محمد تاهیر عەبدوڵڵا مستەفا بە محمد حاجی تاهیر ناسرابوو. لە ساڵی ١٩٤٦ پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە کردووە، لە ساڵی ١٩٥٣ نوێنەری کۆنگرەی سێیەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە. ساڵی 1959 نوێنەری دووەمین کۆنفرانسی بەغدا بووە و لە هەمان ساڵدا نوێنەری کۆنگرەی چوارەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە. لە ساڵی ١٩٦٠ لە کۆنگرەی پێنجەمدا بووەتە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان. لە ناوەڕاستی ساڵی 1963 دەبێتە ئەندامی لیژنەی هاوبەشی پارتی دیموکراتی کوردستان و حزبی شیوعی عێراق لە خانەقین. ساڵی 1964 بەشداری لە کۆبوونەوەی گشتی ماوێت کرد بۆ پشتیوانی لە پێکهێنانی قوتابخانەی سیاسی.

ژیاننامە

محمد تاهیر عەبدوڵڵا مستەفا ناسراو بە (محەمەد حاجی تاهیر)، لە ساڵی 1931 لە پارێزگای سلێمانی لە بنەماڵەیەکی بازرگان لەدایک بووە و سەرقاڵی کاروباری بازرگانی بووە. دەرچووی پۆلی دووەمی ئامادەیی ناوەندییە. لەساڵی 1948 بەشداری خۆپیشاندانی بەغدای کردووە دژی ڕێککەوتنی پۆرتسمۆسی نێوان ئیمپراتۆریەتی بەریتانیا و ئیمپراتۆریەتی عێراق کە بەڵێنی ئازادی بۆ دیلەکانی بارزانی دابوو. لە ساڵانی پەنجاکانی سەدەی ڕابردوودا خاوەنی ڕادیۆی مەولەوی بوو لە شەقامی مەولەوی لە شاری سلێمانی. زمانی کوردی و فارسی و عەرەبی شارەزا بووە. ڕۆژی ١٣ی ئازاری ٢٠٢٠ لە شاری هەولێر کۆچی دوایی کرد و لە گۆڕستانی شێخ ئەحمەد لە شاری هەولێر بەخاک سپێردرا.

لاپەڕەی کار

محمد تاهیر عەبدولمستەفا لە ساڵی ١٩٤٦ پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە کردووە، لە ساڵی ١٩٤٧ بووەتە ئەندامی لیژنەی قەزای کۆیە. ساڵی 1949 بووەتە سەرۆکی لیژنەی قەزای سلێمانی. ساڵی 1953 نوێنەری کۆنگرەی سێیەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە. لە مانگی حوزەیرانی ساڵی 1954 دەبێتە ئەندامی لیژنەی هاوبەشی پارتی دیموکراتی کوردستان و حزبی شیوعی عێراق. ساڵی 1954 پارێزەر بووە بۆ هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق (1914 - 2000). ئیبراهیم ئەحمەد فەتاح لەگەڵ کۆمەڵێک لایەنگری پارتی دیموکراتی کوردستان دەچێتە ناوچەی قەرەداخ و لە ڕێگەی گەڕانەوەی لەلایەن پۆلیسی ئەوکاتەی ڕژێمەوە لە نزیک شاری سلێمانی دەستگیر دەکرێت و ڕەوانەی زیندانی سارا لە سلێمانی دەکرێت و دواتر گواسترایەوە بۆ زیندانی کەرکوک و دوای 15 ڕۆژ بە دانانی بارمتە ئازاد دەکرێت. ساڵی 1956 لە دامەزرێنەرانی لیژنەی قەزای پێنجوێن بووە. ساڵی 1956 خاڵی پەیوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان و حزبی شیوعی عێراق بووە لە شاری سلێمانی. لە ساڵی 1956 بەشداری خۆپیشاندانەکەی دەروازەی سەرا دەکات بۆ داوای پشوودان بۆ لەتیف مەحمود سەعید (1917 - 1972) ناسراو بە شێخ لەتیف حەفید بۆ ئەنجامدانی نوێژی مردن بەسەر تەرمی باوکیدا، بەڵام لەلایەن پۆلیسەوە بە توندوتیژی هێرشیان کراوەتە سەر.

ساڵی 1958 بووەتە بەرپرسی لیژنەی قەزای سلێمانی پارتی دیموکراتی کوردستان. ساڵی 1959 نوێنەری دووەمین کۆنفرانسی بەغدا بووە و لە هەمان ساڵدا بووە نوێنەری کۆنگرەی چوارەمی پارتی دیموکراتی کوردستان. لە ساڵی ١٩٦٠ لە کۆنگرەی پێنجەمدا بووەتە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان. هەروەها بووەتە بەرپرسی لیژنەی قەزای سلێمانی لە لیژنەی لقی سلێمانی و لەهەمان ساڵدا بووەتە ئەندامی لیژنەی ئاشتی سلێمانی. ساڵی 1961 بە نهێنی لە شاری سلێمانی ژیاوە و خەریکی کاری ڕێکخستن و پەیوەندیکردن بووە. لە ساڵی ١٩٦١ بە سەرپەرشتی عەلی عەبدوڵڵا بووە بە سەرۆکی لیژنەی لقی لیژنەی لقی دوو. ساڵی 1961 پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەوە کردووە و پلەی ڕائید لە دۆلبەشک (سلێمانی) بەرزکراوەتەوە. ساڵی 1961 بووەتە فەرماندەی هێزی پێشمەرگە لە ناحیەی ماوەت. ساڵی 1963 بووەتە ئەندامی لیژنەی هاوبەشی پارتی دیموکراتی کوردستان و حزبی شیوعی عێراق لە خانەقین و توانی بەشێوەیەکی ئاشتیانە کێشەی نێوان هەردوو حزب چارەسەر بکات. لە ساڵانی (١٩٦٣-١٩٦٤)دا وەک سێهەمین کرێکاری لقی دووی حیزبی دێموکراتی کوردستان و بەرپرسی لق دەستنیشان کراوە. لە ساڵی ١٩٦٣ دەبێتە نوێنەری کۆنگرەی کۆیە. ساڵی 1963 بووە ئەندامی شاندی دانوستانکار بۆ حکومەتی عێراق بە ئامانجی چارەسەرکردنی کێشەی کورد. ساڵی 1965 دوای گەڕانەوەیان بۆ قوتابخانەی سیاسی لە هەمەدان و لێبوردنیان لەلایەن سەرۆک کۆمارەوە مستەفا بارزانی بەرپرسی دەستەی خولی پلە چوار بووە.

سەرچاوە:

1- ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان.

2- حوسێن حاجی قادر، ژیان و دەستکەوتەکان و چەند گۆرانییەکی هونەرمەندی کۆچکردوو تاهیر تۆفیق، (هێلێر - چاپخانەی پاک 2002) - لاپەڕە 158.

3- مەعد فەیاز، سەرۆکی پێشمەرگە، وەرگێڕانی سامان سولەیمانی، (تاران - چاپخانەی مەنسور، 1393 شەمسی)، لاپەڕە 126.

4- سەفەری ڕێبازی گەل، ڕۆژنامەی کوردستانی نیوێ، ئۆرگانی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ژمارە 2.670، ساڵی یازدەهەم، سلێمانی، سێشەممە، 21ی 1ی 2002 - لاپەڕە 1 6.

5- یادکردنەوەی سەرکردەی شەهید لە مەراسیمێکی تایبەتدا عومەر دێبابە دەکرێت، ڕۆژنامەی کوردستانی نیوێ، ئۆرگانی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ژمارە ٢.٦٧٠، ساڵی یازدەهەم، سلێمانی، سێشەممە، ٢١ی ڕێبەندانی ٢٠٠٢ - لاپەڕە ١.

6- میحمد حاجی تاهیر، مامۆستا ئیبراهیم ئەحمەد پیاوێکی ئازا و سیاسەتمەدارێکی ڕۆشنگەر و گەشبین بوو، ڕۆژنامەی کوردستانی نیوێ، ئۆرگانی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ژمارە 2.428، ساڵی دەیەم، سلێمانی، دووشەممە، 16ی نیسانی 2001 - لاپەڕە 7.

7- دیدار و کۆبوونەوەکانی مام سێلال، ڕۆژنامەی کوردستانی نیوێ، ئۆرگانی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ژمارە 2400، ساڵی دەیەمی، سلێمانی، سێشەممە، 13ی ئازاری 2001 - لاپەڕە 3.

8 - ئیحمد بانیکسێلانی، یادەوەرییەکانم، (ستۆکهۆڵم 1997) - لاپەڕە 180.

9 - مێهدی محمد قادر، پێشهاتە سیاسییەکان لە کوردستانی عێراق 1945 - 1958 - (سلێمانی - ناوەندی لێکۆڵینەوەی ستراتیژی کوردستان 2005) - لاپەڕە 162.

10 - ئیحمد دڵزار، یادگارییەکانی ڕۆژانی ژیانم (هێلێر - وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوان - دەزگای چاپ و پەخشی شێهاب - 2019) - لاپەڕە 127.

11 - شیوان میحمەد ئەمین تەها خۆشناو، لێکۆڵینەوەیەکی مێژوویی لە بارەی دۆخی سیاسی هیولەر لە نێوان ساڵانی 1963 بۆ 1970، (هەولەر - چاپخانەی زانکۆی سەڵاحەدین 2016) - لاپەڕە 109.

12 - ئەلبوومی هاووڵاتیان، گۆڤاری سلێمانی، شارەوانی سلێمانی، ژمارە 32، ژمارەی دووەم، سلێمانی، چاپخانە و چاپخانەی شیڤان، ئایاری 2003 - لاپەڕە 45.

13 - ئامادەکردنی: سەڵاح ڕەشید، مام جەلال دیداری لە منداڵییەوە تا سەرای کۆمار، بەرگی یەکەم، (سلێمانی - دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی کارۆ 2017) - لاپەڕە 188.

14 - ئەبوبەکر ئەحمەد عەبدوڵڵا، پیاوێکی خەڵکی شەقامی مەولەوی، بەشی یەکەم، گۆڤاری سلێمانی، شارەوانی سلێمانی، ژمارە 46 - ژمارەی دووەم، سلێمانی - دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی دلێر، ئایاری 2004 - لاپەڕە 17 - 18.

15 - ئیحمد خۆجا، ئەوەی بینیم، بەرگی چوارەم، چاپی سێیەم، (سلێمانی - بنکێیە جین - دەزگای چاپ و پەخشی شیڤان - 2016) - لاپەڕە 611.

16 - ئەحمەد بەنی خێڵانی، دانوستان (بەغدا، دار الرواد المزدەهێر لیل تەباع، وال نەشیر، وال ئەعلان، 1995) - لاپەڕە 136.

17 - ڕۆژین سێلێبی مونیر، زاخۆ، 14ی تەمموزی 1958 - 6ی ئازاری 1975، (بڵاونەکراوەتەوە - سەنتەری زاخۆ بۆ کوردناسی 2018) - لاپەڕە 226.

18- خوێندنەوە و نووسین: عەبدوڵڵا کەریم مەحمود، ڕۆژانی تەماوی و یادەوەرییە تەواوەکانی ڕەفات مێلا، (سلێمانی - دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی کارۆ - 2008) - لاپەڕە 23.

19 - جەبار جەباری، مێژووی ئەدەبی کوردی لە عێراق، (بەغدا- بەرێوەبەرایەتی ئەدەبی کوردی - چاپخانەی عەلام 1975) - لاپەڕە 69.

20 - هەموو فێرێک هەڵەبجە، وەرگێڕانی لە ستۆکهۆڵمەوە، چاپی سێیەم، (سلێمانی - چاپخانەی کارۆ - 2015) - لاپەڕە 293، 294.

21 - خورشید شێرێ، کار و خوێن: یادەوەرییەکانی ساڵانی کاری پێشمەرگە، چاپی سێیەم، (هێلێر - دەزگای چاپ و پەخشی هاچی هاشم 2015) - لاپەڕە 117.

22 - ئەلدکتۆر کەمال فوئاد، نووسەری کتێبی "یەکێتی نیشتمانیی کوردستان"، ڕۆژنامەی ئەلعەتیحاد، لاپەڕەی ناوەندیی یەکێتی نیشتمانی کوردستان، ژمارە 495، ئەلسلێمانی، هەینی، 18ی تشرینی دووەمی 2002 - لاپەڕە 11.

23 - زاهیر سەوز، "ئەمە لێکۆڵینەوەیەکی بچووکە، کاروانێکی بێ وشە و بەرهەمێکی خۆناسینە"، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 1881 - هێولێر، پێنجشەممە، 24ی شوباتی 1994 - لاپەڕە 6 - 7.

24 - عەبدولستار تاهیر شەریف، خەبات بۆ ژیان (بیرەوەریەکان) 1935 - 1971، بەرگی یەکەم - (کەرکوک - عەرەبجە 2005) - لاپەڕە 103.

25 - عەبدولستار تاهیر شەریف، ئەلجەمیعەت والمینەزامەت و ئەحزاب الکوردی 1908-1958، - (بەغدا - دار الشاوین سەقافی 1989) - لاپەڕە 182.

26 - عەبدولستار تاهیر شەریف، مێژووی پارتی کوردستان، چاپی دووەم (بەغدا - دەستنووسی پارتی کوردستان 1979)، لاپەڕە 142 - 170 - 172 - 182 - 236.

27 - عەبدولڕەحمان گۆمەشینی، بەشێک لە یادەوەریەکانم، (سلێمانی - چاپخانەی قانعی ٢٠٠٣) - لاپەڕە ١٥.

28 - کەیفی هادی، یادەوەرییەکانی خۆی سەبارەت بە دەستپێکی کار و ئەرکی پێشمەرگە بۆ خوێنەرانی گۆڤارەکەمان، گۆڤاری دێرین، ئۆرگانی قوتابخانەی چاپەمەنی بەشی دووی هەولێر، ژمارە 1- هەولێر، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە، شەممە، 4ی حوزەیرانی 2005 - لاپەڕە 8، باس دەکات.

29 - کۆنگرەی پێنجەمی پارتی دیموکراتی کوردستان، گۆڤاری ڕۆژی نیوێ، ژمارە سێ، ساڵی یەکەم، سلێمانی - دەزگای چاپ و پەخشی کامێران، حوزەیرانی 1960 - لاپەڕە 56.

30 - لێقە دوو، لەقا دوو ناوەڕاستی سەدەی خەباتی بەخشی، (هوێلەر - دەزگای چاپ و پەخشی ئاراس 2010) - لاپەڕە 38.

31 - مەسعوود بارزانی و بارزانی و بزووتنەوەی شۆڕشگێڕی کوردی، گۆڤاری بزووتنەوەی سالزی، چاپی دووەم، (هەولێر - چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە 2002) - لاپەڕە 144.

32 - مستەفا ساڵح کەریم، میراجیع ئابتال، وەتێلییە الشوهدە، سەحیفە ئەلعەتیحەد، ئەلسەحیفا ئەلمرکێزییە لیل ئاتیحاد ئەل وەتەنی ئال کوردستانی، ئەلعەداد 323، ئەلسانێ ئەلسامینیە، ئەلسلێمانی، ئەل هەینی 18ی حوزەیرانی 1999 - لاپەڕە 4.

33- لە بەڵگەنامەی بزووتنەوەی نەتەوەیی کورد بۆ شۆڕش، لە نووسینی مەتین، سکرتێری یەکەمی حیزبی دێموکراتی کوردستان- ئەلمحەد، ژمارە 47، دیهۆک، چاپخانەی هاوار، نیوەی یەکەمی ساڵ، یەکەم ڕەشنووسی ساڵی 1995 - لاپەڕە 81.

34 - مەحمود مەلا عیزەت، کاروانی بێکۆتایی، (سلێمانی - دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم 2000)، لاپەڕە 87 - 88.

35 - نێرمین عوسمان، ژنێکی گەنج و ژنێکی شۆڕشگێڕی ئازا، ڕۆژنامەی کوردستانی نیوێ، ئۆرگانی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ژمارە 7.840، ساڵی بیست و هەشت، سلێمانی، چوارشەممە، 17ی نیسانی 2019 - لاپەڕە 8 - 9.

36 - نوێنەری کۆمەڵەی خوێندکاران، گۆڤاری ڕۆژی نیوێ، ژمارە 8، ساڵی یەکەم، سلێمانی، چاپخانەی کامێران، چاپی دووەم، 1960 - لاپەڕە 18.

37 - هێوال ü deng ü bas ü rüdaw، گۆڤاری ڕۆژی نیوێ، ژمارە 1، ساڵی یەکەم، سلێمانی، چاپخانەی کامێران، نیسانی 1960 - لاپەڕە 101.

38 - فەرهاد ئونی، 36 نامە و چەند کەسایەتییەک لە دەربارەکەمەوە، (هێلێر - چاپخانەی زانکۆی سەڵاحەدین 2019)، لاپەڕە 59 - 63.