ژیاننامە

مستەفا خۆشناو لە ساڵی 1912 لە ناوچەی بێتواتە لەدایکبووە، خوێندنی سەرەتایی لە کۆی و ناوەندی لە هەولێر تەواو کردووە، لە ساڵی 1931 لە کۆلێژی مامۆستایان لە بەغدا وەرگیراوە. دوای تەواوکردنی خوێندنی لە هەڵەبجە بووە بە مامۆستا. لە ساڵی ١٩٣٤ پەیوەندی بە کۆلێژی سەربازی بەغداوە کردووە و لە ٣ی حوزەیرانی ١٩٣٦ بە پلەی نەقیبی دووەم لە کۆلێژی سەربازی دەرچووە. لە ساڵی ١٩٣٩ لەگەڵ زەکیە فەرەج هاوسەرگیری دەکات و سێ کچ و کوڕێکیان دەبێت.

دوای ڕووخانی کۆماری کوردستان، ساڵی 1947 گەڕایەوە عێراق و لە زیندانی ناوەندی بەغدا زیندانی دەکرێت. ژنە دووگیانەکەی لە زیندان سەردانی کرد. مستەفا خۆشناو داوای لێدەکات ئەگەر کوڕە ناوی منداڵەکەیان بنێن ئازاد. دوای مانگ و نیوێک لە لەسێدارەدانی، ئازاد لە ٢ی ئابی ١٩٤٧ لەدایک دەبێت.

لاپەڕەی کار

مستەفا خۆشناو یەکێک بوو لەو ئەفسەرە کوردانەی کە لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ١٩٤٤ لەلایەن حکومەتی عێراقەوە وەک ئەفسەری پەیوەندی نێوان حکومەت و شۆڕشی دووەمی بارزان (١٩٤٣-١٩٤٥) دەستنیشانکرا. له هه مان کاتدا به نهێنی له لایه ن پارتی هیواوه بۆ هه ماهه نگی په یوه ندی نێوان حیزب و شۆڕش ڕاسپێردراوه و پاشان په یوه ندی به ڕیزه کانی شۆڕشه وه کردووه . دوای شکستی دانوستانەکان و گۆڕانکارییەکان لە کابینەکەی نوری سەعید و حەمدی پاچەچی جێگرەوەی، حکومەت بڕیاریدا ئەفسەرەکانی بگەڕێنێتەوە بۆ سوپا. بە ڕەزامەندی سەرکردایەتی شۆڕش لە بارزانەوە گەڕایەوە ناو سوپای عێراق. دوای دوو مانگ مۆڵەتی وەرگرت و گەڕایەوە بۆ کوردستان. حکومەت گومانی ئەوەی هەبوو کە ڕەنگە بچێتە کۆماری دیموکراتی کوردستان لە مەهاباد. ئاگاداری ئەوە بوو کە حکومەت چاودێری دەکات، بۆیە بڕیاریدا لە بارزان بمێنێتەوە.

لەم کاتەدا حکومەت لە ڕێگەی میرهاج ئەحمەدەوە داوای کرد مستەفا خۆشناو بەناچاری بگەڕێتەوە سەربازگە، بەڵام دوای دوو مانگ لە سوپای عێراق دەرچووە و فەرمانی دەستگیرکردن لەلایەن وەزارەتی بەرگری عێراقەوە دەرچووە. پارتی هیوا لەو فەرمانە ئاگاداری کردەوە و توانی لە بەغدا هەڵبێت و دواتر لە بارزان پەیوەندی بە ڕیزەکانی شۆڕشەوە کرد.

لە 15ی کانونی یەکەمی ساڵی 1945 لەسەر پێشنیاری مستەفا بارزانی لیژنەی ئازادی دامەزرا. مستەفا خۆشناو یەکێک بوو لە ئەندامانی دەستەی دامەزرێنەر، دوای ڕاگرتنی گفتوگۆی ئاشتی لەگەڵ حکومەت و پێشبینی دەستپێکردنەوەی هێرشەکانی دوژمن، لە 10ی شوباتی 1945، لە کۆبوونەوەی کۆمیتەی ئازادی و بە بڕیاری مستەفا بارزانی، فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکانی شۆڕشگێڕ، بۆ فەرماندەیی بەرگریی مێرگەسۆر- ڕواندزێ دەستنیشانکرا بەرە، بەمەبەستی ڕێگریکردن لە پێکدادانی سەربازی و بە فەرمانی مستەفا بارزانی، لە ٤ی ئازاری ١٩٤٥. مستەفا خۆشناو نامەیەکی هۆشداری نووسی بۆ فەرماندەی گشتی سوپای عێراق، ڕەفیق عارف، بەم شێوەیە: "دوای سڵاو، لەلایەن پیاوەکانمانەوە ئاگادارکراینەوە کە بەنیازیت لە بەیانی ٥ی ئازاری ١٩٤٥ بە ناوی منارە هێرشمان بکەیتە سەر، ئاگادارتان دەکەینەوە! پێشوەختە دەڵێین: هەرچییەک لەم بارەوە ڕووبدات خەتای ئێمە نییە و ئێمە تاوانبار نین. مستەفا خۆشناو"

بەم شێوەیە شەڕ ڕاگیرا تا ١٠ی حوزەیرانی ١٩٤٥ و وەلی بەگ لە حەوشەی بارەگای پۆلیسی مێرگەسۆر شەهید بوو و شەڕ دەستی پێکردەوە. لە 11ی تشرینی یەکەمی ساڵی 1945، دوای کۆتاییهاتنی شۆڕشی دووەمی بارزان، نێردراوەکە یاوەری مستەفا بارزانی بۆ کۆماری کوردستان، لەوێ لە کۆماری نەقیب جێگیر بوو. مستەفا خۆشناو بوو بە فەرماندەی فەوجی دووی هێزەکانی بارزان کە لە سێ فەوجی پێکهاتبوو. دواتر بە فەرمانی سەرکردایەتی پلە بەرزکرایەوە بۆ پلەی موقەدیم.

ساڵی ١٩٤٦ لە زۆربەی شەڕەکانی بەرگری لە کۆماری دێموکراتی کوردستان بەشداری کردووە. دوای ڕووخانی کۆمار و گەڕانەوەی بۆ سنووری ئێران و عێراق لە 10ی نیسانی 1947، یەکێک بوو لەو ئەفسەرانەی کە خۆی ڕادەستی حکومەت کرد. سەرەتا دەبرێتە هەولێر و دواتر گواستراوەتەوە بۆ زیندانی ناوەندی بەغدا و لەوێ لەگەڵ هەڤاڵەکانیدا زیندانی دەکرێن. بڕیارەکە ئەوە بوو کە لە سێدارە نەدرێت، بەڵام لە دادگایەکی ساختەدا فەرمانی لە سێدارەدان بە نهێنی جێبەجێ کرا. پێش لەسێدارەدان لەگەڵ سێ لە هەڤاڵەکانی وەسیەتنامەیەکی بۆ خەڵک نووسیوە و تێیدا هەڵوێستی خۆی بۆ ئازادی وڵات دووپات کردووەتەوە. ڕۆژی دواتر سەرەڕای سنووردارکردنی چوونە ژوورەوەی گشتی، بەڵام لە گۆڕستانی گردی سێوان لە سلێمانی بەخاک سپێردرا.

سەرچاوە:

1. ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان.
2. مێژووی حیزبی دێموکراتی کوردستان، کۆنگرە و کۆنفرانسی (بەرنامە و پەیڕەوی ناوخۆ)، کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان، بەرگی یەکەم، (هێلێر - چاپخانەی ڕۆکسانە - ٢٠٢١).
3. حەبیب محمد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق (خاڵە سەرەکییەکان) 1946-1993، (دهۆک - چاپخانەی خەبات - 1998).
4. مەسعوود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی یەکەم، ١٩٣١-١٩٥٨، (هێلێر-٢٠١٢).
5. مەروف قەرەداخی، بارزان و نهێنییەکانی، (بەغدا، چاپخانەی مەعاریف، ١٩٥٩).