عەزیز عەبدولقادر عوبەیدوڵڵا ناسراو بە (سەید عەزیز شەمزینی) ئەفسەر و سیاسەتمەدار بوو. لە کۆنگرەی چوارەمی پارتی دیموکراتی کوردستانی عێراق لە ساڵی ١٩٥٩ بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی و قوتابخانەی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستانی عێراق هەڵبژێردرا، هەروەها لە کۆنگرەی پێنجەمی ساڵی ١٩٦٠ بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستانی عێراق هەڵبژێردرا، لە ساڵی ١٩٦٤ بەشداری لە کۆبوونەوەی گشتیی مەوێت...
ژیاننامە
عەزیز عەبدوڵڵا عەبدولقادر عوبەیدوڵا نەوەى شێخ عوبەیدوڵا شەمزینی نەهری سەرکردەی شۆڕشی ١٨٨٠ لە ڕۆژهەڵات و باکوری کوردستانە. خێزانەکەی بە زۆرەملێ لە ئەستەنبوڵ پایتەختی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی ئاوارە کران. ساڵی 1924 شێخ عەبدولقادر و باپیری، شێخ محمد، مامی، شێخ سەعید و د.فوئاد دیاربەکر، لەگەڵ 150 کەسایەتی گرنگی کوردستان لە ئەستەنبوڵ دەستبەسەر و ڕەوانەی دادگای سەربەخۆیی ئەتاتورک کران و دواتر لە سێدارە دران. دواتر باوکی لە دژی حکومەتی تورکیا شەڕی کرد. ساڵی (1924 - 1925) هاتوونەتە باشووری کوردستان و لەسەر داوای دەوڵەتانی تورکیا و بەریتانیا و عەرەبی لە عێراق بە زۆر لە گوندی باتاس لە نێوان ڕەواندز و هەولێر نیشتەجێ کران. وەزیری ناوخۆی ئیمپراتۆریەتی عێراق ڕەزامەندی بۆ دەرکردنی ڕەگەزنامەی عێراقی پێنەدان، بە بیانووی ئەوەی خەڵکی باکووری کوردستانن. هەرچەندە لە سەردەمی عوسمانیدا خاوەنی موڵک و ماڵی لە باشووری کوردستان بووە، بەڵام لە باکوری کوردستان لەدایک بووە و خوێندنی سەرەتایی ئایینی لە باوکی وەرگرتووە.
ساڵی 1923 لە گوندی نەهری لە لایەن هێزێکەوە بە سەرۆکایەتی مامی سەید تەها نەهری ئازاد دەکرێت و گواستراوەتەوە بۆ ڕەوەندیز. ساڵی 1926 چووە قوتابخانەی بەتاسی بنەڕەتی لە جەرگەی هەولێر و لە ساڵی 1932 خوێندنی سەرەتایی لە شاری شەقڵاوە، سەر بە پارێزگای هەولێر تەواو کردووە. لە ساڵی 1933 خوێندنی ناوەندی لە هەولێر دەستی پێکردووە و لە ساڵی 1934 پۆلی سێیەمی ناوەندی لە شاری موسڵ تەواو کردووە. ساڵی 1935 چووە قوتابخانەی ئامادەکاری لە بەغدا و لە ساڵی 1936 تەواو دەکات، لە ساڵی 1937 لە کۆلێژی سەربازی بەغدا وەرگیراوە. لە ساڵی ١٩٣٨ خوێندنی سەربازی بە پلەی نەقیبی دووەم تەواو دەکات. لە ساڵی ١٩٣٩ قوتابخانەی سوارەی سەربازی تەواو دەکات و لە کەرکوک و موسڵ خزمەت دەکات. ساڵی 1940 بووە بە یەکەم وەزیر، دوای ساڵی 1991 جارێکی دیکە چووەتە ورمێ. لە ماڵەکەی خۆیدا لەلایەن سەرچاوەیەکی نادیارەوە تیرۆرکرا. ڕۆژی ٧ی ئازاری ١٩٩٩ تەقینەوەیەک لە ماڵەکەیدا تەقیەوە و شەوی ١٤ی ئازاری ١٩٩٩ بە هۆی سەختی برینەکانی لە نەخۆشخانەی ورمێ گیانی لەدەست دا. جگە لە زمانی کوردی، بە زمانی ئینگلیزی، عەرەبی، تورکی، ڕووسی، فارسی و هەندێک فەرەنسی قسەی دەکرد.
لاپەڕەی کار
لە ساڵی ١٩٤٠ پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی هیوای کوردییەوە کردووە. لە ساڵی ١٩٤٢ گواسترایەوە بۆ کەتیبەی زیرەپۆش و بەشی میکانیکی. لە ساڵی ١٩٤٣ بووە بە نەقیب لە ڕیزەکانی سوپای عێراقدا. لە مانگی ئازاری ساڵی 1944 ئەندامی شاندی پارتی هیوای کورد بوو کە لە شاری کەرکوک بەخێرهاتنی نوێنەری کۆمەڵەی ژیانی کوردی (ج.ک) بوو. ساڵی 1944 لەگەڵ میرهاچ ئاکرێی و مستەفا خۆشناو لە نوێنەرایەتی پارتی هیوای کورد لەگەڵ مەلا مستەفا بارزانی کۆدەبنەوە و باسیان لە هەماهەنگی و هاوکارییەکانیان کردووە. لە ساڵی 1944 بە هۆی ناڕازیبوونی لە سیاسەتەکانی حیزبی هیوای کوردی لە ڕیزەکانی حیزبی هیوا دەرکرا. لە 25ی کانونی یەکەمی ساڵی 1944 بووەتە ئەفسەری پەیوەندیی دەسەڵاتدارانی عێراق لە میحوەری مارغێرا لە پارێزگای هەولێر لەگەڵ شۆڕشگێڕانی شۆڕشی دووەمی بارزان (1943 - 1945). لە ساڵی ١٩٤٥ بە فەرماندەیی سوپای سووری سۆڤیەت دەچێتە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و لە ماڵی باوکی دەمێنێتەوە.
لە ١١ی نۆڤەمبەری ساڵی ١٩٤٥ پەیوەندی بە حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانەوە کردووە و لە ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ لە ڕێوڕەسمی دامەزراندنی کۆماری دێموکرات لە شاری مەهاباد بەشداری کردووە. لە ١٥ی نیسانی ١٩٤٦ لەگەڵ ٢٨٠ خوێندکاری ئازەربایجانی و کوردی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، بە فەرماندەیی مەیجر فڕۆکەوان سەید تەقی موسەوی، وێستگەی شەمەندەفەر و کەشتی تەبرێز بەرەو باکۆ بەجێدەهێڵن. لە ١٨ی نیسانی ١٩٤٦دا گەیشتە باکۆ و بە مەبەستی مەشق و ڕاهێنان لە کەمپی سەربازی سالیانکۆچ جێگیر بوو. ساڵی 1948 بووەتە ئەندامی سەرکردایەتی باشووری ڕۆژهەڵاتی کوردستان (کۆنفرانسی باکو) لە بەشی ڕۆژهەڵاتی کوردستان. لە ساڵی 1951 باوکی هاوکاری حەمە مەولود چیرچ پێشمەرگەی کۆماری دیموکراتی کوردستان دەکات بۆ ئەوەی گەشت بکات بۆ یەکێتی سۆڤیەت بۆ ئەوەی چاوی بە هاوڕێکەی بکەوێت. لە مانگی ئازاری ساڵی ١٩٥٤ لەسەر داوای ژەنەڕاڵ مستەفا بارزانی (١٩٠٣ - ١٩٧٩) لەلایەن بەرپرسانی سۆڤیەت بۆ خوێندنی باڵا گواسترایەوە بۆ مۆسکۆ. لە ساڵی ١٩٥٧ بەشداری لە کۆنگرەی یەکێتی جیهانی خوێندکاران و لاوان لە مۆسکۆ کردووە. ساڵی 1957 بۆ یەکەمجار لە مۆسکۆ چاوی بە جەلال تاڵەبانی (1933 - 2017) ئەندامی قوتابخانەی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان کەوت، بە ئامانجی ناساندنی بە جەنەڕاڵ مستەفا بارزانی. لە ساڵی ١٩٥٩ بە کەشتیی جۆرجیا گەڕایەوە بۆ زێدی خۆی، لە ڕێگای بەندەری بەسرە لە باشووری عێراق، لەگەڵ هاوڕێکانی بارزانی.
لە 24ی ئازاری ساڵی 1959 ڕێگەی پێدرا بگەڕێتەوە ناو ڕیزەکانی سوپای کۆماری عێراق و پلەی مەیجر وەرگرت، دواتر پلەکەی بەرزکرایەوە بۆ پلەی مەیجر و وەک مامۆستای زمانی ڕووسی لە کۆلێژی سەربازی بەغدا دادەمەزرێت. ساڵی 1959 بووەتە ئەندامی لیژنەی ئامادەکاری کۆنگرەی چوارەمی پارتی دیموکراتی کوردستانی عێراق. ساڵی 1959 لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەی چوارەمەوە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستانی عێراق هەڵبژێردرا. ساڵی 1959 لە یەکەمین کۆبوونەوەی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستانی عێراق بە ئەندامی قوتابخانەی سیاسی هەڵبژێردرا. لە ساڵی ١٩٦٠ لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەی پێنجەمەوە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستانی عێراق هەڵبژێردرا. لە ساڵانی (1962 - 1963) لەلایەن بەرپرسانی حکومەتی عێراقەوە زیندانی کراوە. لە ساڵی ١٩٦٣ پەیوەندی لەگەڵ ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگە دروست دەکات. دوای ساڵی 1975 لە شاری ورمێ نیشتەجێ بوو. لە ساڵی ١٩٧٩ لە شاری ورمێ گەڕاوەتەوە کۆماری عێراق و لە شاری بەغدا نیشتەجێ دەبێت.
بەرهەمەکانی: ١.
1- بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی نەتەوەیی کوردستان (بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی نەتەوەیی کوردستان) 1982 - 1984
2 - ژیانی من (ژیاننامەکەم) 2010.
سەرچاوە:
1- ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان.
