ژیاننامە

فەلەکەدین کاکەیی لە ساڵی 1943 لە شاری کەرکوک لەدایکبووە، پەیڕەوی ئایینی یارسانە و لە بنەماڵەی سەید مستەفای پیرەکانی یارسانە. باوکی، سەید سابیر سەید حەمودی (١٩٠٧-١٩٨٨)، سەرکردەیەکی عەشیرەت و شاعیر بووە. لە ساڵی ١٩٥٧ لە قوتابخانەی ناوەندی شاری کەرکوک خوێندکار بووە، لە ساڵی ١٩٦٢ قۆناغی ئامادەیی لە بەشی زانستی تەواو کردووە، لە ساڵی ١٩٦٢ یەکەم کورتە چیرۆکی بە زمانی کوردی لە ڕۆژنامەی Vîn لە شاری سلێمانی بە ناوی (خوازراوی یاسا) بڵاو کردەوە. ساڵی 1964 هاوسەرگیری لەگەڵ وەسفیە ڕەشاد سلێمان کردووە. لە ساڵی ١٩٦٤ دەستی کرد بە نووسین بە زمانی عەرەبی بۆ ڕۆژنامە و گۆڤارەکان. ساڵی 1964 چووەتە بەشی پەیوەندییەکان لە زانکۆی بەغدا. ساڵی 1966 یەکەم ڕۆمانی خۆی بە زمانی عەرەبی بەناونیشانی (بیتاقەت یانسیب) بڵاوکردەوە. دەنووسێت، لە ساڵی ١٩٦٧دا بڵاوکراوەتەوە، لە ساڵی ١٩٦٧ چەندین نووسینی خۆی تەرخان کردووە بۆ پاراستنی ژینگە و وەک چالاکوانێک لەم بوارەدا ناسراوە.

لە ساڵانی ١٩٧٥-١٩٩١، دوای شکستەکە شۆڕشی ئەیلول وەک پەنابەرێک چووەتە ئێران و دوای ڕاپەڕین گەڕاوەتەوە کوردستان و لە هەولێر نیشتەجێ دەبێت. لە کۆتایی ساڵی ١٩٨٥دا کتێبی (قەزافی و پرسی کورد)ی لەژێر ناوی سابر عەلی ئەحمەد نووسیوە و لە ساڵی ١٩٨٦ ئامادەکراوە بۆ چاپکردن و لە ساڵی ١٩٨٦ چاپکراوە، لە کۆتایی ساڵی ١٩٨٩ دەبێتە سەرنووسەری گۆڤاری بانگ، ئۆرگانی کۆمەڵەی نووسەرانی کوردستان. لە ١٥ تا ١٧ی نۆڤەمبەری ١٩٩١ لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەی حەوتەمی یەکیەتیی نووسەرانی کورد (کۆنگرەی ئازادی) وەک جێگری سەرۆکی یەکیەتیی نووسەرانی کورد هەڵبژێردرا. ساڵی 1992 بووە جێگری سەرۆکی یەکیەتیی نووسەرانی کورد. ساڵی 1993 لە ڕۆژنامەی (المعتمر)ی عەرەبی وتاردا بڵاودەکاتەوە. لە 26ی ئەیلولی ساڵی 1996 لە کابینەی سێیەمی هەرێمی کوردستان وەک وەزیری پەروەردە دەستنیشانکرا. لە 20ی کانونی یەکەمی ساڵی 1999 لەبەردەم پەرلەمانی کوردستان سوێندی یاسایی خوارد و لەکابینەی چوارەمدا وەک وەزیری پەروەردە دەستنیشانکرا. ڕۆژی چوارشەممە ٤ی تەمموزی ٢٠٠٠، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی موکریانی لە شاری هەولێر کردەوە. ڕۆژی سێشەممە 30ی کانونی یەکەمی 2001 بەشداری لە کۆنگرەی دووەمی سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان لە هەولێر کرد. لە ١٥ی ئابی ٢٠٠١ دەستی لە پۆستی وەزیری پەروەردەی هەرێمی کوردستان کێشایەوە. لە 15ی ئابی 2001 لە کابینەی چوارەمدا وەک وەزیری هەرێم دەستنیشانکرا. ڕۆژی سێشەممە 31ی کانونی یەکەمی ساڵی 2001 لە هۆڵی ڕاگەیاندنی شاری هەولێر بەشداری لە کۆنگرەی دووەمی سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان کرد. لە مانگی نیسانی ساڵی 2003 دەبێتە خاوەنی گۆڤاری نۆشەفەق و ڕۆژنامەی بەسێرێ. لە نیسانی ٢٠٠٣ تا شوباتی ٢٠٠٥ سەرنووسەری ژمارەی سێیەمی ڕۆژنامەی ئەلتەکسی بە زمانی عەرەبی بووە. دوای ڕووخانی ڕژێمی سەدام حوسێن (1937-2006) لە بەغدا لەدایک بووە، کە بە سەدام تکریت ناسراوە. ساڵی 2003 نوێنەری کۆنگرەی گشتی ڕۆژنامەنووسانی کوردستان بووە لە هەولێر. لە ٧ی ئایاری ٢٠٠٦ وەک وەزیری پەروەردەی هەرێمی کوردستان دەستنیشانکرا. ساڵی 2009 سەرنووسەری گۆڤاری تورکیانسی بووە، لە ساڵی 2010یشدا سەرۆکی کۆمەڵەی برایەتی کورد-تورک و خاوەنی گۆڤاری تورکیانسی بووە.

ڕۆژی چوارشەممە 31ی تەمووزی 2013 کۆچی دوایی کرد و لە پیرمام بەخاک سپێردرا. زمانی کوردی و عەرەبی و تورکمانی و فارسی و ئینگلیزی شارەزا بووە.

لاپەڕەی کار

فەلەکەدین کاکەیی لە ساڵی 1957 پەیوەندی بە یەکێتیی گشتیی خوێندکارانی عێراقەوە کردووە، لە ساڵی 1960 لە یەکێتی جووتیارانی کەرکوکی حزبی شیوعی عێراق چالاک بووە، لە ساڵی 1960 لەگەڵ لیژنەی سەربازی حزبی شیوعی عێراق لە کەرکوک کاری کردووە، لە ساڵی 1965 پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە کردووە، وەک پەیامنێر و نووسەر لە زمانی عەرەبی دەستی بە کارکردن کردووە ڕۆژنامەی التاکسی لەژێر ناوی (ع. پیرشەنگ)، زیدر ڕەشو و ئەلحەلاج، کە لە بەغدا لەلایەن پارتی دیموکراتی کوردستانەوە بڵاوکرایەوە، ڕۆژی دووشەممە 22ی ئایاری 1967 لە ڕۆژنامەی ئەلتەکسی عەرەبی بابەتێکی لەژێر ناوی خۆیدا بڵاوکردەوە، لەهەمان ساڵدا وتارێکی لەژێر ناوی ئەلحەلاج بڵاوکردەوە، لەلایەن دەسەڵاتدارانی عێراقەوە لەساڵی... ١٩٦٧، لە ساڵی ١٩٦٧ پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەوە کردووە، لە ساڵی ١٩٧٠ لە ساڵی ١٩٧٢ سکرتێری سەرنووسەری ڕۆژنامەی ئەلتەکسی بووە. ساڵی 1972 بووەتە ئەندامی بەشی عەرەبی گۆڤاری (شامس کوردستان). لە ساڵی 1972 لە لایەن ئیدریس مستەفا شێخ محمد (1944-1987) ناسراو بە ئیدریس بارزانی، بە یادی کارەکانی و گرنگی ژیانی، خەڵاتەکەی پێبەخشرا. لە 31ی ئازاری 1974 وەک سکرتێری سەرنوسەر ئیمزایەکی لەسەر داواکارییەک کرد و داگیرکردنی بارەگای ڕۆژنامەی ئەلتەکسی و بەریەتی لەلایەن دەسەڵاتدارانی عێراقەوە ئیدانە کرد. لە ساڵی ١٩٧٤ پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەوە کردووە. لە 18ی نیسانی ساڵی 1974 نوێنەرایەتی یەکێتی نووسەرانی کورد لە کۆنگرەی سەرای ئاشتی لە نزیک شارۆچکەی چۆمان سەر بە پارێزگای هەولێر کردووە. ساڵی 1974 سەرنووسەری ڕادیۆی دەنگێ کوردستان بووە.

ساڵی 1979 ئەندامی دەستەی سەرپەرشتیاری کۆنگرەی نۆیەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە. ساڵی 1979 لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەی نۆیەمەوە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. لە کۆتایی ساڵی 1979 هەواڵ و بابەت و ڕاپۆرتی بە زمانی عەرەبی و کوردی بۆ دەنگی کوردستان لە ژێر ناوی سابیر نووسیوە. ساڵی 1980 بەرپرسی بەشی پەیوەندییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە. ساڵی 1981 لە ساڵی 7ی پەیمانگای کادری پارتی دیموکراتی کوردستان لە گوندی ڕەجان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان وانەکانی میتۆدی بە قوتابیان وتەوە. لە ساڵانی 1981-1991 ئەندامی دەستەی نووسەران و دواتر سەرنووسەری ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان (پ.د.ک) لە سەردەمی شاخدا بووە. ساڵی 1985 بووەتە ئەندامی مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان. لە ١٦ی تەمموزی ١٩٨٥ وەک سەرۆکی بەشی پەیوەندییەکان و ئەندامی بەشی پەیوەندییەکان دەستنیشانکرا. لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٥ تا ٣ی نیسانی ١٩٨٦ مامۆستای بەرەی کۆد و ڕەشنووس و ئاڵای وڵاتان بووە لە خولی هەشتەمی پەیمانگای کادری پارتی دیموکراتی کوردستان لە گوندی ڕەجان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان. ساڵی 1986 بووەتە ئەندامی کۆمەڵەی نووسەران و ڕۆژنامەنووسان و هونەرمەندانی دیموکراسی عێراق. لە ساڵی ١٩٨٨ وەک یەکەم بەرپرسی قوتابخانەی پەیوەندییەکانی بەرەی کوردستانی هەڵبژێردرا. ساڵی 1989 لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەی دەیەمەوە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. ساڵی 1989 لە ڕۆژنامەی خێبات (ئێل نیدال) ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان لە ژێر ناوی سابر ئەحمەد وتارەکانی نووسیوە. لە 13ی کانونی یەکەمی ساڵی 1990 وەک بەرپرسی پەیوەندییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ کوردستان و بەرپرسی بەشی پەیوەندییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان دەستنیشانکرا.

ساڵی 1991 لەلایەن پارتی دیموکراتی کوردستانەوە وەک ئەندامی لیژنەی ئامادەکاری بۆ هەڵبژاردنی جڤاتی نیشتمانی کوردستان دەستنیشان کراوە. لە 16ی کانونی یەکەمی ساڵی 1991 تا 18ی شوباتی 1992 مامۆستای ڕاگەیاندن و مافی مرۆڤ بووە لە خولی نۆیەمی پەیمانگای کادرانی پارتی دیموکراتی کوردستان لە شارۆچکەی پیرمامی سەر بە پارێزگای هەولێر. ساڵی 1991 ئەندامی لیژنەی هەڵبژاردنی پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ هەڵبژاردنی جڤاتی نیشتمانی کوردستان بووە. ساڵی 1992 بووەتە ئەندامی جڤاتی نیشتمانی کوردستان لەسەر لیستی پارتی دیموکراتی کوردستان. لە ٧ی تەمووزی ١٩٩٢ ئەندامی کۆمیتەی ڕۆشنبیری و سەرۆکی لێژنەی پەیوەندییەکانی جڤاتی نیشتیمانی کوردستان (خولی یەکەم) بووە. لە 22ی تەمووزی ساڵی 1992 بە وەکالەت لە جڤاتی نیشتمانی کوردستان وەک سەرۆکی فراکسیۆنی زەرد پارتی دیموکراتی کوردستان دەستنیشانکرا. ڕۆژی یەکشەممە، ١٦ی ئابی ١٩٩٢، بابەتێکی دا کە لە ڕۆژنامەی خەبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستاندا بڵاوکرایەوە، لە ساڵانی ١٩٩٣-٢٠٠١ سەرنووسەری ڕۆژنامەی خەبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان (پ.د.ک) بوو، لە ساڵی ١٩٩٣ ئەندامی کۆمیتەی ئامادەکاری کۆنگرەی یازدەهەم بوو، لە ساڵی ١٩٩٣دا بوو بە سەرۆکی لیژنەی پێشنیار و بڕیارەکانی کۆنگرەی یازدەهەمی پارتی دیموکراتی کوردستان - یەکگرتوو، لە ٢٢ی ئابی ١٩٩٣ لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەی یازدەهەمەوە وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان - یەکگرتوو هەڵبژێردرا، لە ساڵانی ١٩٩٣-٢٠٠١ سەرنووسەری ڕۆژنامەی Xebat بوو، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان (PDK) بۆ قۆناغی کاری گشتی، لە ڕۆژی دووشەممە ١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٣ بە ئامادەبوونی لیژنەی ناوەندی کۆمیتەی... مەسعوود بارزانی و پێشوازییان لێکرا.

ساڵی 1997 سیمینارێکی تایبەت بە حزبە کوردییەکان پێشکەش بە قوتابیانی قۆناغی دەیەمی پەیمانگای کادری پارتی دیموکراتی کوردستان لە شاری هەولێر کرد. لە ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٩٧ دەستی لەکارکێشایەوە لە جڤاتی نیشتیمانی کوردستان.

لە بەهاری ساڵی 1999 وەک سەرۆکی لیژنەی ئامادەکاری بۆ کۆنگرەی دوانزەهەمی پارتی دیموکراتی کوردستان و دواتر وەک ئەندامی دەستەی سەرپەرشتیاری کۆنگرەی دوانزەهەمی پارتی دیموکراتی کوردستان دەستنیشانکرا. ساڵی 1999 ڕاوێژکاری سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە. لە ١٥ی ئایاری ١٩٩٩ بە هۆی خەباتی لە... شۆڕشی ئەیلول، . شۆڕشی گوڵان، ڕاپەڕینی باشووری کوردستان و قۆناغی سەروەری لەلایەن سەرۆک کۆمارەوە مەسعوود بارزانی مەدالیای شەرەفی بارزانی پێبەخشرا.

ساڵی 2002 وەک ئەندامی لیژنەی باڵا بۆ یادی 100 ساڵەی کۆچی دوایی بارزانی دەستنیشانکرا. لە 12ی تشرینی دووەمی ساڵی 2002 وەک ئەندامی لیژنەی ئامادەکاری بۆ هەڵبژاردن لە جڤاتی نیشتمانی کوردستان دەستنیشانکرا. لە ٣ تا ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢ لەگەڵ سەرۆک کۆمار بووە. مەسعوود بارزانی بەشداری کۆنگرەی هاجەر موکریانی کرد کە لەلایەن وەزارەتی ڕۆشنبیری حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە لە هەولێر بەڕێوەچوو.

لە بەرهەمەکانی: ١.

1. بیتەقێت یانسیب (چاپکردنی یەکەم - ١٩٦٧)، (چاپکردنی دووەم - ٢٠٠٨).

2. پوختەیەک لە شانۆی کوردی – ١٩٨٤.

3. دۆنی ئارام (چاپێکی یەکەم، ١٩٨٤)، (چاپکردنی دووەم، ٢٠٠٧)، لە نووسینەکانی ڕۆماننووسی ڕووسی میخائیل شۆلۆخۆفەوە لە فارسییەوە وەرگێڕدراوە بۆ کوردی.

4. لەسەر خوێندن لە کوردستان و لە شاخ – 1985.

5. هەڵمەتی سەربازیی حیزبی دێموکراتی کوردستان – عێراق (١٩٧٥ - ١٩٨٨) -١٩٨٨.

6. کاروانی هێڵی پێشەوە – ١٩٨٥.

7. کەیفێ ئێلێمونا ئەلحیقد – ١٩٨٥.

8. En التعلم فی کوردستان العراق – 1986.

9. خەڵکی بێ ڕۆژنامە - ١٩٨٨.

10. لاپەڕەی ڕۆژانەی شەعبون بیلا – ١٩٨٨.

11. ئەلزەمیر - ١٩٩٨، بەشی دووەم.

12. ئەلقەزافی وڵ قێزی ئەلکوردیە - (چاپکردنی شاخ - ١٩٨٩)، (چاپکردنی یەکەم - ٢٠٠٨)، (چاپکردنی دووەم - ٢٠١٥)، ئەم بەرهەمەی لەژێر ناوی سابیر عەلی ئیحمەد بڵاوکردۆتەوە و بەشی یەکەمی ناوناوە، (چاپکردنی دووەم - ١٩٩١)، (چاپکردنی سێیەم - ٢٠٠٨).

13. دەفتەری کاف - (چاپێکی یەکەم - ٢٠٠١)، (چاپێکی دووەم - ٢٠١٣).

14. دوور لە سیاسەت بە شێوازی خۆی - (چاپێکی یەکەم - ٢٠٠٥)، (چاپکردنی دووەم - ٢٠١٥).

15. ئەلزەمیر - ٢٠٠٧، بەشی یەکەم.

16. ڕوناهی زێدەشت - (چاپکردنی ٢٠٠٨)، (چاپکردنی ٢ - ٢٠١١)، (چاپکردنی ٣ - ٢٠١٥). ساڵی 2009 وەرگێڕانی ئەم بەرهەمە بۆ ئەو کرمانچییەی سەرەوە لە دیاربەکر چاپ و بڵاو بووەوە.

17. چۆن فێرت دەکەن ڕقت لێبێت – ٢٠١٠.

18. ویژدان و ئازادی - (چاپى یەکەم - ٢٠٠٧)، (چاپى دووەم - ٢٠١٠)، (چاپى سێیەم - ٢٠١٥)، بەرگی یەکەم.

19. ویژدان.

20. ئەلبەیتولزوجاچی لیلشێرکولێوسێت -(چاپکردنی یەکەم - ٢٠١٠)، (چاپکردنی دووەم - ٢٠١٥).

21. هێلاسیات (yeqza mutawahece fî huzir El-Helac - چاپی یەکەم - 2010)، (چاپکردنی دووەم - 2015)، لە ساڵی 2014 لەلایەن شێرزاد هاینی وەرگێڕدراوە بۆ سەر زمانی کوردی و لەژێر ناوی هێلاجیات چاپکراوە.

22. Ihtifalen bilwiqud - (چاپى یەکەم - ٢٠١٠)، (چاپى دووەم - ٢٠١٥).

23. هۆشیاری - (چاپکردنی یەکەم - ٢٠١٠)، (چاپکردنی دووەم - ٢٠١٥).

24. ماوتین ئەلنوور، (چاپێکی یەکەم - ٢٠١٠)، (چاپکردنی دووەم - ٢٠١٥).

25. زانیاری - (چاپى یەکەم - ٢٠١١)، (چاپى دووەم - ٢٠١٥).

26. Lehzet El-Hikme - 2011. لە ساڵی 2014 لە ژێر ناوی چرکەساتی هۆشمەندی، وەرگێڕانی کوردی لە لایەن شێرزاد هاینی بڵاوکراوەتەوە.

27. شۆڕشی ڕۆحی (چاپکردنی یەکەم - ٢٠١٠)، (چاپکردنی دووەم - ٢٠١٢)، (چاپکردنی سێیەم - ٢٠١٥)، وەرگێڕدراوە بۆ سەر زمانی کوردی و لە ساڵی ٢٠١٦ لەلایەن شێرزاد هاینی لەژێر ناوی (کۆدی ڕۆحی) چاپکراوە.

28. سیرکاسیان هۆشمەندی – ٢٠١٤.

29. ئەلعیمال ئەلکامیل - نۆ بەرگ - ٢٠١٥.

30. کۆکردنەوە - نۆ بەرگ - ٢٠١٥.

31. نهێنییە شاراوەکان (چاپکردنی یەکەم - ٢٠١٥)، (چاپکردنی دووەم - ٢٠١٦).

32. "Limen taftehu"ی ئەلئەزهەر (چاپێکی یەکەم، 2012)، (چاپکردنی دووەم، 2015)، وەرگێڕدراوە بۆ سەر زمانی کوردی لە ساڵی 2016 لەژێر ناونیشانی "گوڵ بۆ کێ دەگوڵێت؟"

33. ڕۆژی ڕاجان ئیدریس – ٢٠١٦ پیرۆز بێت.

34. سیاسەت و فەلسەفە – ٢٠١٩.

35. کوردستان دراوسێمانە – ٢٠١٩.

36. تۆماری زەوی.

سەرچاوە:

1. ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان.

2. بەرهەم عەلی و ڕێبوار میحمەد، کابینەی چوارەم و ئاسۆیەکی گەشاوەتر بۆ ئایندەی کوردستان، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 2995، هێولێر، سێشەممە، 21.12.1999، لاپەڕە 5-6.

3. نامەی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان، نوێترین ڕۆژنامەی هەرێمی کوردستان، هێمرین، ڕۆژنامەی کۆمەڵەی ئەلفەیلیینی کوردی، ئەلعەدەد 18، هەولێر، ژانویەی 2001، لاپەڕە 1.

4. حەمید گەوهەری، مەدالیای بارزانی، بەرزترین خەڵات، کتێبی یەکەم، چاپی دووەم، (هیولەر - ڕێکخراوی خێرخوازیی بارزانی - ٢٠١٩)، ل ١٩١-١٩٣.

5. سێفەر جاجۆکی، فەلەکدین کاکەیی، پێشمەرگە و سیاسی، ژمارەی ڕۆژنامەی خەبات (٤٨٥٣)، ٥/٨/٢٠١٥.