ژیاننامە

عەبدوڵڵا ئیسماعیل ئەحمەد ناسراو بە عەبدوڵڵا مەلا ئیسماعیل و مەلا ئیولەی حاجی ئیسماعیل و... مێلا ماتۆر هەروەها ناسراوە بە، لە ساڵی 1927 لە هەولێر لەدایک بووە، لە ساڵی 1950، فەرمانبەری ئیدارەی هێڵی ئاسن بووە، لە ساڵی 1954 یەکێتی کرێکارانی هێڵی ئاسن و یەکێتی بیناسازی لە هەولێر دامەزراندووە، لە ساڵی 1974 وەک پاسەوان لە هێزێکی حکومەتی عێراق جێگیر بووە بۆ کۆنترۆڵکردنی شاری هەولێر، لە ساڵی 1974 بۆ 1988 وەزیری دەوڵەت (عێراق) بووە، لەسەر… 12ی شوباتی 1977 بە فەرمانێکی کۆماری وەک وەزیری گواستنەوە بە وەکالەت دەستنیشانکرا، لە 7ی ئایاری 1977 بە فەرمانێکی کۆماری وەک وەزیری ئاودێری بە وەکالەت دەستنیشانکرا، لە ساڵی 1977 ناوی لە لیستی تیرۆریستیی ڕێکخراوی خوێنی شەهیدانی سوریای کۆمیتەی مارکسی-لینینیدا بوو، لە ساڵی 1981 لەلایەن... سەرۆکی مالی، لە ساڵی 1989 لە حکومەتی عێراق خانەنشین بوو و ڕۆژی شەممە 22ی نیسانی 2000 لە شاری هەولێر کۆچی دوایی کرد. زمانی کوردی و عەرەبی شارەزا بوو.

لاپەڕەی کار

ساڵی 1949 پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی دیموکراتی کوردەوە کردووە، لە ساڵی 1950 بووە بە کادری ناو پارتی دیموکراتی کورد، لە ساڵی 1954 وەک ئەندامی لیژنەی قەزای هەولێری پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق دەستنیشانکراوە، لە ساڵی 1954 بۆ ماوەی کورت لەلایەن دەسەڵاتدارانی شانشینی عێراقەوە زیندانی کراوە، لە ساڵی 1955 وەک سەرۆکی لیژنەی قەزای هەولێری پارتی دیموکراتی کوردستان دەستنیشان کراوە پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق، ساڵی 1956 سەرپەرشتی ڕێکخراوەکانی موسڵی پارتی دیموکراتی کوردستان- عێراقی کرد، لە 15ی تشرینی یەکەمی ساڵی 1956 لەگەڵ نوێنەری حزبی شیوعی عێراق سەردانی باڵیۆزخانەی میسری کرد و تۆمارێکی خۆپێشاندانەکانی خەڵکی هەولێری لە دژی هێرشی سێ قۆڵی شانشینی یەکگرتوو و کۆماری فەرەنسا و ئیسرائیل لە دژی کۆماری میسر پێشکەش کرد.

ساڵی 1956 بەرپرسی دووەمی لێژنەی یەکەمی خولی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق بووە. لەساڵی 1956 بەهۆی چالاکییە کوردییەکانی لە زیندانی کەرکوک دەستبەسەر و ئەشکەنجە دەدرێ. هەرچەندە داوای کەفالەتی ٢٠٠ دیناری لێکرا، بەڵام تا سەرەتای ساڵی ١٩٥٨ لە زینداندا مایەوە، لە ساڵی ١٩٥٩ وەک جێگری لێپرسراوی لیژنەی سێیەمی خولی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق دەستنیشانکرا. لە ساڵی ١٩٥٩ ئەندامی لیژنەی ئامادەکاری کۆنگرەی چوارەم بووە لە بەغدا. ساڵی 1959 لە سەردەمی ڕاپەڕینی شێخ ڕەشید لولان لە ناوچەی سیدێکان لە پارێزگای هەولێر، فەرماندەیی چەند خۆبەخشێکی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراقی لە هەولێر کردووە و بەشداری شەڕی کردووە. ڕۆژی 30ی حوزەیرانی 1959، دووەم پەیامی کۆنفرانسی پارتی یەکگرتووی دیموکراتی کوردستان لە بەغدا، دەرکردنی پارێزەر حەمزە، گەیشتە باڵی ئەو پارێزەرە. عەبدوڵڵا عومەر (1915-1998).

لە ساڵی ١٩٥٩ لە کۆنگرەی چوارەمدا لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق هەڵبژێردرا. لە 1ی ئایاری ساڵی 1959 لە ڕۆژی جیهانیی کرێکاراندا لەگەڵ نوێنەرایەتی پارتی یەکگرتووی دیموکراتی کوردستان لە هەولێر وتارێکی پێشکەش بە ڕای گشتی کرد. ساڵی 1959 لە کاتی نائارامییەکانی کەرکووک، بە پاڵپشتی کونسوڵخانەی بەریتانیا و لایەنگرانی تورکیا، بەرپرسی لێژنەی فرقەی سێی پارتی دیموکراتی کوردستان- عێراق بووە و دژی هەر ململانێیەکی کەرکووک بووە. ڕۆژی شەممە ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٦٠ ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری حیزبی دێموکراتی کوردستان بوو بۆ قۆناغی کاری کراوە. لە ساڵی ١٩٦٠ ئەندامی لیژنەی کۆنفڕانسی کۆنگرەی پێنجەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ بەشێک لە ناوچەی جێرمیان بووە. لە ساڵی ١٩٦٠ لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. ناوبراو بۆ کۆنگرەی پێنجەمی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٦٠ ئەندامی کۆمیتەی ڕێکخستنە شۆڕشگێڕەکان و بەرپرسی لقی بێهدینانی حیزبی دێموکراتی کوردستان بووە. لە ساڵی 1961 لە سەردەمی شۆڕشی دژی ڕژێمی فێریق ڕوکین عەبدولکەریم قاسم (1914-1963) بووە سەرۆکوەزیرانی عێراق و بۆ سەرپەرشتیکردنی ڕێکخراوەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان لە پارێزگای موسڵ دەستنیشانکراوە. ساڵی 1961 پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەوە کرد و لەلایەن قوتابخانەی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە وەک یەکەم فەرماندەی پارتی دیموکراتی کوردستان ڕەوانەی ناوچەی بێهدینانی پارێزگای موسڵ دەکرێت و هێزی پێشمەرگەی بەسەر سێ باڵدا دابەش کرد. لە ٢٠ی ئابی ١٩٦١ بە هاوکاری پارێزەر شەمسەدین محمد عوسمان (١٩٣٣-٢٠١٢) ناسراو بە شەمسەدین موفتی، لەگەڵ کۆمەڵێک چەکداری پێشمەرگە هێرشی کردە سەر بنکەی چەتایانی گوندی ئێسپیندەرە نزیک هەولێر و سەرکەوتنی زۆری بەدەستهێنا. لە چەک و تەقەمەنی دروستکراوە، لە 1ی تشرینی دووەمی ساڵی 1961، فەرماندەی هێرشی زەمینی سوپای عێراق بووە بۆ سەر بالیسان لە پارێزگای هەولێر، لە ساڵی 1961 بەشداری لە کۆبونەوەی فراوانی عیودەڵان کردووە و لەگەڵ بەرگری و شۆڕش بووە و وەک فەرماندە لە دەشتی هەولێر دەستنیشانکراوە، لە 1ی کانوونی دووەمی 1962، وەک فەرماندە فەرماندەی هێزی فیرقەی یەک لە هەولێر لەلایەن قوتابخانەی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە، لە 18 تا 23ی کانونی یەکەمی ساڵی 1961 بەشداری کۆبوونەوەی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو لە گوندی ئوداڵان (سلێمانی) و دەنگی بە بەردەوامی پارتی دیموکراتی کوردستان دا شۆڕشی ئەیلول لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٦٢ بەشداری شەڕی شاخی بالیسان لە پارێزگای سلێمانی دژی سوپای عێراق کردووە. ساڵی 1963 لەلایەن سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە ڕەوانەی فیرقەی دووی پارتی دیموکراتی کوردستان دەکرێت بۆ دابەشکردنی هاوکاری بەسەر پێشمەرگە و ڕێکخستنی هێزی پێشمەرگە. ساڵی 1964 بەشداری لە کۆبوونەوەی گەورەی ماوەتدا کردووە و دژی سەرۆک مستەفا بارزانی قسەی کردووە. ساڵی 1964 لە کۆنگرەی شەشەمدا بە هۆی پشتیوانی لە باڵی مەکتەبی سیاسی لە ڕیزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان دەرکرا. ساڵی 1964 کاتێک هاوڕێکانی لە شای ئێران هەڵاتن بۆ هەمەدان، لە هێولێر خۆی حەشاردا. لە ٢٨ی ئابی ١٩٦٦ بەشداری یەکەمین کۆبوونەوەی گروپی ئیبراهیم ئەحمەد-جەلال تاڵەبانی لە شاری تیمار (گەرمیان) کرد. لە 22ی ئازار، لە ساڵی 1967، لە گوندی کەلار سەر بە پارێزگای کەرکوک، لە چوارچێوەی گروپی ئیبراهیم ئەحمەد و جەلال تاڵەبانی، بە ئەندامی لیژنەی ناوەندی هەڵبژێردرا. لە 14ی کانونی یەکەمی ساڵی 1967 لە بۆسەیەکدا لەلایەن کۆمەڵێک پێشمەرگەی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە لە نزیک نەخۆشخانەی کۆمار لە هەولێر تەقەی لێکرا، بەڵام ڕزگاری بوو. ڕۆژی 27ی کانونی یەکەمی ساڵی 1970، لە دوایین کۆبوونەوەی گروپی ئیبراهیم ئەحمەد - جەلال تاڵەبانی، کە بڕیاری هەڵوەشاندنەوەی گروپەکە و پەسەندکردنی پەیوەستبوونیان بە پارتی دیموکراتی کوردستان درا، نەچووە ڕیزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان. ساڵی 1970 دوای ڕێککەوتنی 11ی ئازار لە کەلار سەرپەرشتی پڕچەککردنی هێزەکانی گروپی ئیبراهیم ئەحمەد - جەلال تاڵەبانی کرد.

لە بەرهەمەکانی: ١.

1. سەرەتای ژیانی سیاسیم - بەرگی یەکەم – ١٩٩٠.

سەرچاوە:

1. ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان.

2. کریس کوچرا، بزووتنەوەی نەتەوەیی کورد، وەرگێڕانی ئیبراهیم یونسی، چاپی دووەم، (تاران، دەزگای چاپ و پەخشی نیگا، ١٩٩٨)، ل ٣٧٦.

3. شووان محەمەد ئەمین تەها خۆشناو، هێولەر لە نێوان ساڵانی 1958 تا 1963، لێکۆڵینەوەیەک لەسەر بارودۆخی سیاسی، (هەولێر - چاپخانەی ڕۆژهەڵات - 2012)، ل89-90، 94-95، 100، 160، 173، 176، 203، ، 258، 262، 268، 277.

4. شووان محەمەد ئەمین تەها خۆشناو، هەولێر لەنێوان ساڵانی 1963-1970، لێکۆڵینەوەیەکی مێژوویی لەسەر دۆخی سیاسی، (هەولێر - چاپخانەی زانکۆی سەڵاحەدین - 2016)، ل32-33، 37، 250-251.

5. عەبدولفەتاح عەلی ئەلبوتانی، لێکۆڵینەوە و شیکاری لە مێژووی کورد و عێراقی هاوچەرخدا، (هێلێر – دەزگای چاپ و پەخشی سپیرێز – چاپخانەی هاچی هاشم – 2007)، ل. 382.

6. تۆفیق مەلا سدیق، یادەوەرییەکانی ڕۆژانی حزبی، پێشمەرگە و کۆچ، چاپی دووەم، (هێلێر، چاپخانەی شێهاب، ١٩٩٦)، ل ٢٧، ١٠٤.

7. ئیحمد دڵزار، یادەوەرییەکانی ڕۆژەکانم، (هێلێر – وەزارەتی ڕۆشنبیران و لاوان – چاپخانەی شەهاب – ٢٠١٩)، ل ٢٢١.

8. بیوار نورەدین، کورد و کوردستان: کتێبنامە و ئاماژەکان لە کتێبە کوردییەکان، بەرگی دووەم، (چاپخانەی تاران، ٢٠١٦)، ل١٣٢.

9. تالیب مۆریاسی، گەڕان بەدوای حەقیقەتدا، بەرگی یەکەم، (هێلێر، ٢٠٠٤)، ل ١١٦، ١٣٢.

10. حەبیب میحمەد کەریم، مێژووی حیزبی دێموکراتی کوردستانی عێراق (خاڵە سەرەکییەکان) 1946-1993، (دهۆک، چاپخانەی خەبات، 1998)، ل61، 68، 91.

11. خورشید شێرێ، کار و خوێن: یادەوەرییەکانی ساڵانی خەباتی پێشمەرگە، چاپی سێهەم، (هوێلەر - چاپخانەی هاچی هاشم - 2015)، ل120.

12. مەسعوود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێ، (هێولەر - چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە - 2002)، ل144.

نوری شاویس، لە یادەوەریەکانمەوە، (هیچ شوێنێک - بڵاوکراوەکانی حیزبی دێموکراتی گەلی کوردستان - ١٩٨٥)، ل. 82. 82.