەی مینەرڤانیش ناسراوە. ساڵی 1939 پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی هیوای کوردییەوە کرد. لە نیسانی 1941 لە کاتی ڕووخانی ڕەشید عەلی گەیلانی، سەرۆکوەزیرانی عێراق، ئەندامی شاندی کوردی شارەکانی هەولێر و کەرکوک بووە و سەردانی ڕەشید عەلی گەیلانی کردووە لە بەغدا و لەم کۆبوونەوەیەدا وتارێکی بە زمانی خۆی خوێندووەتەوە. ساڵی 1943 لەلایەن دەنگدەرانی شارۆچکەی کۆیە بە ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق هەڵبژێردرا. لە ساڵانی (1943 - 1945) پاڵپشتی شۆڕشی دووەمی بارزانی کرد. ئەندام و لایەنگری کۆمەڵەی ژیانی کوردستان بوو. ساڵی 1943 پاڵپشتی ماددی بۆ یانەی سەرکەوتنی کوردستان لە بەغدا کردووە. ساڵی ١٩٤٥ پەیوەندی بە پارتی ڕزگاریخوازی کوردەوە کرد. ساڵی 1945 پاڵپشتی دارایی پارتی شیوعی کوردستانی عێراق (پارتی شۆڕشگێڕ) بۆ چاپکردنی بڵاوکراوەکانیان کرد. لە 16ی 1ی ساڵی 1945 بە تۆمەتی پاڵپشتیکردنی شۆڕشی دووەمی بارزان (1943-1945) بۆ شارۆچکەی شەقڵاوەی سەر بە پارێزگای هەولێر دیپۆرتکرایەوە و بۆ ماوەی ساڵێک لەژێر چاودێری پۆلیسدا بوو. ساڵی 1945 هاوکاری بۆ کۆمەڵەی ژیانی کورد (ج.ک) لە شارۆچکەی کۆیە کۆدەکاتەوە و خۆی پاڵپشتی دارایی بۆیان کردوون. ساڵی 1945 پاڵپشتی دارایی بۆ کۆماری دێموکراتی کوردستان کرد. لە ساڵی ١٩٤٦ خانوویەکی لە بەغدا کڕیوە و ئەم خانووەی وەک بەشەناوخۆیی خوێندکارە کوردەکان پێشکەشی قوتابیان کردووە.
لە ساڵی ١٩٤٦ لە کۆنگرەی یەکەمدا بووە جێگری دووەمی سەرۆکی پارتی دیموکراتی کورد. ساڵی 1946 پشتیوانی کوردی باشووری کرد کە لە کۆماری دێموکراتی کوردستان خزمەتیان کردبوو و خەریکی گەڕانەوە بۆ شوێنەکانی خۆیان بوون. ساڵی 1947 هاوکارییەکی زۆری بۆ کادرەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان کرد کە لە دەستی ڕژێمی پاشایەتی ئێران هەڵاتبوون و یەکێکیان سەدیق حەیدەری بوو. ساڵی 1947 وەک نوێنەری پەرلەمانی عێراق هەڵبژێردرا و لە بەرەی ئۆپۆزسیۆن لە پەرلەمان بەشداری کرد و بەردەوام بوو لە پاڵپشتیکردنی بارزانییە دەربەدەر و دەربەدەرەکان لە باڵەخانەی پەرلەمان. لە ساڵی 1948 بەشداری لە خۆپیشاندانی بەغداد دژی واژۆکردنی پەیمانی پۆرتسمۆس لە نێوان شانشینی یەکگرتوو و شانشینی عێراق، لە ژێر دروشمی ئازادی بۆ بارزانییە دەربەدەرەکان. ساڵی 1950 سەرۆکایەتی کۆنفرانسی کۆیە دەکات و سەرکردایەتییەکی نوێی هەڵبژارد بۆ سەرکردایەتیکردنی پارتی دیموکراتی کورد، لەگەڵ ئەوەشدا وردە وردە ئەرکە حزبی و بازرگانییەکانی زیاتر بووە و سەرکەوتووانە یەکەمین کۆنگرەی پارتی دیموکراتی کوردی بەستووە. تا ساڵی ١٩٥١ کە بزووتنەوەی کۆیە بە زۆرەملێ لەلایەن حکومەتی عێراقەوە ڕەوانەی کۆماری ئیسرائیل کرا، وەک لایەنگر و هاوکارێکی جولەکەکان ناسرا. ئەندامی بزووتنەوەی ئاشتی عێراق بووە. ساڵی 1953 بۆ ماوەیەکی کورت لەلایەن دەسەڵاتدارانی دەسەڵاتی پاشایەتی عێراقەوە قەدەغە کرا. ساڵی 1955 پاڵپشتی دارایی بۆ حزبی شیوعی عێراق کرد بۆ ناردنی نوێنەری کورد بۆ کۆنگرەی جیهانی قوتابیان و کوڕان لە وارشۆ. لە سەرەتای ساڵی 1959 لە شارۆچکەی کۆیە (هێلێر) بووەتە ئەندامی کۆمیتەی بەرەی نیشتمانی و ڕۆڵی گەورەی هەبووە لە چارەسەرکردنی ناکۆکییەکانی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و حزبی شیوعی عێراق لە کۆیە. لە ساڵی ١٩٥٧ سێلال حیسامەدین نورەدین بەو پارەیە ئاشنا بوو کە لە گەشتەکەدا خەرجی کردبوو. جەلال تاڵەبانی ئەو ئەرکی خۆی گرتە ئەستۆ کە گەشت بکات بۆ مۆسکۆ بە ئامانجی چاوپێکەوتن لەگەڵ سەرۆک. مستەفا بارزانی (1903 - 1979) چووە مۆسکۆ. لە ٢٦ی تەمووزی ١٩٥٨ لەگەڵ چەند کەسایەتییەکی شارۆچکەی کۆیە کۆبووەوە بۆ ئەوەی بچێتە بەغدا و ئامادەکردنی داواکارییەکانی نەتەوەی کورد. ڕۆژی 27ی تەمووزی ساڵی 1958 لەگەڵ شاندێکی کورد سەردانی وەزارەتی بەرگری عێراقی کرد لە بەغدا و پیرۆزبایی ڕووخانی ڕژێمی شاهنیشینی عەبدولکەریم قاسم (1914 - 1963)ی کرد. ساڵی 1959 کۆنگرەی چوارەمی پارتی دیموکراتی کوردستان لە ماڵەکەی خۆی لە بەغدا بەسترا. ـ عێراق دامەزرا.
ڕۆژی 2ی حوزەیرانی ساڵی 1959 بە سەرکردایەتی لیوا ڕوکین عەبدولکەریم قاسم سەرۆکی لیژنەی باڵای چاکسازیی کشتوکاڵی دەستی بەسەر زۆرێک لە زەوی و موڵکەکانیدا گیرا. لە ٢٢ی ژانویەی ١٩٦٠ وەک ئەندامی کۆمیسیۆنی قۆرخکاری تووتن دەستنیشانکرا. ساڵی ١٩٦٠ نوێنەری کۆنگرەی پێنجەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە. لە ١٦ی ئەیلولی ١٩٦١ لە زیندانەکانی هێولەر و بەغدا و کوت زیندانی دەکرێت و ماڵەکەی وێران بووە. لە ساڵی 1963 و دوای ڕووخانی ڕژێمی عەبدولکەریم قاسم ئازاد دەکرێت و لە 9ی حوزەیرانی 1963 پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەوە دەکات. لە ساڵی ١٩٦٣ نوێنەری یەکەمین کۆنگرەی گەل (کۆنگرەی کۆیە) بووە. ساڵی 1963 لە کاتی یەکەمین کۆنگرەی گەل (کۆنگرەی کۆیە) لە ماڵەکەی خۆی میوانداری سەرۆک کۆمار دەکات. مستەفا بارزانی لە ساڵی ١٩٦٣ ماڵەکەی لەلایەن هێزەکانی پاسەوانی نیشتمانی (الهێرس القومی) سەر بە پارتی بەعسی عەرەبی سووتێنرا. لە ساڵی ١٩٦٤ هەوڵیدا سەرنجی سەرۆک و قوتابخانەی سیاسی ئاشت بکاتەوە. لە ساڵی ١٩٦٤ بەشداری لە کۆنگرەی دووەمی گەل (کۆنگرەی قەڵادیز) کردووە. ساڵی 1964 بووەتە ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش لە کوردستانی عێراق. لە ساڵی 1965 ڕۆڵی گەورەی بینی لە یارمەتیدانی ئاوارەکانی هەمەدانی سەر بە قوتابخانەی سیاسی بۆ ئەوەی لەلایەن سەرۆک کۆمارەوە وەربگیرێن. مستەفا بارزانی وەرە پێشەوە بۆ لێبوردن و لێبوردن.
ساڵی 1966 نوێنەرایەتی کۆنگرەی حەوتەمی پارتی دیموکراتی کوردستانی کرد لە شارۆچکەی گەڵاڵەی سەر بە پارێزگای هەولێر. ساڵی 1970 نوێنەرایەتی کۆنگرەی هەشتەمی پارتی دیموکراتی کوردستان لە گوندی ناوپیردان-ی سەر بە پارێزگای هەولێر کرد.
سەرچاوە:
1- محمود شێخ سین حیسۆ الرکانی، شنگال (شنگال) فی الأحد المالیکی 1921 - 1958 (هەولێر) ـ ئەلئەکادیمییە ئەلکوردی - مەتبەع ئەلحەسی هاشم 2012) لاپەڕە 117.
2- ئیحمد باوەر، کۆمەڵەی سەرکەوتن (کوردستان) ـ شارەوانی کەلار ـ چاپخانەی ئۆفسێتی تیشک ٢٠٠٤) لاپەڕە ١٣٣.
3-ئامادەکردنی: سدیق ساڵح، عەبدوڵڵا سۆفی کەریمی سەراجی، سەربازێکی بێسەروشوێن لە هەرێمی کوردستان، (سلێمانی) ـ چاپخانەی بێدیرکسان ٢٠٠٣) لاپەڕە ١٤٠ - ١٤١.
4- هۆشیار نوری لێک، ناودارانی کورد لە شیعرێکدا، (هێلێر ـ دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی چار چیرا 2010) لاپەڕە 13.
5- ئیسماعیل شوکر ڕەسوڵ، کەرکوک لێکۆڵینەوەیەکی مێژووییە لەسەر لایەنە سیاسی و ئایدیۆلۆژییەکانی ساڵانی 1939 - 1945 (هێولەر 2007) - لاپەڕە 73.
6- فازیل ڕەسوڵ، کوردستان و سیاسەتی سۆفیگەری لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، وەرگێڕانی خێسان نەعمان، (السلیمانییە- قوتابخانەی فیکر و سیاسەتی یەکگرتوویی نەتەوەیی کوردستان) ـ چاپخانەی دامەزراوەی حەمدی، چاپکراوی دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی وۆڵ، ٢٠٠٨) - لاپەڕە ٢٤١.
7- ئامادەکردنی: پێشڕەو ئیحمد، بە یادی… برا زیادی کۆیە دا، ڕۆژنامەی کوردستانی نیوێ، ئۆرگانی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ژمارە 2425، ساڵی دەیەمی، سلێمانی، پێنجشەممە، 12ی نیسانی 2001 - لاپەڕە 10.
٨- ناوەڕۆکی وتارەکەی مام سێلال لە یادی ١٠ ساڵەی سەرکردەی شەهید عومەر دێبابە دا، ڕۆژنامەی کوردستانی نیوێ، ئۆرگانی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ژمارە 2671، ساڵی یازدەهەم، سلێمانی، چوارشەممە، 30ی 1ی 2002 - لاپەڕە 3.
9 - سەفەری ڕێبازی گەل، ڕۆژنامەی کوردستانی نوێ، ئۆرگانی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ژمارە 2670، ساڵی یازدەهەم، سلێمانی - سێشەممە، 21ی 1ی 2002 - لاپەڕە 6.
10- چاوپێکەوتن: ڕەزاو ڕزبەر، دواتر بە د.پیرۆز ناسرا، گۆڤاری شاوشکە، سەنتەری شاوشک بۆ چالاکییە فیکریەکان، ژمارە 11 - هێولێر، پاییزی 2004 - لاپەڕە 19.
11 - ئیحمد بانیکسێلانی، یادەوەرییەکانم، (ستۆکهۆڵم 1997) - لاپەڕە 178 - 217 - 399.
12 - کریس کۆچێرا، بزووتنەوەی ناسیۆنالیستی، وەرگێڕانی ئیبراهیم یونیسی، چاپی دووەم، (تاران ـ پەیمانگای ڕاوێژکاری هاوسەرگیری 1377 - شەمسی) لاپەڕە 238.
13 - مێهدی محمد قادر، پێشهاتە سیاسییەکانی کوردستانی عێراق 1945 - 1958 - (سلێمانی) ـ ناوەندی توێژینەوەی ستراتیژی کوردستان (2005) - لاپەڕە 93 - 119 - 121 - 123 - 128.
14 - شیوان میحمەد ئەمین تەها خۆشناو، لێکۆڵینەوەیەکی مێژوویی لە بارەی بارودۆخی سیاسیی هەولێر لە نێوان ساڵانی 1963 - 1970 ـ (هێلێر) ـ چاپخانەی زانکۆی سەلاحەدین ٢٠١٦) لاپەڕە ٣٦ - ٧٦.
15 - عەبدولڕەحمان شەرەفکەندی، موعجیزەی میسەویر، (پاریس 1997) - لاپەڕە 444.
16 - داڤید مەدل، مێژووی ئەلئەکراد ئەلحەدس، (بەیروت ـ دار ئەلفارابی ٢٠٠٤) لاپەڕە ٤٤٩.
17 - جەمال نەبەز، یادگاری ئەو ڕۆژانە هەرگیز ناگەڕێتەوە - (سلێمانی) ـ دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی شیڤان ٢٠١٧) - لاپەڕە ٢١٥.
18 - بڕیاری سەدر لەسەر ژیانی باڵا لە پێناو چەکی کشتوکاڵیدا، بە پشتبەستن بە ڕەخنەی من لە یاسا، ڕۆژنامەی الوقاع العراقییە، ژمارە 182، یەکەم ڕۆژی مانگ، وەزارەتی ئیرشاد لە عێراق، بەغدا، چاپخانەی حکومەت، ئاسنین، 8ی حوزەیرانی 1959 - لاپەڕە 4.
19 ـ جەمال بابان، سلێمانی، شارە گەشاوەکەم، بەرگی سێیەم - چاپی دووەم - (هێلێر ـ دەزگای چاپ و دابەشکردنی ئاراس ـ چاپخانەی ئاراس - 2012) لاپەڕە 323.
20 - لەژێر ناوی ساختەی بوزید و مستەفا ئەل بارزانی و سەردەمی کوردی 1943 - 1975 - کۆماری دیموکراتی جەزائیر، وەزارەتی پەروەردە و پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان، مزگەوتی محەمەد بوزیاف، کولیە ئەلئولوم ئەلئینسانیە وال سۆخولکی، بەشێک لە مێژوو - 2019 - لاپەڕە 38.
21 - فەرهاد ئونی، ئینتیبات ئان ئەحتیفا عەبنا کۆیسانجاق بی زیارا البارزانی ئەلخالید لیم دینتەهیم، ئەلحەلقە 10، موجەڵە گوڵان ئەلعەرەبی، موسەسە گوڵان ئەلعەلەمیە، ئەلعەداد 18، هەولێر، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، 25 تیشرین ئەلسانی 1997 - لاپەڕە 41.
22 - حوسێن حاجی قادر، کاکە زیادی هێمە ئەکسای گەورێی کۆیە بیرانینک، گۆڤاری کەکۆن، ژمارە 21ی ئایاری 2012 - لاپەڕە 10 -11.
23 - فەرهاد عونی، ئینتیبات ئان ئەحەتیفا ئیبنای کۆیسانجاق بی زیارا البارزانی ئەلخالید لیم دین تەحیم، ئەلحەلەق 10 موچەڵە گوڵان ئەلعەرەبی، موسەسە گوڵان العلامیە، ئەلعەداد 18، هەولێر، مەتبەع وێزارا ئەلسەقافییە 25 تیشرین ئەلسانی 1997 ل. 41.
24 - تۆفیقی مەلا سدیق، یادگاری ڕۆژانی حزبایەتی و پێشمەرگە و دەربەدەری من، چاپی دووەم، (هێلەر) ـ چاپخانەی شێهاب 1996) لاپەڕە 60 - 88.
25 - ئیحمد دڵزار، یادەوەرییەکانی ژیانم، بەشی سێیەم، (ستۆکهۆڵم 1994) لاپەڕە - 12.
26 - ئیحمد دڵزار، یادگاری ڕۆژانی ژیانم (هێلێر) ـ وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوان ـ چاپخانەی شێهاب - 2019) - لاپەڕە 190.
27 - ب.بێوراز، لێکۆڵینەوەیەکی کورتە لەسەر دامەزراندنی و هەڵوەشاندنەوەی پارتی شۆڕشگێڕ و ڕزگاریخواز لە باشووری کوردستان - (بڵاو نەکراوە) ـ ئایاری ١٩٩٣) - لاپەڕە ٢٧.
28 - بەرزان ئەحمەد کوردە، کورتەیەک لە مێژووی جولەکەکانی کوردستان - (سلێمانی) ـ دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی کارۆ - 2019) لاپەڕە 190.
29 - بەکر عەبدولکەریم هێوازی، سەفەرێک لەگەڵ کۆمار لە مەهاباد، یادگارییەکانم لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان - 1944 - 1947 (هێلێر) ـ دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس ٢٠٠١) - لاپەڕە ٩ - ١٠.
30 - جەمال بابان، اعلام الکورد، الکوز العوال، ئەل تەباعە السانیە - (هەولێر) ـ دار ئاراس لیل تەباعە وال نیشار 2012) - لاپەڕە 500 - 501.
31 - جەمال فەتاح ئەللەتیف، هێرشی پاسەوانی نیشتمانی بۆ سەر شاری کۆیە و دەوروبەری لە ساڵی 1963، گۆڤاری کەکۆن، ژمارە 39، سلێمانی - چاپخانەی ماردین - چاپی دووەم 2015 - لاپەڕە 17 - 19.
32 - حەبیب محمد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان ـ al عێراق (بەرپرسی کاروبارەکان) 1946 - 1993، (دهۆک ـ چاپخانەی Xebat 1998) - لاپەڕە 34 - 35 - 36.
33 - فەرهاد عیونی 32 نامە و چەند کەسایەتییەک لە دەربارەکەم، (هێلێر ـچاپخانەی زانکۆی سەلاحەدین ٢٠١٩)، لاپەڕە ٥٤ - ٥٩.
34 - ڕۆژین سێلێبی مینیر، زاخۆ 14ی تەمموزی 1958 - 6ی ئازاری 1975، (هیچ شوێنێک نییە) ـ سەنتەری زاخۆ بۆ لێکۆڵینەوەی کوردی - ٢٠١٨)، لاپەڕە ٧٥.
35 - محمد ساحیل تەقوش، بەرواری 637 - 2015 (بەیروت) ـ دار ئەل نافەس لیل تەباعە و نەشار و تەوزیا 2015) - لاپەڕە 301.
36 - هەموو فەرەج هەڵەبجە، لە شنریوەوە تا ستۆکهۆڵم، چاپی سێیەم، (سلێمانی) ـ چاپخانەی کارۆ 2015) لاپەڕە - 153.
37 - داوید ماک داویل، مێژووی مێژوویی کوردی، وەرگێڕانی ئیبراهیم یونسی، چاپی چوارەم، (تاران ـ چاپی پەنیز ـ چاپکراوە لە ساڵی ١٣٩٣ - شەمسی) - لاپەڕە ٤٦١.
38 - ڕێبەر سەید بیراهیم، پیرشەنگێ کەکۆن، . (ئەربیل ـ چاپخانەی شێهاب - 2014) - لاپەڕە 32 - 35.
39 - سەید عەلی موجانی، سوڵماز سیدقی، ئەلهێ نەعمتی ... فەرهەنگی شێوەزاری فارسی و فارسی عێراق، (تاران ـ نەشار ئاعزام ١٣٩٢ - شەمسی) - لاپەڕە ١١٤٥.
40- شەعبان عەلی شەعبان، هەندێ زانیاری سیاسی و مێژوویی، چاپی سێیەم، (هیولەر ـ (چاپخانەی ڕۆژهەڵات - 2013) - لاپەڕە 102.
41 - عەبدولرەزاق موتلەک ئەلفەد، سەرکردەی سیاسی عێراق لە سەردەمی خەباتی نەتەوەیی و نەتەوەیی - 1934 - 1958 (بەیروت) . ـ شەرقییە ئەلمەتبوعەت لیل تەوزیعە وال نیشار - 2011) - لاپەڕە 249.
42 - العرب وال کورد المصالح وال موخیف وال موشترکات، سەعید بەشیر ئیسکەندەر، ئەلسەبیت وال موتەکسیر فی ئەلمەوقیف ئەلقەومی ئەلکوردی، تەکعەی سوڵتانا ئەلعەرەبییە فی بەغدا شیلال ئەلئەحەد ئەلمەلیکی 1921 - 1958 (بەیروت ـ al merkez al Arabi lil abhas wa dirasa al siyasat - 2019) - لاپەڕە 97.
43 - عبدالکسالیق معروف و کۆیە و کەسە ناودارەکانی (هولێر) . ـ چاپخانەی مینارێ - 2014) لاپەڕە 72 - 76.
44 - عوسمان مستەفا خۆشناو، بەهاوکاری کرێکاران، (هێلێر ـ کۆمەڵەی ڕۆژنامەوانی شێهاب ٢٠٠٧) لاپەڕە ٧٣.
45 - فاتیح ڕسول، چەند لاپەڕەیەک لە مێژووی کارەکانی گەلی کوردمان - یەکەم بەرگی (سوید) ـ چاپخانەی هەڵەبجە - 1979) لاپەڕە 407 - 409.
46 - کریم شارەزا، شاعیری کورد کاکە زیاد ئەکسە خەفوری 1914 - 1991 - ڕۆژنامەی خەبات، زمانی حیزبی دێموکراتی کوردستان ـ al muhed, al adad 893 - al cum'a 25 ئەیلوولی 1998 - لاپەڕە 13.
47 - کریم شەرێزا، "بە یادی نیشتمانپەروەران: کاکە زیاد ئاغا، تێکۆشەری ئاشتیخوازی کورد"، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان ـ یونایتد، ژمارە ٢٠٨١ - دووشەممە، ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٩٤، لاپەڕە ٦.
48 ـ کریم شه ڕه زا، کاکه زیاد له سه ڕ دۆزی کورد، ڕۆژنامه ی برایه تی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان ـ یونایتد، ژمارە ٢٣١٠ - هەولێر - یەکشەممە، ١٣ی نیسانی ١٩٩٧، لاپەڕە ٦.
49 - کەریم شەریزە، کاکە زیاد ئاغا خافوری، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 3355 - هێولەر - پێنجشەممە، 12ی نیسانی 2001 - لاپەڕە 7.
50 - محمد ئەمیر دێرشوی دامەزرێنەری ئایین و سیاسەتی کوردستان، (هەولێر) ـ چاپخانەی هێڤی ٢٠١٦) - لاپەڕە ٢٤٥ - ٣١٧.
51 - فەرمانی سەرۆکایەتی ژمارە 739، ڕۆژنامەی الوقاع العراقی، وەزارەتی ئیرشادی لە عێراق، ژمارە 467، السنا الصالس، بەغدا، ڕۆژی 9ی ساڵنامەی 1961 - لاپەڕە 4.
52 - مەسعوود بارزانی و بارزانی و بزووتنەوەی تەحریری کوردی، ستوونی یەکەم، تەباعەی دووەم، (بەیروت) ـ (کاوە لیل سەقافە ئەلکوردی ١٩٩٧) - لاپەڕە ٢١٦ - ٢١٧.
53 - مەولود جاکاو، کاکە زیادی هێمە ئاکسە، گۆڤاری کەکۆن، ژمارە 55، سلێمانی - دەزگای چاپ و پەخشی بینایی، نیوەی یەکەمی ساڵی 2018، لاپەڕە 40.
