وضعیت و دلیل

در نتیجه توافق الجزایر در ۶ مارس ۱۹۷۵، بین ایران و عراق، انقلاب مسلحانه در کردستان جنوبی (انقلاب سپتامبر) پس از یک نشست بزرگ در حاجی عمران در ۱۸ مارس ۱۹۷۵، به دستور رئیس جمهور مصطفی بارزانی، به حالت تعلیق درآمد. با پایان انقلاب، بیشتر رهبری حزب دموکرات کردستان، تعداد زیادی از پیشمرگه‌ها و شهروندان جنوب کردستان پس از توافق با دولت ایران به عنوان پناهنده وارد ایران شدند و بدین ترتیب عملاً تقریباً تمام ارگان‌ها و نهادهای حزب دموکرات کردستان، به ویژه رهبری حزب در جنوب کردستان، نابود شدند.

پس از چند ماه تبعید در ایران، رهبری حزب دموکرات کردستان (KDP) ... مسعود بارزانی برای سازماندهی مجدد صفوف خود، در ۱۵ آوریل ۱۹۷۵، در چشمه ای در خارج از شهر نکسده به نام (هیوت چشمه)، مخفیانه با هر یک از آنها، جوهر نامیق، کریم شنگالی، عارف طیفور و حمه رضا، جلسه‌ای تشکیل دادند. در آن جلسه تصمیم به سازماندهی مجدد حزب دموکرات کردستان گرفته شد. سپس در یک جلسه مخفی در کرج در اوایل نوامبر ۱۹۷۵، تصمیم گرفته شد که رهبری جدیدی از اعضای قدیمی کمیته مرکزی و کادرهای جوان حزب تشکیل شود تا جایگزین رهبری قدیمی حزب شود. به همین منظور، بیانیه‌ای در ۱۰ دسامبر ۱۹۷۵ با نام رهبری موقت تهیه و منتشر شد. تعداد اعضای منتخب برای این رهبری موقت یازده نفر بود. مسعود بارزانی، ادریس بارزانی، سامی عبدالرحمن، جوهر نامیق، کریم شینگالی، عارف طیفور، حما رضا سرجلو، آزاد برواری، نوری شاوس، علی عبدالله و کمال کرکوکی.

تعیین اعضای رهبری موقت حزب دموکرات کردستان مستلزم برگزاری کنگره بود، زیرا طبق آیین‌نامه‌ها و برنامه‌های مصوب حزب دموکرات کردستان در هشتمین کنگره خود در سال ۱۹۷۰ در نوپیردان، قرار بود اعضای کمیته مرکزی در این کنگره انتخاب شوند. اگر شرایط و ضوابط برگزاری کنگره مناسب نبود، حزب می‌توانست در هر مکانی کنفرانس برگزار کند، مشروط بر اینکه تحت نظارت یکی از اعضای کمیته مرکزی سابق برگزار شود. از آنجایی که وضعیت حزب دموکرات کردستان و منطقه اجازه برگزاری کنگره را نمی‌داد، رهبری حزب تصمیم به برگزاری کنفرانس بزرگی در اروپا گرفت.

در تابستان ۱۹۷۶، با تلاش‌های لیگ ششم حزب دموکرات کردستان (KDP)، مرز اروپا به روی پناهندگان کرد باز شد. بعداً، اتریش و هلند تمایل خود را برای پذیرش تعدادی از کردها به عنوان پناهنده نشان دادند. تعدادی از پناهندگان، از جمله اعضای رهبری جدید KDP، توسط مدرسه روابط KDP در تهران به اروپا اعزام شدند. پس از ورود آنها، پناهندگان توسط لیگ ششم اروپا سازماندهی شدند و بیشتر آنها بین سازمان‌های حزب توزیع شدند. به این ترتیب، جایگاه حزب در اروپا احیا شد و در ۲۶ مه ۱۹۷۶، سامی عبدالرحمان در یک کنفرانس مطبوعاتی در لندن از سرگیری انقلاب مسلحانه در جنوب کردستان (انقلاب ماه مه) اعلام کرد. همزمان، رهبری حزب دموکرات کردستان تصمیم به برگزاری کنفرانس حزبی در اروپا گرفت.

آماده‌سازی‌های کنفرانس

ششمین اتحادیه اروپایی حزب دموکرات کردستان (KDP) مقدمات کنفرانس را آغاز کرد. از آنجایی که دفتر مرکزی اتحادیه در برلین غربی بود، آن شهر به عنوان محل برگزاری کنفرانس تعیین شد. پس از مقدمات، از کمیته‌های منطقه‌ای اروپا خواسته شد تا نمایندگان خود را به برلین اعزام کنند و حداقل ۲ نماینده از هر کمیته منطقه‌ای منصوب شدند. کمیته‌های منطقه‌ای با رأی‌گیری از میان خود یک عضو انتخاب کردند و مستقیماً به همراه رئیس کمیته منطقه‌ای به کنفرانس رفتند و با گزارشی به برلین بازگشتند. سالن دانشگاه برلین برای جلسات کنفرانس اجاره شده بود. کمیته تدارکات کنفرانس متشکل از سامی عبدالرحمن، نوری شاوس، حمزه رضا و عارف طیفور بود.

در ۱۱ آگوست ۱۹۷۶، کنفرانس جلسات خود را به ریاست سامی عبدالرحمن و کمیته مقدماتی آغاز کرد. تعداد اعضای کمیته‌های منطقه‌ای اروپایی لیگ ششم چهل نفر بود، به همراه اعضای رهبری موقت، کادرهایی که تازه به اروپا رسیده بودند و مهمانانی از جمله عصمت شریف وانلی. تعداد شرکت‌کنندگان به چهل و هشت تا پنجاه نفر می‌رسید، از جمله طارق آکری، رئیس لیگ ششم، عزیز شیخ رضا، سیامند بنا، رمزی شعبان، دکتر پیروت احمد، حمید آکری، پولا مکسدید قصاب کوی، محمد صالح جمعه، فوزی اسعد، محمد میسو، جمال علمدار، دکتر عمر اورماری، فرهاد صوفی (فرهاد جبرئیل)، توفیق فیلی، مجید فیلی، عزالدین برواری، عبدالقادر برواری، عبدالسلام برواری، فائق نروی، محمد امین دلوی، آزا محمود خفاف، ویریا ساعتی، عبدالرحمن پداوی، خزی زیباری، محمد حسن اونت، دکتر صباح مریوانی.

برگزاری کنفرانس

این کنفرانس از ۱۱ تا ۱۶ آگوست ادامه داشت. در ابتدای جلسات، سامی عبدالرحمن پیش‌نویس جزوه‌ای هشت صفحه‌ای با عنوان (روش جنبش آزادی‌بخش کرد) را که توسط کمیته تدارکات کنفرانس، به‌ویژه سامی عبدالرحمن و نوری شاویس تهیه شده بود، قرائت کرد. این جزوه، جزوه‌ای انتقادی در مورد... انقلاب سپتامبر و رهبری انقلاب و تحت تأثیر تفکر چپ افراطی مارکسیست-لنینیستی نوشته شده بود، این مانیفست توسط اعضای کنفرانس مورد بحث و سپس رأی‌گیری قرار گرفت. دومین مورد در دستور کار کنفرانس، تعیین نام یازده عضو رهبری موقت که قبلاً به عنوان اعضای رهبری انتخاب شده بودند و اضافه کردن ۴ عضو دیگر به آن بود. لازم بود ۴ عضو جدید رهبری موقت پس از اعلام نامشان به کردستان جنوبی بازگردند. پس از رأی‌گیری، وریا ساعتی، دلشاد میران، آزا خِفاف و عبدالرحمن پِداوی هر کدام به عنوان اعضای جدید رهبری انتخاب و به فهرست اعضای رهبری موقت اضافه شدند و بدین ترتیب تعداد اعضای رهبری موقت به پانزده نفر رسید و از نظر قانونی تثبیت شد.

علاوه بر وظایف و تکالیف کنفرانس برلین، چندین تصمیم سیاسی در آن کنفرانس گرفته شد که از جمله آنها انتخاب رئیس جمهور مصطفی بارزانی به عنوان رئیس حزب دموکرات کردستان (KDP) و آماده سازی برای نهمین کنگره حزب دموکرات کردستان از مهمترین تصمیمات بود.

پس از اتمام وظایف و اختیارات هیئت رهبری موقت و انتخاب اعضای جدید و تشکیل آنها، کنفرانس در مورد لیگ ششم ادامه یافت. پس از اعلام نامزدها، تصمیم گرفته شد که دو عضو کمیته اجرایی برای ششمین لیگ اروپایی انتخاب شوند. در نتیجه رأی‌گیری، طارق آکری بار دیگر به عنوان رئیس لیگ و سیامند بنا و عبدالسلام برواری به عنوان اعضای کمیته اجرایی لیگ انتخاب شدند. سپس دکتر سرسیس هسن و حمید اقراوی به کمیته اجرایی لیگ اضافه شدند.

این کنفرانس شش روز به طول انجامید و در ۱۶ آگوست ۱۹۷۶، که همان روز تأسیس حزب دموکرات کردستان (KDP) بود، به پایان رسید. مراسم کوچکی برگزار شد و سپس عصر همان روز، تصمیمات کنفرانس برای اعضا و شرکت‌کنندگان کنفرانس قرائت شد. به دلیل حساسیت اوضاع سیاسی در آن زمان، هیچ بیانیه‌ای به مناسبت پایان کنفرانس صادر نشد. جزوه‌ای با عنوان (رویه جنبش آزادیبخش کردستان) منتشر شد که بعداً به عنوان گزارش سیاسی رهبری موقت حزب دموکرات کردستان (KDP) که از ۱۱ تا ۱۵ آگوست ۱۹۷۶ منتشر شده بود، پذیرفته شد.

منبع:

۱. فاروق محمد امین، سیاست ایران در قبال جنبش آزادی‌بخش کردها در جنوب کردستان (۱۹۷۵-۱۹۸۹)، (سلیمانیه، انتشارات جاده جدید، ۲۰۱۴).

۲. تاریخچه حزب دموکرات کردستان، کنگره‌ها و کنفرانس‌ها (برنامه و آیین‌نامه داخلی)، کمیته دایره‌المعارف حزب دموکرات کردستان، جلد ۱، (هولیر - انتشارات روکسانا - ۲۰۲۱).

۳. صلاح الخیران، هوانوردی سیاسی در کردستان و عراق، خوانش‌هایی از جنبش‌ها و احزاب کردها در عراق ۱۹۴۶-۲۰۰۱، (بیروت - انتشارات البلاک - ۲۰۰۱).

۴. کیریس کوچیرا، انقلاب خلق کرد، ترجمه ابراهیم یونسی، چاپ دوم، (تهران - انتشارات نگاه - ۱۳۷۷ ه.ش).

۵. کنفرانس سران کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی انقلاب اسلامی در شهر بامدین، مورخ ۱۴ اسفند ۱۳۵۳ هجری شمسی، چهارشنبه، ۱۴ اسفند ۱۳۵۳ هجری شمسی برگزار شد.

6. الی تتر نرویی، جنبش آزادیبخش ملت کرد در کردستان عراق در سالهای جنگ عراق و ایران (1980-1988)، چاپ اول، (انتشارات هولیر-حاجی هاشم-2008).

7.مصودة النظام الدخیلی «المعتمر الثمین» (1970)، الفصل العربی (المناظمة الحزبیه وجیباتوها و صلاحیةتوها)، المادة الصبیة عشر- اللیکنة2، الیکنة2.

۸. حمید گوهری، ادریس مصطفی بارزانی و بارزانی‌ها برای درک بهتر تاریخ دوکی‌ها، (استکهلم- ۲۰۱۴).

۹. محمد ملا قادر، کتاب کار، تاریخچه مختصری از حزب دموکرات کردستان و بارزانی نمیر، چاپ سوم، (انتشارات هولیر- آراس- ۲۰۱۲).

۱۰. آرشیو کمیته دایره المعارف حزب دموکرات کردستان.

۱۱. رهبری موقت حزب دموکرات کردستان (KDP)، روش‌شناسی جنبش آزادی‌بخش کردستان و ارزیابی آن انقلاب سپتامبر و برنامه جدید حزب دموکرات کردستان (KDP)، گزارش سیاسی رهبری موقت حزب دموکرات کردستان (KDP) مصوب کنفرانس KDP در تاریخ ۱۱ تا ۱۵ آگوست ۱۹۷۶.