ژیاننامە

مامۆستا هاشم حەسەن ڕەشید حەسەن ناسراو بە هاشم ئاکرێ و هاشم حاجی حەسەن، لە ساڵی ١٩٢٦ لە شاری ئاکرێ لە پارێزگای موسڵ لەدایک بووە. ساڵی 1948 کۆلێژی مامۆستایانی سلێمانی تەواو کردووە، لە ساڵی 1954 تا 1958 کارگێڕی قوتابخانە بووە، لە ساڵی 1958 کارگێڕی یەکەمین قوتابخانەی سەرەتایی لە ئاکرێ بووە و پلەی بەرزی پێدراوە. ساڵی 1959 وەک مامۆستا دیپۆرت دەکرێتەوە بۆ گوندی عەلی ئەلغەربی سەر بە پارێزگای میسان (ئامارە) لە باشووری عێراق. سەرەتای ساڵی ١٩٦٠ لەلایەن دەسەڵاتدارانی عێراقەوە دیپۆرتکرایەوە بۆ پارێزگای ئامارا لە باشووری عێراق. ساڵی 1964 بووەتە مامۆستا لە قوتابخانەی ناوەندی گەلاڵە، کە تاکە قوتابخانەی ناوەندییە لە پارێزگاکەدا. شۆڕشی ئەیلول لە 5ی تشرینی یەکەمی ساڵی 1990 لە بەغدا کۆچی دوایی کرد و لە گۆڕستانی پیربان لە شاری ئاکرێ لە پارێزگای دهۆک بەخاک سپێردرا. زمانی کوردی و عەرەبی و ئینگلیزی شارەزا بووە.

لاپەڕەی کار

مامۆستا هاشم ئاکرێی لە ساڵی ١٩٤٣ لە شاری ئاکرێی سەر بە پارێزگای موسڵ پەیوەندی بە پارتی کوردی هاواییەوە کردووە. ساڵی ١٩٤٦ پەیوەندی بە ڕیزەکانی حیزبی دێموکراتی کوردەوە کردووە. ساڵی 1953 پەیوەندی بە یەکێتی قوتابی (خوێندکاران)ی کوردستانەوە کردووە. ساڵی 1958 بەرپرسی لیژنەی قەزای ئاکرێ بووە. ساڵی 1959 نوێنەری کۆنگرەی چوارەمی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق بووە. لە ساڵی ١٩٥٩ ئەندامی لیژنەی خولی یەکەم بووە. ساڵی 1959 بە فەرماندەیی عەقید عەبدولوەهاب شەواف لەلایەن کودەتاچیەکانی موسڵەوە دەستگیرکرا و ئەشکەنجە دەدرا.

لە ساڵی ١٩٦٠ لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرە (کۆنگرەی پێنجەم) بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. لە ساڵی ١٩٦٠ دوای کۆنگرەی پێنجەمی پارتی دیموکراتی کوردستان، لە گرووپی کادیری پێنجەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بە سەرکردایەتی ئەندازیار نوری سێدق عەلی (١٩٢٢-١٩٨١)، ناسراو بە نوری شاوێس، وەک ئەندامی لێژنەی یەکەمی پارتی دیموکراتی کوردستان دەستنیشان کرا. لە ساڵی ١٩٦١ لە گروپی کادیری شەشەمدا بە سەرکردایەتی ساڵح عەبدوڵڵا نەجمەدین (١٩١٨-١٩٨١) ناسراو بە سەیدە ساڵح یوسفی درێژە بە خزمەتەکەی دەدات. لە ساڵی ١٩٦١ پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەوە کردووە. لە ساڵی ١٩٦٣ دەبێتە نوێنەری کۆنگرەی یەکەمی گەل (کۆنگرەی کۆیە). لە ساڵی ١٩٦٣ لەلایەن کۆنگرەی گەلەوە وەک ئەندامی شاندەکە دەستنیشانکرا. شۆڕشی ئەیلول ناوبراو بۆ دانوستان لەگەڵ حکوومەتی عێراق ڕاسپێردرا و ڕۆژی 30ی ئادار گەیشتە بەغدا بۆ گفتوگۆکردن لەسەر مافەکانی نەتەوەی کورد. دواتر لەلایەن حکومەتی عێراقەوە دەستگیرکرا و ئەشکەنجە دەدرا تا ساڵی 1964، دوای دانوستان لەگەڵ دەسەڵاتدارانی عێراق ئازادکرا.

لە کۆتایی مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٦٣ بەشداری کۆبوونەوەیەکی فراوانی دامەزراندنی ئەنجوومەنی سەرکردایەتی شۆڕشگێڕی کرد لە شارۆچکەی ڕانیەی سەر بە پارێزگای سلێمانی، کە سەرکەوتوو نەبوو. لە 4ی نیسانی ساڵی 1964 بەهۆی پاڵپشتی سەرۆک مستەفا بارزانی (1903-1979) لەلایەن مەکتەبی سیاسی لە مەجلیسی گشتیی ماوێت لە ڕیزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان دەرکرا. لە سەرەتای مانگی گوڵانی ساڵی ١٩٦٤ بە ئەندامی کۆمیتەی ئامادەکاری کۆنگرەی شەشەمی حیزبی دێموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. ساڵی 1964 لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان (کۆنگرەی شەشەمی پارتی دیموکراتی کوردستان) هەڵبژێردرا. ساڵی 1964 لە یەکەمین کۆبوونەوەی کۆمیتەی ناوەندی لە گوندی سەنگەسەر لە پارێزگای سلێمانی بە ئەندامی قوتابخانەی سیاسی هەڵبژێردرا. ساڵی 1964 بووەتە ئەندامی ئەنجومەنی پارتی دیموکراتی کوردستان. سەرکردایەتی شۆڕش لە کوردستانی عێراق، لە ساڵی ١٩٦٤ بووەتە ئەندامی دەستەی دەستووری فەرمانگەی جێبەجێکردن، لە ساڵی ١٩٦٥ بووەتە سەرۆکی لیژنەی یەکەمی خول، لە ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٦٥ ئەندامی شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە بە سەرۆکایەتی حەبیب محەمەد کەریم، سکرتێری پارتی دیموکراتی کوردستان، بۆ دانوستاندن لەگەڵ پارتی دیموکراتی کوردستان حکومەتی عێراق، لە ساڵی 1966 لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە وەک ئەندامی جێگرەوەی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان (کۆنگرەی حەوتەمی پارتی دیموکراتی کوردستان) هەڵبژێردرا، لە ساڵی 1967 بابەتەکانی لە گۆڤاری دەنگێ کوردستان (باشووری کوردستان) بڵاوکردۆتەوە، کە ئۆرگانی خولی یەکەمی پارتی دیموکراتی کوردستانە، لە ساڵی 1968 سەرۆکی لیژنەی خولی یەکەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە ١٩٦٨ بەڕێوەبەری یەکەم خولی ئینستیتیوتی مامۆستایانی شۆڕشگێر بووە لە شارۆچکەی گەڵالە، لە ساڵانی ١٩٦٨-١٩٦٩ بەڕێوەبەری یەکەم خولی ئینستیتیوتی مامۆستایانی شۆڕشگێڕ بووە و وانەبێژی دەروونناسی بووە. لە ساڵانی 1968-1969 بەڕێوەبەر و مامۆستای بەشی کۆمەڵناسی یەکەم خولی فێرگەی ڕاهێنانی کادیرانی پارتی دیموکراتی کوردستان لە گوندی چومانێ سەر بە پارێزگای هەولێر بووە. لە ساڵی 1969 بووەتە مامۆستای خۆبەخشی زمانی عەرەبی لە قوتابخانەی ناوەندیی گەڵاڵە. ساڵی 1969 بەڕێوەبەری خولی دووەمی پەیمانگای مامۆستایانی شۆڕشگێڕ بووە. لە ساڵی 1969 بووە بە بەڕێوەبەر و مامۆستای کۆمەڵناسی و مێژووی هاوچەرخ لە خولی دووەمی قوتابخانەی ڕاهێنانی کادیرانی پارتی دیموکراتی کوردستان لە گوندی ناوپیردان لە پارێزگای هەولێر. لە ساڵی ١٩٧٠ لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرێسەوە وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان (کۆنگرەی هەشتەمی پارتی دیموکراتی کوردستان) هەڵبژێردرا.

لە بەرهەمەکانیەوە:

1. تیۆری چەمکی دیموکراسی لە هزری پارتی سۆسیالیستی عەرەبی بەعس – ١٩٨٠.

2. Wahdetuna El-watenye fi miwajihat El-Adu 1981. (یەکێتی نەتەوەییمان لە دژی دوژمن – 1981).

سەرچاوە:

1. ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان.

2. عەلی شەنگال، ئەلقازیە الکوردیە و پارتی ئەلبەعسی ئەلعەرەب ئەلئیشتیراکی لە عێراق، (دهۆک، چاپخانەی خانی - 2013م) ل 419.

3. کریس کوچرا، شەڕی ناوخۆ، وەرگێڕانی ئەبراهام یونس، چاپی دووەم، (پەیمانگای ئینتیساراتی تاران، ١٣٧٧)، ٣٧٦.

4. مستەفا نەریمان، فەرهەنگی نووسەرانی کورد، (بەغدا، سکرتاریەتی گشتی ڕۆشنبیری و لاوان، چاپخانەی ئەسعەد، ١٩٨٦)، ل. 150.

5. شوان محەمەد ئەمین تەها خۆشناو، هێلەر لە نێوان ساڵانی 1963-1970: لێکۆڵینەوەیەکی مێژوویی لە دۆخی سیاسی، (هێلەر - چاپخانەی زانکۆی سەڵاحەدین - 2016)، ل114، 158.

6. عەبدوڕەحمان شەرەفکەندی، موعجیزەی ساحیرەکان، (پاریس، ١٩٩٧)، ل. 442.

7. شەوکەت خزنەدار، سەفەرەکان و ژینگەی الحزب الشیۆعی العراقی ... بیرکردنەوەکانم لەسەر دەستدرێژی، (بەیروت - دار الکونوز ئەلئەدەبیە - ٢٠٠٥)، ل ٢٨١-٢٨٢.

8. ڕۆژنامەی دهۆک، گۆڤاری زەرگرۆس، وەزارەتی ئەلسەقاف - کەشوهەوای کوردستان، ژمارە ٥، هەولێر، نیسانی ١٩٩٨، ل١٤.

9. تۆفیق مەلا سێدق، یادەوەرییەکانی ڕۆژانی حزبی، پێشمەرگە و دەرکردنم، چاپی دووەم، (هێلەر، چاپخانەی شەهاب، ١٩٩٦)، ل٥٦، ٦٨، ٧٠، ٧٢، ٨١.

10. لەتیف نادر ڕەواندزی، گرنگی دەزگای زانیاری کوردستان لە شۆڕشی مەزنی ئەیلولدا، گۆڤاری گوڵان، ژمارە ١٣٢، هێولێر، ٠٢.٠٨.١٩٩٧، ل٤٥-٤٦.

11. جەمیل حسێن الجیبوری، نووسەری کتێبی "العراق لە سەردەمی کۆماردا" ١٩٥٨-٢٠٠٣، الجوز العول، (القاهیرە المکتب.

12. ماڵپەڕی کۆمەڵەی یەکەمی پارتی دیموکراتی کوردستان: www.pdk ـ leqa1.com.

13. میحمەد مێلا قادر، کورتە مێژووی حزب و ڕۆشنبیری بارزانی، چاپی دووەم، (هێولەر - دەزگای چاپ و پەخشی ئاراس - ٢٠٠٧)، ل ٥٥، ٦١، ٦٢، ٦٨.

14. فەرمانی سەرۆکایەتی ژمارە ٦٣، ڕۆژنامەی الوقاع العراقییە، وەزارەتی ئەلعادل، ئەلعەدد ٢٦٣٨، بەغدا، ئەلئیسنەیین، ٢٠ی شوباتی ١٩٧٨، ل. 9.

15. مەسعوود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێ، چاپی دووەم، (هێلێر - چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە - 2002)، ل144، 253، 291.

16. مەسعوود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێیەم، بەشی دووەم، (هێلێر، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە، 2004)، ل104.

17. وەسفی هێسن، پێشەکی شۆڕشی ئەیلول لە ناوچەی بێهدینان 1961-1963، (دهۆک، چاپخانەی خانی، 2012)، ل168.