بارودۆخ و عەقڵ
لە 6ی کانونی یەکەمی ساڵی 1949، کابینەی نوری سەعید لە عێراق دەستبەکار بوو و لەسەر ئەمەش یاساکانی ئۆرفی خرایە بواری جێبەجێکردنەوە و هەموو حزب و ڕێکخراوە نهێنی و نیشتمانییەکان سەرکوت کران. پارتی دیموکراتی کوردستانیش لەو گورزە بەدزی نەبوو. حەمزە عەبدوڵڵا سکرتێری پارتی دیموکراتی کوردستان لە سلێمانی دەستگیرکرا و برایە بەغدا. جەعفەر محمد کەریم، ئەندامی مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان، ڕەگەزنامەی عێراقی هەڵوەشایەوە و ڕەوانەی ئێران کرا. ئیبراهیم ئەحمەد سەرۆکی لیژنەی هەرێمی سلێمانی و عومەر مستەفا سەرۆکی لیژنەی هەرێمی بەغدا سزای دوو ساڵ زیندانییان بەسەردا سەپێندرا. ڕەشید عەبدولقادر ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان بە سێ ساڵ زیندانی سزادرا. عەون یوسف، ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان، بە ساڵ و نیو زیندانی بەسەردا سەپێندرا. سزاکان، ژمارەیەک لە ئەندامانی چالاکی دیکەی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، لەوانە نوری ئەحمەد تەها، ساڵح دیلان، حیلمی عەلی شەریف و خفور ڕەشید دارا ئەکسە، دەستبەسەر و سزا دراون. ژمارەیەک لە ئەندامانی کۆمیتەی ناوەندی لەوانە ساڵح یوسفی و ڕەشید باجەلان دەستیان لە پۆستەکانیان کێشایەوە و ڕێکخستنەکە لاواز بوو.
لەو هەلومەرجەدا، لە سەرەتای پەنجاکانی سەدەی ڕابردوودا، کۆمەڵێک ئەندامی حیزب لە نێویاندا عەلی عەبدوڵڵا (ئەندامی مەکتەبی سیاسی)، بەکر حاجی ئیسماعیل، عەبدولکەریم تۆفیق، محەممەد ئەمین مەروف، و عومەر حەبیب عەبدوڵڵا، بە سەرپەرشتی زیاد کۆیە (جێگری دووەمی سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان)، هەوڵیان دا کۆمیتەی ناوەندی کاتی پێکبهێنن، حیزب ڕێکبخەنەوە، و ڕێگا خۆش بکەن بۆ کۆنگرەیەکی گشتی. بەڵام ئەم لیژنەیە نەیتوانی ئەرکی خۆی جێبەجێ بکات. لەو کاتەدا لیژنەی هەرێمی بەغدا چالاکتر بوو، هەر بۆیە بڕیارەکانی کۆبوونەوەی کۆیە پەسەند نەکرد و ڕاستەوخۆ داوای بەستنی کۆنگرەی گشتیی کرد. لەبری کۆنگرە، کۆنفرانس کۆبوونەوەی گشتی حیزب بەڕێوەچوو.
ڕێکخستنی کۆنفرانسێک
بە ئامادەبوونی نوێنەرانی سلێمانی، بەغدا، هەڵەبجە، کەرکوک، موسڵ و کۆی، هەروەها ئامادەبوونی عەلی عەبدوڵڵا و عەونی یوسف وەک دوو ئەندامی سەرکردایەتی، کۆنفرانسێک لە سەرەتای ساڵی ١٩٥٠ لە بەغدا دەستیپێکرد، کە سەرکردایەتییەکی کاتیی لاوازی دامەزراند، کە پێکهاتبوو لە عەلی عەبدوڵڵا، عەونی یوسف، عەلی حەمدی، ساڵح ڕوشدی تاهیر، مستەفا کەریم خافور و محمد موسا سدیق فەیلی و نوری محمد ئەمین.
جگە لە عەلی عەبدوڵڵا، زۆربەی ئەوانی تر نەیانتوانی کار بکەن، ساڵح ڕوشدی و مستەفا کەریم حزبەکەیان بەجێهێشت، محمد سدیق هێشتا خوێندکاری ئامادەیی بوو، نوری حەمەئەمینیش وازی لە کارەکەی هێنا، بۆیە ئەم کۆنفرانسە ئامانجەکانی نەگەیشت.
سەرچاوە:
1. حەبیب محمد کەریم، مێژووی حیزبی دێموکراتی کوردستان-عێراق (لە ماوەی سەرکردایەتییەکەیدا لە ساڵی 1946 تا 1993)، (دۆهوک- چاپخانەی خەبات- 1998.
2. مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان، کۆنگر و کۆنفرانسی (بەرنامە و پەیڕەوی ناوخۆ)، کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان، بەرگی یەکەم، (هوێلەر - چاپخانەی ڕۆکسانە - 2021).
3. نامەی جەلال تاڵەبانی (پیرۆت) بۆ: ڕێبەر گشتی مستەفا بارزانی و هاوڕێی بەڕێزی میرهاج ئەحمەد، (5/10/1955 – پەکین)، مەسعوود بارزانی، بارزانی و بزوتنەوە
4. ڕزگاری کورد 1931-1958، بەرگی یەکەم، (هێلەر - چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە - 2004)، بەڵگەنامەی ژمارە 7.
5. سەلاح ڕەشید، مام جەلال دیداری تامان، لە لاوانەوە بۆ سەرای کۆمار، (سلێمانی – چاپخانەی کاردۆ – 2017).
