سیاسەتمەدار ڕەشید عارف عەبدولڕەحمان عوسمان ناسراو بە (ڕەشید ئەتروشی). لە ساڵی ١٩٥٦ پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە کردووە و لە ساڵی ١٩٦١ پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەوە کردووە. لە ساڵی ١٩٦٦ لە کۆنگرەی حەوتەمدا بە سەرۆکی لیژنەی چاودێری و تانەدان هەڵبژێردرا. ساڵی 1970 لە کۆنگرەی هەشتەمدا بە ئەندامی یەکەمی کۆمیتەی ناوەندی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران هەڵبژێردرا. لە ساڵی 1971 دوای ڕێککەوتنی 11ی ئازاری 1970 دەبێتە جێگری پارێزگاری هەولێر لە حکومەتی عێراق. ساڵی 1979 لە کۆنگرەی نۆیەمدا بووە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستان. ساڵی 1991 بە بڕیاری بەرەی کوردستانی بووە بە پارێزگاری کەرکوک. لە ١٦ی ئازاری ٢٠١٥ بەهۆی نەخۆشیەوە کۆچی دوایی کرد.

ژیاننامە

ڕەشید عارف عەبدولڕەحمان عوسمان لە ساڵی 1940 لە شاری دهۆک لەدایک بووە. لە ساڵی ١٩٥٧ خوێندنی دوای ئامادەیی تەواو کردووە و لە ساڵی ١٩٦٠ وەک مامۆستا لە شارۆچکەی شنگال، سەر بە پارێزگای موسڵ دامەزراوە، دواتر بە هۆی چالاکی کوردییەوە لە کارەکەی دوورخراوەتەوە و لە شاری سەیلۆی موسڵ دامەزراوە. لە ٢٧ی تەمووزی ١٩٦٣ جارێکی دیکە لە کارەکەی دوورخرایەوە و بۆ ماوەی چوار مانگ زیندانی و ئەشکەنجە درا. پاشان ڕەوانەی شاری دیوانیە لە عێراق و دەربەدەر کرا. لە ساڵی 1964 ئازاد کرا، لە 16ی ئازاری 2015 بەهۆی نەخۆشی لە سوید کۆچی دوایی کرد و لە 23ی ئازاری 2015 لە شاری دهۆک بە خاک سپێردرا. زمانی کوردی، عەرەبی، فارسی و سویدی شارەزا بووە.

لاپەڕەی کار

ڕەشید عارف عەبدولڕەحمان عوسمان لە ساڵی 1956 پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە کرد و لە ساڵی 1961 پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی شۆڕشی ئەیلولەوە کرد و لە ساڵی 1963 ئەندامی شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو بۆ دانوستان لەگەڵ حکومەتی عێراق.

لە 15ی تەمموزی ساڵی 1964 بە سەرۆکی لیژنەی قەزای موسڵ لە لیژنەی قەزای یەکەم هەڵبژێردرا و دوای ساڵێک پلە بەرزکرایەوە بۆ پۆستی سکرتێری لیژنەی قەزا. ساڵی 1966 نوێنەری کۆنگرەی حەوتەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە لە شارۆچکەی گەڵالەی سەر بە پارێزگای هەولێر و بە سەرۆکی لیژنەی چاودێری و تانەدان هەڵبژێردراوە. هەر لەو ساڵەدا بووە بە سەرۆکی لیژنەی قەزای سێ. لە ساڵی ١٩٧٠ لە کۆنگرەی هەشتەمدا وەک ئەندامی جێگرەوەی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. لە 3ی نیسانی ساڵی 1971 بە جێگری پارێزگاری هەولێر دەستنیشانکرا و لە 11ی ئایاری 1971 بە فەرمانی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش لەو پۆستە دوورخرایەوە.

لە 17ی ئایاری ساڵی 1972 حکومەتی عێراق هەوڵیدا بە دانانی سێ بۆمب لە بارەگای لیوای سێ لە کەرکوک تیرۆری بکات، بەڵام لەو هەوڵە ڕزگاری بوو. لە ساڵی ١٩٧٣ هەوڵێکی تری تیرۆرکردن لەلایەن زیندانییە بەکرێگیراوەکانی ئیتلاعاتی کەرکوکەوە درا، کە بەهۆی دەستگیرکردنی لەلایەن زیندانییە بەکرێگیراوەکانەوە پووچەڵکرایەوە.

ساڵی 1973 بووەتە بەرپرسی بەشی ڕێکخستن لە قوتابخانەی سیاسی. ساڵی 1974 بوو بە بەرپرسی کۆمیتەی حەوتەمی حیزبی دێموکراتی کوردستان. دوای شکستی شۆڕشی ئەیلول لە ساڵی ١٩٧٥ کۆچی کرد بۆ ئێران و لە شاری کەرەج نیشتەجێ بوو. ساڵی 1977 بە ئامانجی هاوکاری لەگەڵ سەرکردایەتی کاتی پارتی دیموکراتی کوردستان و سەرپەرشتیکردنی 150 هەزار ئاوارەی باشووری کوردستان لە ئێران، بە سەرپەرشتی ئیدریس بارزانی (1944 - 1987) بەشداری کۆبوونەوەی گشتی کەرەج دەکات.

ساڵی 1979 لە کۆنگرەی نۆیەمی حیزبی دێموکراتی کوردستان بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. بەشداری ڕاپەڕینی باشووری کوردستان کردووە و لە ٢٠ی ئازاری ١٩٩١ لەگەڵ هێزەکانی بەرەی کوردستانی بەشداری لە ڕزگارکردنی شاری کەرکووک کردووە، لە ٢٤ی ئازاری ١٩٩١ لەلایەن بەرەی کوردستانییەوە کراوە بە پارێزگاری کەرکوک.

لە ١٦ی ئابی ١٩٩٦ بۆ خزمەتی لە شۆڕشی ئەیلول و... شۆڕشی گوڵان و ڕاپەڕینی باشووری کوردستان، لە ٥٠ ساڵەی یادی زێڕینی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لەلایەن سەرۆک کۆمارەوە مەسعوود بارزانی مەدالیای شەرەفی بارزانی وەرگرتووە. نوێنەری کۆنگرەی ١٢ (١٩٩٩) و کۆنگرەی ١٣ (٢٠١٠)ی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە.

سەرچاوە:

1- ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان.

2- مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان، کۆنگرە و کۆنفرانسەکانی (بەرنامە و بەڕێوەچوونی ناوخۆ)، کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان، بەرگی یەکەم، (هوێلەر - دەزگای چاپ و پەخشی ڕۆکسانە - 2021).

3- حامید گێوهەری، مەدالیای بارزانی، بەرزترین خەڵاتی ئەدەبی، کتێبی یەکەم، چاپی دووەم، (هیولەر - ڕێکخراوی خێرخوازی بارزانی ٢٠١٩).

4- عەلی شنگال، القزیە الکوردیە و حیزب البعس العربی العشتراکی fî العراق، الکوز الصالس، (دیهۆک - متبا خانی 2012).

5- نەجات حوسێن کەریم، زانیاری زیاتر لەسەر ئازادکردنی کەرکوک، ڕۆژنامەی بریایتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 1605، هێڤێر، یەکشەممە، 28ی ئازاری 1993.

6- البارزانی سیقلد مەجموعە مینازیلین مەدالیات البارزانی، ڕۆژنامەی خەبات، لیسان حل الحزب الدیموقراتی ئال کوردستان ـ المحد، الادد 943. هەولێر، الجوما 24 ئەیلوولی 1999.

7- حامید گێوهەری، مەدالیای بارزانی، بەرزترین خەڵاتی ئەدەبی، بەرگی یەکەم، (هێلەر - ڕێکخراوی خێرخوازی بارزانی - دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی حاجی هاشم 2015).

8- حەبیب محمد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان لە عێراق (لە ژینگەی سەرکردایەتیدا) 1946 - 1993، (دیهۆک - چاپخانەی خێبات 1998).

9- عەلی شنگال، ئەلقزییە ئەلکوردیە و حیزبی بەعس العربی ئەلئیشتەراکی fî العراق، ئەلکوز السالێس، (دیھۆک - مەتبە خانی 2012).

10- میهێمد مێلا قادر، سەرگەرمی نەمرەکان، (هەولێر - دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی هاچی هاشم 2014).

11- کەسێک کە بووەتە کەسایەتییەکی سیاسی دەبێت پۆستی هەبێت، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 2186، پیرمام، پێنجشەممە 19ی ئەیلولی 1996.

12- مەسعود بارزانی، بارزانی و ئەلهێرکە ئەلتەحریریە ئەلکوردیە، ئەلموجەلد ئەلساڵس، (هەولێر - چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە 2002).