ژیاننامە
خەیروڵڵا عەبدولکەریم عەبدوڵڵا لە ساڵی ١٩١٢ لە قەڵای هەولێر لەدایک بووە. ساڵی 1930 چووەتە کۆلێژی مامۆستایانی بەغدا و دوای تەواو کردنی خوێندن، لە قوتابخانەی کۆیە بنەڕەت وەک مامۆستا دامەزرا. لە ساڵی ١٩٣٧ کۆلێژی سەربازی لە بەغدا تەواو کردووە.
ساڵی 1946 لەگەڵ ساڵحێ عبدالمناف سەعید شیکاک (1932 - 2001) هاوسەرگیری دەکات و لە ساڵی 1947 تاکە کچەکەی بە ناوی هێربییە بەهۆی بەستەڵەک لەسەر پردی گادەر کۆچی دوایی کردووە و لەوێ بەخاک سپێردراوە. دوای شکستی کۆماری دیموکراتی کوردستان، ساڵی 1947 گەڕایەوە عێراق و لە زیندانی ناوەندی بەغدا زیندانی دەکرێت و لەوێ لەسێدارە دراوە. زمانی کوردی، عەرەبی، تورکمانی، ئینگلیزی و فارسی شارەزا بووە.
لاپەڕەی کار
Xeyrula عبدالکریم ئەبدوڵا سەلیم. ساڵی ١٩٣٩ دەبێتە ئەندامی کۆمەڵەی تاریکتر و لە هەمان ساڵدا پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی هیوای کوردییەوە دەکات. ساڵی 1945 بەمەبەستی درێژەدان بە کارەکانی پەیوەندی بە شۆڕشی دووەمی بارزانەوە دەکات و دەبێتە ئەندامی کۆمیتەی ئازادی و دوای شکستی شۆڕشی دووەمی بارزان چووەتە ڕۆژهەڵاتی کوردستان. لە 19ی ئابی 1945، دادگای سەربازی فەرمانی دەستبەسەرداگرتنی سەرجەم پارە گواستراو و نەگواستراوەکانی بۆ بەشداریکردنی لە شۆڕشی دووەمی بارزان (1943 - 1945) دەرکرد.
ساڵی 1946 لە شاری مەهاباد دەستەی دامەزرێنەری حیزبی دێموکراتی کورد پێکهێنرا و هەر لەو ساڵەدا بە فەرمانی سەرکردایەتی کۆماری دێموکراتی کوردستان پلەی سەربازیی نەقیب (ڕێبەر)ی بەرزکرایەوە، هەروەها وەک فەرماندە لە سوپای کۆماری لە بەرەی گەلی قاسملۆدا کاری کردووە.
ساڵی 1946 دوای شکستی کۆماری دیموکراتی کوردستان بە فەرماندەیی جەنەڕاڵ مستەفا بارزانی (1903 - 1979) ڕووبەڕووی سوپای ئێران بووەوە. لە 10ی نیسانی ساڵی 1947 یەکێک بوو لەو ئەفسەرانەی کە بەهۆی سەختی و نەخۆشییەوە لەسەر پردی غەدیر خۆی ڕادەستی پۆلیسی عێراق کرد. سەرەتا گواسترایەوە بۆ شاری هەولێر و دواتر گواسترایەوە بۆ زیندانی ناوەندی بەغدا و لەگەڵ هەڤاڵەکانی زیندانی کران. پێشتریش لە ساڵی ١٩٤٥ دادگای سەربازی سزای لەسێدارەدانی بۆ دەرکردبوو. هەر بەو هۆیەشەوە دوای تەسلیم بوونی چەند کەسایەتی و کەسێکی دیار چوونە بەغدا و داوایان کرد حوکمی لەسێدارەدانەکەی جێبەجێ نەکرێت. سەرەتا بڕیاری لەسێدارەدانی نەبوو، بەڵام لە ساڵی ١٩٤٧دا دادگاییکردنی دووەم بەڕێوەچوو کە تێیدا سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێندرا. ڕۆژی پێنجشەممە 19ی حوزەیرانی 1947 لە حەوشەی زیندانی ناوەندیی بەغدا لەبەردەم جەماوەرێکی زۆری زیندانیانی کورد هەڵواسرا و تەرمەکەی ڕەوانەی شاری هەولێر کرا. هەزاران کورد لە دەروازەی زیندان کۆبوونەوە بۆ ئەوەی تەرمەکەی لە زیندانی ناوەندی بەغداوە بۆ شاری هەولێر ببەن. لە گۆڕستانی بێش بەرماکس لە گەڕەکی تەیراوی شاری هەولێر بە ئامادەبوونی پارێزەر عیونی یوسف ئیحمەد (١٩٠٨ - ١٩٨٨) ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کورد بەخاک سپێردرا. پێش مردنی خۆی و سێ هاوڕێی وەسیەتنامەیەکیان بۆ گەل نووسی و تێیدا هەڵوێستی خۆیان بۆ ئازادیی نەتەوەیی دووپاتکردەوە.
لەسێدارەدانی شەهید خەیرولا و هاوڕێکانی بووە هۆی ئاژاوەیەکی زۆر و حزبی شیوعی عێراقیش بەیاننامەیەکی بۆ پشتیوانی لە لەسێدارەدانیان بڵاوکردەوە. پارتی گەل (پارتی ئەلشەعب) ناڕەزایی خۆی لە لەسێدارەدانیان لە ئۆرگانی خۆیدا دەربڕی. پیرەمەرد شاعیری گەورەی کورد پیرەمەرد شیعری "کۆستی نیوێ"ی بۆ نووسیون، هەروەها فایەق بێکەس شیعرێکی بەناونیشانی "قەومی کورد" بەم بۆنەیەوە نووسیوە، کە دواتر بووە بە سروود و لە شاری سلێمانی خوێندرایەوە. جگە لەوەش زۆربەی ئەفسەرە کوردەکانی ناو ڕیزەکانی سوپای عێراق بە شەهیدبوونیان بێ هیوا دەبن.
لە ساڵی 1959 لە یەکەم سەردانیدا بۆ شاری هەولێر، سەرۆک مستەفا بارزانی تاجە گوڵینەی لەسەر گۆڕی شەهید خەیرولا دانا و لە 20ی حوزەیرانی ساڵی 1998 بە ئامادەبوونی پارێزەر موحسین دیزەیی نوێنەری سەرۆک مەسعود بارزانی، پەردەی لەسەر مۆنۆمێنتی هەولێر هەڵگیرا.
سەرچاوە:
1- عوسمان عەلی، دیراسات فی الهەرەکێ الکوردی المسیرە 1833 - 1946 دیرەسەت تاریکسی و ساعقییە (هەولێر - مکتب التفسیر - مەتبە السقاف 2003).
2- مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان، کۆنگرە و کۆنفرانسەکانی (بەرنامە و ڕێوشوێنە ناوخۆییەکان)، کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان، بەرگی یەکەم، (هێلێر - چاپخانەی ڕۆکسانە - 2021).
3- وەلید حەمدی، الکورد و کوردستان fî الوساق البریتانیێ دیراسە تاریکسیە و سەعیقییە، (لەندەن - مێتابا سێجل العرب 1992).
4- عەزیز شەمزینی، بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی نیشتمانپەروەری کوردستان، وەرگێڕانی فەرید ئەسەسەرد، (چاپ نەکراو - یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان - بەشی پەیوەندی - چاپخانەی شەهید ئیبراهیم ئێزۆ - 1984).
5- ئێقیلێ ڕێواندیزی، ساڵحێ خان، هاوسەری شەهید خێروڵڵا عبدالکریم، گۆڤاری شاوشکا، سەنتەری شاوشکە بۆ چالاکییە فیکرییەکان، ژمارە 2، هێولێر، تشرینی دووەمی 2002.
6- مێهدی محمد قادر، پێشهاتە سیاسییەکانی کوردستانی عێراق 1945-1958، (سلێمانی - ناوەندی لێکۆڵینەوەی ستراتیژی کوردستان 2005).
7- بەکر بارزانی، کەسایەتییە ناودارەکانی کورد، بەرگی نۆیەم، (بەیروت- دەزگای فیکری لوبنانی بۆ چاپ و مۆنتاژ و وەرگێڕان و دابەشکردن 2012).
8- شێرزاد عەبدولڕەحمان، تا ئێستاش لەگەڵ یادەوەری ئەو کەسەدا دەژیم کە بە چەقۆ کوژرا!، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان - یەکگرتوو، ژمارە 2805، هێولێر، یەکشەممە، 4ی نیسانی 1999.
9- عەبدولهادی ڕەحمان قەساب، شەهید خەیروڵڵا عەبدولکەریم، چەند تێبینی و ڕاستییەک، ڕۆژنامەی بارزان نیوز، ژمارە 74، هیولەر، یەکشەممە 6ی تەمموزی 2008.
10- حەبیب میحمەد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان لە عێراق (بە ئاماژەدان بە سەرۆک کۆمار) 1946 - 1993، (دیهۆک - چاپخانەی خەبات 1998).
11- حوسێن مستەفا و البارزانیون و بزووتنەوەی بارزان 1932 - 1947، ئەل تەبیە السانیە، (بەغدا - دار ئەفەق عەرەبیە لیل سەحافە وال نیششر 1983).
12- عەدنان ئەلنەقشبەندی، ئەلوەفا لیل شەهادە من شیم ئەلبارزانی الخالید، ڕۆژنامەی خێبات، زمانی پارتی دیموکراتی کوردستان- ئەلموحید، ژمارە 981، هەولێر، هەینی 23ی حوزەیرانی 2000.
13- عەلی عەبدەڵلێ، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق تا دامەزراندنی کۆنگرەی سێیەم، (بێ شیوێن - ئەیلولی 1968).
14- فەیسەڵ ڕەسوڵ خۆشناو، ژیاننامەی ئەفسەرانی کورد، بەشی یەکەم، (هێلێر - چاپخانەی ڕۆژهەڵات - 2018).
15- کەریم شەریزە، ئەلمینازیل ئەلوەتانی ئەلشەهید خەیرال عەبدولکەریم، ڕۆژنامەی خەبات، زمانی ئەلحزب الدیموقراتی ئال کوردستانی ـ ئەلمەهد، ئەلعەداد 980، هەولێر، ئەلجەم 16، حوزەیرانی 2000.
16- کریم شەرێزا، پەروەردەکار و ئەفسەری کورد شەهید خەیروڵڵا عەبدولکەریم 1912 - 1947، گۆڤاری شارەوانی، سەرۆکایەتی شارەوانی هەولێر، ژمارە 21 هەولێر، 1ی 1ی 2013.
17- مەسعوود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی تەحریری کورد، ئەلموجەلد ئەلعەوێل، ئەلتابیە السانیە، (بەیروت – کاوە لیل سێقافیە ئەلکوردی 1997).
