ژیاننامە

فاریس حەمەد باوێ لە ساڵی 1933 لە شاری هەولێر لە دایکبووە، لە ساڵی 1956 دەستگیرکراوە و لە زیندانی کەرکوک لەلایەن شاعیری گەورەی کورد عەبدوڵڵا گۆران و کادرێکی پێشکەوتووی پارتی دیموکراتی کوردستان، عەبدوڵڵا ئیسماعیل ئەحمەد ناسراو بە مەلا مەتۆر وانەبێژی خوێندنەوە بووە. لە ٢١ی ئازاری ١٩٩٥ لە پیرمام کۆچی دوایی کرد و سەرەتا لە گۆڕستانی پیرمام لە پارێزگای هەولێر بەخاک سپێردرا و دواتر ڕۆژی دووشەممە ١٠ی ئازاری ١٩٩٧ بە مەراسیمێکی ڕێزدارەوە برایە گوندی پیرداوید لە سنووری پارێزگای هەولێر و بۆ جاری دووەم لە گۆڕستانی گیرێ پیرداوید - هەولێر بە خاک سپێردرا. زمانی کوردی و عەرەبی و فارسی باش دەزانی.

لاپەڕەی کار

فاریس حەمەد باوێ لە ساڵی ١٩٥٦ لە زیندانی کەرکوک زیندانی کرا و دوای کودەتاکەی ١٤ی تەمووزی ١٩٥٨ ئازاد کرا. ساڵی 1958 پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە کرد. ساڵی 1963 پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەوە کردووە و لە هەمان ساڵدا بووەتە فەرماندەی پێشمەرگە و بەشداری شەڕی دەرخورما لە سنووری پارێزگای هەولێر و شەڕی گوندی قەشقە لە سنووری پارێزگای هەولێر دژی هێزەکانی پاسەوانی نیشتمانی کردووە. لە ١٨ی ئازاری ١٩٦٣ وەک فەرماندەیەکی پێشمەرگە، نوێنەری کۆنگرەی کۆیە (یەکەم گەل) بووە لە شارۆچکەی کۆیە کە بەشێکە لە پارێزگای هەولێر.

لە مانگی حوزەیرانی ساڵی 1963 بەشداری شەڕی سپیلکە دەکات لە پارێزگای هەولێر بە فەرماندەیی عەقید کافی نەباوی دژی ئۆپەراسیۆنی سوپای دووەمی عێراق. لە ساڵی 1964 لە فەوجی دووی هێزی سەفین لە سوپای دوودا پلەی نەقیبی دووەمی پێسپێردراوە. لە ساڵی ١٩٦٥ وەک فەرماندەی فەوجی یەکەمی دەشتی هەولێر لە هێزی سەفین دامەزرا. لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٦٥ وەک فەرماندەی فەوجی یەکەمی دەشتی هەولێر بەشداری لە داستانی شاخی سەفین کردووە. لە ٥ی کانوونی دووەمی ١٩٦٥ بەشداری لە وەڵامدانەوەی هێرشی سوپای عێراقدا کردووە و فەرماندەیی شەڕی شێش عەلی (شەڕی شەرگە) بووە و سەرکەوتووە. ساڵی 1966 وەک فەرماندەی فەوجی دووی دەشتی هەولێر بەشداری شەڕی سەفین دەکات. ساڵی 1968 بووەتە فەرماندەی هێزی دەشتی هەولێر.

لە ساڵی 1968 لە تۆڵەی شەهیدبوونی دوو پێشمەرگە لە شەڕی شەخسول، بنکەی سوپای عێراقی لە هەولێر بۆردومان کرد و مۆڵگەکانی گروپی ئیبراهیم ئەحمەد-جەلال تاڵەبانی لە شاری هەولێر تێکشکاند. لە 1ی ئازاری ساڵی 1969 یەکێک بووە لە فەرماندەکانی ئۆپەراسیۆنی بابەگوڕگوڕ، کە هێرشی کردە سەر کۆمپانیای نەوتی کەرکوک. لە مانگی ئابی ساڵی 1969 ڕووبەڕووی هێزە عێراقییەکان و چەکدارانی گرووپی ئیبراهیم ئەحمەد جەلال تاڵەبانی بووەوە کە هێرشیان کردە سەر بارەگاکانی حیزبی دەشتە هەولێر، و توانی بەرپەرچیان بداتەوە و ناچاریان بکات لە شەڕ بکشێنەوە. ساڵی 1970 لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەی هەشتەمەوە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. ساڵی 1970 لە ستافی دوانزەیەمەوە دەستبەکاربوو بۆ ئەوەی بەرپرسی لێژنەی فرقەی دووی پارتی دیموکراتی کوردستان بێت. دوای ڕێککەوتنی ١١ی ئازاری ١٩٧٠ دەستی کرد بە پێکهێنانی گەڕەکی شەهیدانی دەشتەکانی سێتاقان تایبەتە بە شەهیدانی هێزی دەشتی هەولێر. لە 13ی کانونی یەکەمی ساڵی 1971 لەلایەن ئەنجومەنی شۆڕشی عێراقەوە پلەی کاپتنی پۆلیسی کاتی پێبەخشرا. لە ساڵی ١٩٧١ فەرماندەی فەوجی ١١ی پاسەوانی سنووری گۆمێسپان بووە.

ڕۆژی چوارشەممە 21ی حوزەیرانی 1972 لە کۆشکی ئاشتی لە شارۆچکەی چۆمان، سەر بە پارێزگای هەولێر، پێشوازی لە شاندێکی پارتی سۆسیالیستی یەکگرتووی ئەڵمانیا بە سەرۆکایەتی پۆڵ فێرنەر، لەگەڵ سەرۆک مستەفا بارزانی (1903-1979) کرد و پرسی ئاشتی لە عێراق و پەیوەندییە دووقۆڵییەکانیان تاوتوێ کرد. ساڵی 1974 فەرماندەی هێزی سەفین بووە. ساڵی 1974 فەرماندەی شەڕی گیرای ڕێش بووە. لە 6ی ئەیلولی ساڵی 1974 یەکێک بووە لە فەرماندەکانی شەڕی ماکۆک لە سنووری پارێزگای هەولێر، کە پێشمەرگە لە سوپای عێراقی تێکشکاند. لە ساڵی 1975 و دوای ڕووخانی شۆڕشی ئەیلول، کۆچی کرد بۆ ئێران. ساڵی 1978 گەڕایەوە باشووری کوردستان و لە 19ی کانوونی یەکەمی 1978 لەلایەن ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕشی عێراقەوە لێخۆشبوو، لە ساڵی 1991 بەشداری ڕاپەڕینی باشووری کوردستانی کرد.

سەرچاوە:

1. ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان.

2. تازیە فاریس باوێ ئەمڕۆ دەگەڕێتەوە، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان (پ.د.ک) - یەکگرتوو، ژمارە ٢٢٨٩، هێلەر، دووشەممە ١٠.٠٣.١٩٩٧، ل. 4.

3. ئەسعەد ئیدۆ، شەڕی شەش قۆڵی یان شەڕی ڕۆژئاوا، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان-یەکگرتوو، ژمارە ١٧٦٥، هەولێر، شەممە، ٩ی ئۆکتۆبەری ١٩٩٣، ل٦-٧.

4. حەبیب محمد کەریم، کەرکوک و شۆڕشی شکۆمەندی ئەیلول، گۆڤاری جۆلان العربی، ناوەندی ڕۆشنبیری جۆلان، ژمارە ٧٠، ساڵی شەشەم، هێولێر، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە، ٣١.٠٣.٢٠٠٢، ل٣٩.

5. عەبدولڕەحمان شەرەفکەندی، هەڵەی داناکان، (پاریس، ١٩٩٧)، ل٤٠٩-٤١٠.

6. میگەکانی عێراق دژی کورد شەڕیان کرد، ڕۆژنامەی ئیتیلات، ژمارە ١٤٣٧٠، تاران، پێنجشەممە، ١٥ی نیسانی ١٣٥٣ی کۆچی، ل١، ٤.

7. بەڕێز بارزانی هیوای خۆی بۆ شاندی سەردانکەری ئەڵمانیا دەردەبڕێت، ڕۆژنامەی ئەلتاکسی، ژمارە 1067، بەغدا، تایمز پرێس، پێنجشەممە، 22.06.1972، ل1.

8. کورد دوو فڕۆکەی جەنگی عێراقی دەخاتە خوارەوە، ڕۆژنامەی ئیتیلات، ژمارە ١٤٣٥٦، تاران، شەممە ٢٥ی ئازاری ١٣٥٢ی کۆچی، ل. 17.

9. شەکیب ئەقراوی، ساڵانی تەنگانە لە کوردستان، گرنگترین ڕووداوە سیاسی و سەربازییەکانی کوردستان و عێراق لە ساڵی ١٩٥٨ تا ١٩٨٠، چاپی دووەم، (هێلێر - چاپخانەی منارە - ٢٠٠٧)، ل. 191.

10. بڕیاری ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش ژمارە ٧٤، ڕۆژنامەی ئەلوەقای عێراقی، وەزارەتی ڕاگەیاندنی عێراق، ژمارە ١٩٦٠ ئە، بەغدا، دووشەممە، ١ی شوباتی ١٩٧١، لاپەڕە ١.

11. بڕیاری ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش ژمارە ٩٩، ڕۆژنامەی ئەلوەقای عێراقی، وەزارەتی داد، ژمارە ٢٦٣٦، بەغدا، دووشەممە، ٠٦.٠٢.١٩٧٨، ل١٠.

12. ئەگەر مردم نەمبەنەوە بۆ هیولەری داگیرکراو!، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە ٢١٢٣ و ٢١٢٤، شەممە ٢٢.٠٤.١٩٩٥، ل٨.

13. مەسعوود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێیەم، (هێلەر - چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە - 2002)، ل209، 253.