ژیاننامە

د. دەگەڕێتەوە بۆ شێخەکانی بەرزنجی، بۆ لقی شێخ عیسای بەرزنجی، لە بنەماڵەی نەقشبەندی مەلا محمد مەلا عوسمان بەلخی (١٨٣٠ - ١٩٠٦)، ناسراو بە مێهوی. لە ساڵی 1966 بەشی کارەبای مەدرەسەی سلێمانی تەواوکردووە، ساڵی 1968 وەک مامۆستا دەستبەکار بووە، لە ساڵی 1968 بووەتە ڕۆژنامەنووس لە ڕۆژنامە عەرەبییەکانی (ئێل تەخسی و دەنگ مامۆستا و برایەتی). ساڵی 1969 چیرۆکی "کۆلێ مێرگێ"ی بە زمانی کوردی - کرمانجیی ناوەڕاست لە دوو بەرگی 88 لاپەڕەیی لە شاری سلێمانی بڵاوکردەوە. ساڵی 1971 بووەتە ئەندامی دەستەی نووسەرانی گۆڤاری دەنگێ مامۆستا کە ئۆرگانی لقی سلێمانی یەکێتی مامۆستایانی کوردستان بووە. ساڵی 1971 وتارەکانی لە گۆڤاری دەنگێ مامۆستا بڵاودەکاتەوە. ساڵی 1973 کۆمەڵە چیرۆکێکی بە زمانی کوردی - کرمانجیی ناوەڕاست بە ناوی (ئاگرای کەفێ چۆکلار تە ڤێمیرێ) لە دوو بەرگ لە 70 لاپەڕەدا لە بەغدا بڵاو کردەوە. ساڵی 1975 دوای شکستی شۆڕشی ئەیلول، چووە شانشینی ئێران، بەڵام زۆری نەخایاند گەڕایەوە باشووری کوردستان.

ساڵی ١٩٨٤ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە زمان و ئەدەبی کوردی لە زانکۆی بەغدا وەرگرتووە. ساڵی 1986 لەگەڵ کۆمەڵێک نووسەر لە بەغدا کتێبی (دەربەرێ مێهویێ لوتکە)یان چاپ کردووە. ڕۆژی دووشەممە ٢٥ی تەمووزی ١٩٩٤ بڕوانامەی ماستەری لە ئەدەبی کوردی بە ناونیشانی "شیعری کوردی نێوان ساڵانی (١٩١٨ - ١٩٣٠)" لە کۆلێژی ئەدەبی زانکۆی سەلاحەدین لە هەولێر وەرگرتووە. ساڵی 1995 وەک خوێندکاری دەرچووی بەشی کوردی لە زانکۆی سەلاحەدین (هێلێر) وەرگیراوە. ڕۆژی پێنجشەممە 18ی ئازاری 1999 لە کۆلێژی ئەدەبی زانکۆی سەلاحەدین (هێلێر) بڕوانامەی دکتۆرای لە ئەدەبی کوردی بە ناونیشانی "کاریگەری بیری نەتەوەیی لە کورتە چیرۆکی کوردی لە کوردستانی عێراق (1961 - 1970)" وەرگرتووە. ساڵی 2005 بوو بە مامۆستا لە زانکۆی سەلاحەددین (هێلێر) لە بەشی کوردی بە نازناوی مامۆستای یاریدەدەر. شارەزای زمانی کوردی و عەرەبییە.

لاپەڕەی کار

لە ساڵی 1959 پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە کردووە، لە ساڵی 1961 بۆ ماوەیەکی کورت لەلایەن دەزگا ئەمنییەکانی حکومەتی عێراقەوە بۆ چالاکی سیاسی دەستبەسەر کراوە. ساڵی 1962 بووەتە بەرپرسی ناوەندی ڕاهێنانی پیشەسازی سلێمانی (یەکێتی قوتابیانی کوردستان). ساڵی 1962 دەبێتە ئەندامی سکرتاریەتی یەکێتی نیشتمانی خوێندکارانی کورد (کۆنگرەی یەکەم). ساڵی 1964 پەیوەندی بە ڕیزەکانی کۆمەڵەی ئازادی، ژیان و یەکگرتوویی کورد (کاجێک)ەوە کردووە. لە ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٦٩ تا ٦ی ئازاری ١٩٧٥ بەرپرسی لقی سلێمانی کۆمەڵەی ئازادی و ژیان و یەکگرتوویی کورد (کاجێک) بووە. ساڵی 1970 بووەتە ئەندامی لیژنەی ئامادەکاری سلێمانی بۆ کۆنگرەی سێیەمی یەکێتی مامۆستایانی کوردستان.

لە ٢ی شوباتی ١٩٧٢ نوێنەری کۆنگرەی چوارەمی یەکێتی مامۆستایانی کوردستان بووە لە شاری هەولێر. لە ٢٥ی ئایاری ١٩٧٢ تا شکستی شۆڕشی ئەیلول، ئەندامی سەرکردایەتی کۆمەڵەی ئازادی، ژیان و یەکگرتوویی کورد (کاژێک) بووە. لە 1ی شوباتی ساڵی 1974 نوێنەری کۆنگرەی چوارەمی یەکێتی مامۆستایانی کوردستان بووە لە شاری سلێمانی. لە ساڵی ١٩٧٤ پەیوەندی بە ڕیزەکانی پێشمەرگەی شۆڕشی ئەیلولەوە کردووە. لە ١٨ی نیسانی ١٩٧٤ نوێنەری کۆنگرەی کۆشکی ئاشتی یەکێتی نووسەرانی کورد لە نزیک شارۆچکەی چومان، لە پارێزگای هەولێر بووە. ساڵی 1974 سەرنووسەری ڕادیۆی دەنگی کوردستانی عێراق بووە. ساڵی 1974 مامۆستای خولی گەشەپێدانی کۆمەڵگەی مرۆیی لە خولی پێنجەمی قوتابخانەی ڕاهێنانی کادری پارتی دیموکراتی کوردستان لە گوندی زینوویە شەکسی سەر بە پارێزگای هەولێر بووە. ساڵی ١٩٧٤ بووە بە بەڕێوەبەری کارگێڕی خولی شەشەمی قوتابخانەی مەشقی کادری پارتی دیموکراتی کوردستان لە گوندی زینوویە شەکس.

ساڵی 1991 بەشداری لە ڕاپەڕینی باشووری کوردستان کردووە. لە ڕۆژانی ٧-١٠ی ئۆکتۆبەری ساڵی ١٩٩١، لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەی قەڵاچیوەلان، وەک ئەندامی مەکتەبی سیاسی پارتی سەربەخۆیی دیموکراتی کوردستان (پاسۆک) هەڵبژێردرا. لە ساڵانی (1991-1992) بەرپرسی پەیوەندییەکانی بەرەی کوردستانی بووە. لە 19ی ئازاردا بەشداری لە کۆبوونەوەی بەرەی کوردستانی کرد بۆ دیاریکردنی وادەی هەڵبژاردنی جڤاتی نیشتیمانی کوردستان و دۆخی ئابووری و ئەمنی باشووری کوردستان. سەرەتای ساڵی 1992 بە ناوی پارتی سەربەخۆیی دیموکراتی کوردستان بەشداری لە کۆبوونەوەی بەرەی کوردستانی بۆ دامەزراندنی لیژنەی باڵای چاودێری هەڵبژاردنی جڤاتی نیشتمانی کوردستان کرد. لە ٧ی نیسانی ١٩٩٢ بە ناوی پارتی سەربەخۆیی دیموکراتی کوردستان بەشداری لە کۆبوونەوەی بەرفراوانی بەرەی کوردستانی پیرمام بۆ ئامادەکاری بۆ پڕۆسەی هەڵبژاردنی جڤاتی نیشتمانی کوردستان کرد. ڕۆژی پێنجشەممە ٢٠ی ئابی ١٩٩٢ لە کۆنگرەی یەکەمی پارتی یەکێتی کوردستان لە شاری هەولێر، بە ناوی پارتی سەربەخۆیی دیموکراتی کوردستان وتارێکی بەخێرهاتنی پێشکەش بە ئامادەبووان کرد. ڕۆژی پێنجشەممە ٢٧ی ئابی ١٩٩٢ لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەی یەکەمی پارتی یەکێتی کوردستانەوە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی هەڵبژێردرا. ساڵی 1992 کاندید بوو لە لیستی یەکگرتوویی بۆ هەڵبژاردنی جڤاتی نیشتمانی کوردستان. ساڵی 1992 لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی پارتی یەکگرتوویی کوردستان هەڵبژێردرا. ساڵی 1992 بووەتە بەرپرسی بەشی پەیوەندییەکان و ئەندامی بەشی توێژینەوە و لێکۆڵینەوە لە پارتی یەکێتی کوردستان. ساڵی 1992 بەشداری لە کۆنگرەی یەکەمی سەندیکای هونەرمەندانی کوردستان لە هەولێر کردووە.

ساڵی 1993 دوای یەکگرتنی چوارەم، لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان – یەکگرتوو (کۆنگرەی یەزدەمین) هەڵبژێردرا. لە ناوەڕاستی مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٩٤ بەشداری لە کۆبوونەوەی بەڕێوەبردنی سیاسی بەرەی کوردستانی کرد. لە ٨ی بەفرانباری ساڵی ١٩٩٦، ئەندامی شاندێکی حیزبی دێموکراتی کوردستان – یەکگرتوو بوو کە لە ئاهەنگی سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامی ئێران لە تاران بەشدارییان کرد.

ساڵی 1998 بووە بە بەڕێوەبەری جێبەجێکاری خولی یازدەهەمی کۆنفرانسی مەشقی پارتی دیموکراتی کوردستان لە شاری هەولێر. ساڵی 1999 لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە وەک ئەندامی جێگرەوەی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا و پلەی شەشەمی بەدەستهێنا. لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٩ لەلایەن مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە وەک بەرپرسی دووەمی قوتابخانەی ناوەندی بۆ لێکۆڵینەوە و ڕاهێنانی حیزبی دێموکراتی کوردستان دەستنیشان کرا. ڕۆژی سێشەممە ٤ی تەمموزی ٢٠٠٠ بەشداری لە کردنەوەی پەیمانگای چاپ و بڵاوکردنەوەی موکریانی لە شاری هەولێر کرد. ساڵی 2001 بووەتە بەرپرس و مامۆستای خولی مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان لە دوانزەهەمین خولی کۆنفرانسی مەشقی پارتی دیموکراتی کوردستان لە شاری هەولێر. ڕۆژی چوارشەممە 4ی کانونی یەکەمی 2001 بەشداری لە کۆنگرەی سێیەمی بزووتنەوەی نیشتمانی کوردستان لە شاری هەولێر کرد.

ڕۆژی شەممە 28ی تەمموزی 2001 لەگەڵ سەرۆک مەسعوود بارزانی بەشداری لە کردنەوەی کۆنگرەی دەیەمی یەکێتی قوتابیانی کوردستان لە شاری هەولێر کرد. ساڵی 2002 بەرپرسی خولی سێزدەهەمی کۆنفرانسی کادیرانی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە لە شارەوانی پیرمام لە پارێزگای هەولێر. ساڵی 2003 بەرپرسی قوتابخانەی ناوەندی پەیوەندییە نیشتمانییەکانی پارێزگای هەولێر بووە. ساڵی 2004 بەرپرسی خولی چواردەهەمی کۆنفرانسی کادیرانی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە لە شارەوانی پیرمام لە پارێزگای هەولێر. ڕۆژی ٤ی ئابی ٢٠١٠ بەشداری کرد لە کردنەوەی کۆنگرەی حەوتەمی یەکێتی ژنانی کوردستان لە شاری هەولێر. ساڵی 2010 نوێنەری کۆنگرەی سێزدەهەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە.

بەرهەمەکانی: ١.

1 - کولەمێرگی – 1969.

2 - ئاگری قسەکانت دەکوژێتەوە – 1973.

3- النیدال الدوب (خەباتی بێکۆتایی) – 1974.

4 - کوردستان یان خاکی کورد – 1974.

5 - بابا نوئێل نامۆ – 1978.

6 - پەرستگا – 1980.

7 - شوان – 1984.

8 - بیسم – 1986.

9 - دەربارەی لوتکە – 1986.

10 - ڕاستکردنەوەی کۆمەڵە شیعری میحیمەد ساڵح دیلان – (چاپکردنی یەکەم – 1987)، چاپی دووەم – 2013.

11 - چاکسازی ژووری جێگرەکان موکری – 1988.

12 - شوکری فەزلی – شاعیری سیاسی و نەتەوەیی کورد (1882 – 1926) – 1988.

13 - ڕاستکردنەوەی دیوانی شوکری فەزلی – 1988.

14 - چاکسازی دادگای میرزا خافور – 1991.

15 - شیعری سیاسی کوردی لە باشووری کوردستان – 1996.

16 - شیعری سیاسی کوردی لە باشووری کوردستان (1918 – 1930) – 1996.

17 - کاری پەیوەندییەکان و هونەری دیپلۆماسی – 1998.

18 - کاریگه ڕی بیری نه ته وه یی له سه ڕ گه شه پێدانی کورته چیرۆکی کوردی له کوردستانی عێراق (1961 – 1970) – 1999.

19 - کاریگه ڕی بیری نه ته وه یی له سه ڕ گه شه پێدانی کورته چیرۆکی کوردی (1961 – 1970) – 2000.

20 - هەڵوێستی شاعیران و هونەرمەندانی ئەدەبی کورد پێش ڕاپەڕین لە یادی مانگی ڕێبەندان (کامەرانان موکری) – 2010.

21 - هەموو کورتە چیرۆکەکانم – 2013.

22 - لاپەڕەیەکی گەورە لە مێژووی کاجێک – 2013.

23 - مێژووی شانازی کاجێک – 2015.

سەرچاوە:

١- ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای حیزبی دێموکرات.

2- وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی، ڕێبەری دەرچووان بۆ وەرزی بیست و پێنجەمی 2005 – 2006، (هوێلەر – زانکۆی سەڵاحەدین – چاپخانەی زانکۆی سەلاحەدین – 2006)، لاپەڕە 123.

3- دەنگ و باسەکانی زانکۆی سەلاحەدین، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان، ژمارە 2131 و 2132، پێنجشەممە، 20ی خاکەلێوەی 1995، لاپەڕە 2.

4 - عەبدوڵڵا عەزیز خالید، پەرستگا، (بەغدا – بەشی ڕۆشنگەری و چاپ و بڵاوکردنەوەی کورد – (دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی دار ئەلحورییە) – 1980)، لاپەڕە 1، 107.

5 - عەبدوڵڵا عەزیز خالید، شیڤان، (هەولێر – چاپخانەی ڕوناکبیری – 1984)، لاپەڕە 1، 112.

6- عەبدوڵڵا عەزیز خالید، دەربارەی لوتکە، (بەغدا – ئەمینداریەتی گشتی بۆ ڕۆشنبیران و لاوانی هەرێمی کوردستان – چاپخانەی سۆمەر – 1986)، لاپەڕە 1، 3، 287.

7- کۆبوونەوەی ئیدارەی سیاسی بەرەی کوردستانی، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، ژمارە 2113، چوارشەممە، 21ی کانونی یەکەمی 1994، لاپەڕە 4.

8 - عەبدوڵڵا مێلا عەزیز مێلا خالید مێهوی، هەموو کورتە چیرۆکەکانم، (هێلێر – یەکیەتیی نووسەرانی کورد – دەزگای چاپ و پەخشی ڕۆژهەڵات – 2013)، لاپەڕە 1، 384.

9 - پێشەکی عەبدوڵڵا ئاگرین، کۆمەڵە شیعری میهێمد ساڵح دیلان، چاپی دووەم، (هێلێر – چاپخانەی چارچەرە – 2013)، لاپەڕە 1، 430.

10- وتاری پارتی سەربەخۆیی دیموکراتی کوردستان کە لەلایەن هەڤاڵ عەبدوڵڵا ئاگرین، ڕۆژنامەی گەلی (ئەلشەعب)، ژمارە 52، ساڵی دەیەمی، ئەیلولی 1992، لاپەڕە 1، 5 پێشکەشکرا.

١١ - جاڕنامەی کۆتایی کۆنگرەی یەکگرتوویی پارتی یەکگرتوویی کوردستان، ڕۆژنامەی گەل (ئەلشەعب)، ژمارە ٥٢، ساڵی دەیەمی، ئەیلولی ١٩٩٢، لاپەڕە ١، ٧.

12 - ڕود هاف و میخێل لیزنبێرگ و پیتەر مۆلەر، هەڵبژاردن لە کوردستانی عێراقی 19ی ئایاری 1992: ئەزموونێکی دیموکراتی، وەرگێڕانی سەفوات ڕەشید سێدقی، (سلێمانی – کۆمیتەی سلێمانی ڕێکخراوی مافی مرۆڤ لە کوردستان و کۆمەڵەی دۆستایەتی هۆڵەندی-کوردستان – 1994)، لاپەڕە 30، 87، 1994. 91 – 92.

١٣- هەڵبژاردنی ئەندامانی کۆمیتەی ناوەندی نوێی حیزبی دێموکراتی کوردستان – عێراق، گۆڤاری گوڵان العربی، دامەزراوەی ڕۆشنبیری و پەیوەندی گوڵان، ژمارە ٤١، ساڵی چوارەم، هێولێر، ٣١ی ئۆکتۆبەری ١٩٩٩، لاپەڕە ١٥.

14 - ئاگرین، کولەمێرگی، (سلێمانی – چاپخانەی کامێران – 1969)، لاپەڕە 1 – 88.

15 - شیوان حوسێن شینیک باڵێکى، گەوهەر نامیق سەلیم 1946 – 2011: ژیان، بەرهەم و ڕۆڵی سیاسی، زانکۆی سۆران، فاکەڵتی ئەدەب، 2016، (تێزی ماستەری چاپنەکراو)، لاپەڕە 114، 200.

16 - مستەفا نەریمان، فەرهەنگی ئەدەب و نووسەرانی کوردی، (بەغدا – سکرتاریەتی گشتی ڕۆشنگەری و لاوان – چاپخانەی ئەسعەد – 1986)، لاپەڕە 76.

17 - جەمال بابان، سلێمانی، شارە فراوانکراوەکەم، بەرگی یەکەم و دوو، چاپی دووەم، (هێلێر – چاپخانە و چاپخانەی ئاراس – چاپخانەی ئاراس – 2012)، لاپەڕە 159.

18 - مستەفا نەریمان، بیبلیۆگرافیا دوسچە سالی یا بیبلیک کورد 1787 – 1986، (بەغدا – وەزارەتی پەروەردە و پەیوەندی – بەشی پەروەردە و بڵاوکردنەوەی کوردی – چاپخانەی (ئەلزەمان) – 1988)، لاپەڕە 78، 143 – 145، 151، 153، 352.

19 - مستەفا سەید ئەحمەد، بیبلۆگرافیای کتێبی کوردی 1787 – 1975، (بەغدا – کتێبخانەی زانستی کورد – چاپخانەی کتێبخانەی زانینی کورد – 1977)، لاپەڕە 172، 221.

20 - عەبدوڵڵا ئاگرین، چیرۆکی کوردی و هونەری چیرۆکگێڕان، گۆڤاری دەنگی مامۆستا، ئۆرگانی یەکێتی مامۆستایانی کوردستان - لقی سلێمانی، ژمارە 2، ساڵی یەکەم، سلێمانی، چاپخانەی جین، ئایاری 1971، لاپەڕە 19 - 23.

21 - سلێمان مستەفا هێسن، کورد و ئەزموونی یەکەم، (هێلێر – چاپخانەی کارۆ – 2017)، لاپەڕە 28، 31، 33، 38، 62، 69، 74 – 75، 100 – 102، 270، 279.

22 - نوێنەری سەرۆک بارزانی خۆی بۆ کۆنگرەی سێیەمی بزووتنەوەی نیشتمانیی کوردستان ئامادە دەکات، ڕۆژنامەی بریاریتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 3276، هێلەر، پێنجشەممە 4ی کانونی یەکەمی 2001، لاپەڕە 1.

23 - ئامادەکردنی: ئاری فاروق هێسن نانەکێلی، دامودەزگاکانی پارتی دیموکراتی کوردستان و شۆڕشی ئەیلولی نێوان ساڵانی 1961 تا 1975، (هوێلەر – دەزگای چاپ و پەخشی ڕەڤزە – 2016)، لاپەڕە 75.

24 - کردنەوەی دامەزراوەی موکریانی بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە لە پایتەختی هەولێر، ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 983، هەولێر، هەینی 7ی تەمموزی 2000، لاپەڕە 4.

25 - هەڵبژاردنی کۆمیتەی ناوەندی نوێ لە 31 ئەندام و 9 ئەندامی جێگرەوە، ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی حیزبی دێموکرات، ژمارە 946، هێولێر، هەینی 15ی خەزەڵوەری 1999، لاپەڕە 15.

26 - باوەر نورەدین، کورد و کوردستان: بیبلۆگرافیا و ئیندێکس لە کتێبی کوردیدا، بەرگی دووەم، بەشی یەکەم، (تاران – چاپخانەی تاران – 2016)، لاپەڕە 373.

27 - باوەر نورەدین، کورد و کوردستان: بیبلۆگرافیا و ئیندێکس لە کتێبی کوردیدا، بەرگی سێ، بەشی یەکەم، (تاران – چاپخانەی تاران – 2016)، لاپەڕە 123، 130، 172، 218.

28 - باوەر نورەدین، کورد و کوردستان: بیبلۆگرافیا و ئیندێکس لە کتێبی کوردیدا، بەرگی سێ، بەشی دووەم، (تاران – چاپخانەی تاران – 2016)، لاپەڕە 293.

29 - جاڕنامەی کۆتایی کۆنگرەی یەکەمی پارتی سەربەخۆیی دیموکراتی کوردستان (پاسۆک)، تەواوکەری گۆڤاری سەربەخۆیی (ئەلئیستقلال)، ئۆرگانی پارتی سەربەخۆیی دیموکراتی کوردستان (پاسۆک)، ژمارە 1، کانوونی دووەمی 1991، لاپەڕە 3.

30 - حیزب بەرپرسیارە لە پەرەپێدانی بیری نەتەوەیی لە نێو گەلی کورد، گۆڤاری گوڵان، ئیدارەی ئیتلاعات و پێوەندییەکانی گوڵان، ژمارە 337، هێلەر، 5ی تەمموزی 2001، لاپەڕە 6.

31 - جەبار جەباری، مێژووی ڕۆژنامەوانیی کوردی لە عێراق، (بەغدا – ئیدارەی گشتی ڕۆشنبیری کوردی – چاپخانەی ئەلئوممە – 1975)، لاپەڕە 76.

32 - حەبیب محمد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان – عێراق (لە قۆناغە سەرەکییەکان) 1946 – 1993، (دهۆک – چاپخانەی خەبات – 1998)، لاپەڕە 183.

33 - دڵشاد مەجید، یەکەمین کۆنگرەی سەندیکای هونەرمەندانی کوردستان، ڕۆژنامەی کوردستانی نوێ، ئۆرگانی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ژمارە 84، ساڵی یەکەم، سێشەممە، 5ی ئایاری 1992، لاپەڕە 5.

34 - مێژووی سەردەمەکانی کادری حیزب، لە شاخەوە بۆ شار، (هێلێر – ناوەندی لێکۆڵینەوە و لێکۆڵینەوە و ئەکادیمیای حیزب – چاپخانەی ڕۆژهەڵات – 2019)، لاپەڕە 45، 106 – 107، 109 – 110، 112 – 114، 122 – 123، 173.

35 - تێزی ماستەر، ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، ژمارە 735، چوارشەممە، 27ی خاکەلێوەی 1994، لاپەڕە 16.

36 - ڕێکار ئیحمد، یەکگرتوویی و هەڵوەشانەوە، (هێلێر – چاپخانەی بێهێست – 2016)، لاپەڕە 63، 78.

37 - سەید عەلی موجانی، سۆڵماز سێدقی، ئیلاهی نیمێتی ...، فەرهەنگی پیاوان و بنەماڵەی هاوچەرخی عێراقی، (تاران – دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی عەزام – 1392ی کۆچی)، لاپەڕە 839.

38 - شیوان سیلێمان یابێ، ڕێبەری بیبلۆگرافیای کوردی، (هێلێر – ناوەندی زانینی کوردستان – چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە – 2006)، لاپەڕە 363 – 364.

39 - شاندێکی پەیوەندییە نیشتمانییەکانی حیزب سەردانی مەکتەبی سیاسی (YNDK)، ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 1285، هێولێر، دووشەممە، 3ی تشرینی دووەمی 2003، لاپەڕە 2.

40 - عەبدوڵڵا ئاگرین و دکتۆراکەی لەسەر کاریگەریی بیری نەتەوەیی لەسەر چیرۆکگێڕانی کوردی، ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی حیزبی دێموکرات – یەکگرتوو، ژمارە 918، هێولێر، هەینی 2ی نیسانی 1999، لاپەڕە 16.

42 - عەبدولخالید سابیر (مامۆستا خالید)، نەسەبی بنەماڵە کۆنەکانی سلێمانی لە نێوان ساڵانی 1784 – 1914، چاپی دووەم، (بەیروت – چاپخانەی گرین گلۆری – 2010)، لاپەڕە 1377، 1379 – 1380، 1384.

43 - عەلی سینکاری، دۆسیەی کورد و پارتی سۆسیالیستی عەرەبی بەعسی عێراق، بەشی سێیەم، (دهۆک – چاپخانەی زانای – 2012)، لاپەڕە 479.

44 - عەبدوڵڵا ئاگرین، مێژووی شکۆمەندی قازیکەکان، (هێلێر – چاپخانەی ڕۆژهەڵات – 2015)، لاپەڕە 14، 21.

45 - عەبدولڕەحمان مەعروف، ژیاننامەی نووسەرانی هێولەر، ئینسایکلۆپیدیای هیولەر، (هوێلەر – چاپخانە و چاپخانەی بێدرجان – 2009)، لاپەڕە 3710 – 3711.

46 - ئێلی کەمال بەرزی، کەسایەتییە بەناوبانگەکانی کورد لە سەدەی بیستەمدا، بەرگی یەکەم، (هوێلەر – پرۆژەی بارزی – چاپخانەی زانکۆ – 1999)، لاپەڕە 188 – 189.

47 ـ کارزان نانەکێلی، کاریگەری بیری نەتەوەیی لەسەر کورتە چیرۆکی کوردی لە کوردستانی عێراق 1961 – 1970، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، ژمارە 2801، هێولێر، یەکشەممە، 21ی ئازاری 1999، لاپەڕە 8.

48 - کاروان مێهوی، کۆنگرەکانی پارتیمان، حیزبی دێموکراتی کوردستان، گۆڤاری شرۆڤە، قوتابخانەی ناوەندیی لێکۆڵینەوە و لێکۆڵینەوە، ژمارە 14، هێولەر، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی هاچی هاشم، پاییزی 2010، لاپەڕە 21.

49 - لقی دووەم، لقی دووەم لە نیو سەدەی خەباتدا، (هێلێر – چاپخانەی ئاراس – 2010)، لاپەڕە 34.

50 - لە تێزی ماستەری عەبدوڵڵا ئاگرین، ڕۆژنامەی بریرایتی، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، ژمارە 2001، هیولێر، دووشەممە، 25ی خاکەلێوەی 1994، لاپەڕە 8.

51 - میژدە سالێی، کۆنگرەی حەوتەمی یەکیەتیی ژنانی کوردستان بە سەرکەوتوویی کۆتایی هات، گۆڤاری هێر، ئۆرگانی یەکیەتیی ژنانی کوردستان، ژمارە 31، هێڤێر، چاپخانەی ڕۆژهەڵات، تشرینی یەکەمی 2010، لاپەڕە 7.

52 - ماوەی (31) ساڵە سەرکردایەتی کورد ستەم لەم گەلە دەکات، ڕۆژنامەی نەورۆز، ڕۆژنامەی پارتی سەربەخۆیی دیموکراتی کوردستان (پاسۆک) لقی دهۆک، ژمارە 6، ساڵی یەکەم، ئایاری 1992، لاپەڕە 3-4.

53 - مەلا فاروق شیوانی، هەموو کورد، بەرگی یەکەم، (هێلێر – چاپخانەی ڕۆناکبیر – 1997)، لاپەڕە 110.

54 - ئیحمەد شەریف لێک، شرۆڤەی ڕووداوە مێژووییەکان، بەرگی دووەم، (هێلێر – چاپخانەی ڕۆژهەڵات – 2019)، لاپەڕە 60 – 61.

55 - تێزی ماستەر، ڕۆژنامەی بریاریتی، ئۆرگانی حیزبی دێموکرات – یەکگرتوو، ژمارە 2002، هێڤێر، سێشەممە، 26ی تەمموزی 1994، لاپەڕە 8.

56 - هاوژین هێمێ ڕەشید و هێندێرین شێرزاد، لە کۆنگرەی (10)ی یەکێتیی قوتابیانی کوردستان، ڕۆژنامەی بریڕایتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 3446، هێولێر، یەکشەممە، 29ی خاکەلێوەی 2001، لاپەڕە 1.

57 - وشیار هێمە ئیحمەد هێچی، یەکێتی مامۆستایانی کوردستان: هەندێک لایەنی مێژووی سەرەتا و خەبات 1962 – 1998، (هێولەر – یەکێتی مامۆستایانی کوردستان – قوتابخانەی سکرتاریەت – چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە – 1998)، لاپەڕە 41، 58، 96، 110.

58 - شاندێکی پارتیمان بەشداری لە ئاهەنگی سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامی ئێران، ڕۆژنامەی برایەتی، ژمارە 2156، پیرمام، چوارشەممە، 7ی بەفرانباری 1996، لاپەڕە 1.