ژیاننامە

حیلمی عەلی شەریف لە ساڵی 1930 لە شاری سلێمانی لەدایک بووە، لە ساڵی 1948 لە شاری سلێمانی لەکاتی خۆپیشاندانێکدا دژی پەیمانی پۆرتسمۆسی نێوان ئیمپراتۆریەتی بەریتانیا و ئیمپراتۆریەتی عێراق دەستگیرکراوە و ڕەوانەی زیندانی باقوبە کراوە. دواتر ئازاد کرا و وەک دیلێکی جەنگ و دەربەدەری لەو شارەدا مایەوە. لە ساڵی ١٩٤٩ خولی ئامادەکارییەکەی لە شاری باقوبە وەک دەربەدەرێک تەواو کردووە.

ساڵی 1949 لە کۆلێژی ئەندازیاری لە زانکۆی بەغدا وەرگیراوە، ساڵی 1968 لە کۆلێژی زانستە سیاسییەکان لە زانکۆی بەغدا وەرگیراوە، لە ساڵی 1976 بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە یاسا لە زانکۆی موستەنسرییە لە بەغدا وەرگرتووە، لە 4ی تەمموزی 1998 بەهۆی نەخۆشیەوە لە بەغدا کۆچی دوایی کردووە و لە ساڵی 1976 لە گۆڕستانی سێوان بە خاک سپێردرا سلێمانی. شارەزا بوو لە زمانی کوردی و عەرەبی.

لاپەڕەی کار

حیلمی عەلی شەریف بەهۆی چالاکییە سیاسییەکانی لە ساڵی 1950 بۆ ماوەی دوو ساڵ لەلایەن دەسەڵاتدارانی عێراقەوە زیندانی دەکرێت، لە ساڵی 1951 پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی دیموکراتی کوردەوە کرد کە یەکێکە لە دڵخوازەکانی ئەو پارێزەرە هەمزە عەبدوڵڵا ئۆمەر (١٩١٥ - ١٩٩٨). ساڵی 1953 ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری یەکێتی قوتبی کوردستان بووە و لە هەمان ساڵدا بووەتە ئەندامی دەستەی ئامادەکاری یەکەم کۆنگرەی یەکێتی قوتبی کوردستان و لە کۆنگرەدا بە ئەندامی دەستەی کارگێڕی هەڵبژێردراوە.

لە 16ی تەمموزی ساڵی 1958 بەشداری کۆبوونەوەکەی سلێمانی کرد بۆ ناردنی وەفدێکی کوردی بۆ وەزارەتی بەرگری عێراق و پاڵپشتیکردنی پشتیوانی حکومەتی عێراق بۆ دەسەڵاتی پاشایەتی عێراق لە ڕێگەی سوپا و گەلی عێراقەوە. هەر لەو ساڵەدا دەبێتە بەرپرسی لیژنەی قەزای خانەقینی پارتی دیموکراتی کوردستان. لە ڕێکەوتی ٨ی بانەمەڕی ساڵی ١٩٦٠ وەک ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری حیزبی دێموکراتی کوردستان بۆ قۆناغی کارکردن هەڵبژێردرا و لە ساڵی ١٩٦٠ لە کۆنگرەی پێنجەمدا وەک ئەندامی جێگرەوەی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا.

لە ساڵی ١٩٦١ بەرپرسی هێزی پێشمەرگەی جێرمیان و گێرمێسیر بووە. ساڵی 1963 فەرماندەیی شەڕی گوندی هۆرین لە ناوچەی خانەقین لە پارێزگای دیالە دژی هێزەکانی حزبی شیوعی عێراقی کرد. هەر لەو ساڵەدا بەهۆی هێرشی هێزەکانی حزبی شیوعی عێراق لە دەروازەی بێلولە لە ناوچەی خانەقین بریندار دەبێت و ناچار بووە پاشەکشە بکات. ساڵی 1963 بوو بە بەرپرسی دەنگی کوردستان (رادیۆ) لە گردەڕەش، لەسەر سنووری پارێزگای سلێمانی.

ساڵی 1964 لە کۆنگرەی شەشەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بە هۆی پشتیوانی لە فراکسیۆنی مەکتەبی سیاسی و تێوەگلانی لە کودەتاکەدا لە ڕیزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان دەرکرا. هەر لەو ساڵەدا لەگەڵ هێزەکانی فراکسیۆنی مەکتەبی سیاسی چووەتە هەمەدان لە ئێران و تا ساڵی 1965 لەوێ ماوەتەوە و لە لایەن سەرۆک کۆمارەوە لێی خۆش بووە و ئازاد کراوە. مستەفا بارزانی (1903 - 1979) هاتۆتە ناو باشووری کوردستان و گەڕاوەتەوە.

لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٦٦دا، جەلال تاڵەبانی (1933 - 2017) و پارێزەر عومەر مستەفا و... عەلی عەسکەری بەنهێنی سنووری بەزاند و دەچێتە ناو خاکی حکوومەتی عێراقەوە، لەوێ دژی هێزی پێشمەرگەی شۆڕشی ئەیلول وەستاوە و فەرماندەیی هێزێکی چەکداری گرووپی ئیبراهیم ئەحمەدی کردووە. جەلال تاڵەبانی ئەوان لەلایەن سوپای عێراقەوە چەکدار کرابوون و هێرشیان کردە سەر مۆڵگەکانی پێشمەرگەی شۆڕشی ئەیلول لەسەر سنووری پارێزگای سلێمانی. سەرەتا سەرکەوتوو بوون بەڵام دواتر شکستیان هێنا.

لە ساڵی ١٩٦٦ بە ئامانجی پەیوەندیکردن لەگەڵ... جەلال تاڵەبانی لەگەڵ عەبدولخالق سامەڕەیی بە هەلیکۆپتەر سەردانی گوندی کەلۆشی کرد. لە 19ی حوزەیرانی 1966، لە بەغدا، دیداری جیای لەگەڵ د.

لە ٢٧ی ژانویەی ١٩٧٠، دوایین دیدار ئیبراهیم ئەحمەد و گروپەکەی ئامادەی بوون. جەلال تاڵەبانی لە حیزبی دێموکراتی کوردستاندا کوژرا و ئامادە نەبوو جارێکی دیکە لە ڕیزەکانیدا قبوڵ بکات. ساڵی 1972 بووەتە ئەندامی سەرکردایەتی پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان لەژێر دەسەڵاتی پارتی سۆسیالیستی بەعسی عەرەبیدا. لە ٤ی تەمموزی ١٩٩٨ بەهۆی نەخۆشیەوە لە بەغدا کۆچی دوایی کرد.

بەرهەمەکانی: ١.

داستانی نەورۆز و نەورۆزی کوردستان 1991.

جیۆپۆلیتیک و دەوڵەت و سیاسەتی دەرەوە و چارەنووسی جیهان 1995.

دوو لێکۆڵینەوەی سیاسی ٢٠٠١.

بەراوردێک لە نێوان ساڵانی ١٩٦٦ و ١٩٩٦.

یادەوەری و بیروباوەڕ و کردارەکانی گۆرباچۆڤ لە ساڵی ٢٠١٤دا لە هاوسەنگیدا بوون.

سەرچاوە:

1- ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان.

2- مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان، کۆنگرە و کۆنفرانسەکانی (بەرنامە و بەڕێوەچوونی ناوخۆ)، کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان، بەرگی یەکەم، (هوێلەر - دەزگای چاپ و پەخشی ڕۆکسانە - 2021).

3- عەلی شنگال، القزیە الکوردیە وێڵ حیزب ئەلبەعس العربی العشتراکی fî العراق، ئەلعەزیز السالس، (دیھۆک - متبا خانی 2012).

4- کریس کۆتچێرا، شەڕی ناوخۆ، وەرگێڕانی ئیبراهیم یونیسی، چاپی دووەم، (تاران - موسەسی دژەشارەت نیگا 1377 شەمسی).

5- شیوان میحمەد ئەمین تەها خۆشناو، لێکۆڵینەوەیەک لە بارودۆخی سیاسیی هێولێر لە نێوان ساڵانی (1958 - 1963)، (هەولێر - چاپخانەی ڕۆژهەڵات 2012).

6- شیوان میحمەد ئەمین تەها خۆشناو، لێکۆڵینەوەیەکی مێژوویی لە بارەی دۆخی سیاسی هێڤێر لە نێوان ساڵانی 1963 بۆ 1970، (هەولێر - چاپخانەی زانکۆی سەلاحەدین 2016).

7- جەمال نەبەز، بیرەوەرییەک لەو ڕۆژانەی کە هەرگیز ناگەڕێنەوە، (سلێمانی - چاپخانەی شیڤان 2917).

٨- شەوکەت خزنەدار، سەفەر و پەیوەندییەکانی حزبی عێراقی شیعە - چیرۆکی من لە دەستدرێژی، (بەیروت - دار ئەلکینوز ئەلئەدابی ٢٠٠٥).

9- ئەچراج تاڵەبانی و حیلمی شەریف، ئات ڕۆژنامەی لات، ژمارە 12017، تاران، شەممە، 11ی تەمموزی 1345ی کۆچی، لاپەڕە 3

10- حەبیب محمد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان لە عێراق (لە ژووری سەرەکی)، 1946 - 1993 (دیھۆک - چاپخانەی خەبات 1998).

11- حیلمی عەلی شەریف، دوو لێکۆڵینەوەی سیاسی، (سلێمانی- دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم 2001).

12- مەسعوود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی تەحریری کوردی، موجەلاد ئەلسالیس، (هەولێر- چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە 2002).

13- مەحمود عوسمان، شۆڕشی کوردستان، (بەرهەمی نەناسراو - پارتی دیموکراتی کوردستان - مەکتەبی سیاسی 1970).

14- عەلی شنگال، ئەلقزییە الکوردیە وێڵ حیزب ئەلبەعس العربی الأشتراکی fî العراق، ئەلسیز السالس، (دیھۆک - متبە خانی 2012).