دلیل

پس از موفقیت کودتای ۸ فوریه ۱۹۶۳ و به قدرت رسیدن حزب بعث در عراق، چندین دور مذاکره بین نمایندگان رهبری انقلاب و دولت جدید عراق در مورد وعده‌هایی که رهبران کودتا قبل از به دست گرفتن قدرت به رهبری انقلاب داده بودند، برگزار شد که آخرین آن سفر هیئت انقلابی به بغداد و مصر و الجزایر بود.

به طور کلی، مذاکرات نتیجه‌ای نداشت. این بار، دولت با اعزام چندین هیئت رسمی به ریاست مصطفی بارزانی، رئیس جمهور، سعی در ادامه مذاکرات داشت. به همین منظور، اولین هیئت به ریاست طاهر یحیی، رئیس ستاد ارتش و عضو شورای رهبری انقلاب، در چیورقورن با رئیس جمهور بارزانی دیدار کرد. رئیس جمهور بارزانی طرح خودمختاری و خواسته‌های انقلاب را به هیئت بازدیدکننده تحویل داد و تهدید کرد که اگر این خواسته‌ها تا پایان بهار برآورده نشود، جنگ دوباره آغاز خواهد شد. این طرح به شورای رهبری انقلاب ارائه شد و از آنها خواسته شد تا خواسته‌های خود را کاهش دهند. به همین منظور و برای تغییر نگرش رهبری انقلاب، هیئت دیگری به چیورقورن بازگشت و بار دیگر با رئیس جمهور مصطفی بارزانی در آنجا دیدار کرد و در مورد چندین نکته برای حل مشکلات به توافق رسیدند. در 11 مارس 1963، شورای رهبری انقلاب بیانیه‌ای صادر کرد که در آن مسئله کرد و خواسته‌های آن متحد شده بود.

در بیانیه شورای رهبری انقلاب چیزی برای کردها وجود نداشت و مذاکرات نتیجه خوبی نداشت. در این مورد، رئیس جمهور مصطفی بارزانی لزوم مشورت با مدرسه سیاسی و رهبران ملی در مورد چنین مسئله ملی و برگزاری کنگره عمومی را ضروری دانست. برای این منظور، فرستادگان ویژه خود را به هر گوشه کردستان فرستاد تا نمایندگان خود را به کنگره بفرستند. پس از اتمام مقدمات، در 16 مارس 1963، نمایندگان همه طبقات اجتماعی، ملت‌ها و مذاهب، از جمله رهبران حزب دموکرات کردستان (KDP)، فرماندهان واحدهای پیشمرگه حزب دموکرات کردستان (KDP) و رهبران حزب دموکرات کردستان (KDP) حضور داشتند. انقلاب سپتامبر و سران قبایل انقلابی به شهر کوی رسیدند.

در کنگره

این کنگره از ۱۸ تا ۲۲ مارس ۱۹۶۳ به ریاست رئیس جمهور مصطفی بارزانی، تحت نظارت نیروهای پیشمرگه برگزار شد. انقلاب سپتامبر این کنگره در خانه کاکه کاکه زیاد آقا کوی با حضور ۲۵۰۰ شرکت‌کننده که ۲۰۰ نفر از آنها حق رأی داشتند، برگزار شد. هدف از این کنگره، تدوین خواسته‌های کردها از دولت عراق بود. در نتیجه، هیئتی به رهبری جلال طالبانی متشکل از صالح یوسفی، مسعود محمد، حسین خانقاه، عبدالصمد محمد بنا، حبیب محمد کریم، عگید صادق، شاخوان نامق، بابکیر رسول، مصطفی عزیز و احسان شیرزاد تشکیل شد. این هیئت در مارس ۱۹۶۳ به بغداد اعزام شد.

تمام مذاکرات ناموفق بود، دولت کودتا در بغداد در حال بررسی اتحاد با جمهوری مصر و جمهوری سوریه بود تا به یک جمهوری عربی واحد تبدیل شود. علاوه بر این، هیئت کرد به رهبری جلال طالبانی برای دومین بار به همراه هیئتی از دولت عراق از قاهره، پایتخت جمهوری متحده عربی، بازدید کرد تا حمایت جمال عبدالناصر را جلب کند.

با این حال، مذاکرات نتیجه ای نداشت و در اوایل ژوئن ۱۹۶۳، ارتش عراق جنگ یکجانبه و ناگهانی خود علیه کردستان را از سر گرفت. برخی از اعضای هیئت از خانه های خود گریختند و برخی دیگر در ۹ ژوئن ۱۹۶۳، هنگام بازگشت به کردستان، در فرودگاه کرکوک دستگیر شدند.

منبع:

۱. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادیبخش کرد ۱۹۶۱-۱۹۷۵، جلد ۳، بخش ۱، (هولیر، انتشارات وزارت آموزش و پرورش، ۲۰۰۴).

۲. تاریخ حزب دموکرات کردستان، کنگره و کنفرانس (برنامه و آیین‌نامه داخلی)، جلد ۱ و ۲، (انتشارات هولیر- روژهلات- ۲۰۲۱).

۳. حبیب محمد کریم، تاریخ حزب دموکرات

الکردستان-العراق (در تحریریه 1946 - 1993)، (دهوک - انتشارات کار - 1998).

4. محمود الدرّه، القاضیه الکردیه و القومیه      العربیه فی مراکت العراق، (بیروت- دارالتلیعة النشر- 1963م).

۵. احمد دیلزار، خاطرات روزهای زندگی من، (هولیر - وزارت روشنفکران و جوانان - انتشارات شهاب - ۲۰۱۹).

6. کریس کوچیرا، Cumbêşê Miliyêj kurd، ترجمه ابراهیم یونسی، چاپ دوم، (تهران - مؤسسه نشر نگاه - 1377ق).

۷. صلاح رشید، دیدگاه مام جلال درباره پیری، از جوانی تا کاخ جمهوری، (سلیمانیه - انتشارات کاردو - ۲۰۱۷).

۸. صلاح الخیران، هوانوردی سیاسی در کردستان و عراق، خوانش‌هایی از جنبش‌ها و احزاب کردها در عراق ۱۹۴۶-۲۰۰۱، (بیروت - انتشارات البلاک - ۲۰۰۱).