ئەفسەر و سیاسەتمەدار مستەفا مستەفا مستەفا ناسراو بە (مستەفا خۆشناو)، ئەندامی پارتی هیوا بووە، یەکێکە لە ئەفسەرە کوردەکانی ناو ڕیزەکانی سوپای عێراق لە ساڵی 1936، ئەندامی کۆمیتەی ئازادی و ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری پارتی دیموکراتی کورد بووە. لە ساڵی ١٩٤٧ لە بەغدا لەلایەن حکومەتی عێراقەوە لە سێدارە دراوە.

ژیاننامە

مستەفا خۆشناو لە ساڵی ١٩١٢ لە ناوچەی بێتوات لەدایک بووە. خوێندنی سەرەتایی لە شاری کۆی و دواناوەندی لە شاری هەولێر تەواو کردووە. ساڵی 1931 لە کۆلێژی مامۆستایانی بەغدا وەرگیراوە و دوای تەواوکردنی خوێندن دەبێتە مامۆستا لە شاری هەڵەبجە. ساڵی 1934 پەیوەندی بە کۆلێژی سەربازی بەغداوە کردووە و لە 3ی حوزەیرانی 1936 بە پلەی نەقیبی دووەم لە کۆلێژی سەربازی تەواو دەکات، لە ساڵی 1939 هاوسەرگیری لەگەڵ زەکیە فەرەج کردووە و سێ کچ و کوڕێکیان بووە.

دوای ڕووخانی کۆماری کوردستان، ساڵی 1947 گەڕایەوە عێراق و لە زیندانی ناوەندی بەغدا زیندانی دەکرێت. کاتێک ژنە دووگیانەکەی لە زیندان سەردانی دەکات، مستەفا خۆشناو داوای لێدەکات ئەگەر منداڵەکە کوڕ بوو ناوی منداڵەکەیان بنێن ئازاد. ئازاد دوای مانگ و نیوێک لە لەسێدارەدانی، لە ٢ی ئابی ١٩٤٧ لەدایک بووە.

لاپەڕەی کار

مستەفا خۆشناو یەکێک بوو لەو ئەفسەرە کوردانەی کە لە 25ی 1ی 1944 لەلایەن حکومەتی عێراقەوە وەک ئەفسەری پەیوەندی نێوان حکومەت و شۆڕشی دووەمی بارزانی (1943 - 1945) دەستنیشانکرا. لە هەمان کاتدا بە نهێنی لە لایەن حیزبی هیواوە بەرپرسیارێتی پەیوەندی و هەماهەنگی نێوان حیزب و شۆڕشی پێسپێردراوە. دواتر پەیوەندی بە ڕیزەکانی شۆڕشەوە کرد. دوای شکستی دانوستانەکان و گۆڕانکاری لە کابینەی نوری سەعید و دانانی حەمدی پاچەچی لە شوێنی ئەو، حکومەت بڕیاریدا ئەفسەرەکان بگەڕێنێتەوە بۆ ڕیزەکانی سوپا. لەو چوارچێوەیەدا بە ڕەزامەندی سەرکردایەتی شۆڕش لە بارزانیەوە گەڕایەوە ناو سوپای عێراق. دوای دوو مانگ مۆڵەتی وەرگرت و گەڕایەوە کوردستان. حکومەت گومانی ئەوەی هەبوو کە ڕەنگە بچێتە کۆماری دیموکراتی کوردستان لە مەهاباد. وتووێژکارەکە دەیزانی حکومەت چاودێری دەکات، بۆیە بڕیاریدا لە بارزانی بمێنێتەوە.

لەم کاتەدا حکومەت لە ڕێگەی میرهاج ئەحمەدەوە داوای لە مستەفا خۆشناو کرد بگەڕێتەوە ناو سوپا. دوای گەڕانەوەی دوای دوو مانگ لە ڕیزەکانی سوپای عێراق دوورخرایەوە و فەرمانی دەستگیرکردن لەلایەن وەزارەتی بەرگری عێراقەوە دەرچوو. پارتی هیوا لەو فەرمانە ئاگاداری کردەوە و بەم شێوەیە توانی بەغدا بەجێبهێڵێت و خۆی ڕزگار بکات، دواتر لە بارزان پەیوەندی بە ڕیزەکانی شۆڕشەوە کردەوە.

لە 15ی 1ی ساڵی 1945 لەسەر پێشنیاری مستەفا بارزانی لیژنەی ئازادی دامەزرا و مستەفا خۆشناو یەکێک بوو لە ئەندامانی دامەزرێنەر. دوای وەستانی دانوستانی ئاشتی لەگەڵ حکومەت و ئەگەری هێرشی دوژمن، لە 10ی شوباتی 1945، لە کۆبوونەوەی کۆمیتەی ئازادی و بە بڕیاری مستەفا بارزانی، فەرماندەی گشتی هێزە چەکدارەکانی شۆڕش، کرا بە فەرماندەی میحوەری بەرگری مێرگەسۆر – ڕەوەندیز. بەمەبەستی ڕێگریکردن لە پێکدادانی سەربازی و بە فەرمانی مستەفا بارزانی، لە ٤ی ئازاری ١٩٤٥، مستەفا خوسناو نامەیەکی هۆشداری بۆ ڕەفیق عارف، سەرۆکی ئەرکانی سوپای عێراق نووسی و بەم ناوەڕۆکە: "دوای پێشکەشکردنی سڵاو، لەلایەن گەلەکەمانەوە ئاگادارکراینەوە کە دەتەوێت سبەینێ، ٥ی ئازاری ١٩٤٥، لەژێر ناوی ئۆپەراسیۆنەکاندا هێرشمان بکەنە سەر". پێشوەختە دەڵێن: ئەگەر شتێک لەم ڕووەوە ڕوویدا، تاوانەکە لەسەر ئێمە نییە و ئێمەش تاوانبار نین.

بەم شێوەیە تا ١٠ی حوزەیرانی ١٩٤٥ ڕێگری لە شەڕەکە گیرا، تا ئەو کاتە وەلی بەگ لە حەوشەی بنکەی سەربازی مەرگەسۆر شەهید بوو و جارێکی دیکە شەڕەکە توند بووەوە. لە 11ی ئۆکتۆبەری ساڵی 1945 دوای کۆتاییهاتنی شۆڕشی دووەمی بارزانی، ناوبژیوان لەگەڵ مستەفا بارزانی چووە کۆماری کوردستان. لە کۆماردا نەقیب مستەفا خۆشناو کرا بە فەرماندەی فەوجی دووی هێزی بارزانی کە لە سێ فەوجی پێکهاتبوو. دواتر بە فەرمانی سەرۆکایەتی پلە بەرزکرایەوە بۆ پلەی مەیجر.

ساڵی ١٩٤٦ لە زۆربەی شەڕە بەرگرییەکانی کۆماری دێموکراتی کوردستاندا بەشداری کردووە. دوای ڕووخانی کۆمار و گەڕانەوەی بۆ سنووری ئێران و عێراق لە 10ی نیسانی 1947، یەکێک بوو لەو ئەفسەرانەی کە خۆی ڕادەستی حکومەت کرد. سەرەتا گواسترایەوە بۆ هەولێر و دواتر گواسترایەوە بۆ زیندانی ناوەندی بەغدا و لەگەڵ هەڤاڵەکانی دیکەی دەستگیرکران. بڕیاردرا لەسێدارە نەدرێن، بەڵام لە دادگایەکی ساختەدا، بە نهێنی حوکمی لەسێدارەدانیان بەسەردا جێبەجێ کرا. پێش لە سێدارەدانی و سێ هەڤاڵەکەی، وەسیەتنامەیەکیان بۆ خەڵک نووسی کە تێیدا هەڵوێستی خۆیان بۆ ئازادی وڵات دووپاتکردەوە. ڕۆژی دواتر سەرەڕای سنووردارکردنی ئامادەبوونی گشتی، لە گۆڕستانی گردی سێوان لە شاری سلێمانی بەخاک سپێردرا.

سەرچاوە:

١- ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای حیزبی دێموکرات.

2- مێژووی حیزبی دێموکراتی کوردستان، کۆنگرە و کۆنفرانسی (بەرنامە و پەیڕەوی ناوخۆ)، کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای حیزبی دێموکراتی کوردستان، بەرگی یەکەم، (هێلێر - چاپخانەی ڕۆکسانە - 2021).

3- حەبیب محمد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق (لە قۆناغە سەرەکییەکاندا) 1946 - 1993، (دهۆک - چاپخانەی خێبات - 1998).

4- مەسعوود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی یەکەم 1931 - 1958، (هێلێر - 2012).

5- مەعروف قەرەداخی، بارزان و نهێنی و نهێنییەکانی، (بەغدا – چاپخانەی مەعریف - 1959).