Biyografi

Salih Abdullah Najmedin Taha, Duhok'ta doğdu. Büyük dedesi, Musul vilayetine bağlı Zakho kasabasında Mevlana Halid Nakşibendi'nin (1779-1827) Nakşibendi tarikatının şeyhlerinden biriydi. Salih Yusifi, 1938 yılında Bağdat'ta orta öğrenimini tamamladı. Aynı zamanda Kürtçe ve Yukarı Kurmanci lehçesinde şiir yazmaya başladı. 1939 yılında Bağdat'taki Darü'l-Ulum Koleji'ne kabul edildi. Şam'da yayınlanan Kürtçe Hawar dergisine katkıda bulunanlardan biriydi. 1941 yılında şiir yazmaya başladı. 1942 yılında Bağdat'taki Darü'l-Ulum Şeriat Bölümü'nden onur derecesiyle mezun oldu. 1942 yılında Erbil Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı Harir İlkokulu'nda öğretmen olarak atandı. 1943'te Musul mahkemesine kâtip olarak atandı. 1947'de siyasi duruşu nedeniyle hapsedildi ve iki yıl boyunca Irak'ın merkezindeki Hilla şehrine sürgün edildi. Daha sonra affedildi ve Kürdistan'a döndü. 1949'da Musul Valiliğine bağlı Sincar mahkemesinin ilk kâtibi olarak çalışmaya başladı. 1952'de siyasi faaliyetleri nedeniyle Irak İmparatorluğu yetkilileri tarafından tekrar tutuklandı. 1954'te Zakho mahkemesine nakledildi. Kürtçe ve Arapça dillerini akıcı bir şekilde konuşuyordu.

Çalışma sayfası

Salih Abdullah Najmedin Taha, 1939'da Musul'da Brusk Derneği'nin kurucularından biriydi. Daha sonra Kürt Hiva Partisi saflarına katıldı ve başlangıçta Bağdat'ta ulusal duyguları yaymak için aktif olarak çalıştı. 1943'te Kürt Hiva Partisi'nden ayrıldı ve Ülke Gençliği Derneği'ni kurmaya başladı. 1945'te Kürt Kurtuluş Partisi saflarına katıldı. 1943-1945 yılları arasında İkinci Barzani Devrimi'ni destekledi. 1945'te Kürt Hiva Partisi'nin mektupları ve önerileri Cumhurbaşkanı Mustafa Barzani'ye (1903-1979) iletildi. 1946'da ilk kongrede delegeler tarafından Kürt Demokrat Partisi Merkez Yürütme Kurulu (Merkez Komite) üyesi olarak seçildi ve aynı yıl Kürt Demokrat Partisi Musul Bölge Komitesi'nden sorumlu oldu. 1957'de Kürdistan Birleşik Demokrat Partisi Zakho Bölge Komitesi üyesiydi. 1 Şubat 1957'den 5 Eylül 1959'a kadar, Kürdistan Birleşik Demokratik Partisi Birinci Şube Komitesi bünyesindeki Zakho Bölge Komitesi'nin sorumluluğunu üstlendi.

1959'da, İkinci Bağdat Konferansı ve avukat Hamza Abdullah Ömer'in (1915-1998) kanadının etkisiz hale getirilmesinin ardından, Irak Kürdistan Demokrat Partisi Birinci Şube Komitesi'ne bağlı Zakho Bölge Komitesi başkanlığına seçildi. 1959'da, Musul Valiliği'nin Kürt bölgelerinde Kürtçe eğitim talep eden Zakho'dan 602 kişinin imzalanmasını denetledi ve bu kayıt Irak Cumhuriyeti Bilgi (Eğitim ve Öğretim) Bakanlığı'na sunuldu. 8 Mart 1959'da, Abdülvahab Şavaf'ın (1916-1959) isyanına karşı Zakho'da bir yürüyüşe önderlik etti ve bu isyanın merkezi olan Musul'a saldırmak için Kürdistan Birleşik Demokrat Partisi destekçilerinden silahlı kuvvetler toplanmasına yardımcı oldu. 1959'da Irak Ordusu istihbaratının gözetimi altındaydı. 1960'ta Birinci Şube Komitesi'nin sorumluluğunu üstlendi. 1960 yılında, Beşinci Kongre'de delegeler tarafından Kürdistan Demokrat Partisi Merkez Komitesi üyesi olarak seçildi. 1960 yılında, Kürdistan Demokrat Partisi Beşinci Kongresi'nin sona ermesinin ardından, Birinci Şube Komitesi başkanlığına atandı. 15 Ekim 1960'ta, Abdülkerim Kasım (1914-1963) hükümeti tarafından Musul, Bağdat ve Nasıriye'de tutuklanan Kürdistan Demokrat Partisi yönetiminin ilk üyesi oldu. 1961 yılında Irak'ın güneyindeki Nasıriye'ye sürgün edildi. 1962 yılında Musul hapishanesinden serbest bırakıldı. Serbest bırakılmasının ardından 1962 yılında hakkında tutuklama emri çıkarıldı ve saklandı. 1962-1963 yılları arasında Beşinci Şube Komitesi'nin sorumluluğunu üstlendi.

1963 yılında, Arap Sosyalist Baas Partisi Genel Sekreteri Ali Salih el-Saadi (1928-1977) ile Irak Başbakanı Farık Rukin Abdülkerim Kasım'a karşı 8 Şubat 1963 darbesini görüştü. Kürdistan'ın özerklik hakkının tanınması karşılığında, Kürdistan Demokrat Partisi liderliği onlara destek verecek ve işbirliği yapacaktı. Kürdistan Öğrenci Birliği'ne, Bağdat Üniversitesi'ndeki Arap Sosyalist Baas Partisi'ne bağlı öğrencilerin Abdülkerim Kasım'ın yönetimine karşı grevine katılma emri verdi. 8 Şubat 1963'te, darbe sırasında, darbecilerin elinde bulunan Bağdat Radyosu'nda Kürdistan Demokrat Partisi adına destek açıklaması yaptı. Şubat 1963'ün sonunda Peşmerge güçlerinin saflarına katıldı. 1963 yılında Kürdistan Demokrat Partisi Genel Kongresi'ne delege olarak katıldı. 18 Şubat 1963'te, Irak hükümetiyle müzakereler için görevlendirilen Kürdistan Demokrat Partisi heyetinin başkan yardımcısıydı. 9 Haziran 1963'te Güney Kürdistan'a döndüğünde, Kerkük Havaalanı'nda Irak hükümeti tarafından tutuklandı ve ağır işkenceye maruz kaldı. 1963 yılında, önce Irak'ın merkezindeki Hilla hapishanesinde, daha sonra da Bağdat merkez hapishanesinde hapsedildi.

1964 yılında hapisten çıktı. 1964 yılında, Altıncı Kongre'de yokluğunda, kongre delegeleri tarafından Kürdistan Demokrat Partisi Merkez Komitesi üyesi olarak seçildi. 1964 yılında Irak Kürdistan'ındaki Devrimci Yönetim Konseyi üyesiydi. 3 Nisan 1965'te Kürdistan Demokrat Partisi iletişim departmanının başına atandı. 1965 yılında, Kürdistan Demokrat Partisi'nin yayın organı olan Xebat gazetesinin baş editörüydü. 1966 yılında, Yedinci Kongre'de kongre delegeleri tarafından Kürdistan Demokrat Partisi Merkez Komitesi üyesi olarak seçildi. 1966 yılında, Kürdistan Demokrat Partisi Beşinci Şube Komitesi başkanıydı. Ekim 1966'da Kürdistan Demokrat Partisi Siyasi Okulu üyesi olarak atandı. 22 Haziran 1966'da, Irak hükümetiyle görüşen Kürdistan Demokrat Partisi heyetinin bir üyesiydi ve bu görüşme, Irak Başbakanı Dr. Abdülrahman Bezazi (1914-1973) tarafından 29 Haziran Bildirgesi'nin açıklanmasına yol açtı. 1966 yılında Kürdistan Demokrat Partisi Medya Okulu başkanlığına atandı. 2 Nisan 1967'de, Irak hükümeti tarafından Kürdistan'ın özerkliği için Haziran 1966 Anlaşması'nın hükümlerinin uygulanmasını görüşmek amacıyla Bağdat'taki Cumhuriyet Sarayı'nda Korgeneral Abdülrahman Muhammed Arif (1916-2007) ile görüşen Kürdistan Demokrat Partisi heyetinin bir üyesiydi.

15 Nisan 1967'de, Kürdistan Demokrat Partisi Siyasi Okulu üyesi olarak, Kani Simaq'ın (Hewler) Askeri-Siyasi Konferansı'nda temsilci olarak yer aldı. 29 Nisan 1967 Cumartesi günü, Arapça El Teexhi gazetesinin baş editörüydü. 18 Ocak 1967 Çarşamba günü, Kürdistan Demokrat Partisi heyetiyle birlikte Bağdat'taki Yeşil Saray'da Korgeneral Rukin Abdülrahman Muhammed Arif (1916-2007) ile bir araya geldi ve görüşmenin konusu Haziran Anlaşması oldu. Mayıs 1967'de, Bağdat'ta Arapça El Teexhi gazetesinin Kürtçe eki olan Birayeti gazetesinin sahibiydi. 10 Ocak 1970'te, Bağdat'ta Arap Sosyalist Baas Partisi yetkilileriyle Güney Kürdistan'ın özerkliği konusunda müzakerelerde bulunmak üzere Kürdistan Demokrat Partisi'nin dokuz üyeli heyetinin bir üyesiydi. 21 Mart 1970'te, Bağdat'taki Khuld Salonu'nda Kürdistan Demokrat Partisi Siyasi Okulu'nun konuşmasını okudu. 29 Mart 1970'te, cumhuriyet kararnamesiyle Ahmed Hasan Bekir'in (1914-1982) kabinesinde Devlet Bakanı olarak atandı. 29 Mart 1970'te, Bağdat'taki Sadri Qanat'ın Newroz kutlamalarına katıldı.

1970 yılında Irak-Sovyet Dostluk Derneği'nin başkan yardımcısıydı. 16 Mayıs 1970'te cumhuriyet kararnamesiyle geçici Adalet Bakanı olarak atandı. 12 Haziran 1970 Cuma günü, Cumhurbaşkanı Mustafa Barzani'nin (1903-1979) emriyle, dünyanın Şiilerinin büyük alimi Büyük Ayetullah Abdülmuhsin Hakim'in (1889-1970) cenaze törenine katılmak üzere Irak'ın batısındaki Necef'e giden Kürdistan Demokrat Partisi heyetinin bir üyesi oldu. 1970 yılında, Kürdistan Demokrat Partisi Kadro Eğitim Okulu'nun üçüncü döneminde Halk Devrimi dersinin öğretmeniydi. 27 Temmuz 1970'te cumhuriyet kararnamesiyle Irak hükümetinde geçici Kuzey İşleri Bakanı olarak atandı. 1970 yılında, Sekizinci Kongre'de kongre delegeleri tarafından Merkez Komite üyesi olarak seçildi ve ardından Merkez Komite'nin ilk toplantısında Kürdistan Demokrat Partisi Siyasi Okulu üyesi oldu. 1970 yılında Kürdistan Demokrat Partisi Beşinci Şube Komitesi başkanlığına atandı. 16 Ağustos 1970 Pazar günü Bağdat'ta, Kürdistan Demokrat Partisi'nin kuruluşunun yirmi dördüncü yıldönümü kutlamalarında hazır bulunanlara Beşinci Şube Komitesi adına bir konuşma yaptı. Eylül 1970'te Kahire'de Cumhurbaşkanı Cemal Abdül Nasır'ın (1918-1970) cenaze törenine katıldı. 22 Ekim 1970'te Bağdat'ta düzenlenen Kürt Kültür Derneği Konferansı'nda delegelerden 169 oyla en yüksek oyu alarak 30 Ekim 1970'te yönetim kurulu tarafından başkan seçildi. Irak Barış Yapıcıları Yüksek Komitesi üyesiydi. 9 Ekim 1970'te Irak hükümetinde geçici Eğitim ve Öğretim Bakanı olarak atandı. 1970-1974 yılları arasında Irak Cumhuriyeti-Sovyetler Birliği Dostluk Derneği'nin başkan yardımcılığını yaptı. Aynı yıllarda Roji Kurdistan dergisinin baş editörlüğünü üstlendi.

1970 yılında, Kürdistan Demokrat Partisi ile Arap Sosyalist Baas Partisi arasında kurulan yedi üyeli Barış Komitesi'nin üyesiydi. 17 Şubat 1971'de Irak hükümetinde Çalışma ve Sosyal İşler Bakan Vekili olarak atandı. 8 Mayıs 1971'de Irak hükümetinde Yol ve Konut Bakan Vekili olarak atandı. 22 Haziran 1971 Salı günü, Irak Başkan Yardımcısı Saddam Hüseyin'i (1937-2006), Saddam Tikriti olarak bilinen kişiyi, Bağdat'taki Beşinci Şube Komitesi karargahında karşıladı. 14 Temmuz 1971'de, Irak Cumhuriyeti Başkanı Ahmed Hasan Bakr'ın (1914-1982) temsilcisi olarak Erbil'de Kürt Yazarlar Birliği'nin İkinci Kongresi'nin açılışına katıldı. 17 Temmuz'da, Kürt Yazarlar Birliği'nin İkinci Kongresi temsilcileri tarafından yönetim kuruluna seçildi. 1971 yılında Bağdat'ta yayınlanan Kürtçe-Arapça dergi Şems Kürdistan'ın baş editörüydü. 22 Haziran 1971 Salı günü, Bağdat'taki Kürdistan Demokrat Partisi Beşinci Şubesi genel merkezinde Sovyet Komünist Partisi'nden bir heyeti kabul etti.

14-17 Temmuz 1971 tarihlerinde, Erbil'de düzenlenen Kürt Yazarlar Birliği İkinci Kongresi temsilcileri tarafından yönetim kuruluna ve ardından başkanlığa seçildi. 11-14 Ekim 1972 tarihlerinde, Irak hükümetinin Devlet Bakanı ve Kürdistan Demokrat Partisi Siyasi Okulu üyesi olarak, Bağdat'ta (Ulusal Barış ve Dayanışma Konseyi) tarafından düzenlenen "Petrol Kontrol Toplantısı"na katıldı. 3 Ocak 1972'de, Irak Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Ahmed Hasan Bakr'ın (1914-1982) temsilcisi olarak Kerkük'te düzenlenen Birinci Kürt Şiir Festivali'nin açılışına katıldı. 6 Şubat 1972'de, Irak Devrimci İdari Konseyi'nin emriyle Eğitim Planlama Konseyi üyeliğine atandı. 6 Şubat 1972'de, bir cumhuriyet kararnamesiyle Irak hükümetinde Yol ve Konut Bakanı Vekili olarak atandı. 1972 yılının ortalarında, çocuk edebiyatı alanında Roji Kurdistan dergisinin eki olan Estere dergisinin baş editörlüğünü yaptı. 2 Temmuz 1972'de, bir cumhuriyet kararnamesiyle Irak hükümetinde Maliye Bakan Vekili olarak atandı. 11 Temmuz 1972'de, bir cumhuriyet kararnamesiyle Irak hükümetinde Tarım Bakan Vekili olarak atandı. 11 Eylül 1972'de, Kuveyt'te düzenlenen Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün bölgesel toplantısına Irak Cumhuriyeti delegasyonuna başkanlık etti. 1 Ekim 1972'de, bir cumhuriyet kararnamesiyle Irak hükümetinde Kuzey İşleri Bakan Vekili olarak atandı. 18 Ekim 1972'de, Kürt Yazarlar Birliği yönetim kurulu tarafından başkan seçildi. 5 Şubat 1973'te, Irak Cumhurbaşkanı Ahmed Hasan Bakr'ın (1914-1982) temsilcisi olarak Erbil'de düzenlenen Kürdistan Öğretmenler Birliği'nin Dördüncü Kongresi'ne katıldı. Nisan 1973'te Irak Cumhuriyeti'nde Ulusal Barış ve İşbirliği Konseyi üyesiydi. 12 Haziran 1973 Salı günü Irak hükümetinde geçici Sağlık Bakanı olarak atandı. Haziran 1973 ortalarında, Doğu Berlin'de düzenlenecek Onuncu Dünya Gençlik ve Öğrenci Kongresi'ne katılmak isteyen Kürdistan Demokrat Partisi'nin tüm kitle örgütlerinin Kürdistan Bölgesi Hazırlık Komitesi başkanlığına seçildi. 8 Temmuz 1973'te, cumhuriyet kararnamesiyle Irak hükümetinde geçici Belediyeler Bakanı olarak atandı. Ekim 1973 ortalarında, Parti heyetinin Moskova ziyaretine başkanlık etti ve Sovyetler Birliği Komünist Partisi Siyasi Okulu aday üyesi Boris Yonumaryov ile görüştü; görüşmede Kürdistan Demokrat Partisi ile Arap Sosyalist Baas Partisi ve Irak Komünist Partisi arasındaki sorunlar ele alındı. 31 Ekim 1973'te Moskova'da düzenlenen Barış ve İşbirliği Güçleri Kongresi'ne delege olarak katıldı ve Çinhindi Komitesi ile Orta Doğu Komitesi üyesiydi.

1973 yılında Sovyet yetkilileri tarafından Lenin Barış Madalyası ile ödüllendirildi. 17 Ekim 1973'te, bir cumhuriyet kararnamesiyle Irak hükümetinde Ulaştırma Bakan Vekili olarak atandı. 1974 yılında, seçiminin ardından, Kürt Yazarlar Birliği'nin Dördüncü Kongresi temsilcileri tarafından yönetim kurulu üyesi olarak seçildi ve 14 Ocak 1974'teki ilk yönetim kurulu toplantısında başkan olarak seçildi. 1974 yılında Kürt Yazarlar dergisinin baş editörüydü. 26 Şubat 1974'te, bir cumhuriyet kararnamesiyle Irak hükümetinde Yol ve Konut Bakan Vekili olarak atandı. 1974 yılında, Kürdistan Bölgesi Yasama Konseyi ve Yürütme Konseyi Kanunu'nun çıkarılmasının ardından Adalet ve İslami Vakıflar Bakanı olarak atandı. 12 Mart 1974'te, 11 Mart Anlaşması'nın uygulanamaması nedeniyle Irak Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Ahmed Hasan Bakr'a (1914-1982) istifasını sundu, bakanlık görevinden ayrıldı ve Eylül Devrimi'nin kurtardığı bölgelere gitti. 7 Nisan 1974'te, cumhuriyet emriyle Ahmed Hasan Bakr'ın kabinesindeki Devlet Bakanlığı görevinden azledildi. 28 Nisan 1974'te, Irak hükümeti tarafından evine el konulmasının ardından ailesi kurtarılan bölgelere sürüldü. 1975'te, Eylül Devrimi'nin yenilgisinden sonra Güney Kürdistan'a döndü ve Bağdat'a sürgün edildi. 1976'da Kürdistan Sosyalist Hareketi'nin kurucu üyeleri arasında yer aldı. 1978'de, Arap Sosyalist Baas Partisi'nin himayesinde düzenlenen Kürt Yazarlar Birliği Kongresi'ni resmen boykot etti. Ekim 1978'de Bağdat Genel Güvenlik tarafından tutuklandı. 1979'da, Goreshër Saray Birleşme Konferansı'nda, kendisi olmadan konferans delegeleri tarafından Birleşik Kürdistan Sosyalist Partisi Sekreteri seçildi. 25 Haziran 1981'de, Barzan Tikrit liderliğindeki Irak istihbarat servisi (Irak İstihbarat Servisi) tarafından Bağdat'ta bir mektup bombasıyla şehit edildi ve Zakho mezarlığına defnedildi. 1 Temmuz 1981'de şehitlik haberi Kürdistan Demokrat Partisi'nin radyosu olan Radio Dengê Kurdistan'da yayınlandı. 2 Temmuz 1981'de ise Irak'ta Radio Dengê Kurdistan'da Cumhurbaşkanı Mesud Barzani'nin taziye mesajı yayınlandı. 1993 yılında, Kürdistan Demokrat Partisi - Birleşik'in Yazdemin Kongresi kararlarında ölümsüz şehit ilan edildi.

Kaynak:

1 - Kürt Yazarlar Birliği, Teexhi Gazetesi, Sayı 1191, Bağdat, Taymis Matbaası, Pazartesi, 20 Kasım 1972, s. 4.

2 - Tarık İbrahim Şerif, Büyük Şair Gevheri'nin İlk Kürt Şiir Festivaline Katılması, Xebat Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi Yayın Organı, Sayı 823, Hewlêr, Cuma, 2 Mayıs 1997, s. 11.

3 - Sayın Kak Sami Abdulrahman'ın, ölümsüz şehit Seyda Salih Yusufî'nin 12. yıldönümü münasebetiyle yazdığı makale, Kardeşlik Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi Yayın Organı, Sayı 1691, Hewlêr, Pazartesi, 12 Temmuz 1993, s. 3.

4 - Serdar Emin, Seyda Salih Yusifî'nin şehadet yıldönümünde, Birayetî Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi Yayını – Birleşik, Sayı 3119, Hewlêr, 25 Haziran 2000 Pazar, s. 6.

5 - Karim Shareza, Kürdistan Devrimi Bakanı Nafiz Celal Hewazi, Kardeşlik Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi - Birleşik'in Yayın Organı, Sayı 1989, Hewlêr, Pazar, 10 Temmuz 1994, s. 3.

6 - Kardeşlik Gazetesi, İkinci Sayı, Kürtçe Baskı, Birinci Yıl, Bağdat, (El-Şeeb) Matbaası, Cumartesi, 13 Mayıs 1967, s. 1, 12.

7 - Kürt Yazarlar Birliği, Devrimci Edebiyat sloganıyla ikinci kongresini düzenledi. Teexî Gazetesi, Sayı 788, Bağdat, Dar El-Cahiz Matbaası, Çarşamba, 21 Temmuz 1971, s. 3, 6.

8 - Sayın Cumhurbaşkanı Ahmed Hassan Al-Bakr'ın gözetiminde, Teexhi Gazetesi, Sayı 785, Bağdat, Dar Al-Jahiz Matbaası, Cumartesi, 17 Temmuz 1971, s. 1.

9 - Hoşyar Nuri Lek, Bir Dizide Kürt Ünlüler, (Hewlêr – Çarçıra Press – 2010), s. 15.

10 - Şamil Abdülkadir, 1975 Cezayir Anlaşmasının Sırları ve Gizemleri (Bağdat – Dar El-Mecelle – 2016), s. 47, 68.

11 - Felekedin Kakeyi, Manevi Devrim, Çeviren: Şerzad Heynî, (Hewlêr – Shehab Press – 2016), s. 74.

12 - Ehmed Banixelani, Anılarım, (Stockholm – 1997), s. 179, 304, 306.

13 - Ali Sincari, Irak'ta Kürt Davası ve Arap Sosyalist Baas Partisi, Üçüncü Bölüm, (Duhok – Xanî Press – 2012), s. 371, 419.

14 - Shekib Aqrawi, Saddam Hüseyin: Yükseliş ve Düşüş, (Hewlêr – Hacî Hashim Press – 2009), s. 381.

15 - Röportaj: Azad Abdulwahîd, Hattab'ın Altın Günlerini Hasat Etmek, (Hewlêr – Rojhilat Press – 2019), s. 98, 107.

16 - Butan Mustafa, Öğretmen Salih El-Yusifi'nin (1918-1981) şehadetinin on sekizinci yıldönümünde, Gulan El-Arabi Dergisi, Gulan Kültür ve İletişim Enstitüsü, Sayı 37, Dördüncü Yıl, Hewlêr, Kültür Bakanlığı Yayınları, 25 Haziran 1999, s. 103.

17 - Chris Kutschera, Kürt Milli Hareketi, Çeviren: İbrahim Yunisi, İkinci Baskı, (Tahran – Nigah Yayınevi – 1377 Hicri), s. 310, 324, 327, 332, 338, 344, 349 ve 384, 411.

18 - Nowzad Ali Ahmed, Yurtdışındaki Kürdistan Demokrat Partisi Gazeteciliği (Süleymaniye – Kürt Belgesel ve Gazetecilik Mirasının Canlandırılması Yaşayan Kurumu – 2010), s. 11.

19 - Mehdi Muhammed Kadir, Irak Kürdistan'ındaki Siyasi Gelişmeler 1945 – 1958, (Süleymaniye – Kürdistan Stratejik Araştırma Merkezi – 2005), s. 122 – 124.

20 - Şiwan Mihemed Emin Teha Xoşnaw, Hewlêr Yılları Arasında (1958 – 1963): Siyasi Durum Üzerine Bir İnceleme, (Hewlêr – Rojhilat Press – 2012), s. 192.

21 - Şiwan Mihemed Emin Teha Khoshnaw, 1963 – 1970 yılları arasında Hewlêr: Siyasi Durum Üzerine Tarihsel Bir İnceleme, (Hewlêr – Salaheddin University Press – 2016), s. 45, 87, 114, 237, 327, 331.

22 - Cemal Xeznedar, Kürdistan'da Gazetecilik, Çeviren: Ehmed Şerîfi, (Mahabad – Kak Yayınevi – H. 1357), s. 36, 46.

23 - Abdulrahman Sharafkendi, The Miscellany, (Paris – 1997), s. 361, 374, 382, ​​​​517, 520 – 522, 548.

24 - Şiwan Mihemed Emin Khoshnaw, 1963 – 1970 yılları arasında Hewlêr, (Hewlêr – Salaheddin University Press – 2016), s. 45 – 46.

25 - Mahmud Şeyh Sin Heso El-Rekani, 1921 – 1958 Krallık Döneminde Şengal (Sincar), (Hewlêr – Kürt Akademisi – Hacî Hashim Matbaası – 2012), s. 118 – 119.

26 - Cemal Baban, Süleymaniye, Genişleyen Şehrim, Üçüncü Cilt, İkinci Baskı, (Hewlêr – Aras Matbaa ve Yayınevi – Aras Yayınevi – 2012), s. 317.

27 - El-Barzani, Ramazan Devrimi'nin patlak vermesinin ardından silahlarını bıraktı, El-Ayyam Gazetesi, Sayı 256, Birinci Yıl, Bağdat, Teexhi Matbaası, Cumartesi, 23 Şubat 1963, s. 1, 5.

28 - Abdulsami Khalaf Abdulhabib Al-Janabi, Irak'ta Kürt Sorununun Gelişimi 1958 – 1968, Irak Cumhuriyeti Eğitim ve Bilimsel Araştırma Bakanlığı, El-Anbar Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, 2017, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), s. 54, 75.

29 - Faisal El-Debax, Kürt Gazete ve Dergilerinin Bibliyografik Özeti, Birinci Bölüm, Golan El-Arabi Dergisi, Sayı 11, Gulan Medya Kurumu, Hewlêr, Kültür Bakanlığı Yayınları, 25 Nisan 1997, s. 58.

30 - Faisal El-Debax, Kürt Gazete ve Dergilerinin Bibliyografik Bildirisi, İkinci Bölüm, Gulan El-Arabi Dergisi, Sayı 12, Gulan Medya Kurumu, Hewlêr, Kültür Bakanlığı Yayınları, 25 Mayıs 1997, s. 70.

31 - Hawar El - Kakai, Salih El - Yusuf... ve Bağdat'ta Unutulmaz Tanınma Gecesi, Gulan El - Arabi Dergisi, Gulan Medya Ajansı, Sayı 2, Hewlêr, Xebat Press, 25 Ağustos 1996, s. 43 – 44.

32 - Yusuf, devrimin hatırasında ve halkın vicdanında, Gulan Al-Arabi Dergisi, Gulan Medya Ajansı, Sıfırıncı Sayı, Hewlêr, 1 Temmuz 1996, s. 28.

33 - Seyda Ehmed El-Suji, 1970 Newroz Festivalini Böyle Kutladık, Zagros Dergisi, Kültür Bakanlığı - Kürdistan Bölgesi, Sayı 16, Erbil, Kültür Bakanlığı Yayınları, 27 Mart 1999, s. 27.

34 - Eski bir Kürt gazete matbaasının anlattığı görkemli günlerin anıları, Zagros Dergisi, Kültür Bakanlığı - Kürdistan Bölgesi, Kültür Bakanlığı Matbaası, Sayı 11, Hewlêr, 27 Ekim 1998, s. 32.

35 - Abdullah Zengin, Salih El-Yusifi ve Son Buluşma, Zagros Dergisi, Kültür Bakanlığı - Kürdistan Bölgesi, Kültür Bakanlığı Yayınları, Sayı 7, Erbil, 27 Haziran 1998, s. 26.

36 - Solgun Bawany, Şehit Seyda Salih Yusifî ve 1975 Sonrası Tavrı, Xazir Dergisi, Bardereş Kültür Merkezi, Sayı 12, Erbil, Minare Matbaası, Kış 2006, s. 8 – 9.

37 - Sasan Mihemed, Ölümsüz şehit ve Kürt aktivist "Salih Yusufi"nin 12. yıldönümü anısına, Kardeşlik Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi Yayın Organı, Sayı 1678, Hewlêr, Cumartesi, 26 Haziran 1993, s. 4.

38 - Sayın Kak Sami Abdulrahman'ın, ölümsüz şehit Seyda Salih Yusufî'nin 12. yıldönümü münasebetiyle yazdığı makale, Birayeti Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi Yayın Organı, Sayı 1691, Hewlêr, Pazartesi, 12 Temmuz 1993, s. 3.

39 - Tevfiki Molla Sadık, Hizbati, Peşmerge ve Sürgün Günleri Hatıraları, İkinci Baskı, (Hewlêr – Shahab Press – 1996), s. 59.

40 - Barış Konseyi'nde Moskova Dünya Barış Güçleri Kongresi ile ilgili toplantı, Teexhi Gazetesi, Sayı 1317, Bağdat, Taymis Matbaası, Perşembe, 26 Nisan 1973, s. 4.

41 - Barzani'nin yardımcılarından biri: Irak Kürtleri 4 yıl içinde özerkliğe kavuşacak, Al-Anwar Gazetesi, Sayı 3398, 11. Yıl, Beyrut, Cuma, 17 Nisan 1970, s. 8.

42 - Kürt Yazarlar Birliği Dördüncü Kongresi Sonuç Bildirisi, Teexhi Gazetesi, Sayı 1534, Bağdat, Taymis Matbaası, Cumartesi, 12 Ocak 1974, s. 1-2.

43 - Profesör Al-Yusifi, Uluslararası Gıda ve Tarım Örgütü'nün bölgesel toplantısında Irak heyetine başkanlık etti, Teexhi Gazetesi, Sayı 1133, Bağdat, Times Press, Pazar, 10 Eylül 1972, s. 4.

44 - Öğretmen Halid Muhyeddin, Kürdistan Demokrat Partisi Beşinci Şubesi'nin genel merkezini ziyaret etti, Teexhi Gazetesi, Sayı 1279, Bağdat, Times Press, Pazar, 11 Mart 1973, s. 4.

45 - Profesör Saddam Hüseyin, iki müttefik parti arasındaki ilişkilerin derinleştirilmesi çağrısında bulundu, Teexhi Gazetesi, Sayı 767, Bağdat, Dar El-Jahiz Matbaası, Perşembe, 24 Haziran 1971, s. 4.

46 - Öğretmen Saddam Hüseyin, Kürdistan Demokrat Partisi Beşinci Şubesi ve Kürdistan Kadınlar Birliği'nin genel merkezini ziyaret etti, Teexhi Gazetesi, Sayı 766, Bağdat, Dar El-Cahiz Matbaası, Çarşamba, 23 Haziran 1971, s. 1.

47 - Mumtaz El-Heydari tarafından hazırlanmıştır, Salih El-Heydari'nin Anılarından Seçmeler, İkinci Baskı, (Süleymaniye – Renj Yayınevi – 2004), s. 27, 49.

48 - Beş Bakan Atandı ve Beş Bakan Daha Göreve Getirildi, Teexhi Gazetesi, Sayı 1512, Bağdat, Times Press, Pazartesi, 8 Nisan 1974, s. 1.

49 - Anwar Ibrahim Abdulrezaq Naqshbandi, Nakşibendi Tarikatı Şeyhleri ​​Döneminde Bamarneh Tarihine Bir Bakış (Duhok – Bilin Yayınevi – 2017), s. 115.

50 - Barzani, Şeyh Mahmud el-Hafid'in ailesine taziyelerini sunmak üzere bir heyet gönderdi. Teexhi Gazetesi, Sayı 1033, Bağdat, Times Press, Pazartesi, 15 Mart 1972, s. 1.

51 - Savaşta Silah Olarak Petrol (Bağdat – Dar Al-Hurriyeh Yayınevi – 1974), s. 40.

52 - Rojin Celebi Munir, Zaho 14 Temmuz 1958 – 6 Mart 1975, (Yayınlanmamış – Zaho Kürt Araştırmaları Merkezi – 2018), s. 47, 62, 75 – 76, 78, 202, 204 – 206, 226, 228, 343.

53 - Kürt Yazarlar Birliği İkinci Kongresi'nin Nihai Bildirisi, Teexî Gazetesi, Sayı 809, Bağdat, Dar El-Cahiz Matbaası, Cumartesi, 7 Ağustos 1971, s. 4-5.

54 - Molla Mustafa: Kürtlerin Irak'a karşı savaşı sona erdi, İtlaat Gazetesi, Sayı 14664, Tahran, Pazartesi, 4 Ferwardin 1354 Hicri, s. 1, 4.

55 - Irak Sanayi Bakanı şöyle dedi: Irak en güçlü silahlara sahip. Itlaat Gazetesi, Sayı 14373, Tahran, Pazartesi, 19 Ferwardin 1353 Hicri, s. 1-2.

56 - Kürtler ile Irak Hükümeti arasında barış görüşmeleri başladı, Itlaat Gazetesi, Sayı 12010, Tahran, Cumartesi, 4 Tîr 1345 Hicri, s. 4.

57 - 5 Kürt Bakan Kabineden Çıkarıldı, Itlaat Gazetesi, Sayı 14373, Tahran, Pazartesi, 19 Ferwardin 1353 Hicri, s. 2.

58 - Kürt Yazarlar Birliği, Devrimci Edebiyat sloganıyla ikinci kongresini düzenledi. Teexî Gazetesi, Sayı 788, Bağdat, Dar El-Cahiz Matbaası, Çarşamba, 21 Temmuz 1971, s. 3-6.

59 - Abdul Celil Salih Musa, Cemal Abdul Nasır ve Irak'ta Kürt Sorunu 1952 – 1970, (Duhok – Basım Basım Yayın Genel Müdürlüğü – Duhok Vilayet Matbaası – 2013), s. 154, 234.

60 - Ehmed Şerîf Lek, Tarihi Olaylar Şerhi, İkinci Cilt, (Hewlêr – Rojhilat Press – 2019), s. 61 – 64.

61 - Sa'di Osman Harouti, Üç İngiliz Belgesinde Kürtler ve Sovyetler Birliği Arasındaki İlişkiler, Rügeh Dergisi, Zakho Kürt Araştırmaları Merkezi, Sayı 6, Bahar 2019, ss. 34 – 37.

62 - Devrimci Müzik Ekibi, Milli Marşın Kısa Ömrü ve Zengin Eserleri, Xak Dergisi, Xak Basın ve İletişim Merkezi, Sayı 62, Altıncı Yıl, Süleymaniye, Diler Yayınevi, 10 Eylül 2002, s. 27.

63 - Aso Hesen, Salih Yusifî.. En uygun siyasi faktörün aranması, Barzan Haber Gazetesi, Sayı 170, Erbil, Pazar, 27 Haziran 2010, s. 10.

64 - Segvan Yusifî, Sayday Yusifî'nin mekanı cennet olsun..., Barzan Haber Gazetesi, Sayı 169, Hewlêr, Pazar, 20 Haziran 2010, s. 6.

65 - Cebar Cebarî, Irak'ta Kürt Gazeteciliğinin Tarihi, (Bağdat - Kürt Kültürü Genel İdaresi - El-Umme Press - 1975), s. 77.

66 - Jercis Fathallah Al-Muhami, Kasım Döneminde Irak: Perspektifler ve Anılar 1958 – 1988, İkinci Bölüm, (İsveç – Dar Nebez Matbaası ve Yayınevi – 1989), s. 861 – 863.

67 - Teexhi Gazetesi, Sayı 1, Birinci Yıl, Bağdat, El-Şeeb Matbaası, Cumartesi, 29 Nisan 1967, s. 1.

68 - Irak Kürdistan Özgür Sesi Radyosu: 5 Iraklı Bakan ve İki Vali İstifa Etti, Itlaat Gazetesi, Sayı 14366, Tahran, Cumartesi, 10 Ferwardin 1353 Hicri, s. 1, 4.

69 - Juma Nureddin Jabari, Kürt gazeteciliğimize hizmet eden öncüler, Golan El-Araby Dergisi, Sayı 47, Dördüncü Yıl, Hewlêr, Kültür Bakanlığı Yayınları, 30 Nisan 2000, s. 59.

70 - Cemal Xeznedar, Kürt Gazeteciliği Ansiklopedisi 1898 – 2010, Birinci Cilt, (Hewlêr – Kürdistan Gazeteciler Birliği – Hecî Haşim Matbaası – 2011), s. 99.

71 - Hazim El-Yusifî, Öğretmen Salih El-Yusifî: Gerçekçi bir savaşçı ve barışın öncüsü, El-İttihad Gazetesi, Kürdistan Yurtseverler Birliği Merkez Gazetesi, Sayı 190, Dördüncü Yıl, Süleymaniye, Cumartesi, 29 Haziran 1996, s. 3.

72 - Hazim El-Yusifi, Şehit Salih El-Yusifi'nin suikastını Irak İstihbaratı planlamıştı, El-İttihad Gazetesi, Kürdistan Yurtseverler Birliği'nin Merkez Gazetesi, Sayı 22, Birinci Yıl, Hewlêr, Cumartesi, 26 Haziran 1992, s. 7.

73 - Hafız El - Kadı, Zikre, Birinci Cilt, (Duhok – Xanî Matbaası – 2006), s. 273.

74 - Habib Muhammed Kerim, Kürdistan-Irak Demokrat Partisi Tarihi (ana aşamalar halinde) 1946-1993, (Duhok – Xebat Yayınevi – 1998), s. 35, 69, 85, 91, 104, 110, 117, 488, 490.

75 - Hesen Arif, Kürtler ve Tarihsel ve Siyasi Bir Çalışma, (Yer Yok – Yıl Yok), s. 138, 142.

76 - Hassan Latif Al-Zubaydi, Irak Partileri Ansiklopedisi, (Beyrut – Al-Arif Yayınevi – 2007), s. 338, 339, 512, 575.

77 - Irak ve Kürtler Arasında Sovyet Arabuluculuğu, İtlaat Gazetesi, Sayı 14361, Tahran, Pazar, 4 Ferwardin 1353 Hicri, s. 1, 6.

78 - Heso Hurmi, Emir Tahsin Said Ali Beg'in Hayatından Bazı Bakışlar, (Hewlêr – Rojhilat Press – 2017), s. 88, 90.

79 - Hamid Ebubekir Bedirxan, Bedirxaniyan Albümü, (Hewlêr – Bedirxan Basım ve Yayım Kurumu – Hacî Haşim Matbaası – 2013), s. 49.

80 - Xelef Xefur, Defri Zerin, Birinci Cilt, (Kirkuk – Kirkuk Entelektüel ve Sosyal Derneği – Karo Yayınevi – 2011), s. 21 – 22.

81 - Dana Adams Schmidt, Kürdistan'ın Yedi Kahramanına Yolculuk, Çeviren ve Notlandıran: Cercis Fethellah, (Hewler – Dar Aras Matbaa ve Yayıncılık – Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları – 1999), s. 353 – 354, 358 – 359, 361, 372 – 373, 375, 383.

82 - Derk Kenan, Kürtler ve Kürdistan, Çeviren: İbrahim Yunisi, (Tahran – Nigah Yayınevi – Nubehar Matbaası – H. 1372), s. 141.

83 - Dengû Bas, Hewler Dergisi, Hewler Belediyesi, Sayı 5, Yıl 2, Necef, (El-Kharī Al-Hadis Yayınevi), Nisan 1972, s. 53.

84 - Parti Kadro Dönemlerinin Tarihi, Dağdan Şehre (Hewlêr – Araştırma ve Çalışma Merkezi ve Parti Akademisi – Rojhilat Yayınevi – 2019), s. 34.

85 - Rizgar Nuri Shawes, Xebat'ı durdurulduktan sonra gizlice Bağdat'ta yayınladık, Xebat Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi Yayın Organı - Birleşik, Sayı 922, Hewlêr, 30 Nisan 1999 Cuma, s. 8.

86 - Yoldaş Ali Sincari, 30 yıllık mücadele süresince Kürt özgürlük hareketindeki anılarını ve görüşlerini anlatıyor, El-Şuel Gazetesi, Kürdistan-Irak Demokratik Birliği Yayın Organı, Sayı 5, Şubat 1984 ortası, s. 2.

87 - Kürt Kültür Derneği Başkanı, yoldaş Mihemed Silêman ve arkadaşlarının şehit edilmesi nedeniyle taziyelerini iletti. Teexî Gazetesi, Sayı 791, Bağdat, Dar El-Cahiz Matbaası, Pazar, 25 Temmuz 1971, s. 1.

88 - Zozan Salih El-Yusuf, Anılarımdan Düşünceler, (Türkiye – Kalkan Yayınevi – 2018), s. 107, 133, 239, 266, 268, 283, 549, 565, 572.

89 - Zozan Salih El-Yusifî, Savaşçı Salih El-Yusifî'nin Şehitliğinin Yıldönümünde Hayatından Sayfalar, Teexî Gazetesi, Dar El-Teexî Matbaası ve Yayınevi, Sayı 4508, Üçüncü Tur, Bağdat, Pazar, 26 Haziran 2005, s. 4.

90 - Bakanlar ve Valiler İstifa Etti, Bülten Bu Irak Kürdistan'ının Sesi, İletişim, Kültür ve Gençlik Genel Sekreterliği, İletişim Müdürlüğü Yayınlar Müdürlüğü, 1974, s. 12 – 13.

91 - Sami Şoriş, Irak'taki Kürt Tipleri, (Hewlêr – Dar Aras Matbaası ve Yayınevi – Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları – 2000), s. 13.

92 - Samî Şorîş, Kürdistan ve Kürtler, İkinci Baskı, (Hewlêr – Rojhilat Press – 2019), s. 125.

93 - Sami Faraj, Tarih Bizi Hesap Vermeye Zorlayacak, Birinci Bölüm, Sayı 460, İkinci Yıl, Bağdat, Dar Al-Zeman Matbaası, Perşembe, 2 Şubat 1967, s. 3.

94 - Partinin yirmi dördüncü yıldönümü münasebetiyle tebrikler, Teexhi Gazetesi, Sayı 518, Bağdat, Dar El-Jahiz Matbaası, Cumartesi, 22 Ağustos 1970, s. 5.

95 - Salam Abdulkarim, Güney Kürdistan'da Siyasi Hayat 1975 – 1991, (Süleymaniye – Çarçıra Yayınevi – 2011), s. 43, 83.

96 - Seyda Salih Yusif, Kürt kimliğinin ve barış ve demokrasinin yeniden canlanmasının yolunun öncüsüydü, Kardeşlik Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi - Birleşik'in yayın organı, Sayı 1976, Hewlêr, Cumartesi, 25 Haziran 1994, s. 8.

97 - Bay Barzani, Alman heyetine taleplerini iletiyor, Teexhi Gazetesi, Sayı 1067, Bağdat, Times Press, Perşembe, 22 Haziran 1972, s. 1.

98 - Sayın Barzani, Büyük Ayetullah Seyyed Muhsin Al-Hakim'in ruhu için düzenlenen taziye törenine katılmak üzere bir heyet gönderdi, Teexhi Gazetesi, Sayı 461, Bağdat, Dar Al-Jahiz Matbaası, Cumartesi, 13 Haziran 1970, s. 5.

99 - Sayın Cumhurbaşkanı, İdris Barzani'yi karşılıyor, Al-Arab Gazetesi, Sayı 744, Dördüncü Yıl, Bağdat, Perşembe, 19 Ocak 1967, s. 1.

100 - Seyid Ali Mojani, Solmaz Sedqi, Ilahi Nimeti, ..., Çağdaş Iraklı Erkekler ve Aileler Sözlüğü, (Tahran – Azam Yayınevi – 1392 Hicri), sayfa 647 – 648.

101 - Kürdistan Şairleri, Teexhi Gazetesi, Sayı 864, Bağdat, Dar El-Cahiz Matbaası, Pazartesi, 18 Ekim 1971, sayfa 8.

102 - Şekib Akrawî, Kürdistan'da Zulüm Yılları: 1958'den 1980'e Kürdistan ve Irak'taki En Önemli Siyasi ve Askeri Olaylar, İkinci Baskı, (Hewlêr – Minare Yayınevi – 2007), sayfa 155, 157, 303.

103 - Şekib Aqrawi, Saddam Hüseyin: Yükseliş ve Düşüş, (Hewlêr – Hacî Hashim Yayınevi – 2009), sayfa 381.

104 - Şaban Ali Şaban, Bazı Siyasi ve Tarihsel Bilgiler, Üçüncü Baskı, (Hewlêr – Rojhilat Press – 2013), sayfa 117.

105 - Şehit Seyda Salih Yusifî, Xebat Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi Yayını, Sayı 632, Hewlêr, 16 Ağustos 1992 Pazar, sayfa 5.

106 - Mücadele Şehidi Salih El-Yusifi'nin anma yıldönümü, Xebat Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi Yayın Organı, Sayı 680, Hewlêr, Çarşamba, 23 Haziran 1993, sayfa 13.

107 - Şeyh Musa Wermeli, Zakho Bölgesindeki Eylül Devrimi (Dihok – Hukuk Fakültesi Yayınları – 2000), sayfa 16.

108 - Subhi Abdulhamid, 1960-1969 Yılları Arasında Irak (Şam – Dar Babel Araştırma ve İletişim Merkezi – 2009), sayfa 61.

109 - Salah El-Din Muhammed Saidullah, 1930-2007 Yılları Arasındaki Adımlar ve Yolculuk, Birinci Bölüm, (Hewlêr – Hivî Yayınevi – 2009), sayfa 60.

110 - Salah El-Din Muhammed Saidullah, 1930-2007 Yılları Arasındaki Adımlar ve Yolculuk, İkinci Bölüm, (Hewlêr – Hivî Yayınevi – 2009), sayfa 80-81.

111 - Tarık Cambaz, Erbil Tugayında Umut Partisi, (Erbil – Hukuk Dergisi – Tarım Bakanlığı Yayınları – 2005), sayfa 95 – 96.

112 - Adil Mella Salih, Seyda Salih Yusifî'nin Siyasi, Diplomatik ve Kültürel Hayatından Bir Kavram (Süleymaniye – Karox Yayınevi – 2011), sayfalar 7, 8, 11, 12, 55 – 56, 57.

113 - Abdulrezaq Mezring, Salih Yusifî'nin ölümsüzler alanındaki öyküsü, Al-Ittihad Gazetesi, Kürdistan Yurtseverler Birliği Merkez Gazetesi, Sayı 426, Dokuzuncu Yıl, Süleymaniye, Cuma, 22 Haziran 2001, sayfa 1.

114 - Abdulsalam Ali, Şehit Salih el-Yusifi'nin Mücadelesinden Sayfalar (Yayınlanmamış – Kürdistan Cephesi Yüksek Komitesi – 1992), sayfalar 8, 13, 30, 37.

115 - Abdülfetah Ali El-Butani, Badinan Bölgesi 1925 – 1970: Siyasi Gerçekler ve Gelişmeler Üzerine Bir Çalışma, Birinci Bölüm, (Hewlêr – Kürt Akademisi – 2017), sayfa 478.

116 - Abdulfatah Ali El-Botanî, Badinan Bölgesi 1925 – 1970: Siyasi Gerçekler ve Gelişmeler Üzerine Bir Araştırma, İkinci Bölüm, (Hewlêr – Kürt Akademisi – 2017), sayfa 457, 459.

117 - Abdulwahab Abdulrahim Hemund, Derneğin Faaliyetlerinden, Shams Kurdistan Dergisi, On Altıncı Sayı, Üçüncü Yıl, Bağdat, Al-Zeman Matbaası, Şubat 1974, sayfa 37.

118 - İsmet Şerif Wanli, Irak Kürdistanı: Ulusal Kimlik (1961 Devrimi Üzerine Bir Araştırma), Çeviren: Suad Mihemed Xidir, (Sulaymaniyah – Saziya Jîn – Şivan Press – 2012), sayfa 316, 328.

119 - Umer Osman, Bir Kürdün Hayatı, Birinci Cilt, (Hewlêr – Hacî Hashim Matbaası – 2005), sayfa 57.

120 - İzedin Mustafa Rasul, Hatıralarımın Bir Parçası, Birinci Cilt, (Süleymaniye – Serdem Baskı ve Yayınevi – Hamdi Yayınevi – 2006), sayfa 218 – 219.

121 - Fazil Karîm Ehmed, Büyük Hayallerle Yola Çıkmak, Birinci Cilt, (Süleymaniye – Tahran Yayınevi – 2019), sayfa 40, 42.

122 - Fayez Al-Khafaji, Irak'taki Siyasi Kurşunlar, İkinci Bölüm, (Bağdat – Dar Qanadil Yayın ve Dağıtım – 2018), sayfalar 54 – 55, 59 – 100, 234 – 240.

123 - Kürdistan Demokrat Partisi'nin Beşinci Şubesi bir parti düzenliyor, Teexhi Gazetesi, Sayı 1285, Bağdat, Times Press, Pazar, 18 Mart 1973, sayfa 5.

124 - Beşinci Şube ve Kürdistan Örgütleri Şehitler Günü'nü Kutluyor, Teexhi Gazetesi, Sayı 1364, Bağdat, Times Press, Perşembe, 21 Haziran 1973, sayfa 4.

125 - Beşinci Şube, Kürdistan Demokrat Partisi'nin kuruluşunun çeyrek asırlık yıldönümünü kutluyor, Teexhi Gazetesi, Sayı 811, Bağdat, Dar El-Cahiz Matbaası, Salı, 17 Ağustos 1971, sayfa 1.

126 - Farhad Ewnî, Büyük Eylül Devrimi'nin Başka Bir Sayfası, Gulan El-Arabi Dergisi, Sayı 28, Hewlêr, Kültür Bakanlığı Yayınları, 22 Eylül 1998, sayfa 39.

127 - Farhad Ewnî, 1974 baharında Kürdistan'daki durum savaşın yeniden başlamasına nasıl yol açtı?, Gulan Al-Arabi Dergisi, Gulan Medya Ajansı, Sayı 28, Hewlêr, 25 Eylül 1998, sayfa 40.

128 - Farid Es-Asard, Kürdistan Yurtseverler Birliği Ansiklopedisi, Birinci Cilt, Üçüncü Baskı, (Süleymaniye – Kadro Bilinçlendirme ve Eğitim Akademisi – Hamdi Yayınevi – 2016), sayfa 584 – 586.

129 - Fuad Sediq, Siyasi Tartışma, (Hewlêr – Kültür Bakanlığı – Basım ve Yayım Genel Müdürlüğü – Rewşenbîrî Matbaası – 2006), sayfa 149, 150 – 151.

130 - Devrimci Liderlik Konseyi Kararı No. 192, Al-Waqayy Al-Iraqiyye Gazetesi, Irak Enformasyon Bakanlığı, No. 2003 A, Bağdat, Çarşamba, 26 Mayıs 1971, sayfa 5.

131 - Devrimci Liderlik Konseyi Kararı No. 55, Al-Waqayy Al-Iraqiyye Gazetesi, Irak Enformasyon Bakanlığı, No. 2099 A, Bağdat, Pazartesi, 21 Şubat 1972, sayfa 2.

132 - Devrimci Liderlik Konseyi Kararı No. 85, Al-Waqayy Al-Iraqiyye Gazetesi, Irak Enformasyon Bakanlığı, No. 1973 A, Bağdat, Cumartesi, 13 Mart 1971, sayfa 7.

133 - Kerîm Shareza, Aktivist, Yazar ve Gazeteci Salih El-Yûsifî 1918 – 1981, Xebat Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi Organı – Birleşik, Sayı 907, Hewlêr, 8 Ocak 1999 Cuma, sayfa 11.

134 - Karim Shareza, Kürdistan Devrimi Bakanı Nafiz Celal Hewazi, Kardeşlik Gazetesi, Kürdistan Demokratik Partisi - Birleşik'in Yayın Organı, Sayı 1989, Hewlêr, Pazar, 19 Temmuz 1994, sayfa 3.

135 - Kürdistan Demokrat Partisi Beşinci Kongresi, Roji Nu Dergisi, Sayı Üç, Birinci Yıl, Süleymaniye, Haziran 1960, sayfa 56.

136 - Kürdistan Öğretmenler Birliği Dördüncü Kongresi - Irak, Dengî Mamosta Dergisi, Kürdistan Öğretmenler Birliği Süleymaniye Şubesi Yayın Organı, Sayı 8, İkinci Yıl, Süleymaniye, Raperîn Matbaası, Şubat 1973, sayfa 55.

137 - Kürt Yazarlar Birliği İkinci Kongresi, Hewler Dergisi, Hewler Belediyesi, Sayı 2, Yıl 2, Hewler, Kürdistan Matbaası, Eylül 1971, sayfa 39, 41.

138 - Kürdistan Bölgesi Dünya Gençlik ve Öğrenci Festivali Hazırlık Komitesi, Teexhi Gazetesi, Sayı 1359, Bağdat, Times Matbaası, Cuma, 15 Haziran 1973, sayfa 2.

139 - Lübnan Komünist Partisi heyeti ile Kürdistan Demokrat Partisi heyeti arasındaki görüşme, Teexhi Gazetesi, Bağdat, Times Press, Sayı 1321, Salı, 1 Mayıs 1973, sayfa 4.

140 - Kürdistan Demokrat Partisi ve Sovyetler Birliği Komünist Partisi heyetleri arasında dostane bir görüşme, Teexhi Gazetesi, Sayı 1489, Bağdat, Times Press, Pazar, 18 Kasım 1973, sayfa 1.

141 - Kürdistan Demokrat Partisi Birinci Şubesi'nin internet sitesi: www.pdk-leqa1.com

142 - Shams Kurdistan Dergisi, Sayı Bir, Bağdat, Al-Zeman Matbaası, 1971, sayfa 1.

143 - Mihemed El-Bedri, Kürdistan Öğretmenler Birliği İkinci Dönem Dördüncü Kongresi'nin Açılışı, Teexhi Gazetesi, Sayı 1252, Bağdat, Times Matbaası, Salı, 6 Şubat 1973, sayfa 4.

144 - Mihemed Şakeli, İktidarların mücadelesinden bir güneş ışığı, Kürdistanî Nû Gazetesi, Kürdistan Yurtseverler Birliği Yayını, Sayı 660, Üçüncü Yıl, Hewlêr, 14 Nisan 1994 Perşembe, sayfa 6.

145 - Mihemed Amir Dershevî, Kürdistan'da Dini-Siyasi Yapı, (Hewlêr – Hîvî Press – 2016), sayfa 316.

146 - Mahmud El-Durre, Irak Savaşında Kürt Meselesi ve Arap Milliyetçiliği, (Beyrut – Dar El-Telî'e Yayınları – 1963), s. 181.

147 - Muhammed Ali İsmail, Anılarım: Yetmiş Yaş ve Yarım Asırdan Fazla Mücadele, (Yer Yok – 2019), sayfa 132.

148 - Mihemed Mela Qadir, Çalışma Kitabı: Barzani Partisi ve Kültürünün Kısa Tarihi, İkinci Baskı, (Hewlêr – Aras Matbaası ve Yayınevi – 2007), sayfalar 20, 45, 55, 65, 68.

149 - Cumhuriyet Kararnamesi No. 180, Al-Waqayy Al-Iraqiyye Gazetesi, Irak Enformasyon Bakanlığı, No. 1867, On İkinci Yıl, Bağdat, Salı, 14 Nisan 1970, sayfa 11.

150 - Cumhuriyet Kararnamesi No. 183, Al-Waqayy Al-Iraqiyye Gazetesi, Irak Enformasyon Bakanlığı, No. 1867, On İkinci Yıl, Bağdat, Salı, 14 Nisan 1970, sayfa 12.

151 - Cumhuriyet Kararnamesi No. 233, Al-Waqayy Al-Iraqiyye Gazetesi, Irak Enformasyon Bakanlığı, No. 2256, On beşinci Yıl, Bağdat, Salı, 19 Haziran 1973, sayfa 3.

152 - Cumhuriyet Kararnamesi No. 246, Al-Waqayy Al-Iraqiyye Gazetesi, Irak Enformasyon Bakanlığı, No. 2155 A, Bağdat, Pazartesi, 19 Haziran 1972, sayfa 6.

153 - Cumhuriyet Kararnamesi No. 278, Al-Waqayy Al-Iraqiyye Gazetesi, Irak Kültür ve Enformasyon Bakanlığı, Sayı 1887, On İkinci Yıl, Bağdat, Pazartesi, 8 Haziran 1970, sayfa 1.

154 - Cumhuriyet Kararnamesi No. 278, Al-Waqayy Al-Iraqiyye Gazetesi, Irak Kültür ve Enformasyon Bakanlığı, Sayı 1887, On İkinci Yıl, Bağdat, Pazartesi, 8 Haziran 1970, sayfa 1.

155 - Cumhuriyet Kararnamesi No. 280, Al-Waqayy Al-Iraqiyye Gazetesi, Irak Enformasyon Bakanlığı, No. 2261, On beşinci Yıl, Bağdat, Çarşamba, 11 Temmuz 1973, sayfa 9.

156 - Cumhuriyet Kararnamesi No. 286, Al-Waqayy Al-Iraqiyye Gazetesi, Irak Enformasyon Bakanlığı, No. 2161, Bağdat, Pazartesi, 10 Temmuz 1972, sayfa 5.

157 - Cumhuriyet Kararnamesi No. 305, Al-Waqayy Al-Iraqiyye Gazetesi, Irak Enformasyon Bakanlığı, No. 2164, Bağdat, Cumartesi, 22 Temmuz 1972, sayfa 9.

158 - 424 No'lu Cumhuriyet Kararnamesi, Irak Kültür ve İletişim Bakanlığı, Al-Waqayy Al-Iraqiyye Gazetesi, Sayı 1913 A, Bağdat, Çarşamba, 26 Ağustos 1970, sayfa 16.

159 - Cumhuriyet Kararnamesi No. 437, Al-Waqayy Al-Iraqiyye Gazetesi, Irak Enformasyon Bakanlığı, No. 2297, On Altıncı Yıl, Bağdat, Salı, 20 Kasım 1973, sayfa 8.

160 - Cumhuriyet Kararnamesi No. 477, Al-Waqayy Al-Iraqiyye Gazetesi, Irak Enformasyon Bakanlığı, No. 2198, On beşinci Yıl, Bağdat, Pazartesi, 13 Kasım 1972, sayfa 3.

161 - Cumhuriyet Kararnamesi No. 487, Al-Waqayy Al-Iraqiyye Gazetesi, Irak Enformasyon Bakanlığı, No. 2308, On beşinci Yıl, Bağdat, Cumartesi, 29 Aralık 1973, sayfa 7.

162 - 630 Sayılı Cumhuriyet Kararnamesi, Al-Waqayy Al-Iraqiyye Gazetesi, Irak Enformasyon Bakanlığı, Sayı 1945, Bağdat, Salı, 15 Aralık 1970, sayfa 5.

163 - 650 Sayılı Cumhuriyet Kararnamesi, Al-Waqayy Al-Iraqiyye Gazetesi, Irak Enformasyon Bakanlığı, Sayı 1945, Bağdat, Salı, 15 Aralık 1970, sayfa 7.

164 - Cumhuriyet Kararnamesi No. 79, Al-Waqayy Al-Iraqiyye Gazetesi, Bağdat Enformasyon Bakanlığı, No. 2326, On Altıncı Yıl, Bağdat, Cumartesi, 9 Mart 1974, sayfa 7.

165 - Mesud Barzani, Barzani ve Kürt Kurtuluş Hareketi, Üçüncü Cilt, (Hewlêr – Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları – 2002), sayfa 188, 217, 253.

166 - Muslih Abdulqadir, Partinin eski bir üyesi, Kardeşlik adına konuşuyor, Kardeşlik Gazetesi, Kürdistan Demokratik Partisi - Birleşik'in yayın organı, Sayı 2022, Hewlêr, Cuma, 19 Ağustos 1994, sayfa 4, 7.

167 - Molla Mustafa Barzani ve arkadaşları, Partinin kuruluş haberini İçişleri Bakanına sunuyor, Xebat Gazetesi (Al-Nidal), Sayı 141, Al-Reey Al-Am Matbaası, Bağdat, Pazar, 9 Ocak 1960, sayfa 1, 8.

168 - Mehmûd Osman, Kürdistan Devrimi, (Bilinmeyen Yer – Kürdistan Demokrat Partisi – Siyasi Okul – 1970), sayfa 112.

169 - Newroz bayramını kutlamak için büyük festivaller, Teexî Gazetesi, Teexî Eki, Sayı 1289, Bağdat, Times Matbaası, Cumartesi, 24 Mart 1973, sayfa 8.

170 - Molla Faruq Şiwanî, Bütün Kürtler, Birinci Cilt, (Hewlêr – Rewşenbîrî Matbaası – 1997), sayfa 70, 90, 117.

171 - Kürt Birliği İkinci Kongresi, Şems Kürdistan Dergisi, Sayı 3 ve 4, Bağdat, Dar El-Selam Matbaası, Ağustos ve Eylül 1971, sayfa 31.

172 - Muhsin Osman, Seyda Salih Yusifî: Entelektüel, Diplomat ve Politikacı, (Hewlêr – Hivî Press – 2012), sayfa 2, 4.

173 - Kürt Kültür Derneği Yeni Yönetim Kurulu Seçim Sonuçları, Teexî Gazetesi, Sayı 572, Bağdat, Dar El-Cahiz Matbaası, Cumartesi, 24 Ekim 1970, sayfa 5.

174 - Najm El-Din El-Yusifi, Büyük Eylül Devrimi, (Duhok – Kürdistan Demokratik Partisi Birinci Şubesi – Birleşik – Hukuk Fakültesi Yayınları – 1995), sayfa 20, 26, 32.

175 - Nuri Şaves, Anılarımdan, (Hiçbir Yer – Kürdistan Demokratik Halk Partisi Yayınları – 1985), sayfa 22, 81.

176 - Cumhurbaşkanı adına Profesör El-Yusifi, Kürt Yazarlar Birliği'nin Üçüncü Kongresi'nin açılışını yaptı, Teexhi Gazetesi, Sayı 1189, Bağdat, Times Press, Cumartesi, 18 Kasım 1972, sayfa 4.

177 - Kürt Kültür Derneği'nin yeni Yönetim Kurulu dün ilk toplantısını gerçekleştirdi, Teexî Gazetesi, Sayı 1018, Bağdat, Times Press, Salı, 25 Nisan 1972.

178 - Filistin Kurtuluş Halk Cephesi heyeti, Beşinci Şube karargahını ziyaret etti, Teexhi Gazetesi, Bağdat, Times Press, Sayı 1321, Salı, 1 Mayıs 1973, sayfa 4.

179 - Filistin Kurtuluş Halk Cephesi heyeti, Beşinci Şube karargahını ziyaret etti, Teexhi Gazetesi, Bağdat, Times Press, Sayı 1321, Salı, 1 Mayıs 1973, sayfa 4.

180 - Filistin Devrimine Katılım Arap Cephesi heyeti, Kürdistan Demokrat Partisi heyetiyle görüştü, Teexhi Gazetesi, Sayı 1356, Bağdat, Times Press, Salı, 12 Haziran 1973, sayfa 4.

181 - Filistin Devrimine Katılım Arap Cephesi heyeti, Kürdistan Demokrat Partisi heyetiyle görüştü, Teexhi Gazetesi, Sayı 1356, Bağdat, Times Press, Salı, 12 Haziran 1973, sayfa 4.

182 - Bulgaristan Halk Cumhuriyeti Ulusal Cephesi heyeti, Kürdistan Demokrat Partisi Merkez Komitesi'nin daveti üzerine dün geldi. Teexhi Gazetesi, Sayı 747, Bağdat, Dar El-Cahiz Matbaası, Pazartesi, 31 Mayıs 1971, sayfa 1.

183 - İtalyan Komünist Partisi heyeti, Kürdistan Demokrat Partisi genel merkezini ziyaret etti, Teexhi Gazetesi, No. 918, Bağdat, Dar El-Cahiz Matbaası, Çarşamba, 22 Aralık 1971, sayfa 1.

184 - Sovyet Komünist Partisi'nin ziyaretçi heyeti, Kürdistan Demokrat Partisi Beşinci Şubesi'nin genel merkezini ziyaret etti, Teexhi Gazetesi, Sayı 1053, Bağdat, Times Press, Salı, 6 Haziran 1972, sayfa 4.

185 - Fransız Komünist Partisi heyeti, Kürdistan Demokrat Partisi heyetiyle görüştü, Teexhi Gazetesi, Bağdat, Times Press, Sayı 1321, Salı, 1 Mayıs 1973, sayfa 4.

186 - Fransız Komünist Partisi heyeti, Kürdistan Demokrat Partisi heyetiyle görüştü, Teexhi Gazetesi, Sayı 1321, Bağdat, Times Matbaası, Salı, 1 Mayıs 1973, sayfa 4.

187 - Sovyet Partisi ve Resmi Heyeti dün Kürdistan Demokrat Partisi Beşinci Şubesini ziyaret etti, Teexhi Gazetesi, Sayı 766, Bağdat, Dar El-Jahiz Matbaası, Çarşamba, 23 Haziran 1971, sayfa 1.

188 - Sovyet Gençlik Heyeti, Irak-Sovyet Dostluk Derneği'nin merkezini ziyaret etti, Teexhi Gazetesi, Sayı 726, Bağdat, Dar El-Jahiz Matbaası, Çarşamba, 5 Mayıs 1970, sayfa 4.

189 - Vietnam Devrimci Heyeti Beşinci Şube Karargahını Ziyaret Etti, Teexhi Gazetesi, Sayı 978, Bağdat, Times Press, Çarşamba, 8 Mart 1972, sayfa 4.

190 - Güney Lübnan'ı Destekleme Ulusal Kongresi heyeti dün sabah Kürdistan Demokrat Partisi Beşinci Şubesi genel merkezini ziyaret etti, Teexhi Gazetesi, Sayı 1284, Bağdat, Times Press, Cumartesi, 17 Mart 1973, sayfa 1.

191 - Güney Lübnan'ı Destekleme Ulusal Kongresi heyeti dün sabah Kürdistan Demokrat Partisi Beşinci Şubesi genel merkezini ziyaret etti, Teexhi Gazetesi, Sayı 1284, Bağdat, Times Press, Cumartesi, 17 Mart 1973, sayfa 1.

192 - Zimbabve heyeti Beşinci Şube karargahını ziyaret etti, Teexhi Gazetesi, Sayı 1365, Bağdat, Times Press, Cumartesi, 23 Haziran 1973, sayfa 4.

193 - Sovyet Barış Komitesi heyeti, Kürdistan Demokrat Partisi Beşinci Şubesi karargahını ziyaret etti, Teexhi Gazetesi, Sayı 1025, Bağdat, Times Press, Cumartesi, 6 Mayıs 1972, sayfa 5.

194 - Finlandiya Barış Konseyi heyeti, Kürdistan Demokrat Partisi Beşinci Şubesini ziyaret etti, Teexhi Gazetesi, Sayı 1301, Bağdat, Times Press, Cumartesi, 7 Nisan 1979, sayfa 4.

195 - Direniş Hareketi Siyasi Komitesi'nden bir heyet Beşinci Şubeyi ziyaret etti, Teexhi Gazetesi, Bağdat, Times Press, Sayı 1328, Perşembe, 10 Mayıs 1973, sayfa 4.

196 - Filistin Kurtuluş Hareketi'nden (Fetih) bir heyet, Kürdistan Demokratik Partisi'nin Beşinci Şubesi'nin genel merkezini ziyaret etti. Teexhi Gazetesi, Sayı 1062, Bağdat, Times Press, Cumartesi, 17 Haziran 1972, sayfa 4.

197 - Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedi Komitesi Arşivleri.

198 - Ako Abdullah, Şair ve aktivist Salih Yusif'in anısına, Sefer Yusif Mirxan, Zülfiya Büyükanne... Bir anılar hazinesi, Xebat Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi Organı, Sayı 2536, Hewlêr, 25 Haziran 2007 Pazartesi, sayfa 8.

199 - Ehmed Bawer, Çağdaş Irak Tarihi 1914 – 1968, (Süleymaniye – Karo Press – 2018), sayfa 382.

200 - Kürt Yazarlar Birliği Yeni Yönetim Kurulu'nun İlk Toplantısı, Birayeti Gazetesi, Sayı 7, Bağdat, Dar El-Cahiz Matbaası, Salı, 15 Aralık 1974, sayfa 5.

201 - Al-Yusifi, Teexhi Gazetesi, Sayı 1497, Bağdat, Times Press, Salı, 27 Kasım 1973, sayfa 2'de iki röportaj sunuyor.

202 - El-Yusifi, Sovyet Komünist Partisi Merkez Komitesi temsilcisini ve Spartaküs Örgütü heyetini kabul etti, Teexhi Gazetesi, Sayı 1009, Bağdat, Times Press, Cumartesi, 15 Nisan 1972, sayfa 4.

203 - El-Yusifi, ayrılmaya yönelik her türlü daveti veya girişimi kınamakta ve Barzani'nin Haziran deklarasyonunu uygulamaya kararlı olduğunu vurgulamaktadır. El-Minar Gazetesi, Sayı 3658, On İkinci Yıl, Bağdat, Cumartesi, 25 Şubat 1967, sayfa 4.

204 - El-Yusifi, Kifah Caddesi'ndeki Kürdistan Kadınlar Birliği genel merkezinin açılışını yaptı, Teexhi Gazetesi, Sayı 608, Bağdat, Salı, 8 Aralık 1970, sayfa 5.

205 - Umed Ashna, Seyda Salih Yusifî: Edebiyat ve Mücadele, (Bê Cih – 1996), sayfa 2 – 6, 10 – 11.

206 - www.pdkـleqa1.com