مسعود مصطفی شیخ محمد شیخ عبدالسلام بارزانی، که با نام‌های رئیس مسعود بارزانی، کاک مسعود، کاکه و پدر مسرور بارزانی نیز شناخته می‌شود، در سال ۱۹۶۲ به صفوف نیروهای پیشمرگه کردستان پیوست، در سال ۱۹۶۶ یکی از بنیانگذاران آژانس دفاع و بعداً رئیس آن بود، در سال ۱۹۷۰ در هشتمین کنگره حزب دموکرات کردستان (KDP) به عنوان عضو کمیته مرکزی آن انتخاب شد، در سال ۱۹۷۵ توسط مصطفی بارزانی مأمور سازماندهی مجدد حزب دموکرات کردستان شد، یکی از بنیانگذاران رهبری موقت و یکی از مبتکران انقلاب ۲۶ مه ۱۹۷۶ حزب دموکرات کردستان بود، در نهمین کنگره حزب در سال ۱۹۷۹ به عنوان رئیس آن انتخاب شد، در سال ۱۹۸۸ به عنوان رئیس جبهه کردستان منصوب شد و به عنوان رئیس جبهه کردستان، قیام بهاری ۱۹۹۱ را رهبری کرد. او در سال ۲۰۰۵ به عنوان رئیس اقلیم کردستان انتخاب شد. او در انتخابات ریاست جمهوری اقلیم کردستان در ۲۵ ژوئیه ۲۰۰۹ با رأی مستقیم رأی‌دهندگان اقلیم کردستان دوباره به عنوان رئیس اقلیم کردستان انتخاب شد. در سال ۲۰۱۴، او فرمانده میدانی در شکست سازمان تروریستی داعش بود. در سال ۲۰۱۷، او تصمیم‌گیرنده و ناظر روند همه‌پرسی اقلیم کردستان بود که در آن ۹۳ درصد از شهروندان به استقلال کردستان رأی «آری» دادند. او برای رساندن صدای مشروع مردم کرد، از کاخ‌های رهبران عرب و بین‌المللی بازدید کرد و در کنفرانس‌های بین‌المللی شرکت کرد. در پایان اکتبر ۲۰۱۷، او از تمدید ریاست جمهوری خود خودداری کرد و استعفا داد و گفت که همچنان یک پیشمرگه باقی خواهد ماند. او در حال حاضر رئیس حزب دموکرات کردستان (KDP) و دفتر مرکزی بارزانی است.

رهبری حزب دموکرات کردستان

مسعود مصطفی بارزانی در سال ۱۹۷۰ توسط نمایندگان کنگره هشتم با ۴۲۹ رأی از ۴۸۸ عضو به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان (KDP) انتخاب شد. در سال ۱۹۷۹، او در نشست گسترده در شوانه، کردستان شرقی، به عنوان رئیس موقت حزب دموکرات کردستان (KDP) منصوب شد. او در کنگره نهم در سال ۱۹۷۹، کنگره دهم در سال ۱۹۸۹، کنگره یازدهم در سال ۱۹۹۳، کنگره دوازدهم در سال ۱۹۹۹، کنگره سیزدهم در سال ۲۰۱۰ و کنگره چهاردهم در سال ۲۰۲۲ به عنوان رئیس حزب دموکرات کردستان (KDP) انتخاب شد.

وظایف و مسئولیت‌ها

مسعود مصطفی بارزانی در ۲۰ مه ۱۹۶۲ برای دستیابی به حقوق ملی مردم کرد به صفوف نیروهای پیشمرگ کردستان پیوست و به عنوان پیشمرگ مدافع در کردستان به مبارزه خود ادامه می‌دهد. در ۱۵ آوریل ۱۹۷۵ پس از شکست انقلاب سپتامبر، وظیفه سازماندهی مجدد تشکیلات حزب دموکرات کردستان را بر عهده گرفت که به عنوان رهبری موقت حزب دموکرات کردستان شناخته می‌شد. در ۲۶ مه ۱۹۷۶، رهبری انقلاب مترقی مه را بر عهده گرفت و به مبارزه مسلحانه و سیاسی خود ادامه داد. او به طور مستقیم و غیرمستقیم فرماندهی و در اکثر جنگ‌ها و حماسه‌های دفاعی شرکت داشت و با سخت‌کوشی و توانایی‌های خود، پیروزی‌ها و شکست‌های زیادی را در زندگی و مبارزه پشت سر گذاشته است.

در ۱۳ ژوئیه ۲۰۰۳، او به عنوان عضوی از ریاست شورای دولت موقت عراق (شورای اداره انتقالی) منصوب شد و در آوریل ۲۰۰۴ رئیس آن گردید.

در ۱۲ ژوئن ۲۰۰۵ با تصمیم شورای ملی کردستان به عنوان اولین رئیس اقلیم کردستان انتخاب شد و در ۱۴ ژوئن ۲۰۰۵ به عنوان اولین رئیس اقلیم کردستان در پارلمان کردستان سوگند قانونی یاد کرد.

زندگی و مراحل تحصیل

مسعود مصطفی بارزانی در ۱۶ آگوست ۱۹۴۶ در شهر مهاباد در شرق کردستان در زمان جمهوری دموکراتیک کردستان متولد شد. او از خانواده شیخ تکیه بارزان، از پیروان مولانا خالد نقشبندی (۱۷۷۹-۱۸۲۷) و پسر ژنرال مصطفی بارزانی است. در نتیجه فروپاشی جمهوری دموکراتیک کردستان در مهاباد و تبعید پدرش بارزانی به اتحاد جماهیر شوروی، او به مدت ۱۲ سال از پدرش جدا ماند. در سال ۱۹۵۳، او به مدرسه ابتدایی در روستای ناپاکس رفت. در سال ۱۹۵۸، تحصیلات ابتدایی خود را با موفقیت به پایان رساند و تحصیلات خود را در دبیرستان روژاوا در بغداد ادامه داد. در سال ۱۹۵۸، او برای اولین بار در فرودگاه موسانا در بغداد با پدرش، رئیس جمهور مصطفی بارزانی، ملاقات کرد. در آوریل ۱۹۵۹، او در مراسم بازگشت دوستان بارزانی از اتحاد جماهیر شوروی در تالار عمومی بغداد به همراه زعیم روکین عبدالکریم قاسم، نخست وزیر عراق، و مصطفی بارزانی، رئیس جمهور، شرکت کرد.

او در ۲۰ مه مدرسه را ترک کرد و به صفوف نیروهای پیشمرگه کردستان پیوست. او به زبان‌های کردی، عربی، فارسی و انگلیسی صحبت می‌کند.

انقلاب سپتامبر

مسعود بارزانی از جوانی درگیر مبارزه مسلحانه و سیاسی برای مردم خود بوده است و ایدئولوژی آزادیخواهانه خانواده‌اش بر شکل‌گیری جهان‌بینی او تأثیر گذاشته است.

در سال ۱۹۶۲، در آغاز جوانی، به صفوف نیروهای پیشمرگه کردستان پیوست و یک سال بعد در گردهمایی بزرگ کوی شرکت کرد، در سال‌های ۱۹۶۴ و ۱۹۶۶ به عنوان مهمان در کنگره‌های ششم و هفتم حزب دموکرات کردستان (KDP) شرکت کرد، در سال ۱۹۶۶ دستیار مسئول ستاد بارزانی شد و در همان سال به عضویت کمیته روابط خارجی کمیته اجرایی شورای رهبری انقلاب کردستان درآمد و در همان سال رئیس کمیته امور اطلاعاتی و امنیتی کمیته اجرایی شورای رهبری انقلاب سپتامبر شد، در سال ۱۹۶۷ سازمان امنیت و اطلاعات انقلابی معروف به سازمان دفاع را تأسیس کرد و در سال ۱۹۶۹ نیز مسئول سازمان دفاع از انقلاب سپتامبر بود.

در ۲۹ سپتامبر ۱۹۷۱، او در واکنش به حمله تروریستی سرویس امنیت عمومی عراق و هیئتی از روحانیون عرب عراقی به محل ملاقات رئیس جمهور مصطفی بارزانی شرکت کرد. در ۱۵ ژوئیه ۱۹۷۲، او در خنثی کردن تلاشی برای ترور رئیس جمهور بارزانی که توسط وزیر کشور عراق و مدیر کل امنیت عراق سازماندهی شده بود، نقش داشت. در ۴ دسامبر ۱۹۷۵، او به عضویت کمیته برنامه‌ریزی نظامی انقلاب سپتامبر درآمد.

انقلاب ماه مه

مسعود بارزانی پس از شکست انقلاب سپتامبر در ۲۶ مارس ۱۹۷۵ به ایران مهاجرت کرد. در ۱۵ آوریل ۱۹۷۵، او در نشستی در خارج از شهر نخدا در شرق کردستان، رهبری موقت حزب دموکرات کردستان (KDP) را تأسیس کرد و نیروهای پیشمرگه کردستان را سازماندهی مجدد نمود. در سال ۱۹۸۸، او رهبر منطقه خواکورک در استان اربیل شد.

قیام کردستان

مسعود مصطفی بارزانی در سال ۱۹۹۱ به عنوان رئیس جبهه کردستان، قیام کردستان را رهبری کرد و در سخنرانی برای مردم قیام کردستان در کوی، اولین رهبر کردی بود که درباره انتخابات و یک دولت نهادی صحبت کرد و بعداً در سال ۱۹۹۲ شورای ملی کردستان و دولت اقلیم کردستان تأسیس شدند. او نقش مهمی در ماجرای کر و جلوگیری از پیشروی ارتش عراق در آوریل ۱۹۹۱ ایفا کرد. او در ۲۲ دسامبر ۲۰۰۷ رئیس شورای ریاست جمهوری کردستان شد. در ۲۰ اوت ۲۰۰۹، او برای دومین بار در انتخابات مستقیم به عنوان رئیس جمهور اقلیم کردستان انتخاب شد.

تلاش‌ها و فعالیت‌های مسالمت‌آمیز

در ۱۲ دسامبر ۱۹۷۰، در نزدیکی شهر رواندیز در استان اربیل، مسعود مصطفی بارزانی از صدام حسین، معاون رئیس جمهور عراق، که برای مذاکره در مورد خودمختاری کردستان جنوبی آمده بود، استقبال کرد. در ۱۱ مارس ۱۹۷۰، او عضو هیئت حزب دموکرات کردستان (KDP) بود که توافقنامه ۱۱ مارس برای حق خودمختاری کردستان را امضا و اعلام کرد. در ۲ ژوئن ۱۹۷۰، او از شهر کرکوک بازدید کرد و اعلام کرد که کرکوک یک شهر کردی است، که در آن زمان دولت عراق را نگران کرد.

در ۱۵ اکتبر ۱۹۷۰، او از رهبران گروه ابراهیم احمد-جلال طالبانی در روستای دیلمان استقبال کرد. در ۱۶ اکتبر ۱۹۷۶، او با جلال طالبانی (۱۹۳۳-۲۰۱۷) در لندن توافق‌نامه‌ای با هدف هماهنگی و همکاری بین رهبری موقت حزب دموکرات کردستان (KDP) و اتحادیه میهنی کردستان (PUK) امضا کرد. در ۱۹ دسامبر ۱۹۷۶، او برای حفاظت از منافع عالی و وحدت مردم کرد، به دمشق سفر کرد و با مقامات سوری و سپس جلال طالبانی دیدار کرد. در ۱ مه ۱۹۷۷، او با طالبانی در دمشق دیدار کرد و توافق‌نامه‌ای در مورد همکاری میدانی در زمینه‌های مختلف و پایان دادن به درگیری‌های بین PUK و KDP امضا کرد.

در تاریخ ۲۸ نوامبر ۱۹۸۰، حزب دموکرات کردستان (KDP) با جبهه ملی دموکراتیک عراق (CUD) که با نام حزب کمونیست عراق و حزب سوسیالیست متحد کردستان شناخته می‌شود، به منظور همکاری و فعالیت‌های مشترک، توافقنامه‌ای امضا کرد.

در اواسط آگوست ۱۹۸۶، او با محمد باقر حکیم، رئیس شورای عالی انقلاب اسلامی عراق، در تهران ملاقات کرد و در مورد تأسیس جبهه عراق گفتگو نمود. در ۷ مارس ۱۹۹۰، او در رأس هیئتی از رهبری حزب دموکرات کردستان (KDP) از مقر رهبری اتحادیه میهنی کردستان (PUK) بازدید کرد و مورد استقبال نوشیروان مصطفی امینی، عضو رهبری اتحادیه میهنی کردستان، قرار گرفت. از ۸ تا ۱۰ مارس ۱۹۹۰، او ریاست جلسه گسترده جبهه کردستان را بر عهده داشت.

در ۲۰ آوریل ۱۹۹۱، او رئیس هیئت نمایندگی جبهه کردستان برای دور دوم مذاکرات با دولت عراق بود. در ۷ آوریل ۱۹۹۲، او ریاست جلسه بزرگ جبهه کردستان در پیرمام را در آماده‌سازی برای انتخابات مجلس ملی کردستان بر عهده داشت. در ۱۹ مه ۱۹۹۲، در انتخابات رهبر جنبش آزادی‌بخش کردستان، او با ۴۴۶،۸۱۹ رأی یا ۴۷.۵۱٪ آرا، مقام اول را کسب کرد. با این حال، به دلیل مشکلات پس از انتخابات، این سمت پر نشد. او از ۲۷ تا ۳۱ اکتبر ۱۹۹۲ میزبان کنگره مخالفان عراق در پیرمام بود.

در ۹ نوامبر ۱۹۹۴، او در جلسه مشترک مدرسه سیاسی حزب دموکرات کردستان - متحد و اتحادیه میهنی کردستان در دفتر مرکزی دبیرخانه جلال طالبانی در اربیل برای پایان دادن به تنش‌های بین آنها شرکت کرد. در ۱۷ فوریه ۱۹۹۴، او بر امضای توافقنامه صلح بین اتحادیه میهنی کردستان و جنبش اسلامی در کردستان عراق نظارت داشت. در ۴ مه ۱۹۹۴، او در جلسه مشترک حزب دموکرات کردستان (KDP) و اتحادیه میهنی کردستان (PUK) آتش‌بس و عادی‌سازی اوضاع در جنوب کردستان را امضا کرد. در سال ۱۹۹۶، او با عبدالله اوجالان در دمشق دیدار کرد. در ۱۷ سپتامبر ۱۹۹۸، در حضور مادلین آلبرایت، وزیر امور خارجه ایالات متحده، توافقنامه صلح واشنگتن را با جلال طالبانی (۱۹۳۳-۲۰۱۷)، دبیرکل اتحادیه میهنی کردستان (PUK)، امضا کرد.

از ۱۴ تا ۱۶ دسامبر ۲۰۰۲، او توسط نمایندگان کنگره مخالفان عراق در کنگره لندن به عنوان عضو کمیته نظارت و هماهنگی انتخاب شد. در سال ۲۰۰۳، او رهبری کنگره صلاح الدین مخالفان عراق را برای سرنگونی رژیم صدام حسین بر عهده داشت. در ۲۸ آوریل ۲۰۰۳، او ریاست هیئتی را در کنگره بغداد بر عهده داشت تا تصمیمات کنگره لندن را پیگیری کند و حقوق کردها را به رسمیت بشناسد و دولت تشکیل دهد.

در ۱۸ نوامبر ۲۰۰۴، او در کنگره دوکان مخالفان عراق شرکت کرد تا در مورد روند انتخابات، اجرای امنیت و محاکمه صدام حسین بحث و گفتگو کند. در ۱ دسامبر ۲۰۰۴، در پیرمام، استان اربیل، او با جلال طالبانی در مورد مسائل ملی بین حزب دموکرات کردستان (KDP) و اتحادیه میهنی کردستان (PUK) توافق استراتژیک امضا کرد.

در ۲۱ دسامبر ۲۰۰۶، در شورای ملی کردستان، با هدف ایجاد یک حکومت واحد اقلیم کردستان، دو اداره اربیل و سلیمانیه با جلال طالبانی اعلامیه مشترکی امضا کردند. در ۲۷ ژوئیه ۲۰۰۷، او با جلال طالبانی، دبیرکل اتحادیه میهنی کردستان (PUK)، پیمان استراتژیک امضا کرد.

در ۱۰ دسامبر ۲۰۱۹، او هیئتی از رهبری شورای ملی کردها در سوریه (ENKS) را به حضور پذیرفت و ریاست دو جلسه در اربیل و دهوک بین (ENKS) و (TEVDEM) را بر عهده داشت.

بحث بر سر تدوین قانون اساسی دائمی عراق

در ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۳، مسعود مصطفی بارزانی در شهر پیرمام، میزبان پل برمر، حاکم غیرنظامی ایالات متحده در عراق، و هیئت همراهش بود و در مورد بازنویسی قانون اساسی و تضمین حقوق ملی کردها در این قانون اساسی گفتگو کرد.

در ۱۴ مه ۲۰۰۵، او دکتر عادل عبدالمهدی، معاون رئیس جمهور عراق را به حضور پذیرفت و موضوع قانون اساسی موضوع این دیدار بود. در ۲۴ مه ۲۰۰۵، او سعدون الدلیمی، وزیر دفاع عراق را به حضور پذیرفت و در مورد بازسازی ارتش عراق برای همه جوامع گفتگو کرد. در روز جمعه، ۳ ژوئن ۲۰۰۵، او دکتر حاجم الحسنی، رئیس مجلس فدرال عراق را به حضور پذیرفت. در ۱۷ ژوئن ۲۰۰۵، او در بغداد توسط جلال طالبانی، رئیس جمهور جمهوری فدرال عراق، و دکتر ابراهیم الجعفری، نخست وزیر عراق، به حضور پذیرفته شد و در مورد بازنویسی قانون اساسی فدرال عراق و احترام به حقوق همه جوامع گفتگو شد.

رهبری میدانی علیه سازمان تروریستی داعش

مسعود مصطفی بارزانی که پس از حملات سازمان تروریستی داعش به اقلیم کردستان در اوت ۲۰۱۴، به عنوان فرمانده کل نیروهای مسلح کردستان، مسئولیت جبهه‌های جنگ را بر عهده داشت، در ۲۰ دسامبر ۲۰۱۴ بر آزادسازی دشت ربیعه و کوه سنجار از دست تبهکاران داعش نظارت داشت.

در ۲ مه ۲۰۱۵، او از استیون هارپر، نخست وزیر کانادا، استقبال کرد. در روز دوشنبه، ۲۴ اوت ۲۰۱۵، او وزیر امور خارجه نروژ، بورگ برند و وزیر دفاع نروژ، اینا اریکسن سورید را به حضور پذیرفت. در این دیدار، آنها در مورد مبارزه با داعش و آموزش پیشمرگه‌ها گفتگو کردند. در ۱۳ نوامبر ۲۰۱۵، او رهبری نیروهای پیشمرگه را در عملیات آزادسازی شهر شنگال از دست داعش بر عهده داشت. در ۲۷ اکتبر ۲۰۱۵، او خانم اورسولا واندرلاین، وزیر دفاع جمهوری فدرال آلمان را به حضور پذیرفت.

سوء قصدها

مسعود بارزانی در ۸ دسامبر ۱۹۷۹ از یک سوءقصد ناموفق توسط سازمان اطلاعات رژیم بعث در وین، پایتخت اتریش، جان سالم به در برد و بعدها با کمک دولت اتریش و رهبر جنبش آزادیبخش فلسطین، یاسر عرفات، توانست به کردستان شرقی بازگردد.

نگرش‌ها و اقدامات مخالف

مسعود مصطفی بارزانی در سال ۲۰۰۳ با مداخله ارتش ترکیه در خاک جنوب کردستان به بهانه سرنگونی رژیم صدام حسین مخالفت کرد. پس از عملیات نظامی نوری المالکی، نخست وزیر وقت عراق، برای حمله به کردستان، او به عنوان فرمانده نیروهای مسلح کردستان دستور عملیات دفاعی داد و نیروهای خود را در کرکوک مستقر کرد. در سال ۲۰۱۴، پس از آنکه بغداد بودجه اقلیم کردستان را کاهش داد، او تصمیم گرفت نفت خام را برای پرداخت حقوق نیروهای پیشمرگه و کارگران کردستان به کردستان صادر کند.

در سال ۲۰۱۴، او طرح استقلال کردستان را به پارلمان کردستان ارائه داد و در ۷ ژوئن ۲۰۱۷، با تمام احزاب کرد در منطقه کردستان دیدار کرد تا مقدمات همه‌پرسی استقلال جنوب کردستان را فراهم کند. در ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۷، ۹۳ درصد از شهروندان کردستان به استقلال کردستان رأی مثبت دادند. با این حال، در ۱۶ اکتبر ۲۰۱۷، رهبری اتحادیه میهنی کردستان (PUK) توسط یک جناح مسدود شد و بخشی از کردستان فروخته شد. در ۲۰ اکتبر ۲۰۱۷، او به عنوان فرمانده کل نیروهای مسلح کردستان در جبهه‌های پیرده، تلسقوف، محمودیه و سهله در مقابل شبه‌نظامیان حشد الشعبی، حزب‌الله لبنان، ارتش عراق و پلیس فدرال عراق که توسط مشاوران ایرانی فرماندهی می‌شدند و به سلاح‌های سنگین آمریکایی که قبلاً در اختیار ارتش عراق قرار گرفته بود، مسلح بودند، برای مبارزه با داعش و با هدف تصرف پایتخت منطقه کردستان و پایان دادن به موجودیت کردستان، ایستاد.

با توجه به وضعیت اضطراری در اقلیم کردستان و پایان دوره قانونی ریاست اقلیم کردستان در ۲۹ اکتبر ۲۰۱۷، پارلمان کردستان با اکثریت آرا به تمدید دوره ریاست او بر اقلیم کردستان رأی داد، اما او امتناع کرد و اختیارات خود را به شورا واگذار کرد تا به صورت قانونی به شورای وزیران کردستان منتقل شود و علناً اعلام کرد که خود را پیشمرگه می‌داند و آمادگی خود را برای حضور در خط مقدم هرگونه حمله‌ای نشان داد.

روابط دیپلماتیک

مسعود مصطفی بارزانی در آغاز حضورش در صفوف انقلاب کردستان، به سرعت توانایی و وفاداری خود را به همه ثابت کرد و با هر وظیفه‌ای که به او محول می‌شد، بیش از پیش اعتماد خود را به اطرافیانش ثابت کرد و این امر باعث شد که صرف نظر از سنش، مسئولیت بیشتری بر دوش او گذاشته شود. یکی از وظایف اصلی که او در سنین جوانی بر عهده گرفت، انجام روابط دیپلماتیک بود. کار بر روی روابط بخش بزرگی از زندگی و مبارزه او بوده است. روابط در دستور کار هر حزب سیاسی بسیار مهم است و او علاوه بر کار به عنوان پیشمرگ، این معیار را در نظر گرفته است. به همین دلیل و برای رساندن صدای مشروع مردم کرد، از چندین رهبر عربی و بین‌المللی، کنفرانس‌ها و پارلمان‌های جهانی بازدید کرده و در مقر خود از آنها استقبال کرده است.

در آثار او:

1. کتاب «بارزانی و جنبش آزادی‌بخش کرد» در شش جلد و به زبان‌های مختلف در سراسر جهان ترجمه شده است.

2. مسعود بارزانی.. پیشمرگه در مقام رئیس اقلیم کردستان، سخنرانی‌ها، مصاحبه‌ها و کنفرانس مطبوعاتی، تهیه شده توسط ریاست اقلیم کردستان - ۲۰۱۴ در شش جلد.

3. برای تاریخ، این اثر به زبان‌های زیادی ترجمه شده و در همان سال سه بار منتشر شده است.

4. بارزانی و جنبش آزادیبخش کردها، انقلاب مه

5. بارزانی و جنبش آزادیبخش کردستان: قیام، فرصت‌ها و چالش‌ها

منبع:

۱. آرشیو کمیته دایره المعارف حزب دموکرات کردستان.