محەممەد سەلیم ئەحمەد عەبدولڕەحمان بەکلوری لە ساڵی ١٩٠٢ لە گوندی بەکلور سەر بە ناحیەی زاویتە سەر بە پارێزگای دهۆک لەدایک بووە. یەکێک بوو لە شوێنکەوتوانی شێخەکانی بارزان و بەشداری یەکەم شۆڕشی بارزان (1931-1932)ی کرد. دوای شکستی شۆڕش لەگەڵ خەباتکارانی بارزانی دەچێتە باکووری کوردستان و دوای ماوەیەک گەڕایەوە گوندەکەی خۆی. ساڵی 1975 دوای شکستی شۆڕشی ئەیلول کۆچی کرد بۆ ئێران. سەرەتا لە ئۆردوگای زێوە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەژیا. دواتر گوازرایەوە بۆ شاری تەبرێز. ماوەیەک لە شاری میانێ ژیاوە و پاشان دەچێتە شاری مەرەند. لە ٢٢ی کانونی دووەمی ٢٠٠٣ لە تەمەنی ١٠١ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد و لە شاری دهۆک بەخاک سپێردرا.
ساڵی 1943 کاتێک بارزانی لە سلێمانییەوە گەڕایەوە بۆ بارزان لەگەڵ عیزەت عەبدولعەزیز لە گرتنەوەی سەربازگەی ئامێدیەدا بەشداری کرد و هەروەها بەشداری شەڕی سەربازگەی سیڤەری سەر ڕووباری شین لە ناحیەی بیلەی کرد. ساڵی 1945 بەشداری شەڕی مەیدان مۆریک لە نزیک گوندی هاودیان لە قەزای سۆران کردووە.
لە 11ی تشرینی دووەمی ساڵی 1945 بۆ خۆپاراستن لە بۆردومانی فڕۆکە جەنگییەکانی بەریتانیا و هێرشی سوپا و سەربازانی عێراق، دەیانویست لەگەڵ هەشت چەکداری دیکەدا بچنە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، بەڵام لە ڕێگادا بێسەروشوێن بوون. بەناچاری لە ڕێگەی نێرو و ڕێکانەوە بگەڕێنەوە و لە گوندی قادش لە قەزای ئامێدی دەستگیرکران. لەسەر داوای سەعید ئەکسای دۆسکی لە زیندان ئازاد کران.
ساڵی 1958 کاتێک بارزانی لە یەکێتی سۆڤیەتەوە گەڕایەوە عێراق، محەمەد سەلیم ئەحمەد، لەگەڵ ساڵح یوسفی، لێپرسراوی فیرقەی یەکەم (1) لە بێهدینان و نزیکەی 20 کەسایەتی دیاری ناوچەکە، چوون بۆ دیدار و پێشوازیکردنی جەنەڕاڵ بارزانی. مستەفا بارزانی چوونە بەغدا. لەوێ لەگەڵ بارزانی کۆبونەوە و ئەویش پێی وتن: بڕۆ بنکەی ئۆپەراسیۆن لە ناوچەکانتان بکەنەوە. بۆ ئەم مەبەستەش محمد سەلیم هاوشانی تەلی گەردی یەک مالێی، مێهدی حەسەن نزارکی، حەسەن سیتی بامەڕنی و مەلا حەمدی بنکەیەکی ئۆپەراسیۆن لە دهۆک دەکەنەوە.
لە ساڵی ١٩٦١ لە کاتی سەرهەڵدانی شۆڕشی ئەیلول لە ناوچەی ئالۆکە لە پارێزگای دهۆک، تەلی گەردی بووە بەرپرسی هێزی پێشمەرگە و محمد سەلیم ئەحمەد بووە جێگرەکەی، هەروەها بەشداری شەڕەکانی ئالۆکە و دۆڵی زاویتە و دۆڵی دهۆکیان کردووە.
ساڵی 1962 کاتێک بارزانی بۆ جاری دووەم سەردانی قەزای سۆرانی کرد، محەمەد سەلیم ئەحمەد عەبدولڕەحمان باجلوری یاوەری بارزانی بوو بۆ ناحیەی خەلیفان و قەڵادیز. ساڵی 1964 بەشداری لە کۆنگرەی شەشەمی پارتی دیموکراتی کوردستان لە شاری قەڵادیز کردووە. دوای ئەو کۆنگرەیە گەڕایەوە دهۆک و لەگەڵ عەلی خەلیل پەیوەندی بە هێزی دهۆکەوە کرد. لە ساڵی 1970 و دوای واژۆکردنی ڕێککەوتنی 11ی ئازار، بەهۆی پیربوونی تەمەنی نەیتوانی درێژە بە پێشمەرگایەتی و چالاکییە حزبیەکانی بدات. هەر لەبەر ئەم هۆکارە محمد حەسەن کرا بە فەرماندەی فەوجی ٤ لە هێزی دهۆک.
لە ساڵی 1974 کاتێک ڕژێمی عێراق پەشیمان بووەوە لە جێبەجێکردنی ڕێککەوتن و ڕاگەیاندنی 11ی ئازار و شەڕی دژی گەلی کوردستان و شۆڕش دەستپێکرد، محەمەد سەلیم پەیوەندی لەگەڵ بنکەی پێشمەرگەی فەوجی 4 لە دهۆک دامەزراندەوە و ئامادەیی خۆی بۆ هاوکاری و بەرگریکردن لە شۆڕش دەربڕی. ساڵی 1979 وەک ئەندامی فیرقەی یەکەم (1) بەشداری لە کۆنگرەی نۆیەمی پارتی دیموکراتی کوردستان کردووە.
لە ٢٥ی ئابی ١٩٩١ گەڕایەوە باشووری کوردستان و لە شاری دهۆک نیشتەجێ بوو. لە 16ی ئابی 1996، لە 50 ساڵەی دامەزراندنی پارتی دیموکراتی کوردستان، لە لایەن سەرۆک بارزانی، بەهۆی خزمەتەکانی بە کورد و کوردستان و میتۆدی بارزانی، مەدالیای بارزانی پێبەخشرا.
سەرچاوە:
1. ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان.
