ژیاننامە
ساڵح عەبدوڵڵا نەجمەدین تەها لە شاری دهۆک لەدایک بووە. باپیرە گەورەی یەکێک بوو لە شێخەکانی فەرماندەی نەقشبەندی مەولانا خالید نەقشبەندی (١٧٧٩ - ١٨٢٧) لە شارۆچکەی زاخۆ کە بەشێک بوو لە پارێزگای موسڵ. ساڵح یوسفی لە ساڵی ١٩٣٨ خوێندنی ناوەندی لە بەغدا تەواو کردووە، لە هەمان کاتدا دەستی کردووە بە نووسینی شیعر بە زمانی کوردی و شێوەزاری کرمانجی سەرەوە. لە ساڵی ١٩٣٩ لە کۆلێژی ماڵی زانست لە بەغدا وەرگیراوە. یەکێک بوو لە بەشداربووانی گۆڤاری هاوار بە زمانی کوردی کە لە دیمەشق دەردەچوو. لە ساڵی ١٩٤١ دەستی بە شیعر نووسین کردووە، لە ساڵی ١٩٤٢ بە پلەی یەکەم لە ماڵی زانست (دار العلوم) لە بەغدا لە بەشی شەریعە دەرچووە. لە ساڵی ١٩٤٢ وەک مامۆستا لە قوتابخانەی هەریر بنەڕەت، سەر بە بەشی پەروەردەی هەولێر دامەزرا. لە ساڵی ١٩٤٣ وەک نووسەر بۆ دادگای موسڵ دامەزرا. ساڵی 1947 بەهۆی هەڵوێستی سیاسییەوە زیندانی دەکرێت و بۆ ماوەی دوو ساڵ دوورخراوەتەوە بۆ شاری هیلا لە ناوەڕاستی عێراق. دواتر لێی خۆشبوو و گەڕایەوە بۆ کوردستان. لە ساڵی 1949 وەک یەکەم نووسەر بۆ دادگای شنگال، سەر بە پارێزگاری موسڵ دەستی بە کارکردن کرد. ساڵی 1952 جارێکی تر لەلایەن دەسەڵاتدارانی ئیمپراتۆریەتی عێراقەوە بە تاوانی چالاکی سیاسی دەستگیرکرایەوە. ساڵی 1954 گواستراوەتەوە بۆ دادگای زاخۆ. زمانی کوردی و عەرەبی شارەزا بوو.
لاپەڕەی کار
ساڵح عەبدوڵڵا نەجمەدین تەها یەکێک بوو لە دامەزرێنەرانی کۆمەڵەی بروسک لە موسڵ لە ساڵی 1939، دواتر پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی هیوای کوردییەوە کرد و سەرەتا لە بەغدا لە بڵاوکردنەوەی هەست و سۆزی نەتەوەیی چالاک بوو. ساڵی 1943 پارتی هیوای کوردی بەجێدەهێڵێت و دەستیکردووە بە دامەزراندنی کۆمەڵەی لاوانی وڵات. لە ساڵی ١٩٤٥ پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی ڕزگاریخوازی کوردەوە کردووە. لە ساڵانی (1943 - 1945) پاڵپشتی شۆڕشی دووەمی بارزانی کردووە. لە ساڵی 1945 نامە و پێشنیارەکانی پارتی هیوای کوردی گەیشتە دەست سەرۆک مستەفا بارزانی (1903 - 1979). ساڵی 1946 لە کۆنگرەی یەکەمدا لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە وەک ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری ناوەندی (کۆمیتەی ناوەندی) پارتی دیموکراتی کورد لە کۆنگرەی یەکەمدا هەڵبژێردرا و هەر لەو ساڵەدا بەرپرسی کۆمیتەی ناوچەی موسڵی پارتی دیموکراتی کورد بووە. لە ساڵی ١٩٥٧ ئەندامی کۆمیتەی ناوچەی زاخۆی پارتی دیموکراتی یەکگرتووی کوردستان بووە. لە ١ی شوباتی ١٩٥٧ تا ٥ی ئەیلوولی ١٩٥٩ بەرپرسی کۆمیتەی هەرێمی زاخۆ بووە لە ژێر دەستی کۆمیتەی لقی یەکەمی پارتی دیموکراتی یەکگرتووی کوردستان.
ساڵی 1959 دوای کۆنفرانسی دووەمی بەغدا و بێلایەنکردنی باڵی پارێزەر هەمزە عەبدوڵڵا عومەر (1915 - 1998)، بە سەرۆکی لیژنەی هەرێمی زاخۆ لە ژێر دەستی لیژنەی لقی یەکەمی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق هەڵبژێردرا. ساڵی 1959 سەرپەرشتی واژۆکردنی تۆمارێکی 602 کەسی خەڵکی زاخۆی کرد کە داوای خوێندنی کوردییان لە ناوچە کوردستانییەکانی پارێزگای موسڵ کردبوو، کە پێشکەشی وەزارەتی زانستی (پەروەردە و فێرکردن)ی کۆماری عێراق کرا. لە ٨ی ئازاری ١٩٥٩ لە زاخۆ ڕێپێوانێکی دژ بە یاخیبوونی عەبدولوەهاب شەواف (١٩١٦ - ١٩٥٩) و هاوکاری کۆکردنەوەی هێزی چەکداری لە لایەنگرانی پارتی دیموکراتی یەکگرتووی کوردستان بۆ هێرشکردنە سەر موسڵ کە ناوەندی ئەم یاخیبوونە بوو. ساڵی 1959 لەژێر چاودێری هەواڵگری سوپای عێراقدا بووە. لە ساڵی ١٩٦٠ بەرپرسی لیژنەی لقی یەکەم بووە. ساڵی 1960 لە کۆنگرەی پێنجەم لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. ساڵی 1960 دوای کۆتاییهاتنی کۆنگرەی پێنجەمی حیزبی دێموکراتی کوردستان وەک بەرپرسی کۆمیتەی لقی یەکەم دەستنیشان کرا. لە 15ی تشرینی یەکەمی ساڵی 1960 یەکەم ئەندامی ئیدارەی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو کە لە موسڵ و بەغدا و ناسریە لەلایەن حکومەتی عەبدولکەریم قاسم (1914 - 1963) دەستگیرکرا. لە ساڵی 1961 دوورخراوەتەوە بۆ ناسریە لە باشووری عێراق. لە ساڵی ١٩٦٢ لە زیندانی موسڵ ئازاد کرا. لە ساڵی ١٩٦٢ و دوای ئازادکردنی، فەرمانی دەستگیرکردنی دەرچوو و خۆی حەشاردا. لە ساڵانی (1962 - 1963) بەرپرسی لیژنەی لقی پێنج بووە.
لەساڵی 1963 لەگەڵ عەلی ساڵح ئەلسەعدی (1928 - 1977) ئەمینداری گشتی پارتی سۆسیالیستی عەرەبی بەعسی کۆدەتاکەی 8ی شوباتی 1963 لەدژی فەریق ڕوکین عەبدولکەریم قاسم سەرۆک وەزیرانی عێراق گفتوگۆی کرد. لە بەرامبەر داننان بە مافی ئۆتۆنۆمی بۆ کوردستان، سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان پشتیوانی و هاوکاریان دەکرد. فەرمانی بە یەکێتی قوتابیانی کوردستان کرد کە لە زانکۆی بەغدا دژی حوکمڕانی عەبدولکەریم قاسم بەشداری مانگرتنی خوێندکارانی سەر بە پارتی سۆسیالیستی بەعسی عەرەبی بکەن. لە ٨ی شوباتی ١٩٦٣، لە کاتی کودەتاکەدا، لە ڕادیۆی بەغدا کە بەدەست کودەتاچییەکانەوە بوو، لە ژێر ناوی پارتی دیموکراتی کوردستان بەیاننامەی پشتیوانی دەرکرد. لە کۆتایی مانگی شوباتی ساڵی ١٩٦٣ پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەوە کردووە. لە ساڵی ١٩٦٣ نوێنەری کۆنگرەی گشتیی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە. لە 18ی شوباتی ساڵی 1963 جێگری سەرۆکی شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو بۆ دانوستان لەگەڵ حکومەتی عێراق. لە 9ی حوزەیرانی ساڵی 1963 لەگەڵ گەڕانەوەی بۆ باشووری کوردستان، لە فڕۆکەخانەی کەرکوک لەلایەن حکومەتی عێراقەوە دەستگیر دەکرێت و بە توندی ئەشکەنجە دەدرێت. لە ساڵی ١٩٦٣ لە زیندانی هیلا لە ناوەڕاستی عێراق و دواتر لە زیندانی ناوەندی بەغدا زیندانی کراوە.
ساڵی 1964 لە زیندان ئازاد بوو، لە ساڵی 1964 لە غیابی لە کۆنگرەی شەشەمدا لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. ساڵی 1964 ئەندامی ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی شۆڕش لە کوردستانی عێراق بووە. لە 3ی نیسانی ساڵی 1965 وەک بەرپرسی بەشی پەیوەندییەکانی پارتی دێموکراتی کوردستان دەستنیشان کرا. ساڵی 1965 سەرنووسەری ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە. ساڵی 1966 لە کۆنگرەی حەوتەم لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. ساڵی ١٩٦٦ بەرپرسی کۆمیتەی لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە. لە تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٦٦ وەک ئەندامی مەکتەبی سیاسی حیزبی دێموکراتی کوردستان دامەزرا. لە 22ی حوزەیرانی ساڵی 1966 ئەندامی شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو کە لەگەڵ حکومەتی عێراق کۆبوونەوە، ئەمەش بووە هۆی ڕاگەیاندنی جاڕنامەی 29ی حوزەیران لەلایەن دکتۆر عەبدولڕەحمان بێزازی (1914 - 1973) سەرۆک وەزیرانی عێراق. ساڵی 1966 کرایە بەرپرسی قوتابخانەی ڕاگەیاندنی پارتی دێموکراتی کوردستان. لە 2ی نیسانی ساڵی 1967 ئەندامی شاندێکی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو کە لەگەڵ لیوا عەبدولڕەحمان محەمەد عارف (1916 - 2007) لە کۆشکی کۆماری لە بەغدا کۆبوونەوە، بە ئامانجی تاوتوێکردنی جێبەجێکردنی بڕگەکانی ڕێککەوتننامەی حوزەیرانی 1966 بۆ ئۆتۆنۆمی کوردستان لەلایەن حکومەتی عێراقەوە.
لە ١٥ی نیسانی ١٩٦٧ وەک ئەندامی مەکتەبی سیاسی حیزبی دێموکراتی کوردستان، نوێنەری کۆنفرانسی سەربازی-سیاسی کانی سیماق (هێلەر) بووە. ڕۆژی شەممە ٢٩ی نیسانی ١٩٦٧ سەرنووسەری ڕۆژنامەی عەرەبی "ئێل تێکسی" بووە. ڕۆژی چوارشەممە 18ی 1ی 1967 لەگەڵ شاندێکی پارتی دیموکراتی کوردستان لە کۆشکی سەوز لە بەغدا لەگەڵ لیوا ڕوکین عەبدولڕەحمان محمد عارف (1916 - 2007) کۆبووەوە و بابەتی گفتوگۆش ڕێککەوتنی حوزەیران بوو. لە مانگی ئایاری ساڵی 1967 خاوەنی ڕۆژنامەی برایەتی بوو کە تەواوکەری کوردی ڕۆژنامەی ئەل تەکسی عەرەبی بوو لە بەغدا. لە 10ی 1ی ساڵی 1970 ئەندامی شاندێکی 9 کەسی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە بۆ دانوستان لەسەر ئۆتۆنۆمی بۆ باشووری کوردستان لەگەڵ دەسەڵاتدارانی پارتی بەعسی سۆسیالیستی عەرەبی لە بەغدا. لە ٢١ی ئازاری ١٩٧٠ لە هۆڵی خوڵد لە بەغدا، وتاری قوتابخانەی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستانی خوێندەوە. لە ٢٩ی ئازاری ١٩٧٠ لە کابینەی ئەحمەد حەسەن بەکر (١٩١٤ - ١٩٨٢) بە فەرمانی کۆماری وەک وەزیری دەوڵەت دەستنیشان کرا. لە ٢٩ی ئازاری ١٩٧٠ بەشداری لە ئاهەنگی نەورۆزی سەدری قەنات کرد لە بەغدا.
لە ساڵی ١٩٧٠ جێگری سەرۆکی کۆمەڵەی دۆستایەتی عێراق و سۆڤیەت بووە. لە 16ی ئایاری 1970 بە فەرمانی کۆماری وەک وەزیری داد بە وەکالەت دەستنیشانکرا. ڕۆژی هەینی 12ی حوزەیرانی 1970 بە فەرمانی سەرۆک مستەفا بارزانی (1903 - 1979) بووە ئەندامی شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ سەردانی نەجەف لە ڕۆژئاوای عێراق، بەمەبەستی بەشداریکردن لە پرسەی ئایەتوڵڵای گەورە عەبدولموحسین حەکیم (1889 - 1970)، زانای گەورەی شیعەکانی جیهان. ساڵی 1970 مامۆستای خولی شۆڕشی گەلان بووە لە خولی سێیەمی قوتابخانەی مەشقی کادیرانی حیزبی دێموکراتی کوردستان. لە 27ی تەمموزی ساڵی 1970 بە فەرمانی کۆماری وەک وەزیری کاروباری باکور بە وەکالەت لە حکومەتی عێراق دەستنیشانکرا. ساڵی 1970 لە کۆنگرەی هەشتەمدا لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی هەڵبژێردرا و پاشان لە یەکەمین کۆبوونەوەی کۆمیتەی ناوەندیدا بە ئەندامی مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. لە ساڵی ١٩٧٠ وەک بەرپرسی کۆمیتەی لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستان دەستنیشان کراوە. ڕۆژی یەکشەممە ١٦ی ئابی ١٩٧٠ لە شاری بەغدا وتاری کۆمیتەی لقی پێنجی پێشکەش بە ئامادەبووانی ئاهەنگی بیست و چوارەمین ساڵیادی دامەزراندنی پارتی دیموکراتی کوردستان کرد. لە مانگی ئەیلولی ساڵی ١٩٧٠ بەشداری لە مەراسیمی پرسەی سەرۆک جەمال عەبدولناسر (١٩١٨ - ١٩٧٠) لە قاهیرە کردووە. لە 22ی تشرینی یەکەمی ساڵی 1970 لە کۆنفرانسی کۆمەڵەی ڕۆشنبیری کورد لە بەغدا، زۆرترین دەنگی بەدەستهێناوە بە 169 دەنگی نوێنەران و لە 30ی تشرینی یەکەمی 1970 لەلایەن دەستەی کارگێڕییەوە بە سەرۆک هەڵبژێردرا، ئەندامی لیژنەی باڵای ئاشتیخوازانی عێراق بوو. لە 9ی تشرینی یەکەمی ساڵی 1970 وەک وەزیری پەروەردە و ڕاهێنان بە وەکالەت لە حکومەتی عێراقدا دەستبەکاربوو. لە ساڵانی (1970 - 1974)، جێگری سەرۆکی کۆمەڵەی دۆستایەتی کۆماری عێراق - یەکێتی سۆڤیەت بووە. لە ساڵانی (١٩٧٠ - ١٩٧٤) سەرنووسەری گۆڤاری ڕۆژی کوردستان بووە.
لە ساڵی ١٩٧٠ ئەندامی لیژنەی ئاشتی حەوت کەسی بووە لە نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و پارتی سۆسیالیستی بەعسی عەرەبی. لە 17ی شوباتی ساڵی 1971 وەک وەزیری کار و کاروباری کۆمەڵایەتی بە وەکالەت لە حکومەتی عێراق دەستنیشانکرا. لە ٨ی ئایاری ١٩٧١ وەک وەزیری ڕێگاوبان و نیشتەجێکردن بە وەکالەت لە حکومەتی عێراقدا دەستبەکاربوو. ڕۆژی سێشەممە 22ی حوزەیرانی 1971 لە بارەگای لیژنەی لقی پێنج لە بەغدا پێشوازی لە سەدام حسێن (1937 - 2006) ناسراو بە سەدام تکریتی جێگری سەرۆک کۆماری عێراق کرد. لە ١٤ی تەمووزی ١٩٧١ وەک نوێنەری ئەحمەد حەسەن بەکر (١٩١٤ - ١٩٨٢) سەرۆکی کۆماری عێراق بەشداری لە کردنەوەی کۆنگرەی دووەمی یەکێتیی نووسەرانی کورد لە شاری هەولێر کرد. ڕۆژی ١٧ی خاکەلێوە لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەی دووهەمی یەکیەتیی نووسەرانی کوردەوە بۆ دەستەی بەڕێوەبەری هەڵبژێردرا. ساڵی 1971 سەرنووسەری گۆڤاری شەمس کوردستانی کوردی-عەرەبی بووە، کە لە بەغدا دەردەچوو. ڕۆژی سێشەممە 22ی حوزەیرانی 1971 لە بارەگای لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستان لە بەغدا پێشوازی لە شاندێکی حزبی شیوعی سۆڤیەت کرد.
لە ڕۆژانی ١٤-١٧ی تەمموزی ١٩٧١ لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەی دووەمی یەکیەتیی نووسەرانی کورد لە هەولێر بۆ دەستەی کارگێڕی و پاشان بۆ سەرۆک کۆمار هەڵبژێردرا. لە ڕۆژانی 11-14ی تشرینی یەکەمی ساڵی 1972، وەک وەزیری دەوڵەتی حکومەتی عێراق و ئەندامی قوتابخانەی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان، بەشداری لە کۆبوونەوەی بەنزین وەک چەکێک کرد کە لەلایەن (ئەنجوومەنی نیشتمانی ئاشتی و تەبایی) لە بەغدا ڕێکخرابوو. لە 3/1/1972 وەک نوێنەری ئەحمەد حەسەن بەکر (1914 - 1982) سەرۆکی کۆماری عێراق بەشداری کرد لە کردنەوەی یەکەمین فێستیڤاڵی شیعری کوردی لە کەرکوک. لە ٦ی شوباتی ١٩٧٢ بە فەرمانی ئەنجومەنی ئیداری شۆڕشگێڕی عێراق، وەک ئەندامی ئەنجومەنی پلاندانانی پەروەردە دەستنیشان کرا. لە 6ی شوباتی ساڵی 1972 بە فەرمانی کۆماری وەک وەزیری ڕێگاوبان و نیشتەجێکردن بە وەکالەت لە حکومەتی عێراق دەستنیشانکرا. لە ناوەڕاستی ساڵی ١٩٧٢دا سەرنووسەری گۆڤاری ئیستێرە بووە کە تەواوکەری گۆڤاری ڕۆژی کوردستان بوو لە بواری منداڵاندا. لە 2ی تەمموزی ساڵی 1972 بە فەرمانی کۆماری وەک وەزیری دارایی بە وەکالەت لە حکومەتی عێراق دەستنیشانکرا. لە 11ی تەمموزی ساڵی 1972 بە فەرمانی کۆماری وەک وەزیری کشتوکاڵ بە وەکالەت لە حکومەتی عێراق دەستنیشانکرا. لە 11ی ئەیلولی ساڵی 1972 سەرپەرشتی شاندی کۆماری عێراقی کرد بۆ کۆبوونەوەی ناوچەیی ڕێکخراوی خۆراک و کشتوکاڵی نەتەوە یەکگرتووەکان لە کوەیت. لە 1ی تشرینی یەکەمی ساڵی 1972 بە فەرمانی کۆماری وەک وەزیری کاروباری باکوور بە وەکالەت لە حکومەتی عێراق دەستنیشانکرا. لە ١٨ی خەزەڵوەری ساڵی ١٩٧٢ لەلایەن دەستەی کارگێڕی یەکیەتیی نووسەرانی کوردەوە بە سەرۆک کۆمار هەڵبژێردرا. لە 5ی شوباتی ساڵی 1973 وەک نوێنەری ئەحمەد حەسەن بەکر (1914 - 1982) سەرۆک کۆماری عێراق بەشداری لە کۆنگرەی چوارەمی یەکێتی مامۆستایانی کوردستان لە هەولێر کرد. لە مانگی نیسانی ساڵی ١٩٧٣ ئەندامی ئەنجومەنی نیشتمانی ئاشتی و هاوکاری لە کۆماری عێراق بووە. ڕۆژی سێشەممە 12ی حوزەیرانی 1973 وەک وەزیری تەندروستی بە وەکالەت لە حکومەتی عێراق دەستنیشانکرا. لە ناوەڕاستی مانگی حوزەیرانی ساڵی 1973 بە سەرۆکی لیژنەی ئامادەکاری هەرێمی کوردستان بۆ سەرجەم ڕێکخراوە جەماوەرییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا کە دەیانویست لە دەیەمین کۆنگرەی جیهانی لاوان و قوتابیان لە بەرلینی ڕۆژهەڵات بەشداری بکەن. لە 8ی تەمموزی ساڵی 1973 بە فەرمانی کۆماری وەک وەزیری شارەوانی بە وەکالەت لە حکومەتی عێراق دەستنیشانکرا. لە ناوەڕاستی تشرینی یەکەمی ساڵی 1973، سەرپەرشتی شاندی پارتی کرد بۆ مۆسکۆ و لەگەڵ بۆریس یۆنوماریۆڤ، ئەندامی کاندیدی قوتابخانەی سیاسی حزبی شیوعی یەکێتی سۆڤیەت کۆبووەوە و تەوەری گفتوگۆکان بریتی بوون لە کێشەکانی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و پارتی سۆسیالیستی عەرەبی بەعس و حزبی شیوعی عێراق. لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٣دا نوێنەری کۆنگرەی هێزەکانی ئاشتی و هاوکاری بووە لە مۆسکۆ و ئەندامی کۆمیتەی هیندۆ چینی و کۆمیتەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بووە.
ساڵی 1973 لەلایەن دەسەڵاتدارانی سۆڤیەت مەدالیای لینین بۆ ئاشتی پێبەخشرا. لە 17ی تشرینی یەکەمی ساڵی 1973 بە فەرمانێکی کۆماری وەک وەزیری گواستنەوە بە وەکالەت لە حکومەتی عێراق دەستنیشانکرا. لە ساڵی 1974 و دوای هەڵبژاردنی لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەی چوارەمی یەکیەتیی نووسەرانی کوردەوە بە ئەندامی دەستەی کارگێڕی هەڵبژێردرا و لە یەکەمین کۆبوونەوەی دەستەی کارگێڕی لە 14ی بانەمەڕی ساڵی 1974 وەک سەرۆکی دەستەی کارگێڕی هەڵبژێردرا و لە ساڵی 1974دا سەرنووسەری گۆڤاری نووسەری کورد بووە. لە 26ی شوباتی ساڵی 1974 بە فەرمانی کۆماری وەک وەزیری ڕێگاوبان و نیشتەجێکردن بە وەکالەت لە حکومەتی عێراق دەستنیشانکرا. لە ساڵی 1974 و دوای دەرچوونی یاسای ئەنجومەنی یاسادانان و ئەنجومەنی جێبەجێکردنی هەرێمی کوردستان، وەک وەزیری داد و ئەوقافی ئیسلامی دەستنیشانکرا. لە 12ی ئازاری 1974 بەهۆی جێبەجێنەکردنی ڕێککەوتننامەی 11ی ئازار، دەستلەکارکێشانەوەی خۆی پێشکەش بە ئەحمەد حەسەن بەکر (1914 - 1982) سەرۆکی کۆماری عێراق کرد و دەستی لە پۆستی وەزاری کێشایەوە و دەچێتە ناوچە ئازادکراوەکانی شۆڕشی ئەیلول. لە ٧ی نیسانی ١٩٧٤ بە فەرمانی کۆماری لە پۆستی وەزیری دەوڵەت لە کابینەی ئەحمەد حەسەن بەکر دوورخرایەوە. لە ٢٨ی نیسانی ١٩٧٤ دوای دەستبەسەرداگرتنی ماڵەکەی لەلایەن حکومەتی عێراقەوە، خێزانەکەی دیپۆرتکرانەوە بۆ ناوچە ئازادکراوەکان. ساڵی 1975 دوای شکستی شۆڕشی ئەیلول، گەڕایەوە باشووری کوردستان و دوورخراوەتەوە بۆ بەغدا. لە ساڵی ١٩٧٦ لە ئەندامانی دامەزرێنەری بزووتنەوەی سۆسیالیستی کوردستان بووە. لە ساڵی ١٩٧٨ بە فەرمی بایکۆتی کۆنگرەی یەکێتی نووسەرانی کورد کرد کە بە سەرپەرشتی پارتی سۆسیالیستی بەعسی عەرەبی ڕێکخرابوو. لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٧٨ لەلایەن ئاسایشی گشتی بەغداوە دەستگیرکرا، لە ساڵی ١٩٧٩ لە کۆنفرانسی یەکخستنی گۆڕەشێر سەرایدا بەبێ ئامادەبوونی لەلایەن نوێنەرانی کۆنفرانسەوە بە سکرتێری پارتی سۆسیالیستی یەکگرتووی کوردستان هەڵبژێردرا. لە ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٨١ بە بۆمبێکی نامە لە بەغدا لەلایەن دەزگای هەواڵگری عێراق (دەزگای هەواڵگری عێراق) بە سەرۆکایەتی بەرزان تکریت شەهید کرا و لە گۆڕستانی زاخۆ بە خاک سپێردرا. ڕۆژی ١ی خاکەلێوەی ساڵی ١٩٨١ هەواڵی شەهیدبوونی لە ڕادیۆی دەنگێ کوردستان ڕادیۆی حیزبی دێموکرات پەخش کرا. ڕۆژی 2ی تەمموزی ساڵی 1981، سەرەخۆشی سەرۆک مەسعوود بارزانی لە ڕادیۆی دەنگێ کوردستان لە عێراق پەخشکرا. ساڵی 1993 لە بڕیارنامەکانی کۆنگرەی یەزدەمینی پارتی دیموکراتی کوردستان - یەکگرتوودا وەک شەهیدێکی نەمر ناوی لێنراوە.
سەرچاوە:
1- سەندیکای نووسەرانی کورد، ڕۆژنامەی تەخشی، ژمارە 1191، بەغدا، چاپخانەی تەیمیس، دووشەممە، 20ی تشرینی دووەمی 1972، ل. 4.
2- تاریق ئیبراهیم شەریف، کاتێک شاعیری گەورە گێوەری بەشداری یەکەمین فێستیڤاڵی شیعری کوردی کرد، ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان، ژمارە ٨٢٣، هێولێر، هەینی ٢ی گوڵانی ١٩٩٧، ل. 11.
3- وتارێکی کاک سامی عەبدولڕەحمان لە 12 ساڵەی شەهیدی نەمر سەیدا ساڵح یوسفی، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 1691، هێولێر، دووشەممە، 12ی خاکەلێوەی 1993، ل. 3.
4- سێردار ئیمین، لە ساڵیادی شەهیدبوونی سەیدا ساڵح یوسفی، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، ژمارە 3119، هێولێر، یەکشەممە، 25ی خەرمانانی 2000، ل. 6.
5- کەریم شەرەزا، وەزیری شۆڕشی کوردستان نافیز جەلال هێوازی، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، ژمارە 1989، هێڤێر، یەکشەممە، 10ی تەمموزی 1994، ل. 3.
6- ڕۆژنامەی برایەتی، ژمارەی دووەم، ژمارەی کورد، ساڵی یەکەم، بەغدا، چاپخانەی (ئێل - شەعب)، شەممە، 13ی ئایاری 1967، ل1، 12.
٧- لەژێر دروشمی ئەدەبی شۆڕشگێڕانە، یەکیەتیی نووسەرانی کورد کۆنگرەی دووەمی خۆی بەست، ڕۆژنامەی تەکسی، ژمارە ٧٨٨، بەغدا، چاپخانەی دار الجاهیز، چوارشەممە ٢١ی خاکەلێوەی ١٩٧١، ل ٣، ٦.
8- بە سەرپەرشتی جەنابی سەرۆکی هەرێمی کوردستان ئەحمەد حەسەن ئەلبەکر، ڕۆژنامەی تەعشی، ژمارە 785، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلجاهیز، شەممە، 17ی تەمموزی 1971، ل. 1.
9 - هۆشیار نوری لێک، ناودارانی کورد لە زنجیرەیەکدا، (هێلێر – چاپخانەی چارچرا – 2010)، ل. 15.
10 - شامیل عەبدولقادر، نهێنی و نهێنییەکانی ڕێککەوتنی جەزائیر لە ساڵی 1975، (بەغدا – دار ئەلمێچەل – 2016)، ل47، 68.
11 - فەلەکەدین کاکەیی، شۆڕشی ڕۆحی، وەرگێڕانی شێرزاد هاینی، (هێلێر – چاپخانەی شێهاب – 2016)، ل. 74.
12 - ئیحمد بانیکسێلانی، یادەوەرییەکانم، (ستۆکهۆڵم – 1997)، ل179، 304، 306.
13 - عەلی سینکاری، دۆسیەی کورد و پارتی سۆسیالیستی عەرەبی بەعسی عێراق، بەشی سێیەم، (دهۆک – چاپخانەی زانای – 2012)، ل371، 419.
14 - شێکیب ئەقراوی، سەدام حسێن: سەرهەڵدان و کەوتن، (هێلێر – چاپخانەی هاچی هاشم – 2009)، ل. 381.
15 - چاوپێکەوتن: ئازاد عەبدولواحید، دروێنەی ڕۆژانی زێڕینی خەتاب، (هێلێر – چاپخانەی ڕۆژهەڵات – 2019)، ل98، 107.
16 - بوتان مستەفا، لە هەژدەهەمین ساڵیادی شەهیدبوونی مامۆستا ساڵح یوسفی 1918 – 1981، گۆڤاری گوڵان ئەلعەرەبی، دامەزراوەی گوڵان بۆ ڕۆشنبیری و پەیوەندی، ژمارە 37، ساڵی چوارەم، هێولێر، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، 25ی حوزەیرانی 1999، ل. 103.
17 - کریس کوتچێرا، بزووتنەوەی نەتەوەیی کورد، وەرگێڕانی ئیبراهیم یونیسی، چاپی دووەم، (تاران – دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی نیگا – 1377ی کۆچی)، ل310، 324، 327، 332، 338، 344، 349 و 384، 411.
18 - نوزاد عەلی ئەحمەد، ڕۆژنامەگەریی حیزبی دێموکراتی کوردستان لە دەرەوەی وڵات، (سلێمانی – دەزگای زیندوو بۆ زیندووکردنەوەی میراتی دۆکیۆمێنتاری و ڕۆژنامەگەریی کوردی – 2010)، ل. 11.
19 - مێهدی محمد قادر، پێشهاتە سیاسییەکان لە کوردستانی عێراق 1945 – 1958، (سلێمانی – ناوەندی لێکۆڵینەوەی ستراتیژی کوردستان – 2005)، ل122 – 124.
20 - شیوان میهێمد ئەمین تەها خۆشناو، هێولێر لە نێوان ساڵانی (1958 – 1963): لێکۆڵینەوەیەک لەسەر بارودۆخی سیاسی، (هەولێر – چاپخانەی ڕۆژهەڵات – 2012)، ل. 192.
21 - شیوان میحمەد ئەمین تەها خۆشناو، هێڤێر لە نێوان ساڵانی 1963 – 1970: لێکۆڵینەوەیەکی مێژوویی لەسەر بارودۆخی سیاسی، (هەولێر – چاپخانەی زانکۆی سەڵاحەدین – 2016)، ل45، 87، 114، 237، 327، 331.
22 - جەمال خێزنەدار، ڕۆژنامەگەری لە کوردستان، وەرگێڕانی ئیحمەد شەریفی، (مەهاباد – چاپخانەی کاک – 1357ی کۆچی)، ل36، 46.
23 - عەبدولڕەحمان شەرەفکەندی، هەمەجۆرەکان، (پاریس – 1997)، ل361، 374، 382، 517، 520 – 522، 548.
24 - شیوان میهێمد ئێمین خۆشناو، هێلێر لە نێوان ساڵانی 1963 – 1970، (هێلێر – چاپخانەی زانکۆی سەلاحەدین – 2016)، ل45 – 46.
25 - مەحمود شێخ سین هێسۆ ئەلڕێکانی، شینگال (سنکار) لە سەردەمی شانشینی 1921 – 1958، (هێلێر – ئەکادیمیای کوردی – چاپخانەی هاچی هاشم – 2012)، ل118 – 119.
26 - جەمال بابان، سلێمانی، شارە فراوانبووەکەم، بەرگی سێ، چاپی دووەم، (هێلێر – دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس – چاپخانەی ئاراس – 2012)، ل. 317.
27 - بارزانی دوای هەڵگیرسانی شۆڕشی ڕەمەزانی پیرۆز چەک دادەنێ، ڕۆژنامەی ئەلئەیەم، ژمارە 256، ساڵی یەکەم، بەغدا، چاپخانەی تەکسی، شەممە، 23ی شوباتی 1963، ل1، 5.
28 - عەبدولسەمی خەلەف عەبدولحەبیب ئەلجەنابی، پەرەپێدانی پرسی کورد لە عێراق 1958 – 1968، وەزارەتی پەروەردە و توێژینەوەی زانستی کۆماری عێراق، زانکۆی ئەلئەنبار، فاکەڵتی ئەدەبیات، بەشی مێژوو، 2017، (تێزی دکتۆرای بڵاونەکراوە)، ل54، 75.
29 - فەیسەڵ ئەل - دێباکس، بەیاننامەی بیبلۆگرافی ڕۆژنامە و گۆڤارە کوردیەکان، بەشی یەکەم، گۆڵان ئەل - گۆڤاری عەرەبی، ژمارە 11، دەزگای ڕاگەیاندنی گوڵان، هێلەر، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، 25ی نیسانی 1997، ل. 58.
30 - فەیسەڵ ئەل - دێباکس، بەیاننامەی بیبلۆگرافی ڕۆژنامە و گۆڤارە کوردیەکان، بەشی دووەم، گوڵان ئەل - گۆڤاری عەرەبی، ژمارە 12، دەزگای ڕاگەیاندنی گوڵان، هێولەر، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، 25ی ئایاری 1997، ل. 70.
31 - هاوار ئەل - کاکەیی، ساڵح ئەل - یوسف... و شەوی لەبیرنەکراوی دانپێدانان لە بەغدا، گوڵان ئەل - گۆڤاری عەرەبی، دەزگای میدیایی گوڵان، ژمارە 2، هێولێر، چاپخانەی خێبات، 25ی ئابی 1996، ل43 – 44.
32 - یوسف لە یادی شۆڕش و ویژدانی گەلدا، گۆڤاری گوڵان العربی، دەزگای میدیایی گوڵان، ژمارە سفر، هیولێر، 1ی تەمموزی 1996، ل. 28.
33 - سەیدە ئیحمەد ئەلسوجی، بەم شێوەیە فێستیڤاڵی نەورۆزی ساڵی 1970مان بەرز ڕاگرت، گۆڤاری زاگرۆس، وەزارەتی ڕۆشنبیری - هەرێمی کوردستان، ژمارە 16، هەولێر، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، 27ی ئازاری 1999، ل. 27.
34 - یادگاری ڕۆژە شکۆمەندەکان کە لەلایەن چاپخانەیەکی کۆنی ڕۆژنامەی کوردییەوە گێڕایەوە، گۆڤاری زاگرۆس، وەزارەتی ڕۆشنبیری - هەرێمی کوردستان، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، ژمارە 11، هێڤێر، 27ی تشرینی یەکەمی 1998، ل. 32. 32.
35 - عەبدوڵڵا زەنگین، ساڵح ئەلیوسفی.. و دوا دیدار، گۆڤاری زاگرۆس، وەزارەتی ڕۆشنبیری - هەرێمی کوردستان، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، ژمارە 7، هەولێر، 27ی حوزەیرانی 1998، ل. 26.
36 - پالێ باوەنی، شەهید سەیدا ساڵح یوسفی و هەڵوێستی دوای ساڵی 1975، گۆڤاری خازر، ناوەندی ڕۆشنبیری بەردەرێش، ژمارە 12، هەولێر، چاپخانەی منارە، زستانی 2006، ل8 – 9.
37 - ساسان میحمد، لە یادی دوازدەهەمین ساڵوەگەڕی شەهیدی نەمر و تێکۆشەری کورد "ساڵح یوسفی"، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 1678، هێولێر، شەممە، 26ی خەرمانانی 1993، ل. 4.
38 - وتارێکی کاک کاک سامی عەبدولڕەحمان لە 12هەمین ساڵوەگەڕی شەهیدی نەمر سەیدا ساڵح یوسفی، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی حیزبی دێموکرات، ژمارە 1691، هێولێر، دووشەممە، 12ی خاکەلێوەی 1993، ل. 3.
39 - تۆفیقی مەلا سدیق، یادەوەرییەکانی ڕۆژانی حیزبی و پێشمەرگە و دەربەدەری من، چاپی دووەم، (هێلێر – چاپخانەی شەهاب – 1996)، ل. 59.
40 - کۆبوونەوە لە ئەنجومەنی ئاشتی سەبارەت بە کۆنگرەی جیهانی هێزەکانی ئاشتی مۆسکۆ، ڕۆژنامەی تەکسی، ژمارە 1317، بەغدا، چاپخانەی تەیمیس، پێنجشەممە، 26ی نیسانی 1973، ل. 4.
41 - یەکێک لە یاریدەدەرەکانی بارزانی: کوردی عێراق لە ماوەی 4 ساڵدا ئۆتۆنۆمی بەدەست دەهێنێت، ڕۆژنامەی ئەلئەنوەر، ژمارە 3398، ساڵی 11، بەیروت، هەینی 17ی نیسانی 1970، ل. 8.
42 - کۆتاییهاتنی کۆنگرەی چوارەمی یەکیەتیی نووسەرانی کورد، ڕۆژنامەی تەکسی، ژمارە 1534، بەغدا، چاپخانەی تەیمیس، شەممە، 12ی ژانویەی 1974، ل1 – 2.
43 - پرۆفیسۆر یوسیفی سەرۆکایەتی شاندی عێراقی کرد لە کۆبوونەوەی ناوچەیی ڕێکخراوی نێودەوڵەتی خۆراک و کشتوکاڵ، ڕۆژنامەی تەخشی، ژمارە 1133، بەغدا، چاپخانەی تایمز، یەکشەممە، 10ی ئەیلولی 1972، ل. 4.
44 - مامۆستا خالید موحیدین سەردانی بارەگای لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستانی کرد، ڕۆژنامەی تەخشی، ژمارە 1279، بەغدا، چاپخانەی تایمز، یەکشەممە 11ی ئازاری 1973، ل. 4.
45 - پرۆفیسۆر سەدام حسێن داوای قووڵکردنەوەی پەیوەندییەکانی نێوان هەردوو لایەنی هاوپەیمان دەکات، ڕۆژنامەی تەکسی، ژمارە 767، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلجاهز، پێنجشەممە، 24ی حوزەیرانی 1971، ل. 4.
46 - مامۆستا سەدام حسێن سەردانی بارەگای لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی ژنانی کوردستانی کرد، ڕۆژنامەی تەخشی، ژمارە 766، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلکاهیز، چوارشەممە، 23ی حوزەیرانی 1971، ل. 1.
47 - ئامادەکردنی مومتاز ئەل - حەیدەری، هەڵبژاردنەکان لە بیرەوەرییەکانی ساڵح ئەل - حەیدەری، چاپی دووەم، (سلێمانی – چاپخانەی ڕێنج – 2004)، ل27، 49.
48 - لێبوردنی پێنج وەزیر و دانانی پێنج وەزیری تر، ڕۆژنامەی تەعشی، ژمارە 1512، بەغدا، چاپخانەی تایمز، دووشەممە، 8ی نیسانی 1974، ل. 1.
49 - ئەنوەر ئیبراهیم عەبدولڕەزاق نەقشبەندی، ئاوڕدانەوەیەک لە مێژووی بامەڕنە لە سەردەمی شێخەکانی ڕێبازی نەقشبەندی، (دهۆک – چاپخانەی بیلین – 2017)، ل. 115.
50 - بارزانی شاندێکی نارد بۆ ئەوەی سەرەخۆشی لە بنەماڵەی شێخ مەحمود ئەلحەفید بکات، ڕۆژنامەی تەخشی، ژمارە 1033، بەغدا، چاپخانەی تایمز، دووشەممە، 15ی ئازاری 1972، ل. 1.
51 - نەوت وەک چەکێک لە شەڕدا، (بەغدا – دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی دار الحریە – 1974)، ل. 40.
52 - ڕۆژین سێلێبی مونیر، زاخۆ 14ی تەمموزی 1958 – 6ی ئازاری 1975، (بڵاونەکراوە – ناوەندی زاخۆ بۆ لێکۆڵینەوەی کوردی – 2018)، ل47، 62، 75 – 76، 78، 202، 204 – 206، 226، 228، 3343.
53 - جاڕنامەی کۆتایی کۆنگرەی دووهەمی یەکیەتیی نووسەرانی کورد، ڕۆژنامەی تەکسی، ژمارە 809، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلکاهیز، شەممە، 7ی ئابی 1971، ل4 – 5.
54 - مەلا مستەفا: شەڕی کورد لە دژی عێراق کۆتایی هات، ڕۆژنامەی ئیتڵات، ژمارە 14664، تاران، دووشەممە، 4 فەروەردین 1354ی کۆچی، ل1، 4.
55 - وەزیری پیشەسازی عێراق وتی: عێراق خاوەنی بەهێزترین چەکی هەیە، ڕۆژنامەی ئیتڵات، ژمارە 14373، تاران، دووشەممە، 19 فەروەردین 1353 کۆچی، ل1 – 2.
56 - دانوستانەکانی ئاشتی نێوان کورد و حکومەتی عێراق دەستیپێکرد، ڕۆژنامەی ئیتڵات، ژمارە 12010، تاران، شەممە، 4 تیر 1345ی کۆچی، ل. 4.
57 - 5 وەزیری کورد لە کابینەی حکومەت دوورخرانەوە، ڕۆژنامەی ئیتڵات، ژمارە 14373، تاران، دووشەممە، 19 فەروەردین 1353ی کۆچی، ل. 2.
58 ◁ لەژێر دروشمی ئەدەبی شۆڕشگێڕانە، یەکیەتیی نووسەرانی کورد کۆنگرەی دووەمی خۆی بەست، ڕۆژنامەی تەکسی، ژمارە 788، بەغدا، چاپخانەی دار الکاهیز، چوارشەممە، 21ی خاکەلێوەی 1971، ل3 – 6.
59 - عەبدولجەلیل ساڵح موسا، جەمال عەبدولناسر و پرسی کورد لە عێراق 1952 – 1970، (دهۆک – بەڕێوەبەرایەتی گشتی چاپەمەنی و چاپ و بڵاوکردنەوە – چاپخانەی پارێزگای دهۆک – 2013)، ل154، 234.
60 - ئیحمەد شەریف لێک، شرۆڤەی ڕووداوە مێژووییەکان، بەرگی دووەم، (هێلێر – چاپخانەی ڕۆژهەڵات – 2019)، ل61 – 64.
61 - سەعدی عوسمان هاروتی، پەیوەندییەکانی نێوان کورد و یەکێتی سۆڤیەت لە سێ بەڵگەنامەی بەریتانیادا، گۆڤاری ڕوگێ، ناوەندی زاخۆ بۆ لێکۆڵینەوەی کورد، ژمارە 6، بەهاری 2019، ل34 – 37.
62 - تیمی مۆسیقای شۆڕشگێڕ، تەمەنی کورت و بەرهەمە دەوڵەمەندەکانی سروودی نەتەوەیی، گۆڤاری خاک، ناوەندی چاپەمەنی و پەیوەندیی خاک، ژمارە 62، ساڵی شەشەم، سلێمانی، چاپخانەی دلێر، 10ی ئەیلوولی 2002، ل. 27.
63 - ئاسۆ هێسن، ساڵح یوسفی.. گەڕان بەدوای گونجاوترین فاکتەری سیاسی، ڕۆژنامەی بارزان، ژمارە 170، هێڤێر، یەکشەممە، 27ی حوزەیرانی 2010، ل. 10. 10.
64 - سێگڤان یوسفی، سەیدەی یوسفی شاد...، ڕۆژنامەی بارزان، ژمارە 169، هێڤێر، یەکشەممە، 20ی حوزەیرانی 2010، ل. 6.
65 - جەبار جەباری، مێژووی ڕۆژنامەوانیی کوردی لە عێراق، (بەغدا – ئیدارەی گشتی ڕۆشنبیری کوردی – چاپخانەی ئەلئوممە – 1975)، ل. 77.
66 - جێرسیس فەتحوڵڵا ئەلمحامی، عێراق لە سەردەمی قاسمدا: دیدگا و یادەوەرییەکان 1958 – 1988، بەشی دووەم، (سوید – دار نەبەز بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە – 1989)، ل861 – 863.
67 - ڕۆژنامەی تەعشی، ژمارە 1، ساڵی یەکەم، بەغدا، چاپخانەی ئەلشەعب، شەممە، 29ی نیسانی 1967، ل. 1.
68 - دەنگی ئازادی ڕادیۆی کوردستانی عێراق: دەستلەکارکێشانەوەی 5 وەزیر و دوو پارێزگاری عێراق، ڕۆژنامەی ئیتڵات، ژمارە 14366، تاران، شەممە، 10 فەروەردین 1353ی کۆچی، ل1، 4.
69 - جومعە نورەدین جەباری، پێشەنگەکان کە خزمەتیان بە ڕۆژنامەگەریی کوردیمان کردووە، گۆڤاری جۆلان ئەلعەرەبی، ژمارە 47، ساڵی چوارەم، هێولەر، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، 30ی نیسانی 2000، ل. 59.
70 - جەمال خزنەدار، ئینسایکلۆپیدیای ڕۆژنامەگەری کوردی 1898 – 2010، بەرگی یەکەم، (هوێلەر – سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان – چاپخانەی هێچی هاشم – 2011)، ل. 99.
71 - حازم ئەل - یوسفی، مامۆستا ساڵح ئەل - یوسفی: خەباتگێڕێکی واقیعبین و پێشەنگێکی ئاشتی، ئەل - ڕۆژنامەی ئیتیحاد، ڕۆژنامەی ناوەندی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ژمارە 190، ساڵی چوارەم، سلێمانی، شەممە، 29ی حوزەیرانی 1996، ل. 3.
72 - حازم یوسفی، ئەوە دەزگای هەواڵگری عێراق بوو کە پلانی تیرۆرکردنی شەهید ساڵح یوسفی دانا، ڕۆژنامەی ئیتیحاد، ڕۆژنامەی ناوەندی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ژمارە 22، ساڵی یەکەم، هیولێر، شەممە، 26ی حوزەیرانی 1992، ل. 7.
73 - حافز ئەل - قادی، زیکر، بەرگی یەکەم، (دهۆک – چاپخانەی خانی – 2006)، ل. 273.
74 - حەبیب محەمەد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان – عێراق (لە قۆناغە سەرەکییەکاندا) 1946 – 1993، (دهۆک – چاپخانەی خێبات – 1998)، ل35، 69، 85، 91، 104، 110، 117، 488، 490.
75 - هێسن عارف، کورد و لێکۆڵینەوەیەکی مێژوویی و سیاسی، (بێ شوێن – نە ساڵ)، ل138، 142.
76 - حەسەن لەتیف ئەلزوبەیدی، ئینسایکلۆپیدیای لایەنە عێراقییەکان، (بەیروت – دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئەلعەریف – 2007)، ل338، 339، 512، 575.
77 - ناوبژیوانی سۆڤیەت لە نێوان عێراق و کورد، ڕۆژنامەی ئیتلات، ژمارە 14361، تاران، یەکشەممە، 4 فەروەردین 1353 کۆچی، ل1، 6.
78 - هێسۆ هورمی، هەندێک تێڕوانین لە ژیانی میر تەحسین سەعید عەلی بەگ، (هێلێر – چاپخانەی ڕۆژهەڵات – 2017)، ل88، 90.
79 - حەمید ئەبوبەکر بێدرجان، ئەلبوومی بەدیرخسانیان، (هێلێر – دەزگای چاپ و چاپ و بڵاوکردنەوەی بێدرجان – چاپخانەی هاچی هاشم – 2013)، ل. 49.
80 - خلێف خێفور، دێفری زێرین، بەرگی یەکەم، (کەرکوک – کۆمەڵەی ڕۆشنبیری و کۆمەڵایەتی کەرکوک – چاپخانەی کارۆ – 2011)، ل21 – 22.
81 - دانا ئادەمز شمیت، گەشتێک بۆ حەوت قارەمانی کوردستان، وەرگێڕان و تێبینی سێرسیس فەتێللا، (هولەر – دار ئاراس بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە – چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە – 1999)، ل353 – 354، 358 – 359، 361، 372 – 373، 375، 383.
82 - دێرک کەنان، کورد و کوردستان، وەرگێڕانی ئیبراهیم یونسی، (تاران – چاپخانەی نیگا – چاپخانەی نوبەهار – 1372ی کۆچی)، ل. 141.
83 - دەنگ و باس، گۆڤاری هێولێر، شارەوانیی هێلەر، ژمارە 5، ساڵی 2، نەجەف، (چاپخانەی ئەلخاری الحدیسە)، نیسانی 1972، ل. 53.
84 - مێژووی سەردەمەکانی کادری حیزب، لە شاخەوە بۆ شار، (هێلێر – ناوەندی لێکۆڵینەوە و لێکۆڵینەوە و ئەکادیمیای حیزب – چاپخانەی ڕۆژهەڵات – 2019)، ل. 34.
85 - ڕزگار نوری شاوێس، دوای وەستاندنی خەباتمان لە بەغدا بە نهێنی بڵاوکردەوە، ڕۆژنامەی خەبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، ژمارە 922، هێولێر، هەینی 30ی نیسانی 1999، ل. 8.
86 - هاوڕێ عەلی سینکاری باس لە یادەوەری و تێڕوانینەکانی خۆی لە بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد لە ماوەی 30 ساڵ خەبات دەکات، ڕۆژنامەی ئێلشوێل، ئۆرگانی یەکێتی دیموکراتی کوردستان – عێراق، ژمارە 5، ناوەڕاستی شوباتی 1984، ل. 2.
87 ◁ سەرۆکی کۆمەڵەی ڕۆشنبیری کوردی پرسەو سەرەخۆشی خۆی بۆ شەهیدبوونی هەڤاڵ میحمەد سیلێمان و هاوڕێکانی دەردەبڕێت، ڕۆژنامەی تەکسی، ژمارە 791، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلکاهیز، یەکشەممە، 25ی تەمموزی 1971، ل. 1.
88 - زۆزان ساڵح ئەل - یوسف، بیرکردنەوەکان لە یادەوەریمەوە، (تورکیا – چاپخانەی کالکان – 2018)، ل107، 133، 239، 266، 268، 283، 549، 565، 572.
89 - زۆزان ساڵح ئەل - یوسفی، لاپەڕەکانی ژیانی تێکۆشەر ساڵح ئەل - یوسفی لە ساڵیادی شەهیدبوونیدا، ڕۆژنامەی تەکسی، دار تەکسی بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە، ژمارە 4508، خولی سێیەم، بەغدا، یەکشەممە، 26ی حوزەیرانی 2005، ل. 4.
90 - دەستلەکارکێشانەوەی وەزیر و پارێزگارەکان، بولیتین ئەمە دەنگی کوردستانی عێراقە، ئەمینداریەتی گشتی پەیوەندییەکان، ڕۆشنبیری و لاوان، بەڕێوەبەرایەتی بڵاوکراوەکانی بەڕێوەبەرایەتی پەیوەندییەکان، ١٩٧٤، ل ١٢ – ١٣.
91 - سامی شۆریش، جۆرەکانی کورد لە عێراق، (هێلێر – چاپخانەی دار ئاراس بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە – چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە – 2000)، ل. 13.
92 - سەمی شۆریش، کوردستان و کورد، چاپی دووەم، (هێلێر – چاپخانەی ڕۆژهەڵات – 2019)، ل. 125. 125.
93 - سامی فەرەج، مێژوو لێپرسینەوەمان لەگەڵ دەکات، بەشی یەکەم، ژمارە 460، ساڵی دووەم، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلزەمان، پێنجشەممە، 2ی شوباتی 1967، ل. 3.
94 - سڵاو لە لایەن حیزبەوە بە بۆنەی بیست و چوارەمین ساڵیادی دامەزراندنی، ڕۆژنامەی تەعشی، ژمارە 518، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلجاهیز، شەممە، 22ی ئابی 1970، ل. 5.
95 - سەلام عەبدولکەریم، ژیانی سیاسی لە باشووری کوردستان 1975 – 1991، (سلێمانی – چاپخانەی چارچەرە – 2011)، ل43، 83.
96 - سەیدە ساڵح یوسف سواری ڕێبازی کوردایەتی و بوژانەوەی ئاشتی و دیموکراسی بوو، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، ژمارە 1976، هێولێر، شەممە، 25ی حوزەیرانی 1994، ل. 8.
97 - بەڕێز بارزانی داواکارییەکانی خۆی بۆ شاندی ئەڵمانیا دەردەبڕێت، ڕۆژنامەی تەکسی، ژمارە 1067، بەغدا، چاپخانەی تایمز، پێنجشەممە، 22ی حوزەیرانی 1972، ل. 1.
98 - کاک بارزانی شاندێک دەنێرێت بۆ بەشداریکردن لە مەراسیمی پرسە و سەرەخۆشی بۆ گیانی پاکی ئایەتوڵڵای گەورە سەید موحسین ئەلحەکیم، ڕۆژنامەی تەخشی، ژمارە 461، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلجاهیز، شەممە، 13ی حوزەیرانی 1970، ل. 5.
99 - جەنابی سەرۆک بەخێرهاتنی ئیدریس بارزانی، ڕۆژنامەی العرب، ژمارە 744، ساڵی چوارەم، بەغدا، پێنجشەممە، 19ی 1ی 1967، ل. 1.
100 - سەید عەلی موجانی، سۆڵماز سێدقی، ئیلاهی نیمێتی، ...، فەرهەنگی پیاو و خێزانە هاوچەرخەکانی عێراق، (تاران – دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی عەزام – 1392 کۆچی)، لاپەڕە 647 – 648.
101 - شاعیرانی کوردستان، ڕۆژنامەی تەکسی، ژمارە 864، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلکاهیز، دووشەممە، 18ی تشرینی یەکەمی 1971، لاپەڕە 8.
102 - شێکیب ئەقراوی، ساڵانی گۆشەگیری لە کوردستان: گرنگترین ڕووداوە سیاسی و سەربازییەکانی کوردستان و عێراق لە ساڵی 1958 تا 1980، چاپی دووەم، (هێلێر – چاپخانەی منارە – 2007)، لاپەڕە 155، 157، 303.
103 - شێکیب ئەقراوی، سەدام حسێن: سەرهەڵدان و دابەزین، (هێلێر – دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی هاچی هاشم – 2009)، لاپەڕە 381.
104 - شەعبان عەلی شەعبان، هەندێک زانیاری سیاسی و مێژوویی، چاپی سێیەم، (هێلێر – چاپخانەی ڕۆژهەڵات – 2013)، لاپەڕە 117.
105 - شەهید سەیدە ساڵح یوسفی، ڕۆژنامەی خەبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 632، هیولەر، یەکشەممە، 16ی ئابی 1992، لاپەڕە 5.
106 - شەهیدی خەبات ساڵح یوسفی لە ساڵیادی خۆیدا، ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان، ژمارە 680، هیولێر، چوارشەممە، 23ی خەرمانانی 1993، لاپەڕە 13.
107 - شێخ موسا وێرمێلی، شۆڕشی ئەیلول لە هەرێمی زاخۆ، (دیهۆک – چاپخانەی کۆلێژی یاسا – 2000)، لاپەڕە 16.
108 - سوبحی عەبدولحەمید، عێراق لە ساڵانی 1960 – 1969، (دیمەشق – دار بابل بۆ توێژینەوە و پەیوەندی – 2009)، لاپەڕە 61.
109 - سەلاح الدین محمد سەیدوڵڵا، هەنگاو و سەفەری ساڵانی 1930 – 2007، بەشی یەکەم، (هێلێر – دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی هیڤی – 2009)، لاپەڕە 60.
110 - سەلاح الدین محمد سەیدوڵڵا، هەنگاو و سەفەری ساڵانی 1930 – 2007، بەشی دووەم، (هێولەر – دەزگای چاپ و پەخشی هیڤی – 2009)، لاپەڕە 80 – 81.
111 - تاریق کامباز، پارتی هیوا لە لیوای هەولێر، (هەولێر – گۆڤاری یاسایی – چاپخانەی وەزارەتی کشتوکاڵ – 2005)، لاپەڕە 95 – 96.
112 - عادل مێلا ساڵح، چەمکێک لە ژیانی سیاسی و دیپلۆماسی و کولتووری سەیدا ساڵح یوسفی، (سلێمانی – چاپخانەی کارۆکس – 2011)، لاپەڕە 7، 8، 11، 12، 55 – 56، 57.
113 - عەبدولڕەزاق مێزرینگ، ساڵح یوسفی لە بواری نەمرەکاندا، ڕۆژنامەی ئەلیتحاد، ڕۆژنامەی ناوەندی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ژمارە 426، ساڵی نۆیەم، سلێمانی، هەینی، 22ی حوزەیرانی 2001، لاپەڕە 1.
114 - عەبدولسەلام عەلی، لاپەڕەکانی خەباتی شەهید ساڵح الیوسفی، (بڵاونەکراوە – کۆمیتەی باڵای بەرەی کوردستانی – 1992)، لاپەڕە 8، 13، 30، 37.
115 - عەبدولفەتاح عەلی البوتانی، هەرێمی بادینان 1925 – 1970: لێکۆڵینەوەیەک لە ڕاستی و پێشهاتە سیاسییەکان، بەشی یەکەم، (هێلێر – ئەکادیمیای کوردی – 2017)، لاپەڕە 478.
116 - عەبدولفەتاح عەلی ئەلبۆتانی، هەرێمی بادینان 1925 – 1970: لێکۆڵینەوەیەک لەسەر ڕاستی و پێشهاتە سیاسییەکان، بەشی دووەم، (هێلێر – ئەکادیمیای کوردی – 2017)، لاپەڕە 457، 459.
117 - عەبدولوەهاب عەبدولڕەحیم هێمۆند، لە چالاکییەکانی کۆمەڵە، گۆڤاری شەمس کوردستان، ژمارە شانزە، ساڵی سێ، بەغدا، چاپخانەی ئەلزەمان، شوباتی 1974، لاپەڕە 37.
118 - عیسمەت شێریف وانلی، کوردستانی عێراق: ناسنامەی نەتەوەیی (توێژینەوەیەک لەسەر شۆڕشی 1961)، وەرگێڕانی سوعاد میحمەد شیدر، (سلێمانی – سازیە جین – چاپخانەی شیڤان – 2012)، لاپەڕە 316، 328.
119 - عومەر عوسمان، ژیانی کوردێک، بەرگی یەکەم، (هێلێر – چاپخانەی هاچی هاشم – 2005)، لاپەڕە 57.
120 - عیزەدین مستەفا ڕەسوڵ، بەشێک لە یادەوەرییەکانم، بەرگی یەکەم، (سلێمانی – چاپخانە و چاپخانەی سەردەم – چاپخانەی حەمدی – 2006)، لاپەڕە 218 – 219.
121 - فازیل کەریم ئیحمەد، بە خەونی گەورەوە کەوتە سەر ڕێگا، بەرگی یەکەم، (سلێمانی – چاپخانەی تاران – 2019)، لاپەڕە 40، 42.
122 - فایز ئەلخەفاجی، فیشەکی سیاسی لە عێراق، بەشی دووەم، (بەغدا – دار قەنادل بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە – 2018)، لاپەڕە 54 – 55، 59 – 100، 234 – 240.
123 - لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستان ئاهەنگێک سازدەکات، ڕۆژنامەی تەخشی، ژمارە 1285، بەغدا، تایمز پرێس، یەکشەممە، 18ی ئازاری 1973، لاپەڕە 5.
124 - لقی پێنجەم و ڕێکخراوە کوردستانییەکان یادی ڕۆژی شەهیدان دەکەنەوە، ڕۆژنامەی تەخشی، ژمارە 1364، بەغدا، چاپخانەی تایمز، پێنجشەممە، 21ی حوزەیرانی 1973، لاپەڕە 4.
125 - لقی پێنج ساڵڕۆژی چارەک سەدەی دامەزراندنی پارتی دیموکراتی کوردستان، ڕۆژنامەی تەکسی، ژمارە 811، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلکاهیز، سێشەممە، 17ی ئابی 1971، لاپەڕە 1.
126 - فەرهاد ئونی، لە لاپەڕەیەکی تری شۆڕشی گەورەی ئەیلولدا، گۆڤاری گوڵان ئەلعەرەبی، ژمارە 28، هیولەر، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، 22ی ئەیلولی 1998، لاپەڕە 39.
127 - فەرهاد ئونی، چۆن بارودۆخی کوردستان لە بەهاری 1974 بووە هۆی نوێبوونەوەی شەڕ؟، گۆڤاری گوڵان العربی، دەزگای میدیایی گوڵان، ژمارە 28، هیولەر، 25ی ئەیلوولی 1998، لاپەڕە 40.
128 - فەرید ئەسەسەرد، ئینسایکلۆپیدیای یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، بەرگی یەکەم، چاپی سێیەم، (سلێمانی – ئەکادیمیای هۆشیاری و ڕاهێنانی کادیران – چاپخانەی حەمدی – 2016)، لاپەڕە 584 – 586.
129 - فوئاد سێدق، دیبەیتی سیاسی، (هێلێر – وەزارەتی ڕۆشنبیری – بەڕێوەبەرایەتی گشتی چاپ و بڵاوکردنەوە – چاپخانەی ڕێوشنبیری – 2006)، لاپەڕە 149، 150 – 151.
130 - بڕیاری ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش ژمارە 192، ڕۆژنامەی الوقای العراقییە، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە 2003 ئە، بەغدا، چوارشەممە، 26ی ئایاری 1971، لاپەڕە 5.
131 - بڕیاری ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش ژمارە 55، ڕۆژنامەی الوقای العراقییە، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە 2099 A، بەغدا، دووشەممە، 21ی شوباتی 1972، لاپەڕە 2.
132 - بڕیاری ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش ژمارە 85، ڕۆژنامەی الوقای العراقییە، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە 1973 A، بەغدا، شەممە، 13ی ئازاری 1971، لاپەڕە 7.
133 - کریم شەرەزا، چالاکوان، نووسەر و ڕۆژنامەنووس ساڵح یوسفی 1918 – 1981، ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، ژمارە 907، هێولێر، هەینی 8ی بانەمەڕی 1999، لاپەڕە 11.
134 - کەریم شەرەزا، وەزیری شۆڕشی کوردستان نافیز جەلال هێوازی، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، ژمارە 1989، هێڤێر، یەکشەممە، 19ی خاکەلێوەی 1994، لاپەڕە 3.
135 - کۆنگرەی پێنجەمی حیزبی دێموکراتی کوردستان، گۆڤاری ڕۆژی نو، ژمارە سێ، ساڵی یەک، سلێمانی، حوزەیرانی 1960، لاپەڕە 56.
136 - کۆنگرەی چوارەمی یەکێتی مامۆستایانی کوردستان - عێراق، گۆڤاری دەنگی مامۆستا، ئۆرگانی لقی سلێمانی یەکێتی مامۆستایانی کوردستان، ژمارە 8، ساڵی دووەم، سلێمانی، چاپخانەی ڕاپەڕین، شوباتی 1973، لاپەڕە 55.
137 - کۆنگرەی دووەمی یەکیەتیی نووسەرانی کورد، گۆڤاری هێولەر، شارەوانی هێولێر، ژمارە 2، ساڵی 2، هێولەر، چاپخانەی کوردستان، ئەیلولی 1971، لاپەڕە 39، 41.
138 - لیژنەی ئامادەکاری هەرێمی کوردستان بۆ فێستیڤاڵی جیهانی لاوان و قوتابیان، ڕۆژنامەی تەخشی، ژمارە 1359، بەغدا، چاپخانەی تایمز، هەینی 15ی حوزەیرانی 1973، لاپەڕە 2.
139 - کۆبوونەوەی نێوان شاندی حزبی شیوعی لوبنان و شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان، ڕۆژنامەی تەخشی، بەغدا، تایمز پرێس، ژمارە 1321، سێشەممە 1ی ئایاری 1973، لاپەڕە 4.
140 - کۆبوونەوەیەکی دۆستانە لە نێوان شاندەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان و حزبی شیوعی یەکێتی سۆڤیەت، ڕۆژنامەی تەخشی، ژمارە 1489، بەغدا، چاپخانەی تایمز، یەکشەممە، 18ی تشرینی دووەمی 1973، لاپەڕە 1.
141 - ماڵپەڕی لقی یەکەمی پارتی دیموکراتی کوردستان: www.pdk-leqa1.com
142 - گۆڤاری شەمس کوردستان، ژمارە یەک، بەغدا، چاپخانەی ئەلزەمان، 1971، لاپەڕە 1.
143 - میحمەد ئەل - بەدری، کردنەوەی کۆنگرەی چوارەمی خولی دووەمی یەکێتی مامۆستایانی کوردستان، ڕۆژنامەی تەخشی، ژمارە 1252، بەغدا، چاپخانەی تایمز، سێشەممە، 6ی شوباتی 1973، لاپەڕە 4.
144 - میحیمەد شاکەلی، تیشکێکی خۆر لە خەباتی حوکمڕانان، ڕۆژنامەی کوردستانی نوێ، ئۆرگانی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ژمارە 660، ساڵی سێیەم، هێولێر، پێنجشەممە، 14ی نیسانی 1994، لاپەڕە 6.
145 - میهێمد ئەمیر دێرشەڤی، پێکهاتەی ئایینی-سیاسی لە کوردستان، (هێلێر – چاپخانەی هیڤی – 2016)، لاپەڕە 316.
146 - مەحمود ئەلدورێ، کەیسی کورد و ناسیۆنالیزمی عەرەبی لە شەڕی عێراقدا، (بەیروت – بڵاوکراوەکانی دار تەلیع – 1963)، لاپەڕە 181.
147 - محمد عەلی ئیسماعیل، یادەوەرییەکانم: تەمەنی حەفتا ساڵ و زیاتر لە نیو سەدە خەبات، (بێ شوێن – 2019)، لاپەڕە 132.
148 - میهێمد مێلا قادر، کتێبی کار: کورتە مێژوویەک لە حزب و کولتووری بارزانی، چاپی دووەم، (هێلێر – چاپخانە و چاپخانەی ئاراس – 2007)، لاپەڕە 20، 45، 55، 65، 68.
149 - فەرمانی کۆماری ژمارە 180، ڕۆژنامەی الوقای العراقییە، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە 1867، ساڵی دوانزە، بەغدا، سێشەممە، 14ی نیسانی 1970، لاپەڕە 11.
150 - فەرمانی کۆماری ژمارە 183، ڕۆژنامەی الوقای العراقییە، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە 1867، ساڵی دوانزەهەم، بەغدا، سێشەممە، 14ی نیسانی 1970، لاپەڕە 12.
151 - فەرمانی کۆماری ژمارە 233، ڕۆژنامەی الوقای العراقییە، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە 2256، ساڵی پانزەهەم، بەغدا، سێشەممە، 19ی حوزەیرانی 1973، لاپەڕە 3.
152 - فەرمانی کۆماری ژمارە 246، ڕۆژنامەی الوقای العراقییە، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە 2155 A، بەغدا، دووشەممە، 19ی حوزەیرانی 1972، لاپەڕە 6.
153 - فەرمانی کۆماری ژمارە 278، ڕۆژنامەی ئەلوەقای العراقییە، وەزارەتی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە 1887، ساڵی دوانزە، بەغدا، دووشەممە، 8ی حوزەیرانی 1970، لاپەڕە 1.
154 - فەرمانی کۆماری ژمارە 278، ڕۆژنامەی الوقای العراقییە، وەزارەتی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە 1887، ساڵی دوانزە، بەغدا، دووشەممە، 8ی حوزەیرانی 1970، لاپەڕە 1.
155 - فەرمانی کۆماری ژمارە 280، ڕۆژنامەی ئەلوەقای ئەلعراقییە، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە 2261، ساڵی پانزەهەم، بەغدا، چوارشەممە، 11ی تەمموزی 1973، لاپەڕە 9.
156 - فەرمانی کۆماری ژمارە 286، ڕۆژنامەی ئەلوەقای ئەلعراقییە، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە 2161، بەغدا، دووشەممە، 10ی تەمموزی 1972، لاپەڕە 5.
157 - فەرمانی کۆماری ژمارە 305، ڕۆژنامەی الوقای العراقییە، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە 2164، بەغدا، شەممە، 22ی تەمموزی 1972، لاپەڕە 9.
158 - فەرمانی کۆماری ژمارە 424، ڕۆژنامەی الوقای العراقییە، وەزارەتی ڕۆشنبیری و پەیوەندی لە عێراق، ژمارە 1913 A، بەغدا، چوارشەممە، 26ی ئابی 1970، لاپەڕە 16.
159 - فەرمانی کۆماری ژمارە 437، ڕۆژنامەی الوقای العراقییە، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە 2297، ساڵی شانزەهەم، بەغدا، سێشەممە، 20ی تشرینی دووەمی 1973، لاپەڕە 8.
160 - فەرمانی کۆماری ژمارە 477، ڕۆژنامەی الوقای العراقییە، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە 2198، ساڵی پانزەهەم، بەغدا، دووشەممە، 13ی تشرینی دووەمی 1972، لاپەڕە 3.
161 - فەرمانی کۆماری ژمارە 487، ڕۆژنامەی الوقای العراقییە، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە 2308، ساڵی پانزەهەم، بەغدا، شەممە، 29ی کانوونی دووەمی 1973، لاپەڕە 7.
162 - فەرمانی کۆماری ژمارە 630، ڕۆژنامەی الوقای العراقییە، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە 1945، بەغدا، سێشەممە، 15ی کانوونی دووەمی 1970، لاپەڕە 5.
163 - فەرمانی کۆماری ژمارە 650، ڕۆژنامەی الوقای العراقییە، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە عێراق، ژمارە 1945، بەغدا، سێشەممە، 15ی کانوونی دووەمی 1970، لاپەڕە 7.
164 - فەرمانی کۆماری ژمارە 79، ڕۆژنامەی الوقای العراقییە، وەزارەتی ڕاگەیاندن لە بەغدا، ژمارە 2326، ساڵی شانزەهەم، بەغدا، شەممە، 9ی ئازاری 1974، لاپەڕە 7.
165 - مەسعوود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێ، (هێلێر – چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە – 2002)، لاپەڕە 188، 217، 253.
166 - موسلیح عەبدولقادر، ئەندامێکی پێشووی حیزب بۆ ئیخوان، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، ژمارە 2022، هێولێر، هەینی، 19ی پووشپەڕی 1994، لاپەڕە 4، 7، قسە دەکات.
167 - مەلا مستەفا بارزانی و هاوڕێکانی هەواڵی دامەزراندنی پارتی پێشکەش بە وەزیری ناوخۆ، ڕۆژنامەی خێبات (النیدال)، ژمارە 141، چاپخانەی الرعی الام، بەغدا، یەکشەممە، 9ی 1ی 1960، لاپەڕە 1، 8.
١٦٨ - مەحموود عوسمان، شۆڕشی کوردستان، (شوێنی نادیار – پارتی دیموکراتی کوردستان – مەکتەبی سیاسی – ١٩٧٠)، لاپەڕە ١١٢.
169 - فێستیڤاڵە گەورەکان بۆ بەرزڕاگرتنی جەژنی نەورۆز، ڕۆژنامەی تەکسی، تەواوکەری تەکسی، ژمارە 1289، بەغدا، چاپخانەی تایمز، شەممە، 24ی ئازاری 1973، لاپەڕە 8.
170 - مەلا فاروق شیوانی، هەموو کوردەکان، بەرگی یەکەم، (هێلێر – چاپخانەی ڕێوشنبیر – 1997)، لاپەڕە 70، 90، 117.
171 - کۆنگرەی دووەمی یەکێتی کورد، گۆڤاری شەمس کوردستان، ژمارە 3 و 4، بەغدا، چاپخانەی دار سەلام، ئاب و ئەیلولی 1971، لاپەڕە 31.
172 - موحسین عوسمان، سەیدا ساڵح یوسفی: ڕۆشنبیر، دیپلۆماتکار و سیاسی، (هێلێر – چاپخانەی هیڤی – 2012)، لاپەڕە 2، 4.
173 - دەرئەنجامی هەڵبژاردنی دەستەی بەڕێوەبەری نوێی کۆمەڵەی ڕۆشنبیری کوردی، ڕۆژنامەی تەکسی، ژمارە 572، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلکاهیز، شەممە، 24ی تشرینی یەکەمی 1970، لاپەڕە 5.
174 - نەجم الدین یوسفی، شۆڕشی گەورەی ئەیلول، (دهۆک – لقی یەکەمی پارتی دیموکراتی کوردستان – یەکگرتوو – چاپخانەی کۆلێژی یاسا – 1995)، لاپەڕە 20، 26، 32.
175 - نوری شاوێس، لە یادەوەریەکانمەوە، (هیچ شوێنێک – بڵاوکراوەکانی حیزبی دێموکراتی گەلی کوردستان – 1985)، لاپەڕە 22، 81.
176 - پڕۆفیسۆر یوسیفی بەناوی سەرۆک کۆمارەوە کۆنگرەی سێیەمی یەکێتی نووسەرانی کوردی کردەوە، ڕۆژنامەی تەخشی، ژمارە 1189، بەغدا، چاپخانەی تایمز، شەممە، 18ی تشرینی دووەمی 1972، لاپەڕە 4.
177 - دوێنێ سێشەممە 25ی نیسانی 1972، دەستەی بەڕێوەبەری نوێی کۆمەڵەی ڕۆشنبیری کوردی، یەکەمین کۆبوونەوەی خۆی ئەنجامدا، ڕۆژنامەی تەکسی، ژمارە 1018، بەغدا، تایمز پرێس، سێشەممە 25ی نیسانی 1972.
178 - شاندی بەرەی جەماوەری بۆ ڕزگاری فەلەستین سەردانی بارەگای لقی پێنجەم، ڕۆژنامەی تەکسی، بەغدا، چاپخانەی تایمز، ژمارە 1321، سێشەممە، 1ی ئایاری 1973، لاپەڕە 4ی کرد.
179 - شاندی بەرەی جەماوەری بۆ ڕزگارکردنی فەلەستین سەردانی بارەگای لقی پێنجەمی ڕۆژنامەی تەکسی، بەغدا، چاپخانەی تایمز، ژمارە 1321، سێشەممە، 1ی ئایاری 1973، لاپەڕە 4ی کرد.
180 - شاندی بەرەی عەرەبی بۆ بەشداریکردن لە شۆڕشی فەلەستین لەگەڵ شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان، ڕۆژنامەی تەکسی، ژمارە 1356، بەغدا، چاپخانەی تایمز، سێشەممە، 12ی حوزەیرانی 1973، لاپەڕە 4 کۆبووەوە.
181 - شاندی بەرەی عەرەبی بۆ بەشداریکردن لە شۆڕشی فەلەستین لەگەڵ شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان، ڕۆژنامەی تەکسی، ژمارە 1356، بەغدا، چاپخانەی تایمز، سێشەممە، 12ی حوزەیرانی 1973، لاپەڕە 4 کۆبووەوە.
182 - دوێنێ دووشەممە 31ی ئایاری 1971، شاندی بەرەی نیشتمانیی کۆماری گەلی بولگاریا لەسەر بانگهێشتی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان، ڕۆژنامەی تەخشی، ژمارە 747، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلکاهیز، دووشەممە 31ی ئایاری 1971، لاپەڕە 1 گەیشتە ئەو وڵاتە.
183 - شاندی حزبی شیوعی ئیتالیا سەردانی بارەگای پارتی دیموکراتی کوردستانیان کرد، ڕۆژنامەی تەخشی، ژمارە 918، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلکاهیز، چوارشەممە 22ی کانونی یەکەمی 1971، لاپەڕە 1.
184 - شاندی سەردانکەری حزبی شیوعی سۆڤیەت سەردانی بارەگای لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستانیان کرد، ڕۆژنامەی تەکسی، ژمارە 1053، بەغدا، چاپخانەی تایمز، سێشەممە، 6ی حوزەیرانی 1972، لاپەڕە 4.
185 - شاندی حزبی شیوعی فەرەنسی لەگەڵ شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان، ڕۆژنامەی تەخشی، بەغدا، تایمز پرێس، ژمارە 1321، سێشەممە 1ی ئایاری 1973، لاپەڕە 4 کۆبوونەوە.
186 - شاندی حزبی شیوعی فەرەنسی لەگەڵ شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان، ڕۆژنامەی تەخشی، ژمارە 1321، بەغدا، چاپخانەی تایمز، سێشەممە 1ی ئایاری 1973، لاپەڕە 4 کۆبوونەوە.
187 - دوێنێ پارتی سۆڤیەت و شاندی فەرمی سەردانی لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستانیان کرد، ڕۆژنامەی تەخشی، ژمارە 766، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلجاهیز، چوارشەممە، 23ی حوزەیرانی 1971، لاپەڕە 1.
188 - شاندی لاوانی سۆڤیەت سەردانی بارەگای کۆمەڵەی دۆستایەتی عێراق و سۆڤیەتیان کرد، ڕۆژنامەی تەکسی، ژمارە 726، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلجاهیز، چوارشەممە 5ی ئایاری 1970، لاپەڕە 4.
189 - شاندی شۆڕشگێڕی ڤێتنام سەردانی بارەگای لقی پێنجەمیان کرد، ڕۆژنامەی تیکسی، ژمارە 978، بەغدا، چاپخانەی تایمز، چوارشەممە، 8ی ئازاری 1972، لاپەڕە 4.
190 ـ شاندی کۆنگرەی نەتەوەیی بۆ پشتیوانی لە باشووری لوبنان سەرلەبەیانی دوێنێ، ڕۆژنامەی تەخشی، ژمارە 1284، بەغدا، چاپخانەی تایمز، شەممە، 17ی ئازاری 1973، لاپەڕە 1، سەردانی بارەگای لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستانیان کرد.
191 ◁ شاندی کۆنگرەی نەتەوەیی بۆ پشتیوانی لە باشووری لوبنان سەرلەبەیانی دوێنێ سەردانی بارەگای لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستانیان کرد، ڕۆژنامەی تەخشی، ژمارە 1284، بەغدا، چاپخانەی تایمز، شەممە، 17ی ئازاری 1973، لاپەڕە 1.
192 - شاندێکی زیمبابۆی سەردانی بارەگای لقی پێنجەمی کرد، ڕۆژنامەی تیکسی، ژمارە 1365، بەغدا، چاپخانەی تایمز، شەممە، 23ی حوزەیرانی 1973، لاپەڕە 4.
193 - شاندی کۆمیتەی ئاشتی سۆڤیەت سەردانی بارەگای لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستانیان کرد، ڕۆژنامەی تەکسی، ژمارە 1025، بەغدا، چاپخانەی تایمز، شەممە، 6ی ئایاری 1972، لاپەڕە 5.
194 - شاندی ئەنجومەنی ئاشتی فینلاند سەردانی لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستانیان کرد، ڕۆژنامەی تەخشی، ژمارە 1301، بەغدا، چاپخانەی تایمز، شەممە، 7ی نیسانی 1979، لاپەڕە 4.
195 - شاندێکی کۆمیتەی سیاسی بزووتنەوەی خۆڕاگری سەردانی لقی پێنجەم، ڕۆژنامەی تەکسی، بەغدا، چاپخانەی تایمز، ژمارە 1328، پێنجشەممە، 10ی ئایاری 1973، لاپەڕە 4یان کرد.
196 - شاندێکی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی فەلەستین (فاتح) سەردانی بارەگای لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستانیان کرد، ڕۆژنامەی تەخشی، ژمارە 1062، بەغدا، چاپخانەی تایمز، شەممە، 17ی حوزەیرانی 1972، لاپەڕە 4.
١٩٧ - ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای حیزبی دێموکرات.
١٩٨ - ئاکۆ عەبدوڵڵا، بۆ یادی ساڵح یوسف، شاعیر و تێکۆشەر، سێفەر یوسف میرکسان، داپیرە زولفیە... گەنجینەی یادەوەرییەکان، ڕۆژنامەی خەبات، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان، ژمارە ٢٥٣٦، هێولێر، دووشەممە ٢٥ی خەرمانانی ٢٠٠٧، لاپەڕە ٨.
199 - ئیحمد باوەر، مێژووی هاوچەرخی عێراق 1914 – 1968، (سلێمانی – چاپخانەی کارۆ – 2018)، لاپەڕە 382.
200 ـ یەکەمین کۆبوونەوەی دەستەی کارگێڕی نوێی نووسەرانی کورد، ڕۆژنامەی برایەتی، ژمارە 7، بەغدا، چاپخانەی دار ئەلکاهیز، سێشەممە، 15ی کانوونی دووەمی 1974، لاپەڕە 5.
201 - ئەلیوسفی دوو چاوپێکەوتنی پێشکەش کرد، ڕۆژنامەی تەکسی، ژمارە 1497، بەغدا، چاپخانەی تایمز، سێشەممە، 27ی تشرینی دووەمی 1973، لاپەڕە 2.
٢٠٢ - ئەلیوسفی پێشوازی لە نوێنەری کۆمیتەی ناوەندی حزبی شیوعی سۆڤیەت و شاندێکی ڕێکخراوی سپارتاکۆس کرد، ڕۆژنامەی تەکسی، ژمارە ١٠٠٩، بەغدا، چاپخانەی تایمز، شەممە، ١٥ی نیسانی ١٩٧٢، لاپەڕە ٤.
203 - یوسفی هەر بانگهێشتنامەیەک یان هەنگاوێک بۆ جیابوونەوە ئیدانە دەکات و جەخت لەوە دەکاتەوە کە بارزانی پابەندە بە جێبەجێکردنی بەیاننامەی حوزەیران، ڕۆژنامەی ئەلمینار، ژمارە 3658، ساڵی دوانزە، بەغدا، شەممە، 25ی شوباتی 1967، لاپەڕە 4.
204 - کردنەوەی بارەگای یەکیەتیی ژنانی کوردستان لە شەقامی کیفاح، ڕۆژنامەی تەخشی، ژمارە 608، بەغدا، سێشەممە، 8ی کانوونی دووەمی 1970، لاپەڕە 5، ئەلیوسفی بارەگای یەکێتی ژنانی کوردستان دەکاتەوە.
205 - ئومێد ئاشنا، سەیدا ساڵح یوسفی: ئەدەب و خەبات، (بێ چی – 1996)، لاپەڕە 2 – 6، 10 – 11.
206 - www. pdk ـleqa 1. کۆم
