ژیاننامە

ساڵح عەبدوڵڵا نەجمەدین تەها لە شاری دهۆک لەدایک بووە، باپیری پەیڕەوی ڕێبازی نەقشبەندی مەولانا خالید نەقشبەندی (١٧٧٩-١٨٢٧) بووە لە شارۆچکەی زاخۆ سەر بە پارێزگای موسڵ. ساڵح یوسفی لە ساڵی ١٩٣٨ خوێندنی ئامادەکاری لە بەغدا تەواو کردووە و لە هەمان کاتدا دەستی کردووە بە نووسینی شیعر بە زمانی کوردی و شێوەزاری سەرەوەی کوردی. لە ساڵی ١٩٣٩ لە کۆلێژی ماڵی زانست لە بەغدا وەرگیراوە، هاوکارێکی گۆڤاری هاوار بووە، کە بە زمانی کوردی لە دیمەشق دەرچووە. لە ساڵی ١٩٤١ دەستی بە شیعر نووسین کردووە، لە ساڵی ١٩٤٢ کۆلێژی ماڵی زانست لە بەغدا بە بەرزترین بڕوانامەی شەریعە تەواو کردووە. ساڵی 1942 وەک مامۆستا لە قوتابخانەی سەرەتایی شارۆچکەی هەریرە سەر بە ئیدارەی پەروەردەی هەولێر دامەزراوە. لە ساڵی ١٩٤٣ وەک نووسەر لە دادگای موسڵ دامەزرا. لە ساڵی ١٩٤٤ وەک پارێزەر و پارێزەر دەستبەکاربوو. لەساڵی 1947 لەسەر هەڵوێستی سیاسی دەستگیرکراوە و بۆ ماوەی دوو ساڵ دوورخراوەتەوە بۆ شاری هیلا لە ناوەڕاستی عێراق، پاشان لێبوردنی بۆ دەکرێت و گەڕاوەتەوە کوردستان، لەساڵی 1949 وەک یەکەم نووسەری دادگای شنگال لە پارێزگای موسڵ دامەزرا، لەساڵی 1952 جارێکی دیکە لەلایەن دەسەڵاتدارانی شانشینی عێراقەوە دەستگیرکرایەوە بەهۆی چالاکییە سیاسییەکانییەوە، لەساڵی 1954 گواسترایەوە بۆ دادگای زاخۆ. کوردی و عەرەبی باش دەزانی.

لاپەڕەی کار

ساڵح عەبدوڵڵا نەجمەدین تەها یەکێک بوو لە دامەزرێنەرانی کۆمەڵەی بیروسک لە شاری موسڵ لە ساڵی 1939، دواتر پەیوەندی بە پارتی هیوای کوردییەوە کرد و چالاک بوو لە بڵاوکردنەوەی هەستی نەتەوەیی لە بەغدا. ساڵی 1943 پارتی هیوای کوردی بەجێدەهێڵێت و کۆمەڵەی پیاوانی پارێزگا دامەزراندووە. لە ساڵی ١٩٤٥ پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی ڕزگاریخوازی کوردەوە کردووە. لە ساڵانی 1943-1945 پاڵپشتی شۆڕشی دووەمی بارزانی کرد. ساڵی 1945 نامە و پێشنیاری پارتی هیوای کوردی گەیاندە سەرۆک مستەفا بارزانی (1903-1979). ساڵی 1946 لە کۆنگرەی یەکەمدا لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە وەک ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری ناوەندیی پارتی دیموکراتی کورد (پ.د.ک) هەڵبژێردرا. هەر لەو ساڵەدا بووەتە بەرپرسی لیژنەی قەزای موسڵی پارتی دیموکراتی کورد. ساڵی 1957 بووەتە ئەندامی کۆمیتەی ناحیەی زاخۆی پارتی دیموکراتی کورد. ئەندامی پارتی دیموکراتی یەکگرتووی کوردستان بووە و لە ١ی شوباتی ١٩٥٧ تا ٥ی ئەیلولی ١٩٥٩ بەرپرسی لیژنەی ناوچەی زاخۆی کۆمیتەی خولی یەکەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە.

ساڵی 1959، دوای کۆنفرانسی دووەمی بەغدا و ڕاگرتنی گروپی پارێزەران، هەمزە عەبدوڵڵا عومەر (1915-1998)، بە سەرۆکی لیژنەی قەزای زاخۆی خولی یەکەمی پارتی دیموکراتی کوردستان- عێراق هەڵبژێردرا. ساڵی 1959 سەرپەرشتی واژۆکردنی تۆمارێکی 602 کەسی لە زاخۆوە بۆ وەزارەتی پەروەردەی کۆماری عێراق کرد کە داوای خوێندنی کوردی لە ناوچە کوردستانییەکانی پارێزگای موسڵ دەکات. لە ٨ی ئازاری ١٩٥٩ لە شاری زاخۆ لە دژی یاخیبوونی عەقید عەبدولوەهاب شەواف (١٩١٦-١٩٥٩) سەرکردایەتی خۆپیشاندانێکی کرد و هاوکاری کۆکردنەوەی هێزی چەکداری لە لایەنگرانی پارتی دیموکراتی یەکگرتووی کوردستان کرد بۆ هێرشکردنە سەر موسڵ کە پایتەختی ئەو یاخیبوونە بوو. ساڵی 1959 لەژێر چاودێری دەزگای هەواڵگری سوپای عێراقدا بووە. لە ساڵی ١٩٦٠ سەرۆکی لیژنەی خولی یەکەم بووە. لە ساڵی ١٩٦٠ بەرپرسی کۆنگرە بووە. لە کۆنگرەی پێنجەمدا بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرە هەڵبژێردرا. ساڵی 1960 دوای بەستنی کۆنگرەی پێنجەمی پارتی دیموکراتی کوردستان کرایە سەرۆکی لیژنەی خولی یەکەم. لە 15ی تشرینی یەکەمی ساڵی 1960 یەکەم ئەندامی سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو کە لە موسڵ و بەغدا و ناسریە لەلایەن عەبدولکەریم قاسم (1914-1963) زیندانی بکرێت. لە ساڵی 1961 دوورخراوەتەوە بۆ ناسریە لە باشووری عێراق. لە ساڵی ١٩٦٢ لە زیندانی موسڵ ئازاد کرا. دوای ئازادکردنی لە ساڵی ١٩٦٢ فەرمانی دەستگیرکردن دەرچوو و خۆی حەشاردا. لە ساڵانی 1962-1963 سەرۆکی لیژنەی خولی پێنجەم بووە.

لە ساڵی 1963 لەگەڵ عەلی ساڵح ئەلسەعدی (1928-1977)، سکرتێری گشتی سەرکردایەتی پارتی سۆسیالیستی عەرەبی بەعسی عەرەبی، کودەتاکەی 8ی شوباتی 1963ی دژی فەریق ڕوکین عەبدولکەریم قاسم، سەرۆک وەزیرانی عێراق گفتوگۆی کرد و لە بەرامبەر مافی ئۆتۆنۆمی بۆ کوردستان، پێویستە سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان پشتیوانیان بکات، و فەرمانی بە یەکێتی قوتابیانی کوردستان کرد بچنە ناو یەکێتیی قوتابیانی کوردستانەوە مانگرتنی خوێندکارانی بەعسی سۆسیالیستی عەرەبی لە زانکۆی بەغدا دژی دەسەڵاتی عەبدولکەریم قاسم.

لە ٨ی شوباتی ١٩٦٣ لە کاتی کودەتا سەربازییەکەدا (دربێ)، بە نوێنەرایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان لە ڕادیۆی بەغدا کە بەدەست کودەتاچییەکانەوە بوو، لێدوانێکی پشتیوانی دا. لە کۆتایی مانگی شوباتی ساڵی ١٩٦٣ پەیوەندی بە هێزی پێشمەرگەوە کردووە. لە ساڵی ١٩٦٣ نوێنەری… مەجلیسی گشتی کۆی لە 18ی شوباتی ساڵی 1963 جێگری سەرۆکی شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو بۆ دانوستان لەگەڵ حکومەتی عێراق. لە 9ی حوزەیرانی ساڵی 1963 لەکاتی گەڕانەوەی بۆ باشووری کوردستان، لە فڕۆکەخانەی کەرکوک لەلایەن حکومەتی عێراقەوە دەستگیر دەکرێت و بە توندی ئەشکەنجە دەدرێت. لە ساڵی 1963 لە زیندانی هیلا لە ناوەڕاستی عێراق و دواتر لە زیندانی ناوەندی بەغدا زیندانی کراوە.

ساڵی 1964 لە بەندیخانە دەرچووە و لە ساڵی 1964 لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرە لە کۆنگرەی شەشەمدا بەبێ ئامادەبوونی خۆی بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. ساڵی 1964 ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش بووە لە کوردستانی عێراق. لە ٣ی پووشپەڕی ساڵی ١٩٦٥ وەک بەرپرسی ڕاگەیاندنی حیزبی دێموکراتی کوردستان دەستنیشان کرا. ساڵی 1965 سەرنووسەری ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە. ساڵی 1966 لە کۆنگرەی حەوتەمدا لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. ساڵی 1966 سەرۆکی لیژنەی خولی پێنجەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە. تشرینی دووەم ساڵی 1966 وەک ئەندامی مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان دامەزرا. لە 22ی حوزەیرانی ساڵی 1966 ئەندامی شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە بۆ حکومەتی عێراق، ئەمەش بووە هۆی ڕاگەیاندنی ڕێککەوتنی 29ی حوزەیران لەلایەن دکتۆر عەبدولڕەحمان بێزاز (1914-1973) سەرۆک وەزیرانی عێراق. ساڵی 1966 وەک بەرپرسی فێرگەی زانیاریی حیزبی دێموکراتی کوردستان دامەزرا. لە 2ی نیسانی ساڵی 1967 ئەندامی شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو کە لەگەڵ لیوا عەبدولڕەحمان محەمەد عارف (1916-2007) لە کۆشکی کۆماری لە بەغدا کۆبوونەوە بۆ تاوتوێکردنی جێبەجێکردنی بڕگەکانی ڕێککەوتننامەی حوزەیرانی 1966 بۆ سەربەخۆیی کوردستان لەلایەن حکومەتی عێراقەوە. لە ١٥ی نیسانی ١٩٦٧ وەک ئەندامی مەکتەبی سیاسی حیزبی دێموکراتی کوردستان، نوێنەری کۆنفرانسی نیزامی-سیاسی کانی سیماق بووە. (هولێر)، سەرنووسەری ڕۆژنامەی عەرەبی (الطاکسی) بووە لە ڕۆژی شەممە ٢٩ی نیسانی ١٩٦٧ و ڕۆژی چوارشەممە ١٨ی نیسانی ١٩٦٧. کانوونی دووەمی ٢٠١٩ساڵی 1967 لەگەڵ لیوا عەبدولڕەحمان محمد عارف (1916-2007) لە کۆشکی سەوز لە بەغدا لەگەڵ شاندێکی پارتی دیموکراتی کوردستان کۆبووەوە و بابەتی کۆبوونەوەکەش ڕێککەوتنی حوزەیران بوو، لە ساڵی… ڕەنگە ساڵی 1967 بووە خاوەنی ڕۆژنامەی (بیرەیتی) کە تەواوکەری کوردی ڕۆژنامەی (التێکسی)ی عەرەبییە و لە بەغدا دەردەچوو. لە 10ی کانونی یەکەمی ساڵی 1970 ئەندامی وەفدێکی 9 کەسی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو بۆ گفتوگۆکردن لەسەر ئۆتۆنۆمی باشووری کوردستان لەگەڵ بەرپرسانی پارتی سۆسیالیستی بەعسی عەرەبی لە بەغدا. لە ٢١ی ئازاری ١٩٧٠ لە هۆڵی خوڵد لە بەغدا، وتاری قوتابخانەی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستانی خوێندەوە. لە ٢٩ی ئازاری ١٩٧٠ بە فەرمانی کۆمار لە کابینەی ئەحمەد حەسەن بەکر (١٩١٤-١٩٨٢) وەک وەزیری دەوڵەت دەستنیشانکرا. لە ٢٩ی ئازاری ١٩٧٠ بەشداری لە ئاهەنگی نەورۆزی سەدر قەنات لە بەغدا کردووە.

لە ساڵی ١٩٧٠ جێگری سەرۆکی کۆمەڵەی دۆستایەتی عێراق و سۆڤیەت بووە. لە ١٦ی ئایاری ١٩٧٠ بە فەرمانێکی کۆمار وەک وەزیری داد بە وەکالەت دەستنیشان کرا. ڕۆژی هەینی ١٢ی حوزەیرانی ١٩٧٠ بە فەرمانی سەرۆک مستەفا بارزانی (١٩٠٣-١٩٧٩) بوو بە ئەندامی شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ سەردانی نەجەف لە ڕۆژئاوای عێراق بۆ بەشداریکردن لە ڕێوڕەسمی پرسەی ئایەتوڵڵا عەبدولموحسین حەکیم (١٨٨٩-١٩٧٠)، زانای گەورەی شیعەکانی جیهان. ساڵی 1970 مامۆستای خولەکانی شۆڕشی گەلان بووە لە ساڵی سێیەمی قوتابخانەی کادری پارتی دیموکراتی کوردستان. لە ٢٧ی تەمووزی ١٩٧٠ بە فەرمانێکی کۆمار وەک وەزیری کاروباری باکوور بە وەکالەت لە حکوومەتی عێراق دەستنیشان کرا. لە ساڵی 1970 لە کۆنگرەی هەشتەمدا لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی هەڵبژێردرا و دواتر لە یەکەم کۆبوونەوەی کۆنگرەدا وەک ئەندامی قوتابخانەی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان لە کۆمیتەی ناوەندی هەڵبژێردرا و لە ساڵی 1970 وەک سەرۆکی لێژنەی پێنجەمی پارتی دیموکراتی کوردستان دەستنیشانکرا. ڕۆژی یەکشەممە ١٦ی مانگ ئاب ساڵی 1970، لە بەغدا، وتاری لیژنەی خولی پێنجەمی پێشکەش بە بەشداربووان کرد لە ئاهەنگی 24 ساڵەی دامەزراندنی پارتی دیموکراتی کوردستان، لە… ئەیلول ساڵی 1970 بەشداری لە مەراسیمی پرسەی سەرۆک جەمال عەبدولناسر (1918-1970) لە قاهیرە کردووە. لە 22ی تشرینی یەکەمی ساڵی 1970 لە کۆنفرانسی کۆمەڵەی ڕۆشنبیری کوردی لە بەغدا بە 169 دەنگ یەکەم دەنگی نوێنەرانی وەرگرت و لە 30ی ئۆکتۆبەر لەلایەن خانەی ڕاپەڕاندنەوە بە سەرۆک کۆمار هەڵبژێردرا، ئەندامی لیژنەی باڵای ئاشتیخوازانی عێراق بوو. لە 9ی تشرینی دووەمی ساڵی 1970 وەک وەزیری پەروەردە بە وەکالەت لە حکومەتی عێراق دەستنیشانکرا. لە ساڵی ١٩٧٠ تا ١٩٧٤ جێگری سەرۆکی کۆمەڵەی دۆستایەتی عێراق و یەکێتی سۆڤیەت بووە، لە ساڵی ١٩٧٠ تا ١٩٧٤ سەرنووسەری گۆڤاری (ڕۆجی کوردستان) بووە.

لە ساڵی 1970 ئەندامی لیژنەی ئاشتی 7 کەسی بووە لە نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و پارتی سۆسیالیستی بەعسی عەرەبی. لە 17ی شوباتی ساڵی 1971 وەک وەزیری کاروباری کۆمەڵایەتی بە وەکالەت لە حکومەتی عێراق دەستنیشانکرا. لە 8ی ئایاری ساڵی 1971 وەک وەزیری ڕێگاوبان و پرد و نیشتەجێکردن بە وەکالەت لە حکومەتی عێراق دەستنیشانکرا. ڕۆژی سێشەممە 22ی حوزەیرانی 1971 لە بارەگای لیژنەی خولی پێنجەم لە بەغدا پێشوازی لە سەدام حوسێن (1937-2006) ناسراو بە سەدام تکریتی جێگری سەرۆک کۆماری عێراق کرد. لە 14ی تەمموزی ساڵی 1971 وەک نوێنەری ئەحمەد حەسەن بەکر (1914-1982) سەرۆک کۆماری عێراق بەشداری لە کردنەوەی کۆنگرەی دووەمی یەکێتی نووسەرانی کورد لە شاری هەولێر کرد. ڕۆژی ١٧ی تەمووز، نوێنەرانی کۆنگرەی دووەمی یەکێتیی نووسەرانی کورد دەستەی کارگێڕی هەڵبژێردرا، لە ساڵی ١٩٧١ سەرنووسەری گۆڤاری (شامس کوردستان)ی کوردی-عەرەبی بوو کە لە بەغدا دەردەچوو، ڕۆژی سێشەممە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٧١، لە بارەگای فیرقەی پێنجەمی پارتی شیوعی سۆڤیەت پێشوازیی لە شاندێکی حزبی شیوعی سۆڤیەت کرد پارتی دیموکراتی کوردستان لە بەغدا.

لە ١٤ تا ١٧ی تەمووزی ١٩٧١ لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەی دووەمی یەکیەتیی نووسەرانی کورد لە هەولێر بۆ دەستەی کارگێڕی و پاشان بۆ سەرۆک کۆمار هەڵبژێردرا. لە 11 تا 14ی تشرینی دووەمی 1972 بەشداری لە کۆنفرانسی نەوت وەک چەک کە لە لایەن (ئەنجوومەنی نیشتمانی بۆ ئاشتی و هاریکاری) لە بەغدا ڕێکخراوە وەک وەزیری دەوڵەت و ئەندامی مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان. لە 3ی کانونی یەکەمی ساڵی 1972 وەک نوێنەری ئەحمەد حەسەن بەکر سەرۆک کۆماری عێراق (1914-1982) بەشداری کرد لە کردنەوەی یەکەمین فێستیڤاڵی شیعری کوردی لە کەرکوک. لە ٦ی شوباتی ١٩٧٢ بە فەرمانی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕشی عێراق وەک ئەندامی ئەنجومەنی پلاندانانی پەروەردە دەستنیشانکرا. لە ٦ی شوباتی ١٩٧٢ وەک وەزیری ڕێگاوبان و پرد و نیشتەجێکردن بە وەکالەت دەستنیشانکرا. لە ناوەڕاستی ساڵی 1972 بووەتە سەرنووسەری تەواوکەری منداڵانی گۆڤاری ڕۆژی کوردستان، ئێستێر، لە 2ی تەمموزی 1972، بە فەرمانێکی کۆماریی وەک وەزیری دارایی بە وەکالەت لە حکوومەتی عێراق دەستنیشان کراوە. لە 11ی تەمموزی ساڵی 1972 وەک وەزیری کشتوکاڵ بە وەکالەت لە حکومەتی عێراق دەستنیشانکرا. لە 11ی ئەیلولی ساڵی 1972 سەرۆکایەتی شاندی عێراقی کرد بۆ کۆبوونەوەی هەرێمی ڕێکخراوی خۆراک و کشتوکاڵی نەتەوە یەکگرتووەکان لە کوەیت. لە 1ی تشرینی دووەمی ساڵی 1972 وەک وەزیری کاروباری باکور بە وەکالەت لە حکومەتی عێراق دەستنیشانکرا. لە ١٨ی خەزەڵوەری ساڵی ١٩٧٢ لە لایەن دەستەی بەڕێوەبەری یەکیەتیی نووسەرانی کوردەوە بە سەرۆک کۆمار هەڵبژێردرا. لە 5ی شوباتی 1973 نوێنەرایەتی ئەحمەد حەسەن بەکر (1914-1982) سەرۆک کۆماری عێراقی کرد لە کۆنگرەی چوارەمی یەکێتی مامۆستایانی کوردستان لە هەولێر. لە نیسانی ساڵی ١٩٧٣ ئەندامی ئەنجومەن بووە. ئەندامی پارتی ئاشتی و هاوکاری بوو لە کۆماری عێراق. ڕۆژی سێشەممە 12ی حوزەیرانی 1973 وەک وەزیری تەندروستی بە وەکالەت لە حکومەتی عێراق دەستنیشانکرا. لە ناوەڕاستی مانگی حوزەیرانی ساڵی 1973 بە سەرۆکی لیژنەی ئامادەکاری هەرێمی کوردستان بۆ سەرجەم ڕێکخراوە گشتییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا، کە بڕیار بوو بەشداری لە دەیەمین کۆنگرەی جیهانی لاوان و قوتابیان لە بەرلینی ڕۆژهەڵات بکات. لە 8ی تەمموزی ساڵی 1973 بە فەرمانی کۆماری وەک وەزیری شارەوانی بە وەکالەت لە حکومەتی عێراق دەستنیشانکرا. لە ناوەڕاستی مانگی نۆڤەمبەری ساڵی 1973 سەرۆکایەتی شاندێکی پارتی دیموکراتی کوردستانی کرد بۆ مۆسکۆ و لەگەڵ بۆریس یۆنۆماریۆڤ کاندیدی مەکتەبی سیاسی حزبی شیوعی یەکێتی سۆڤیەت کۆبووەوە و کێشەکانی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و پارتی سۆسیالیستی بەعسی عەرەبی و حزبی شیوعی عێراقیان تاوتوێ کرد. لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٣ نوێنەری کۆنگرەی هێزەکانی ئاشتی و هاوکاری بووە لە مۆسکۆ و ئەندامی کۆمیتەی چین-هیندستان و کۆمیتەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بووە.

لە ساڵی 1973 لەلایەن دەسەڵاتدارانی سۆڤیەت مەدالیای لینین بۆ ئاشتی پێبەخشرا، لە 17ی تەمموزی 1973 بە فەرمانێکی کۆماری وەک وەزیری گواستنەوە بە وەکالەت لە حکومەتی عێراق دەستنیشانکرا، لە ساڵی 1974 لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەی چوارەمی یەکێتیی نووسەرانی کوردەوە بە ئەندامی دەستەی کارگێڕی هەڵبژێردرا و لە یەکەم کۆبوونەوەیدا وەک سەرۆکی یەکێتی هەڵبژێردرا لە دەستەی کارگێڕی لە 14ی کانونی یەکەمی ساڵی 1974، لە ساڵی 1974، سەرنووسەری گۆڤاری نووسەری کورد بووە، لە 26ی شوباتی 1974، بە فەرمانێکی کۆماری وەک وەزیری ڕێگاوبان و پرد و نیشتەجێکردن بە وەکالەت لە حکومەتی عێراق دەستنیشانکراوە، لە ساڵی 1974، دوای دەرچوونی یاسای ئەنجومەنی یاسادانان و جێبەجێکردن لە هەرێمی کوردستان، وەک وەزیری داد و ئەوقافی ئیسلامی دەستنیشانکرا، لە 12ی ئازاری 1974، بەهۆی ڕێککەوتنەکەوە پابەند نەبوو بە 11ی ئازار، و لەبری ئەوە نامەی دەستلەکارکێشانەوەی پێشکەش بە ئەحمەد حەسەن بەکەر، سەرۆککۆماری عێراق (1914-1982)، دەستی لە پۆستی وەزاری کێشایەوە، و بەرەو ناوچە ئازادکراوەکانی عێراق بەڕێکەوت. شۆڕشی ئەیلول، لە ٧ی نیسانی ١٩٧٤ بە فەرمانێکی کۆمار لە پۆستی وەزیری دەوڵەت لە کابینەی ئەحمەد حەسەن بەکر دوورخرایەوە، دوای ئەوەی دەوڵەتی عێراق لە ٢٨ی نیسانی ١٩٧٤ دەستی بەسەر ماڵەکەیدا گرت، بنەماڵەکەی دەرکرا بۆ ناوچە ئازادکراوەکان، لە ساڵی ١٩٧٥ دوای شکستی… شۆڕشی ئەیلول گەڕایەوە باشووری کوردستان و دوورخرایەوە بۆ بەغدا. ساڵی 1976 یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی بزووتنەوەی سۆسیالیستی کوردستان. ساڵی 1978 بە فەرمی بایکۆتی کۆنگرەی یەکێتی نووسەرانی کوردی کرد کە بە سەرپەرشتی پارتی سۆسیالیستی بەعسی عەرەبی بەسترا. لە ئۆکتۆبەری ساڵی ١٩٧٨ لەلایەن ئاسایشی گشتی بەغداوە دەستگیرکرا. ساڵی 1979 سەرەڕای ئامادەنەبوونی، لەلایەن نوێنەرانی کۆنفرانسی کۆنفرانسی یەکگرتنی گۆڕەشێرەوە بە سکرتێری پارتی سۆسیالیستی یەکگرتووی کوردستان هەڵبژێردرا. لە 25ی حوزەیرانی ساڵی 1981، لە ئەنجامی تەقینەوەی بۆمبێکی نامە لە بەغدا لەلایەن دەزگای هەواڵگری عێراقەوە بە سەرۆکایەتی بەرزان تکریتی تیرۆرکرا و لە گۆڕستانی زاخۆ بەخاک سپێردرا. ڕۆژی 1ی تەمووزی ساڵی 1981 هەواڵی شەهیدبوونی لە ڕادیۆی دەنگی کوردستان، ڕادیۆی پارتی دیموکراتی کوردستان پەخشکرا و لە ڕێکەوتی 2ی تەمموزی ساڵی 1981، سەرەخۆشی نامەی سەرۆک کۆمار بڵاوکرایەوە. مەسعوود بارزانی کە لە ڕادیۆی دەنگێ کوردستان پەخش دەکرا، لە ساڵی ١٩٩٣ بە بڕیارەکانی کۆنگرەی ١١ی پارتی دیموکراتی کوردستان - یەکگرتوو وەک شەهیدێکی نەمر ناوزەد کرا.

سەرچاوە:

1. یەکیەتیی نووسەرانی کورد، ڕۆژنامەی ئەلتێکسی، ژمارە ١١٩١، بەغدا، چاپخانەی تایمز، دووشەممە، ٢٠.١١.١٩٧٢، ل٤.
2. تاریق ئیبراهیم شەریف، کاتێک شاعیری گەورەی جەواهیری بەشداری یەکەمین فێستیڤاڵی شیعری کوردی کرد، ڕۆژنامەی خێبات، وتەبێژی حیزبی دێموکرات، ژمارە ٨٢٣، هێولێر، هەینی، ٠٢.٠٥.١٩٩٧، ل١١.
3. وتاری کاک سامی عەبدولڕەحمان لە دوازدەهەمین ساڵوەگەڕی شەهید سەیدا ساڵح یوسفی، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە ١٦٩١، هێولێر، دووشەممە، ١٢.٠٧.١٩٩٣، ل. 3.
4. سێردار ئیمین، لە ساڵیادی شەهیدبوونی سەیدە ساڵح یوسفی، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان -یەکگرتوو، ژمارە 3119، هێولێر، یەکشەممە، 25.06.2000، ل6.
5. کەریم شەرەزا، وەزیری شۆڕشی کوردستان نافیز جەلال هێوازی، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان-یەکگرتوو، ژمارە 1989، هێلەر، یەکشەممە، 10.07.1994، ل. 3.
6. ڕۆژنامەی برایەتی، ژمارەی دووەمی چاپی کوردی، ساڵی یەکەم، بەغدا، چاپخانەی ئەلشەعب، شەممە، ١٣ی ئایاری ١٩٦٧، ل١، ١٢.
7. لە ژێر دروشمی ئەدەبی شۆڕشگێڕانە، یەکیەتیی نووسەرانی کورد، دووەمین کۆنفرانسی خۆی، ڕۆژنامەی ئەلتەعسی، ژمارە ٧٨٨، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلجەحیز، چوارشەممە ٢١ی خاکەلێوەی ١٩٧١، ل ٣، ٦ بەڕێوەبرد.
8. بە پاڵپشتی جەنابی سەرۆک ئەحمەد حەسەن ئەلبەکر، ڕۆژنامەی ئەلتێکسی، ژمارە ٧٨٥، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلجاهز، شەممە، ١٧ی تەمموزی ١٩٧١، ل. 1.
9. هۆشیار نوری لێک، کەسایەتییە ناودارەکانی کورد لە زنجیرەیەکدا، (هەولێر - دەزگای چاپ و پەخشی چارچرا - ٢٠١٠)، ل١٥.
10. شامیل عەبدولقادر، نهێنی و نهێنییەکان ڕێککەوتنی جەزائیر لە ساڵی ١٩٧٥، (بەغدا - دار ئەلمەجەڵڵا - ٢٠١٦)، ل ٤٧، ٦٨.
11. فێلەکدین کاکەیی، کۆدی ڕۆحی، وەرگێڕانی شێرزاد هاینی، (هێلێر – چاپخانەی شەهاب – ٢٠١٦)، ل ٧٤.
12. ئیحمد بانیکسێلانی، یادەوەرییەکانم، (ستۆکهۆڵم، ١٩٩٧)، ل ١٧٩، ٣٠٤، ٣٠٦.
13. عەلی سینهالیس، پرسی کورد و پارتی سۆسیالیستی بەعسی عەرەبی، بەشی سێیەم، (دهۆک - چاپخانەی خانی - 2012)، ل371، 419.
14. شێکیب ئەقراوی، سەرهەڵدان و کەوتنی سەدام حسێن، (هێلێر - چاپخانەی هاچی هاشم - ٢٠٠٩)، ل٣٨١.
15. چاوپێکەوتن: ئازاد عبدالواحید، دروێنەکردنی ڕۆژانی زیوەر خەتەب، (هێلێر - چاپخانەی ڕۆژهەڵات - 2019)، ل98، 107.
16. بۆتان مستەفا، لە هەژدەهەمین ساڵوەگەڕی شەهیدبوونی سەیدا ساڵح یوسفی 1918 - 1981، گۆڤاری جۆلان ئەلعەرەبی، دامەزراوەی ڕۆشنبیری و پەیوەندییەکانی جۆلان، ژمارە 37، ساڵی 4، هێولێر، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، 25.06.1999، ل103.
17. کریس کۆچێرا، بزووتنەوەی نەتەوەیی کورد، وەرگێڕانی ئیبراهیم یونسی، چاپی دووەم، (تاران - چاپخانەی نیگا - ١٣٧٧ی کۆچی)، ل ٣١٠، ٣٢٤، ٣٢٧، ٣٣٢، ٣٣٨، ٣٤٤، ٣٤٩، ٣٨٤، ٤١١.
18. نەوزاد عەلی ئەحمەد، چاپەمەنی حیزبی دێموکراتی کوردستان لە دەرەوەی وڵات، (سلێمانی- دەزگای زیندوو بۆ زیندووکردنەوەی میراتی دۆکیۆمێنتاریی کوردی و ڕۆژنامەگەری - ٢٠١٠)، ل. 11.
19. مێهدی محەمەد قادر، پێشهاتە سیاسییەکان لە کوردستانی عێراق 1945-1958، (سلێمانی، ناوەندی لێکۆڵینەوەی ستراتیژی کوردستان، 2005)، ل122-124.
20. شووان محەمەد ئەمین تەها خۆشناو، هێڤێر لە نێوان ساڵانی 1958 تا 1963، لێکۆڵینەوەیەک لەسەر بارودۆخی سیاسی، (هەولێر، چاپخانەی ڕۆژهەڵات، 2012)، ل192.
21. شووان محەمەد ئەمین تەها خۆشناو، هێلەر لە نێوان ساڵانی 1963-1970: لێکۆڵینەوەیەکی مێژوویی لە دۆخی سیاسی، (هەولێر، چاپخانەی زانکۆی سەلاحەدین، 2016)، ل45، 87، 114، 237، 327، 331.
22. جەمال خزنەدار، ڕۆژنامەگەری لە کوردستان، وەرگێڕانی ئیحمەد شەریفی، (مەهاباد - ناش کاک - ١٣٥٧ی کۆچی)، ل ٣٦، ٤٦.
23. عەبدوڕەحمان شەرەفکەندی، چێشتی مەجور، (پاریس - ١٩٩٧)، ل ٣٦١، ٣٧٤، ٣٨٢، ٥١٧، ٥٢٠ - ٥٢٢، ٥٤٨.
24. شووان محەمەد ئەمین تەها خۆشناو، هێلەر لە نێوان ساڵانی 1963-1970: لێکۆڵینەوەیەکی مێژوویی لە دۆخی سیاسی، (هەولێر، چاپخانەی زانکۆی سەڵاحەدین، 2016)، ل45 - 46.
25. مەحمود شێخ سین هێسۆ ئەلڕێکانی، شینگال لە سەردەمی شاهانەدا 1921-1958، (هولەر - ئەکادیمیای کوردی - چاپخانەی هاچ هاشم - 2012)، ل118-119.
26. جەمال بابان، سلێمانی شاری گەشاوەی منە، بەرگی سێیەم، چاپی دووەم، (هێلێر - چاپخانەی ئاراس - دەزگای چاپ و پەخشی ئاراس - 2012)، ل317.
27. بارزانی دوای هەڵگیرسانی شۆڕشی ڕەمەزانی پیرۆز چەک دادەنێ، ڕۆژنامەی ئەلئەیام، ژمارە ٢٥٦، ساڵی یەکەم، بەغدا، چاپخانەی تێزەمین، شەممە، ٢٣.٠٢.١٩٦٣، ل١، ٥.
28. عەبدولسامی خەلەف عەبدولحەبیب ئەلجەنابی، پەرەپێدانی پرسی کورد لە عێراق 1958-1968، کۆماری عێراق، وەزارەتی پەروەردە و توێژینەوەی زانستی، زانکۆی ئەنبار، کۆلێژی ئاداب، بەشی مێژوو، 2017، (دیزەرتەیشنی دکتۆرای چاپنەکراو)، ل54، 75.
29. فەیسەل دەباغ، پێداچوونەوەیەکی بیبلۆگرافی بە ڕۆژنامە و گۆڤارە کوردییەکان، بەشی یەکەم، گۆڤاری جۆلان ئەلعەرەبی، ژمارە 11، دامەزراوەی ڕاگەیاندنی جۆلان، هیولەر، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، 25.04.1997، ل58.
30. فەیسەل دەباغ، پێداچوونەوەیەکی بیبلۆگرافی بە ڕۆژنامە و گۆڤارە کوردییەکان، بەشی دووەم، گۆڤاری جۆلان ئەلعەرەبی، ژمارە 12، دامەزراوەی ڕاگەیاندنی جۆلان، هیولەر، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، 25.04.1997، ل70.
31. هاوار کاکەیی، ساڵح یوسفی... و شەوێکی لەبیرنەکراوی ناسیاوەکانی بەغدادی، گۆڤاری جۆلان ئەلعەرەبی، دامەزراوەی میدیایی جۆلان، ژمارە 2، هیولێر، چاپخانەی خێبات، 25.08.1996، ل43-44.
32. ئەلیوسفی لە بیرهێنانەوەی شۆڕش و ویژدانی گەل، گۆڤاری جۆلان ئەلعەرەبی، دامەزراوەی میدیایی جۆلان، ژمارە سفر، هیولێر، 1ی تەمموزی 1996، ل28.
33. سیدە ئەحمەد ئەلسوجی، بەم شێوەیە نەورۆزمان لە ساڵی ١٩٧٠ بەڕێوەبرد، گۆڤاری زاگرۆس، وەزارەتی ڕۆشنبیری - هەرێمی کوردستان، ژمارە ١٦، هەولێر، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، ٢٧ی ئازاری ١٩٩٩، ل ٢٧.
34. یادەوەری ڕۆژە شکۆمەندەکان کە لەلایەن تایپچییەکی کۆنی ڕۆژنامەی کوردییەوە دەگێڕدرێتەوە، گۆڤاری زاگرۆس، وەزارەتی ڕۆشنبیری - هەرێمی کوردستان، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، ژمارە ١١، هێولێر، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٨، ل ٣٢.
35. عەبدوڵڵا زینکی، ساڵح یوسفی...و بۆچوونەکانی دوایین کۆبوونەوە، گۆڤاری زاگرۆس، وەزارەتی ڕۆشنبیری - هەرێمی کوردستان، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، ژمارە ٧، هێولەر، ٢٧.٠٦.١٩٩٨، ل ٢٦.
36. پالێ باوانی، شەهید سەیدە ساڵح یوسفی و هەڵوێستی دوای ساڵی ١٩٧٥، گۆڤاری خازیر، ناوەندی ڕۆشنبیری بەردەڕەش، ژمارە ١٢، هێولێر، چاپخانەی منارە، زستانی ٢٠٠٦، ل٨-٩.
37. ساسان میحمەد، لە یادی دوازدەهەمین ساڵوەگەڕی کۆچی دوایی شەهیدی کۆچکردووی کورد ساڵح یوسفی، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان، ژمارە ١٦٧٨، هێولێر، شەممە ٢٦.٠٦.١٩٩٣، ل. 4.
38. وتاری کاک سامی عەبدولڕەحمان لە یادی ١٢ ساڵەی شەهید سەیدا ساڵح یوسفی، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە ١٦٩١، هێولێر، دووشەممە، ١٢.٠٧.١٩٩٣، ل. 3.
39. تۆفیق مەلا سدیق، یادەوەرییەکانی ڕۆژانی حیزب، پێشمەرگە و دەرکردنم، چاپی دووەم، (هێلەر، چاپخانەی شێهاب، ١٩٩٦)، ل٥٩.
40. کۆبوونەوەیەک لە ئەنجومەنی ئاشتی سەبارەت بە کۆنفرانسی ئاشتی جیهانی مۆسکۆ، ڕۆژنامەی برایەتی، ژمارە ١٣١٧، بەغدا، چاپخانەی تایمز، پێنجشەممە، ٢٦ی نیسانی ١٩٧٣، ل٤.
41. یەکێک لە یاریدەدەرەکانی بارزانی: کوردی عێراق لە ماوەی 4 ساڵدا ئۆتۆنۆمی بەدەست دەهێنێت، ڕۆژنامەی ئەلئەنوەر، ژمارە 3398، ساڵی 11، بەیروت، هەینی، 17.04.1970، ل8.
42. چوارەمین کۆنفرانسی یەکیەتیی نووسەرانی کورد کۆتایی هات، ڕۆژنامەی ئێل تێکسی، ژمارە ١٥٣٤، بەغدا، چاپخانەی تایمز، شەممە ١٢.١.١٩٧٤، ل١-٢.
43. سەیدە یوسفی سەرۆکایەتی شاندی عێراقی دەکات بۆ کۆبوونەوەی ناوچەیی ڕێکخراوی نێودەوڵەتی خۆراک و کشتوکاڵ، ڕۆژنامەی ئەلتەکسی، ژمارە ١١٣٣، بەغدا، چاپخانەی تایمز، یەکشەممە، ١٠.٠٩.١٩٧٢، ل٤.
44. کاک خالید موحێدین سەردانی بارەگای فیرقەی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستان دەکات، ڕۆژنامەی ئەلتاکسی، ژمارە ١٢٧٩، بەغدا، تایمز پرێس، یەکشەممە، ١١.٠٣.١٩٧٣، ل. 4.
45. بەڕێز سەدام حسێن داوای قووڵکردنەوەی پەیوەندییەکانی نێوان هەردوو لایەنی هاوپەیمان دەکات، ڕۆژنامەی ئەلتەعسی، ژمارە ٧٦٧، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلجاهز، پێنجشەممە، ٢٤.٠٦.١٩٧١، ل٤.
46. کاک سەدام حسێن سەردانی بارەگای کۆمەڵەی پێنجەمی پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی ژنانی کوردستان دەکات، ڕۆژنامەی ئەلتەکسی، ژمارە ٧٦٦، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلجاهز، چوارشەممە، ٢٣.٠٦.١٩٧١، ل١.
47. کۆکراوەی مومتاز ئەلحەیدەری، هەڵبژێردراو لە بیرەوەرییەکانی ساڵح ئەلحەیدەری، چاپی دووەم، (سلێمانی - چاپخانەی ڕەنج - 2004)، ل27، 49.
48. دەرکردنی پێنج وەزیر و دانانی پێنج وەزیر، ڕۆژنامەی ئەلتەعقی، ژمارە ١٥١٢، بەغدا، چاپخانەی تایمز، دووشەممە، ٨ی نیسانی ١٩٧٤، ل١.
49. ئەمین چاوڕەش، ساڵح یوسفی، سیاسەت، ئەدەب و ڕۆژنامەگەری، ڕۆژنامەی خێبات، ئەلموحید پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە ٨٨٠، هێولێر، هەینی، ٢٦.٠٦.١٩٩٨، ل١١.
50. هەڵبژاردن بۆ دەستەی ئیداری نوێی کۆمەڵەی ڕۆشنبیری کوردی، ڕۆژنامەی ئێل تێکسی، ژمارە 1015، بەغدا، چاپخانەی تایمز، شەممە، 22.04.1972، ل5.
51. ئەنوەر ئیبراهیم عەبدولڕەزاق ئەلنەقشبەندی، تێڕوانینێک لە مێژووی بامران لە سەردەمی شێخەکانی نەقشبەندی، (دهۆک - چاپخانەی بیلین - ٢٠١٧)، ل١١٥.
52. بارزانی وەفدێک دیاری دەکات بۆ پێشکەشکردنی سەرەخۆشی لە بنەماڵەی شێخ مەحمود ئەلحەفید، ڕۆژنامەی ئەلتەکسی، ژمارە 1033، بەغدا، تایمز پرێس، دووشەممە، 15.03.1972، ل1.
53. نەوت وەک چەکێک لە شەڕدا، (بەغدا - چاپخانەی ئەلحوریە - ١٩٧٤)، ل٤٠.
54. ڕۆژین سێلەبی مونیر، زاخۆ، لە ١٤ی تەمموزی ١٩٥٨ – ٦ی ئازاری ١٩٧٥، (بڵاونەکراوە – ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردی زاخۆ – ٢٠١٨)، ل٤٧، ٦٢، ٧٥-٧٦، ٧٨، ٢٠٢، ٢٠٤-٢٠٦، ٢٢٦، ٢٢٨، ٣٤٣.
55. جاڕنامەی کۆتایی کۆنگرەی دووهەمی یەکیەتیی نووسەرانی کورد، ڕۆژنامەی ئەلتەکسی، ژمارە ٨٠٩، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلجاهیز، شەممە، ٧ی ئابی ١٩٧١، ل ٤-٥.
56. مەلا مستەفا: شەڕی کورد دژی عێراق کۆتایی هات، ڕۆژنامەی ئیتیلات، ژمارە ١٤٦٦٤، تاران، دوشانبێ، ٠٤.٠٤.١٣٥٤ی کۆچی، ل١، ٤.
57. وەزیری پیشەسازی عێراق وتی: عێراق خاوەنی بەهێزترین چەک، ڕۆژنامەی ئیتیلات، ژمارە ١٤٣٧٣، تاران، دوشانبێ، ١٩ی نیسانی ١٣٥٣ی کۆچی، ل١-٢.
58. دانوستانی ئاشتی نێوان کورد و حکومەتی عێراق دەستی پێکرد، ڕۆژنامەی ئیتیلات، ژمارە ١٢٠١٠، تاران، شەممە، ٤ی تەمموزی ١٣٤٥ی کۆچی. ش. ل 4.
59. ٥ وەزیری کورد لە کابینەی حکومەت دوورخرانەوە، ڕۆژنامەی ئیتیلات، ژمارە ١٤٣٧٣، تاران، دوشانبێ، ١٩ی نیسانی ١٣٥٣ی کۆچی، ل. 2.
60. یەکیەتیی نووسەرانی کورد لەژێر دروشمی ئەدەبی شۆڕشگێڕانە، ڕۆژنامەی ئەلتەعسی، ژمارە ٧٨٨، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلجەحز، چوارشەممە، ٢١.٠٧.١٩٧١، ل ٣-٦، دووەمین کۆنگرەی خۆی بەست.
61. عەبدولجەلیل ساڵح موسا، جەمال عەبدولناسر و پرسی کورد لە عێراق 1952-1970، (دهۆک - ئیدارەی گشتی چاپەمەنی و چاپ و بڵاوکردنەوە - چاپخانەی پارێزگای دهۆک - 2013)، ل154، 234.
62. ئیحمەد شەریف لەک، شرۆڤەی ڕووداوە مێژووییەکان، بەرگی یەکەم. 2، (هێلێر - چاپخانەی ڕۆژهەڵات - 2019)، ل61-64.
63. سەعدی عوسمان هێروتی، پەیوەندییەکانی کورد و سۆڤیەت لە سێ بەڵگەنامەی بەریتانیدا، گۆڤاری ڕوگێ، ناوەندی لێکۆڵینەوەی کوردی زاخۆ، ژمارە ٦، بەهاری ٢٠١٩، ل٣٤-٣٧.
64. گروپی مۆسیقای ڕاپەڕین، تەمەنێکی کورت و نیعمەتی سروودی نیشتمانی، گۆڤاری خاک، ناوەندی چاپەمەنی و پەیوەندییەکانی زاک، ژمارە ٦٢، ساڵی شەشەم، سلێمانی، چاپخانەی دلێر، ١٠.٠٩.٢٠٠٢، ل ٢٧.
65. ئاسۆ هێسن، ساڵح یوسفی، گەڕان بەدوای گونجاوترین فاکتەری سیاسی، هەواڵی بارزان، ژمارە ١٧٠، هێڤێر، یەکشەممە، ٢٧.٠٦.٢٠١٠، ل ١٠.
66. ساگڤان یوسفی، سەیدەی یوسفی ئارام بێ...، ڕۆژنامەی بارزان، ژمارە 169، هێڤێر، یەکشەممە، 20.06.2010، ل6.
67. جەبار جبوری، مێژووی چاپەمەنی کوردی لە عێراق، (بەغدا- بەرێوەبەرایەتی گشتی ڕۆشنبیری کوردی- چاپخانەی ئەلئوما- 1975)، ل77.
68. جارسیس فەتحوڵڵا، پارێزەر، عێراق لە سەردەمی قاسم، بۆچوون و بیرکردنەوەکانی ١٩٥٨-١٩٨٨، بەشی دووەم، (سوید - دار نەبەز بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە - ١٩٨٩)، ل ٨٦١-٨٦٣.
69. ڕۆژنامەی ئەلتەعسی، ژمارە 1، ساڵی یەکەم، بەغدا، چاپخانەی ئەلشەعب، شەممە، ٢٩ی نیسانی ١٩٦٧، ل. 1.
70. ڕادیۆ دەنگی کوردستانی ئازادی عێراق سەرەخۆشی لە ٥ وەزیر و دوو پارێزگاری عێراق، ڕۆژنامەی ئیتیلات، ژمارە ١٤٣٦٦، تاران، شەممە، ١٠ی نیسانی ١٣٥٣ی کۆچی، ل١، ٤.
71. جومعە نورەدین جبوری، پێشەنگەکان کە خزمەتیان بە ڕۆژنامەگەریی کوردیمان کردووە، گۆڤاری جۆلان العربی، ژمارە ٤٧، ساڵی چوارەم، هیولێر، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە، ٣٠.٠٤.٢٠٠٠، ل ٥٩.
72. جەمال خزنەدار، ئینسایکلۆپیدیای ڕۆژنامەگەریی کوردی ١٨٩٨-٢٠١٠، بەرگی یەکەم، (هێولەر، سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان، چاپخانەی هاچی هاشم، ٢٠١١)، ل ٩٩.
73. حازم یوسفی، سەیدە ساڵح یوسف، چالاکوانی ئاشتی واقیعبین و سەرکردە، ڕۆژنامەی ئەلئیتیحاد، ڕۆژنامەی ناوەندی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ژمارە 190، ساڵی چوارەم، سلێمانی، شەممە، 29.06.1996. لاپەڕە 3.
74. حازم یوسفی، ئەفسەری هەواڵگری عێراقی کە ڕێکخست بۆ تیرۆرکردنی شەهید ساڵح یوسفی، ڕۆژنامەی ئیتیحاد، ڕۆژنامەی ناوەندی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ژمارە ٢٢، ساڵی یەکەم، هیولێر، شەممە ٢٦ی حوزەیران. 1992، ل7.
75. حافز ئەلقازی، زیکر، بەرگی یەکەم، (دهۆک - چاپخانەی خانی - ٢٠٠٦)، ل ٢٧٣.
76. حەبیب محمد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق (خاڵە سەرەکییەکان) 1946-1993، (دهۆک - چاپخانەی خەبات - 1998)، ل35، 69، 85، 91، 104، 110، 117، 488، 490.
77. هێسن عەرفا، کورد و هەڵسەنگاندنێکی مێژوویی و سیاسی، (بەبێ شوێنێک-بێ سەردەم)، ل138، 142.
78. حەسەن لەتیف ئەلزوبەیدی، ئینسایکلۆپیدیای لایەنە عێراقییەکان، (بەیروت - دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئەلعەریف - ٢٠٠٧)، لاپەڕە ٣٣٨، ٣٣٩، ٥١٢، ٥٧٥.
79. نێوەندگیری سۆڤیەت لە نێوان عێراق و کورد، ڕۆژنامەی ئیتیلات، ژمارە ١٤٣٦١، تاران، یەکشەممە، ٤ی نیسانی ١٣٥٣ی کۆچی، ل١، ٦.
80. هێسۆ هورمی، چاوخشاندنێک لە ژیانی میر تەحسین سەعید عەلی بەگ، (هێلێر - چاپخانەی ڕۆژهەڵات - ٢٠١٧)، ل ٨٨، ٩٠.
81. حەمید ئەبوبەکر بێدرجان، ئەلبوومی بەدیرجانیان، (هەولێر – دەزگای چاپ و پەخشی بێدرجان – چاپخانەی هاچی هاشم – 2013)، ل49.
82. Xelef Xefur، جامی زێڕین، بەرگی یەکەم. 1، (کەرکوک - کۆمەڵەی ڕۆشنبیری و کۆمەڵایەتی کەرکوک - چاپخانەی کارۆ - 2011)، ل21-22.
83. دانا ئادەمز شمیت، سەفەرێک بۆ پیاوە ئازاکان لە کوردستان، وەرگێڕان و تێبینی سێرسی فەتحوڵڵا، (هولەر - چاپەمەنی و چاپخانەی ئاراس - چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە - 1999)، ل353 - 354، 358 - 359، 361، 372 - 373، 375، 383.
84. دارێک کینان، کورد و کوردستان، وەرگێڕانی ئیبراهیم یونسی، (تاران - چاپخانەی نیگا - چاپخانەی نۆبەهار - ١٣٧٢ی کۆچی)، ل. 141.
85. دەنگ و باس، گۆڤاری هێلەر، شارەوانی هێولێر، ژمارە 5، ساڵی 2، نەجەف، (دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئەلغەری ئەلحەدیس)، نیسانی 1972، ل53.
86. مێژووی خولەکانی کادری حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، لە شاخەوە بۆ شار، (هێلێر - ناوەندی لێکۆڵینەوە و ئەکادیمیای حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران – چاپخانەی ڕۆژهەڵات - ٢٠١٩)، ل ٣٤.
87. ڕزگار نوری شێوێس، ئێمە بەنهێنی خەباتمان لە بەغدا بڵاوکردەوە، دوای شکستەکەی، ڕۆژنامەی خەبات، وتەبێژی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 922، هێڤێر، هەینی، 30.04.1999، ل8.
88. هەڤاڵ ئێلی شنگالی باس لە یادەوەری و بیروڕاکانی خۆی دەکات لەناو بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد لە ماوەی 30 ساڵ خەباتدا، ڕۆژنامەی ئەلشویلە، وتەبێژی یەکێتی دیموکراتی کوردستان - عێراق، ژمارە 5، ناوەڕاستی شوباتی 1984، ل. 2.
89. بەرپرسی کۆمەڵەی ڕۆشنبیری کوردی سەرەخۆشی لە شەهیدبوونی هەڤاڵ میحمەد سیلێمان و هاوڕێکانی دەکات، ڕۆژنامەی ئێل تەعسی، ژمارە ٧٩١، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلکاهیز، یەکشەممە، ٢٥.٠٧.١٩٧١، ل١.
90. زۆزان ساڵح ئەلیوسفی، بیرکردنەوەکان لە یادەوەریمەوە، (تورکیا - چاپخانەی کاڵکان - ٢٠١٨)، ل ١٠٧، ١٣٣، ٢٣٩، ٢٦٦، ٢٦٨، ٢٨٣، ٥٤٩، ٥٦٥، ٥٧٢.
91. زۆزان ساڵح یوسفی، لاپەڕەکانی ژیانی شەڕڤان ساڵح یوسیفی لە ساڵیادی شەهیدبوونیدا، ڕۆژنامەی ئەلتێکسی، چاپخانە و چاپخانەی ئەلتێکسی، ژمارە ٤٥٠٨، چاپی سێیەم، بەغدا، یەکشەممە، ٢٦ی حوزەیران. ٢٠٠٥، ل٤.
92. وەزیر و پارێزگارە بەڕێزەکان دەستیان لەکارکێشاوەتەوە، بڵاوکراوەکە لە دەنگی کوردستانی عێراق، ئەمینداریەتی گشتی پەیوەندییەکان و ڕۆشنبیری و لاوان، بەڕێوبەرایەتی بڵاوکراوەکانی بەڕێوبەرایەتی پەیوەندییەکان، ١٩٧٤، لاپەڕە ١٢-١٣.
93. سامی شۆرێش، فرەچەشنی کورد لە عێراق، (هێلێر - چاپخانە و چاپخانەی ئاراس - چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە - ٢٠٠٠)، ل١٣.
94. سامی شۆرێش، کوردستان و کورد، چاپی دووەم، (هێلێر - چاپخانەی ڕۆژەڵات - ٢٠١٩)، ل ١٢٥.
95. سامی فەرەج، مێژوو لێپرسینەوەمان لەگەڵ دەکات، بەشی یەکەم، ژمارە ٤٦٠، ساڵی دووەم، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلزەمان، پێنجشەممە، ٠٢.٠٢.١٩٦٧، ل ٣.
96. سڵاو لە ئەلبارتەوە لە بیست و چوار ساڵەی لەدایکبوونیدا، ڕۆژنامەی ئەلتاکسی، ژمارە ٥١٨، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلجاهیز، شەممە، ٢٢ی ئابی ١٩٧٠، ل٥.
97. سەلام عەبدولکەریم، ژیانی سیاسی لە باشووری کوردستان 1975-1991، (سلێمانی، دەزگای چاپ و پەخشی چارچەرا، 2011)، ل43، 83.
98. سەیدە ساڵح یوسفی ڕێبەری ڕێبازی کورد و بزووتنەوەی ئاشتی و دیموکراسی بوو، ڕۆژنامەی بیرایتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان -یەکگرتوو، ژمارە ١٩٧٦، هێولێر، شەممە ٢٥.٠٦.١٩٩٤، ل٨.
99. کاک بارزانی هیواکانی خۆی دەخاتە بەردەم شاندی ئەڵمانی، ڕۆژنامەی ئەلتاکسی، ژمارە 1067، بەغدا، تایمز پرێس، پێنجشەممە، 22.06.1972، ل1.
100. کاک بارزانی وەفدێک دیاری دەکات بۆ بەشداریکردن لە مەراسیمی سەرەخۆشی بۆ کۆچی دوایی ئایەتوڵڵای گەورە کاک محسن الحکیم، ڕۆژنامەی ئەلتەکسی، ژمارە ٤٦١، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلجاهز، شەممە ١٣.٠٦.١٩٧٠. AD، لاپەڕە 5.
101. جەنابی سەرۆک بەخێرهاتنی ئیدریس بارزانی دەکات، ڕۆژنامەی ئەلعەرەب، ژمارە ٧٤٤، ساڵی ٤، بەغدا، پێنجشەممە، ١٩.٠١.١٩٦٧، ل١.
102. سەید عەلی موجانی، سۆڵماز سیدقی، ئیلاهە نعمەتی، ...، کولتوور و خێزانە هاوچەرخەکانی نێرینەی عێراقی، (تاران-نەشار عەزەم-١٣٩٢ی کۆچی)، ل٦٤٧-٦٤٨.
103. شاعیرانی کوردستان، ڕۆژنامەی ئەلتەکسی، ژمارە ٨٦٤، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلکاهیز، دووشەممە، ١٨.١٠.١٩٧١، ل٨.
104. شەکیب ئەقراوی، ساڵانی تەنگانە لە کوردستان، گرنگترین ڕووداوە سیاسی و سەربازییەکانی کوردستان و عێراق لە ساڵی ١٩٥٨ تا ١٩٨٠، چاپی دووەم، (هێلێر - چاپخانەی منارە - ٢٠٠٧)، ل ١٥٥، ١٥٧، ٣٠٣.
105. شەکیب ئەقراوی، سەرهەڵدان و ڕووخانی سەدام حسێن، (هولەر - چاپخانەی حاجی هاشم - ٢٠٠٩)، ل٣٨١.
106. شەعبان عەلی شەعبان، چەند زانیارییەکی سیاسی و مێژوویی، چاپی سێیەم، (هەولێر - چاپخانەی ڕۆژهەڵات - 2013)، ل117.
107. شەهید سەیدە ساڵح یوسفی، ڕۆژنامەی خەبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە ٦٣٢، هیولێر، یەکشەممە، ١٦.٠٨.١٩٩٢، ل٥.
108. تێکۆشەری شەهید ساڵح یوسفی لە یادەوەری بۆنخۆشەکەیدا، ڕۆژنامەی خەبات، وتەبێژی حیزبی دێموکراتی کوردستان، ژمارە ٦٨٠، هیولێر، چوارشەممە، ٢٣.٠٦.١٩٩٣، ل١٣.
109. شێخموس وارمێلی، ٢٠١٨. شۆڕشی ئەیلول لە ناوچەی زاخۆ، (دهۆک - چاپخانەی کۆلێژی شەریعە - ٢٠٠٠)، ل. 16.
110. سوبحی عەبدولحەمید، عێراق لە ساڵانی 1960-1969، (دیمەشق - دار بابیل بۆ توێژینەوە و پەیوەندی - 2009)، ل61.
111. سەڵاحەدین محمد سێدوڵڵا، سەفەر و سەفەری ساڵانی ١٩٣٠-٢٠٠٧، بەشی یەکەم، (هێلێر - چاپخانەی هیڤی - ٢٠٠٩)، ل٦٠.
112. سەڵاحەدین محمد سێدوڵڵا، هەنگاو و سەفەرەکانی ساڵانی ١٩٣٠-٢٠٠٧، بەشی دووەم، (هوێلەر - چاپخانەی هیڤی - ٢٠٠٩)، ل ٨٠ - ٨١.
113. تاریق جەمباز، پارتی هیوا لە لیوای هەولێر، (هەولێر، گۆڤاری یاسایی، چاپخانەی وەزارەتی کشتوکاڵ، ٢٠٠٥)، ل ٩٥-٩٦.
114. عادل مێلا ساڵح، چەمکێک لە ژیانی سیاسی و دیپلۆماسی و کولتووری سەیدا ساڵح یوسفی، (سلێمانی، چاپخانەی کارۆکس، ٢٠١١)، ل٧، ٨، ١١، ١٢، ٥٥، ٥٦، ٥٧.
115. عەبدولڕەزاق مێزرەنگ، ٢٠١٩. ساڵح یوسفی لە باوەشی نەمرەکاندا، ڕۆژنامەی ئیتیحاد، ڕۆژنامەی ناوەندی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ژمارە ٤٢٦، ساڵی نۆیەم، سلێمانی، هەینی، ٢٢.٠٦.٢٠٠١، ل١.
116. عەبدولسەلام عەلی، لاپەڕەکانی خەباتی شەهید ساڵح یوسفی، (بڵاونەکراوە - کۆمیتەی باڵای بەرەی کوردستانی - 1992)، ل8، 13، 30، 37.
117. عەبدولفەتاح عەلی ئەلبۆتانی، هەرێمی بێهدینان 1925-1970، لێکۆڵینەوەیەک لە ڕاستی و پێشهاتە سیاسییەکان، بەشی یەکەم، (هوێلەر - ئەکادیمیای کوردی - 2017)، ل478.
118. عەبدولفەتاح عەلی ئەلبۆتانی، هەرێمی بێهدینان 1925-1970، لێکۆڵینەوەیەک لە ڕاستی و پێشهاتە سیاسییەکان، بەشی دووەم، (هێولەر - ئەکادیمیای کوردی - 2017)، ل457، 459.
119. عەبدولوەهاب عەبدولوەحیم هێمەوەند، لە چالاکییەکانی کۆمەڵە، گۆڤاری شەمس کوردستان، ژمارە شانزە، ساڵی سێیەم، بەغدا، چاپخانەی ئەلزەمان، شوباتی ١٩٧٤، ل ٣٧.
120. عیسمەت شێریف وانلی، کوردستانی عێراق، ناسنامەیەکی نەتەوەیی (توێژینەوەیەک لەسەر شۆڕشی ١٩٦١)، وەرگێڕانی سوعاد میحمەد شیدر، (سلێمانی - سازیە جین - چاپخانەی شیڤان - ٢٠١٢)، ل٣١٦، ٣٢٨.
121. ئۆمەر عوسمان، ژیانی کوردێک، بەرگی یەکەم، (هێلێر، چاپخانەی هاچی هاشم، ٢٠٠٥)، ل٥٧.
122. عیزەدین مستەفا ڕەسوڵ، بەشێک لە یادەوەرییەکانم، بەرگی یەکەم. 1، (سلێمانی - دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم - چاپخانەی حەمدی - 2006)، ل218-219.
123. فازیل کەریم ئیحمد، بە خەونە گەورەکانەوە بە ڕێگادا ڕۆیشتین، بەرگی یەکەم. 1، (سلێمانی - چاپخانەی تاران - 2019)، ل40، 42.
124. فایز ئەلخەفاجی، فیشەکی سیاسی لە عێراق، بەشی دووەم، (بەغدا - دار قەنادیل بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە - 2018)، ل54-55، 59-100، 234-240.
125. کۆمەڵەی پێنجەمی پارتی دیموکراتی کوردستان کۆبوونەوەیەک ڕێکدەخات، ڕۆژنامەی ئەلتیعسی، ژمارە 1285، بەغدا، تایمز پرێس، یەکشەممە، 18ی ئازاری 1973، ل. 5.
126. کۆمەڵەی پێنجەم و ڕێکخراوە کوردستانییەکان یادی ڕۆژی شەهیدان دەکەنەوە، ڕۆژنامەی ئەلتیعسی، ژمارە ١٣٦٤، بەغدا، چاپخانەی تایمز، پێنجشەممە، ٢١.٠٦.١٩٧٣، ل٤.
127. خولی پێنجەم یادی چارەگ سەدەی دامەزراندنی پارتی دیموکراتی کوردستان دەکاتەوە، ڕۆژنامەی ئەلتیکسی، ژمارە 811، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلقاهیز، سێشەممە 17ی ئابی 1971، ل. 1.
128. فەرهاد ئونی، لە لاپەڕەیەکی دیکەی شۆڕشی گەورەی ئەیلول، گۆڤاری جۆلان ئەلعەرەبی، ژمارە ٢٨، هێولەر، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، ٢٢ی ئەیلولی ١٩٩٨، ل ٣٩.
129. فەرهاد ئونی، دۆخی بەهاری ساڵی ١٩٧٤ چۆن بووە هۆی دەستپێکردنەوەی شەڕ لە کوردستان؟ گۆڤاری جۆلان ئەلعەرەبی، دامەزراوەی میدیایی جۆلان، ژمارە ٢٨، هیولێر، ٢٥ی ئەیلوولی ١٩٩٨، ل ٤٠.
130. فەرید ئێسێرد، ئینسایکلۆپیدیای یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، بەرگی یەکەم. 1، ژمارە 3، (سلێمانی - ئەکادیمیای هۆشیاری و ڕاهێنانی کادیران - چاپخانەی حەمدی - 2016)، ل584-586.
131. فوئاد سێدق، زریانی سیاسەت، (هێلێر، وەزارەتی ڕۆشنبیری، ئیدارەی گشتی چاپ و بڵاوکردنەوە، چاپخانەی ڕێوشنبیری، ٢٠٠٦)، ل١٤٩، ١٥٠-١٥١.
132. بڕیاری ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش ژمارە ١٩٢، ڕۆژنامەی ئەلوەقای عێراقی، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە ٢٠٠٣A، بەغدا، چوارشەممە ٢٦ی ئایاری ١٩٧١، ل. 5.
133. بڕیاری ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش ژمارە ٥٥، ڕۆژنامەی ئەلوەقای عێراقی، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە ٢٠٩٩A، بەغدا، دووشەممە ٢١ی شوباتی ١٩٧٢، ل. 2.
134. بڕیاری ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش ژمارە ٨٥، ڕۆژنامەی ئەلوەقای عێراقی، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە ١٩٧٣A، بەغدا، شەممە، ١٣ی ئازاری ١٩٧١، ل. 7.
135. کەریم شەرەزا، چالاکوان، نووسەر و ڕۆژنامەنووس ساڵح یوسفی ١٩١٨ - ١٩٨١، ڕۆژنامەی خێبات، وتەبێژی پارتی دیموکراتی کوردستان - یەکگرتوو، ژمارە ٩٠٧، هێولێر، هەینی، ٨.٠١.١٩٩٩، ل١١.
136. کەریم شەرەزا، وەزیری شۆڕشی کوردستان نافیز جەلال هێوازی، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان-یەکگرتوو، ژمارە 1989، هێڤێر، یەکشەممە، 19.07.1994، ل3.
137. کۆنگرەی پێنجەمی پارتی دیموکراتی کوردستان، گۆڤاری ڕۆژی نو، ژمارە ٣، ساڵی ١، سلێمانی، حوزەیرانی ١٩٦٠، ل. 56.
138. کۆنگرەی چوارەمی یەکێتی مامۆستایانی کوردستان-عێراق، گۆڤاری دەنگی مامۆستایان، ئۆرگانی یەکێتی مامۆستایانی کوردستان، هەرێمی سلێمانی، ژمارە ٨، ساڵی دووەم، سلێمانی، چاپخانەی ڕاپەڕین، شوباتی ١٩٧٣، ل. 55.
139. کۆنگرەی دووهەمی یەکیەتیی نووسەرانی کورد، گۆڤاری هێڤێر، شارەوانیی هێلەر، ژمارە ٢، ساڵی ٢، هێلەر، چاپخانەی کوردستان، ئەیلولی ١٩٧١، ل ٣٩، ٤١.
140. لیژنەی ئامادەکاری هەرێمی کوردستان بۆ فیستیڤاڵی جیهانی لاوان و خوێندکاران، ڕۆژنامەی برایەتی، ژمارە ١٣٥٩، بەغدا، چاپخانەی تایمز، هەینی، ١٥.٠٦.١٩٧٣، ل ٢.
141. کۆبوونەوەی شاندێکی حزبی شیوعی لوبنان و وەفدێکی پارتی دیموکراتی کوردستان، ڕۆژنامەی ئەلتێکسی، بەغدا، تایمز پرێس، ژمارە ١٣٢١، سێشەممە، ١ی ئایاری ١٩٧٣، ل. 4.
142. کۆبوونەوەیەکی دۆستانە لە نێوان شاندەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان و حزبی شیوعی سۆڤیەت، ڕۆژنامەی برایەتی، ژمارە ١٤٨٩، بەغدا، تایمز پرێس، یەکشەممە، ١٨.١١.١٩٧٣، ل١.
143. ماڵپەڕی خولی یەکەمی پارتی دیموکراتی کوردستان:
144. گۆڤاری شەمس کوردستان، ژمارەی یەکەم، بەغدا، چاپخانەی ئەلزەمان، ١٩٧١، ل. 1.
145. محەممەد ئەلبەدری، کردنەوەی کۆنگرەی چوارەمی خولی دووەمی یەکێتی مامۆستایانی کوردستان، ڕۆژنامەی ئەلتیکسی، ژمارە ١٢٥٢، بەغدا، تایمز پرێس، سێشەممە، ٦ی شوباتی ١٩٧٣، ل. 4.
146. محەمەد شاکەلی، تیشکێک لە خۆری ڕۆژێکی خەباتی سەروەردا، ڕۆژنامەی کوردستانی نوێ، ئۆرگانی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ژمارە ٦٦٠، ساڵی ٣، هێولێر، پێنجشەممە، ١٤.٠٤.١٩٩٤، ل٦.
147. میهێمد عامر دێرشاوی، پێکهاتەی ئایینی-سیاسی لە کوردستان، (هێلێر - چاپخانەی هیڤی - 2016)، ل316.
148. مەحمود ئەلدورا، پرسی کورد و ناسیۆنالیزمی عەرەب لە شەڕی عێراقدا، (بەیروت - بڵاوکراوەکانی دار تەلیعە - ١٩٦٣)، ل ١٨١.
149. میحمەد عەلی ئیسماعیل، یادەوەرییەکانی حەفتا ساڵ و زیاتر لە نیو سەدە خەباتم، (بڵاونەکراوە - ٢٠١٩)، ل١٣٢.
150. میحمەد مێلا قادر، کورتە مێژووی حزب و ڕۆشنبیری بارزانی، چاپی دووەم، (هێولەر – دەزگای چاپ و پەخشی ئاراس – 2007)، ل20، 45، 55، 65، 68.
151. فەرمانی کۆماری ژمارە ١٨٠، ڕۆژنامەی ئەلوەقاعی عێراقی، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە ١٨٦٧ ساڵی دوانزە، بەغدا، سێشەممە، ١٤ی نیسانی ١٩٧٠، ل. 11.
152. فەرمانی کۆماری ژمارە ١٨٣، ڕۆژنامەی ئەلوەقاعی عێراقی، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە ١٨٦٧ ساڵی دوانزە، بەغدا، سێشەممە، ١٤ی نیسانی ١٩٧٠، ل. 12. 12.
153. فەرمانی کۆماری ژمارە ٢٣٣، ڕۆژنامەی ئەلوەقای عێراقی، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە ٢٢٥٦، ساڵی پانزە، بەغدا، سێشەممە ١٩ی حوزەیرانی ١٩٧٣، ل. 3.
154. فەرمانی کۆمارییەکان ژمارە ٢٤٦، ڕۆژنامەی ئەلوەقای عێراقی، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە ٢١٥٥، بەغدا، دووشەممە ١٩ی حوزەیرانی ١٩٧٢، ل. 6.
155. فەرمانی کۆماری ژمارە ٢٧٨، ڕۆژنامەی ئەلوەقاعی عێراقی، وەزارەتی پەیوەندییەکان لە عێراق، ژمارە ١٨٨٧ ساڵی دوانزە، بەغدا، دووشەممە، ٨ی حوزەیرانی ١٩٧٠، ل. 1.
156. فەرمانی کۆماری ژمارە ٢٨٠، ڕۆژنامەی ئەلوەقاعی عێراقی، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە ٢٢٦١، ساڵی پانزە، بەغدا، بەغدا، چوارشەممە، ١١ی تەمموزی ١٩٧٣، ل. 9.
157. فەرمانی کۆماری ژمارە ٢٨٦، ڕۆژنامەی ئەلوەقاعی عێراقی، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە ٢١٦١، بەغدا، دووشەممە، ١٠ی تەمموزی ١٩٧٢، ل. 5.
158. فەرمانی کۆماری ژمارە ٣٠٥، ڕۆژنامەی ئەلوەقاعی عێراقی، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە ٢١٦٤، بەغدا، شەممە، ٢٢ی تەمموزی ١٩٧٢، ل. 9.
159. فەرمانی کۆمارییەکان ژمارە ٤٢٤، ڕۆژنامەی ئەلوەقاعی عێراقی، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە ١٩١٣، بەغدا، چوارشەممە ٢٦ی ئابی ١٩٧٠، ل. 16.
160. فەرمانی کۆمارییەکان ژمارە ٤٣٧، ڕۆژنامەی ئەلوەقاعی عێراقی، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە ٢٢٩٧، ساڵی شانزەهەم، بەغدا، سێشەممە، ٢٠.١١.١٩٧٣، ل. 8.
161. فەرمانی کۆمارییەکان ژمارە ٤٧٧، ڕۆژنامەی ئەلوەقاعی عێراقی، وەزارەتی پەیوەندییەکان لە عێراق، ژمارە ٢١٩٨، ساڵی پانزەهەم، بەغدا، دووشەممە، ١٣.١١.١٩٧٢، ل. 3.
162. فەرمانی کۆمارییەکان ژمارە ٤٨٧، ڕۆژنامەی ئەلوەقاعی عێراقی، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە ٢٣٠٨، ساڵی پانزەهەم، بەغدا، شەممە، ١٣.١١.١٩٧٣، ل. 7.
163. فەرمانی کۆمارییەکان ژمارە ٦٣٠، ڕۆژنامەی ئەلوەقاعی عێراقی، وەزارەتی پەیوەندییەکان لە عێراق، ژمارە ١٩٤٥، بەغدا، سێشەممە، ١٥.١٢.١٩٧٠، ل. 5.
164. فەرمانی کۆمارییەکان ژمارە ٦٥٠، ڕۆژنامەی ئەلوەقاعی عێراقی، وەزارەتی پەیوەندییەکان لە عێراق، ژمارە ١٩٤٥، بەغدا، سێشەممە، ١٥.١٢.١٩٧٠، ل. 7.
165. فەرمانی کۆماری ژمارە ٧٩، ڕۆژنامەی ئەلوەقای عێراقی، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە بەغدا، ژمارە ٢٣٢٦، ساڵی شانزەهەم، بەغدا، شەممە، ٩ی ئازاری ١٩٧٤، ل. 7.
166. مەسعوود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێیەم، (هێلەر - چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە - 2002)، ل188، 217، 253.
167. موسلیح عەبدولقادر، ئەندامی پێشووی پارتی دیموکراتی کوردستان، بۆ ڕۆژنامەی برایەتی، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان -یەکگرتوو، ژمارە 2022، هێولەر، هەینی، 19.08.1994، ل4، 7.
168. مەلا مستەفا بارزانی و هاوڕێکانی هەواڵی دامەزراندنی ئەو حزبە دەخەنە بەردەم وەزیری ناوخۆ، ڕۆژنامەی خێبات (خەبات)، ژمارە 141، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ڕایا گیل، بەغدا، یەکشەممە، 09.01.1960، لاپەڕە 1، 8.
169. مەحمود عوسمان، شۆڕشی کوردستان، (شوێنی نادیارە، پارتی دیموکراتی کوردستان، مەکتەبی سیاسی، ١٩٧٠)، ل. 112. 112.
170. فێستیڤاڵە گەورەکان بۆ ئاهەنگی نەورۆز، ڕۆژنامەی ئەلتیکسی، تەواوکەری ئەلتێکسی، ژمارە ١٢٨٩، بەغدا، چاپخانەی تایمز، شەممە، ٢٤ی ئازاری ١٩٧٣، ل. 8.
171. مەلا فاروق شوانی، هەموو کوردەکان، بەرگی یەکەم، (هێلێر، چاپخانەی ڕێوشنبیری، ١٩٩٧)، ل٧٠، ٩٠، ١١٧.
172. کۆنگرەی دووەمی یەکێتیی کورد، گۆڤاری شەمس کوردستان، ژمارە ٣ و ٤، بەغدا، چاپخانەی دار سەلام، ئاب و ئەیلولی ١٩٧١، ل. 31. 31.
173. موحسین عوسمان، سەیدە ساڵح یوسفی، ڕۆشنبیران، دیپلۆماتکاران و سیاسەتمەداران، (هێلێر - چاپخانەی هەڤی - 2012)، ل2، 4.
174. دەرئەنجامی هەڵبژاردن بۆ دەستەی کارگێڕی نوێی کۆمەڵەی ڕۆشنبیری کوردی، ڕۆژنامەی ئەلتەعسی، ژمارە ٥٧٢، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلکاهیز، شەممە، ٢٤.١٠.١٩٧٠، ل٥.
175. نەجمەدین ئەلیوسفی، ٢٠١٩. شۆڕشی ئەیلول بەڕێزان، (دهۆک - خولی یەکەمی پارتی دیموکراتی کوردستان - یەکگرتوو - چاپخانەی کۆلێژی یاسا - ١٩٩٥)، لاپەڕە ٢٠، ​​٢٦، ٣٢.
176. نوری شاوەیس، لە یادەوەریەکانمەوە، (بێ چی - بڵاوکراوەکانی حیزبی دێموکراتی گەلی کوردستان - ١٩٨٥)، لاپەڕە ٢٢، ٨١.
177. کاک یوسفی بەناوی سەرۆک کۆمارەوە کۆنگرەی سێیەمی یەکیەتیی نووسەرانی کورد، ڕۆژنامەی ئەلتەعسی، ژمارە ١١٨٩، بەغدا، چاپخانەی تایمز، شەممە ١٨.١١.١٩٧٢، ل٤، دەکاتەوە.
178. دوێنێ دەستەی کارگێڕی نوێی کۆمەڵەی ڕۆشنبیری کوردی، یەکەمین کۆبوونەوەی خۆی ئەنجامدا، ڕۆژنامەی ئەلتیعسی، ژمارە ١٠١٨، بەغدا، تایمز پرێس، سێشەممە ٢٥ی نیسانی ١٩٧٢.
179. شاندێکی بەرەی جەماوەری بۆ ڕزگارکردنی فەلەستین سەردانی بارەگای کۆمەڵەی پێنجەمیان کرد، ڕۆژنامەی ئەلتەعسی، بەغدا، تایمز پرێس، ژمارە ١٣٢١، سێشەممە، ١ی ئایاری ١٩٧٣، ل٤.
180. شاندی بەرەی بەشداری عەرەبی بۆ شۆڕشی فەلەستین لەگەڵ شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان، ڕۆژنامەی ئەلتەعسی، ژمارە 1356، بەغدا، تایمز پرێس، سێشەممە، 12.06.1973، ل4 کۆبووەوە.
181. دوێنێ شاندی بەرەی نیشتمانیی کۆماری بولگاریا لەسەر بانگهێشتی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستان، ڕۆژنامەی ئەلتەکسی، ژمارە ٧٤٧، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلجاهیز، دووشەممە ٣١.٠٥.١٩٧١، ل١، گەیشتە دەستیان.
182. شاندی حزبی شیوعی ئیتالیا سەردانی بارەگای پارتی دیموکراتی کوردستانیان کرد، ڕۆژنامەی ئەلتیعسی، ژمارە 918، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلکاهیز، چوارشەممە، 22.12.1971، ل1.
183. شاندی سەردانکەری حزبی شیوعی سۆڤیەت سەردانی بارەگای کۆمەڵەی پێنجەمی پارتی دیموکراتی کوردستانیان کرد، ڕۆژنامەی برایەتی، ژمارە 1053، بەغدا، تایمز پرێس، سێشەممە، 06.06.1972، ل4.
184. شاندێکی حزبی شیوعی فەرەنسا لەگەڵ شاندێکی پارتی دیموکراتی کوردستان کۆدەبێتەوە، ڕۆژنامەی برایەتی، بەغدا، تایمز پرێس، ژمارە ١٣٢١، سێشەممە، ١ی ئایاری ١٩٧٣، ل. 4.
185. دوێنێ شاندی حزبی سۆڤیەت و فەرمی سەردانی لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستانیان کرد، ڕۆژنامەی ئەلتەعسی، ژمارە 766، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلجاهز، چوارشەممە، 23.06.1971، ل1.
186. سەردانی شاندی لاوانی سۆڤیەت بۆ بارەگای کۆمەڵەی دۆستایەتی عێراق و سۆڤیەت، ڕۆژنامەی ئەلتەعسی، ژمارە ٧٢٦، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلجاهیز، چوارشەممە، ٥ی ئایاری ١٩٧٠، ل. 4.
187. شاندی شۆڕشگێڕی ڤێتنام سەردانی بارەگای خولی پێنجەمیان کرد، ڕۆژنامەی ئەلتاکسی، ژمارە ٩٧٨، بەغدا، تایمز پرێس، چوارشەممە ٨ی ئازاری ١٩٧٢، ل. 4.
188. بەرەبەیانی دوێنێ شاندی کۆنگرەی نیشتمانیی هاوپشتی بۆ باشووری لوبنان سەردانی بارەگای فیرقەی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستانیان کرد، ڕۆژنامەی ئەلتاکسی، ژمارە ١٢٨٤، بەغدا، چاپخانەی تایمز، شەممە ١٧.٠٣.١٩٧٣، ل١.
189. شاندێکی زیمبابۆی سەردانی بارەگای خولی پێنجەم دەکات، ڕۆژنامەی ئەلتاکسی، ژمارە ١٣٦٥، بەغدا، چاپخانەی تایمز، شەممە، ٢٣ی حوزەیرانی ١٩٧٣، ل. 4.
190. شاندێکی کۆمیتەی ئاشتی سۆڤیەت سەردانی بارەگای فیرقەی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستانیان کرد، ڕۆژنامەی ئەلتاکسی، ژمارە 1025، بەغدا، تایمز پرێس، شەممە، 06.05.1972، ل5.
191. شاندێکی ئەنجومەنی ئاشتی فینلاند سەردانی لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستانی کرد، ڕۆژنامەی ئەلتاکسی، ژمارە ١٣٠١، بەغدا، تایمز پرێس، شەممە ٠٧.٠٤.١٩٧٩، ل٤.
192. شاندێکی کۆمیتەی سیاسی بزووتنەوەی خۆڕاگری سەردانی ناوچەی پێنسمیان کرد، ڕۆژنامەی ئەلتەکسی، بەغدا، چاپخانەی تایمز، ژمارە ١٣٢٨، پێنجشەممە، ١٠.٠٥.١٩٧٣، ل٤.
193. شاندێکی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی فەلەستین (فاتح) سەردانی بارەگای فیرقەی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستانی کرد، ڕۆژنامەی ئەلتاکسی، ژمارە 1062، بەغدا، تایمز پرێس، شەممە، 17.06.1972، ل4.
194. ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان.
195. ئاکۆ عەبدوڵڵا لە یادی ساڵح یوسف، شاعیر و چالاکوان، سێفەر یوسف میرکسان، داپیرە زولفیا.. گەنجینەی یادەوەرییەکان، ڕۆژنامەی خەبات، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان، ژمارە ٢٥٣٦، هێولێر، دووشەممە، ٢٥.٠٦.٢٠٠٧، ل ٨.
196. ئیحمد باوەر، مێژووی هاوچەرخی عێراق 1914-1968، (سلێمانی، چاپخانەی کارۆ، 2018)، ل382.
197. یەکەمین کۆبوونەوەی دەستەی کارگێڕی نوێی نووسەرانی کورد، ڕۆژنامەی برایەتی، ژمارە ٧، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلکاهیز، سێشەممە، ١٥.١٢.١٩٧٤، ل٥.
198. یوسفی دوو لێدوان دەدات، ڕۆژنامەی ئەلتیاکسی، ژمارە ١٤٩٧، بەغدا، تایمز پرێس، سێشەممە، ٢٧-١١-١٩٧٣، ل ٢.
199. ئەلیوسفی پێشوازی لە نوێنەری کۆمیتەی ناوەندی حزبی شیوعی سۆڤیەت و شاندێکی ڕێکخراوی سپارتاکۆس دەکات، ڕۆژنامەی ئەلتاکسی، ژمارە ١٠٠٩، بەغدا، چاپخانەی تایمز، شەممە، ١٥.٠٤.١٩٧٢، ل٤.
200. ئەلیوسفی ئیدانەی هەر بانگەوازێک یان بزووتنەوەیەکی جوداخوازی دەکات و پابەندبوونی بارزانی بە جێبەجێکردنی ڕێککەوتنی مانگی حوزەیران پشتڕاست دەکاتەوە، ڕۆژنامەی ئەلمەنار، ژمارە 3658، ساڵی دوانزە، بەغدا، شەممە، 25.02.1967، ل. 4.
201. الیوسیفی ناوەندی یەکێتی ژنانی کوردستان دەکاتەوە لە شەقامی ئەلکیفە، ڕۆژنامەی ئەلتێکسی، ژمارە ٦٠٨، بەغدا، سێشەممە، ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٧٠، ل. 5.
202. ئومێد ئاشنا، سەیدا ساڵح یوسفی، نووسەر و چالاکوان، (بڵاونەکراوە، ١٩٩٦)، ل ٢-٦، ١٠-١١.
203. www.pdk-leqa1.com لەم لینکەدا