ژیاننامە

یاسین محمد ناسراو بە عارف یاسین دۆسکی لە ساڵی 1932 لە گوندی بیر لە قەزای ئامێدیا لە دایک بووە. کارمەندی بنکەی پۆلیسی سەرسەنگ بووە و دواتر بووەتە ڕائید و گواستراوەتەوە بۆ موسڵ. دوو ساڵ لە هەولێر مایەوە و وەک هێزێکی گەڕۆک بۆ پاراستنی سنووری کێلەشین و خینێرە دەستنیشان کراوە و لە لایەن حکومەتەوە پلەی ڕەئیس ئورێفای پێدراوە. بۆ ماوەی ساڵێک و ٦ مانگ گواستراوەتەوە بۆ بنکەی پۆلیسی شێروان. لەسەر داوای شێخ ئەحمەد بەرزان گواسترایەوە بۆ بنکەی تل و جارێکی دیکە لەلایەن حکومەتەوە گەڕێنرایەوە بۆ بنکەی پۆلیسی شێروان. ماوەی ٩ مانگ فەرماندەی بنکەی پۆلیسی بارزان بووە. بەهۆی دژایەتی بەڕێوەبەری پۆلیسی بارزان، دیسانەوە بۆ ناوەندی تەل گوازرایەوە. ساڵی 1975 کۆچی کرد بۆ ئێران و لە ئۆردوگای زێوەی نیشتەجێ دەبێت. لە ٢٢ی شوباتی ١٩٩٢ کۆچی دوایی کرد.

لاپەڕەی کار

عارف یاسین لە ساڵی ١٩٦٠ دۆسکی لەگەڵ هەموو پۆلیسەکانی بنکەکە بە چەک و تەقەمەنی و ڕادیۆ و کەرەستەی خۆیانەوە پەیوەندییان بە هێزی پێشمەرگەوە کردووە. شۆڕشی ئەیلول لە ساڵی 1961 فەرماندەی یەکەیەک بووە لە هێزی سیوار ئەکسە، بەشداری یەکەم شەڕی چیای شێروان کردووە، دوای ئازادکردنی دەڤەری بێهدینان لەلایەن مەلا مستەفا بارزانی و پێش ئەوەی بچێتە ناو سۆران، بووە بە یاریدەدەری میحمەد ئەمین میرکسان، فەرماندەی هێزی مانگرتوو، بەشداری شەڕەکانی دەڤەری بێهدینان، وەک شەڕەکانی… بێتنور، قومری، کانی بێلاڤ، زێوکێ، بێسفکێ، دێریا، کەمێکە، جێرماوە حاجی ئاکسە، لۆمانە، زەویتە، زیرەزێی، سوار و سپیندەر، سێرێ ئێتروش، کەڤرێ سور، کولەبە، تیلبیزینە، نەهلێ و سێرێ ئاکرێ.

عارف یاسین ساڵی 1962 دەچێتە سۆران و بەشداری شەڕەکانی دۆڵی بێش و دۆڵی بەرسیرین و دێرگەلێ و قشلێن گەڵاڵە و چومان و قەڵای ڕەیات دەکات و بۆ ماوەی 42 ڕۆژ گەمارۆ دراوە و لەلایەن سوپای تورکیاوە گیراوە. عارف یاسین بۆ گرتنی تونێلێکیان لە ژێر قەڵاکەدا هەڵکەند، ئەو بەرپرسی هێزەکە بوو لەسەر چیای سیاکۆ، بەشداری شەڕی چیای گەردین هوشتریشی کرد. لە ژێر چاودێری ئەودا عارف یاسین قایمقام و بەڕێوەبەری ناحیەی مێرگەسۆر دەستگیرکران و سەرجەم کەلوپەلەکانیان دەستی بەسەردا گیراوە.

لە 13ی تەمموزی ساڵی 1963 لە کاتی هێرشی سوپای عێراق بۆ سەر هێزەکانی پێشمەرگە لە شاری سپیلکی، فەرماندەی باڵی پێشمەرگە بووە بە فەرماندەیی عەقید ڕوکین عەبدولکافی نەباوی و بەشداری شەڕەکانی سپیلکی و دێربێنت کور بووە.

لە ساڵی ١٩٦٣ بەرپرسی ناحیەی سپیلکی بووە و فەرماندەیی فەوجێکی سەربازی بووە لە شەڕی سەر ڕێگای خەلیفان – سپیلکی. ساڵی 1963 لە شەڕێکدا لە دەشتی هەریر بریندار دەبێت و دوای چارەسەر گەڕایەوە ناوچەی هاودیان. لە شەڕەکانی هاودیان، باسکە دێرێ، مێزینێ، شەتنێ، لەلێلۆکێ، خێردەنێ، بێستیرێ، گەلیێ واژێ، دێشتە گۆرێتوو، کولانە دێرێ، گیرێ بەرسیاڤێ بەشداری کردووە و بۆ جاری دووەم بریندار بووە. سەرەتای ساڵی ١٩٦٤ بە فەرمانی مەلا مستەفا بارزانی بنکەکەی گواستەوە بۆ گەلاڵە و دۆلا شەهدان و بەشداری شەڕەکانی عومەر قەوم و ماوێت و گێمۆ و سیرێ و چیایێ باری کرد. فەرماندەی میحوەرەکە بووە و بەشداری شەڕی حافیزی کردووە، گەڕاوەتەوە بۆ گەلیێ بێش و بەشداری شەڕەکانی گەلیێ عومەر ئەکسە و پیستا بادیلیان و سێروکانییە دیانا و سێرتیز و زۆزکی کردووە.

ساڵی 1966 فەرماندەی فەوجێکی پێشمەرگە بووە لە شەڕەکانی چیای زۆزکێ و دۆڵی عومەر ئەکسە. ساڵی 1967 هێزی پێشمەرگە لەژێر فەرماندەیی ئەودا عارف یاسین بنکەی هێزی گەڕۆکی هیرانیان لە گوندی سپیندەرێ گرت.

لە ساڵی ١٩٧٠ لە کاتی پێکهێنانی فەوجەکانی سنووردا بووەتە فەرماندەی فەوجی ١٠ لە کانی سیماقۆک. دوای دەستپێکردنی شەڕەکە، کرایە بەرپرسی میحوەری گۆرێز و سەرپەرشتی چەندین شەڕی لەوێ کرد، لەوێ بۆ جاری سێیەم و چوارەم بریندار بوو. ساڵی 1970 لەسەر فەرمانی مەلا مستەفا بارزانی بووەتە فەرماندەی ئەو هێزە. دوای شکستەکەی ساڵی ١٩٧٥ بوو بە ئەندامی لیژنەی چاودێری پەنابەران لە کەمپی زێوە.

عارف یاسین بەشداری کردن شۆڕشی گوڵان و سەرکردەی کاتی بووە و وەک بەرپرسی ناحیەی نێروێ و ڕێکان و دۆسکی جوری دەستنیشانکراوە و بەشداری شەڕەکانی نێوان ساڵانی ١٩٧٦-١٩٧٩ی کردووە. لە ساڵی ١٩٧٩ بەشداری لە کۆنگرەی ٩ی پارتی دیموکراتی کوردستان کردووە. ساڵی 1982 کە هێزی پێشمەرگە ڕێکدەخرا، فەرماندەی هێزی 57 و ئەندامی سەرکردایەتی ئۆپەراسیۆنی ناوچەی شنۆ و قلێ شین بوو. لە ساڵی ١٩٨٣ بە فەرمانی سەرۆک کۆمار مەسعوود بارزانی وەک بەرپرسی ناحیەی دەستەی سوێندخواردنی دۆسکی لە هەرێمی یەکەم، لە ساڵی ١٩٨٦ لەلایەن سەرۆک کۆمارەوە دەستنیشانکرا. مەسعوود بارزانی وەک ئەفسەری کۆمیتەی قەزای گوڵان دامەزرا و تا ساڵی 1987 سەرپەرشتیاری بەشی سەربازی بووە، لە ساڵی 1988 بەشداری شەڕی شواکورکی کردووە و ئەندامی فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنی شواکورک بووە، بەرپرسی بەشی سەربازی بووە لەسەر سنووری خولی یەکەم، هەروەها بەرپرسی میحوەری سیدێکان بووە.

سەرچاوە:

1. ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان.

2. مەسعوود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێیەم، بەشی یەکەم، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە، هیولێر، 2004، ل7، 134، 136.

3. یوسف سەبری و دلۆڤان میستەفا، بۆ ئازادی نەتەوەیی، بەشی یەکەم، چاپخانەی خانی، دهۆک، ٢٠١٢، ل ٢٣١، ٢٧٧.

4. بە بۆنەی شەشەمین ساڵیادی کۆچی دوایی ئەو فەرماندە قارەمانە عارف یاسین دۆسکی، ڕۆژنامەی برایەتی، ژمارە ٢٥٣٢، هێلەر، دووشەممە ٢٣/٠٢/١٩٩٨، ل. 6.