زندگینامه

سورکان ملا باس او که در سال ۱۹۲۰ در منطقه مرگسوری استان اربیل متولد شد، در اتحاد جماهیر شوروی تحصیل کرد و دیپلم مکانیک کشاورزی دریافت کرد. او در اتحاد جماهیر شوروی با ماریا ازدواج کرد و آنها صاحب یک پسر و یک دختر به نام‌های رسول و رسمیه شدند. سورکان در سال ۱۹۵۹ پس از بازگشت از اتحاد جماهیر شوروی در یک کارخانه قند در موصل تأسیس شد. در سال ۱۹۷۵، پس از شکست ... انقلاب سپتامبر او به روستای خود بازگشت و سپس به اربیل رفت و در آنجا به کار خود به عنوان چاه کن ادامه داد. او خانه خود را به روستای ماویلیان منتقل کرد. در سال ۱۹۸۰، دولت عراق او را به دلیل اینکه از قوم بیسی نبود، از کار برکنار کرد. او به زبان‌های کردی و روسی صحبت می‌کرد. او در سال ۱۹۸۹ در روستای ماویلیان درگذشت و در همانجا به خاک سپرده شد.

برگه کار

او در سال ۱۹۴۳ به انقلاب دوم بارزان پیوست، در ۸ آگوست ۱۹۴۵ در تصرف پاسگاه پلیس مارگرا شرکت داشت و در ۱۹ آگوست ۱۹۴۵، با تصمیم دادگاه نظامی عراق، تمام اموال منقول و غیرمنقول او مصادره شد. در ۱۱ اکتبر ۱۹۴۵، پس از شکست انقلاب دوم بارزان، به کردستان شرقی رفت. در ۳۱ مارس ۱۹۴۶، به عنوان پیشمرگه در نیروهای بارزانی ارتش جمهوری دموکراتیک کردستان در مهاباد مشغول به کار شد، در نبردهای جبهه سقز در جمهوری دموکراتیک کردستان شرکت کرد و در ۲۹ آوریل همان سال، در نبرد قراوا در منطقه سقز شرکت کرد.

پس از فروپاشی جمهوری دموکراتیک کردستان در ۱۹ مارس ۱۹۴۷، او در نبردهای نکسدا و شینو شرکت کرد و یکی از پیشمرگه‌هایی بود که در ۱۹ آوریل ۱۹۴۷ از طریق شمال کردستان از طریق خواکورک و دشت برازگیر به مناطق شروان و میزوری بازگشت.

پس از بازگشت آنها، ژنرال مصطفی بارزانی در ۱۵ مه ۱۹۴۷، او با دوستانش در روستای ارگوش جلسه‌ای برگزار کرد و در مورد ماندن یا رفتن به اتحاد جماهیر شوروی بحث کرد. همه رفقایش تصمیم گرفتند که ادامه دهند و به اتحاد جماهیر شوروی بروند. در ۲۲ مه ۱۹۴۷، او و ژنرال مصطفی بارزانی او به شوروی رفت و در نبرد دره قطور و نبرد پل ماکو شرکت کرد و پس از سختی ها و مشکلات فراوان، در ۱۸ ژوئن ۱۹۴۷ با عبور از رودخانه ارس در مرز ایران و شوروی، وارد خاک شوروی شد.

پس از ورودشان به اتحاد جماهیر شوروی، در ۱۹ ژوئن ۱۹۴۷، آنها و تمام دوستانشان به مدت چهل روز در اردوگاهی بسته که با سیم خاردار در شهر نخجوان، جمهوری آذربایجان احاطه شده بود، مستقر شدند و توسط گروهی از سربازان محافظت می‌شدند و از نظر غذا، پوشاک و حمل و نقل مانند اسیران جنگی با آنها رفتار می‌شد. سپس، با تصمیم دولت شوروی، آنها به مناطق آغدام، لاچین، آیولاکس و کلبجر در آذربایجان تقسیم شدند. در ۱۰ دسامبر ۱۹۴۷، آنها به یک پایگاه نظامی در کنار دریای خزر در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، منتقل شدند و در ۲۳ همان ماه، به آنها لباس نظامی و یونیفرم داده شد و روزانه ۸ ساعت آموزش نظامی زیر نظر افسران جمهوری آذربایجان دیدند. همزمان، آنها روزانه چهار ساعت از برخی از دوستان تحصیل کرده خود، زبان کردی را فرا گرفتند.

پس از رهبری فاجعه‌بار جعفر بکیروف و رفقایش، در ۲۹ اوت ۱۹۴۸ تصمیمی مبنی بر انتقال اردوگاه نظامی از جمهوری آذربایجان به جامعه چیرچوک در نزدیکی تاشکند، پایتخت جمهوری ازبکستان، گرفته شد، جایی که آنها آموزش‌های نظامی خود را ادامه دادند.

در مارس ۱۹۴۹، او و دوستانش با قطار به روستاهای اتحاد جماهیر شوروی فرستاده شدند و در مزارع اشتراکی (زمین‌هایی که مردم از دولت گرفته بودند و سپس سهمی از آن را به دولت می‌پرداختند) کار کردند.

پس از تلاش فراوان و ارسال نامه های متعدد از سوی ژنرال بارزانی به استالین، سرانجام نامه ای به دست استالین رسید که در آن بارزانی از رنج و عذاب دوستانش صحبت کرده بود و او بلافاصله تصمیم به تشکیل کمیته ای برای بررسی وضعیت دوستان بارزانی گرفت و در نهایت، این کمیته تصمیم گرفت همه آنها را در شهر وربیسکی جمع کند، بنابراین هیئت در نوامبر ۱۹۵۱ به شهر وربیسکی در اتحاد جماهیر شوروی رفت.

پس از انقلاب ۱۴ ژوئیه ۱۹۵۸ در عراق و بازگشت ژنرال مصطفی بارزانی، در تاریخ ۲۵ فوریه ۱۹۵۹، طبق مواد ۳ و ۷ و بند (الف) ماده ۱۰ و ماده ۱۱ قانون اصلاحی شماره ۱۹ سال ۱۹۵۹، عفو عمومی به او و همراهانش اعطا شد.

در سال ۱۹۵۸، جمهوری عراق به رهبری عبدالکریم قاسم تأسیس شد و در ۱۶ آوریل ۱۹۵۹، او به همراه دوستانش با کشتی گرجستانی از طریق بندر بصره در جنوب جمهوری عراق به کردستان بازگشت.

سورکان ملا باس در سال ۱۹۶۱ شرکت کرد انقلاب سپتامبر او گروهبان بود و در نبردهای هلبت، یاجوک، زوزیک و گورتو شرکت داشت. او در دوران پیشمرگی خود دو بار زخمی شد.

منبع:

1. حمید گردی، خلاصه تاریخ، چاپ اول، (هیولِر - انتشارات آراس - چاپ وزارت آموزش و پرورش - ۲۰۰۴).
2. حیدر فاروق السامرایی، ضیاء کافر و نقش سیاسی و اقتصادی او در عراق، (لندن - دارالحکمه - ۲۰۱۶).
3. شعبانعلی شعبان، برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (هولیر - انتشارات روژهلات - 1392).
4. عمر فاروقی، رهبر فرزانه زندگی و مبارزه نمیر ملا مصطفی بارزانی، چاپ دوم، (هولیر - انتشارات وزارت آموزش و پرورش - ۲۰۰۲).
5. عبدالرحمن ملا حبیب ابوبکر، قبیله برزن بین 1931 - 1991، چاپ 1، (هولیر - انتشارات وزارت فرهنگ - 1380).
6. عبدالله خفور، فرهنگ جغرافیای اربیل، (اربیل - انتشارات حاجی هاشم - ۲۰۱۵).
7. کاروان محمد مجید، بارزانی از مهاباد تا شوروی، چاپ اول، (سلیمانیه - انتشارات پیوند - 1390).
8. مجله هتاو، شماره 154، سال ششم، هولد، چاپخانه کردستان، جمعه 15.04.1959.
9. به یاد فرمانده شهید کل قوا، حسو میرخان جاجوکی، ۶۲ روز با بارزانی، عزیمت خانواده بارزانی به اتحاد جماهیر شوروی، چاپ اول (هولیر - انتشارات رویشنبیری - ۱۹۹۷).
10. لیث عبدالمحسن جواد الزبیدی، انقلاب ۱۴ ژوئیه ۱۹۵۸ در عراق، (بغداد - انتشارات دارالرشید - ۱۹۷۹).
11. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادیبخش کرد 1931 - 1958، (دهوک - انتشارات کار - 1998).
12. نجف قلی پسیان، از مهاباد خونین تا کرانه‌های ارس، ویرایش شوکت شیخ یزدین، چاپ اول، (پیرمام - جشن طلایی حزب دموکرات کردستان - ۱۹۹۶).
13. بایگانی کمیته دایره المعارف حزب دموکرات کردستان.