ژیاننامە

عەبدولحوسێن عەلی ئێلوش ناسراو بە عەبدولحوسێن فەیلی، لە ساڵی 1932 لە بەغدا لە دایکبووە. لە بنەماڵەیەکی بازرگان فەیلی کورد لە بەغدا گەورە بووە و هەروەها خەریکی بازرگانی بووە. بوو بە یەکێک لە خێرخوازانی کورد لە بەغدا بۆ یارمەتیدانی کوردانی هەژار و بێدەسەڵات لە هەموو پارچەکانی کوردستان. خوێندنی ناوەندی تەواو کردووە. لە ساڵی ١٩٥٥ دەستی کرد بە پاڵپشتیکردنی دارایی قوتابخانەی فەیلی بنەڕەتی لە بەغدا بۆ وەرگرتنی قوتابی لە خێزانە هەژار و بێبەشەکانی کورد. ساڵی 1964 بە هۆی پشتیوانی تاقمی سیاسی ئەو قوتابخانەیە، بەرەو شانشینی ئێران هەڵدێت و ژیانی وەک پەنابەر لەوێ بەسەر بردووە. لە ساڵی ١٩٧٩ بە سەرکەوتنی شۆڕشی گەلانی ئێران گەڕایەوە کۆماری عێراق. لە ساڵی ٢٠١٥ لە کۆماری ئەڵمانیا کۆچی دوایی کرد. زمانی کوردی، عەرەبی، فارسی، ئینگلیزی و ئەڵمانی شارەزای بوو.

لاپەڕەی کار

لە ساڵی ١٩٥١ پەیوەندی بە ڕیزەکانی حیزبی دێموکراتی کوردەوە کردووە، لە ساڵی ١٩٥٣ لە ڕیزەکانی یەکیەتیی لاوانی دێموکراتی کوردستان خەباتی کردووە. ساڵی 1953 یەکێک بوو لەو کەسانەی کە پەیوەندییەکانی نێوان حیزبی دێموکراتی کوردستان – عێراق و دوکتۆر جەعفەر محەمەد کەریم (1910 - 2000) ناسراو بە دوکتۆر جەعفەر فەیلی ئەندامی مەکتەبی سیاسی حیزبی دێموکراتی کوردستان – عێراق لە تاران بەڕێوەبرد. لە 6ی تشرینی یەکەمی ساڵی 1958 ئەندامی شاندی بەخێرهاتنی سەرۆک مستەفا بارزانی (1903 - 1979) بووە لە فڕۆکەخانەی موسەننا لە بەغدا بەناوی بازرگانانی فەیلی بەغداوە. ساڵی 1958 ئەندامی لیژنەی پێنج کەسیی سەرپەرشتی یانەی سەرکەوتنی کوردستان بووە لە بەغدا. ساڵی 1959 نوێنەری دووەمین کۆنفرانسی بەغدای پارتی یەکگرتووی دیموکراتی کوردستان بووە. ساڵی 1959 نوێنەری کۆنگرەی چوارەمی پارتی دیموکراتی کوردستان – عێراق بووە لە بەغدا. ڕۆژی شەممە ڕێکەوتی ٨ی ڕەشەممەی ١٩٦٠ ئەندامی کۆمیتەی پەنجا کەسیی پشتیوانی لە دامەزراندنی پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ قۆناغی کاری گشتی بوو. لە ساڵی ١٩٦٠ لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان (کۆنگرەی پێنجەم) هەڵبژێردرا. لە 30ی تەمموزی 1961، بەهۆی دابەشکردنی بەیاننامەیەکی پارتی دیموکراتی کوردستان لە بەغدا دژی فاریق ڕوکین عەبدولکەریم قاسم (1914 - 1963)، کە باس لە پێشێلکردنی مافە دەستووری و سیاسییەکانی نەتەوەی کورد لە چوارچێوەی سنوورەکانی کۆماری عێراقدا، بۆ ماوەی کورتی لەلایەن هێزە ئەمنییەکانی عێراقەوە دەستگیرکرا.

لە ساڵی 1961 بەرپرسی هێڵی نهێنی سەربازی و پۆلیسی عێراق بووە، لە پەیوەندی لەگەڵ پارتی دیموکراتی کوردستان، لە ناوەڕاست و باشووری عێراق. ساڵی 1961 لە سەرەتای شۆڕشی ئەیلولدا سەرپەرشتیار و کارگێڕی چاپخانەی نهێنی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە لە بەغدا. لە ساڵی ١٩٦٣ ئەندامی کۆمیتەی لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە. لە ساڵی ١٩٦٣ نوێنەری کۆنگرەی کۆیە (کۆنگرەی یەکەمی گەل) بووە. لە ٣٠ی ئازاری ١٩٦٣ ئەندامی شاندی دانوستانکاری پارتی دیموکراتی کوردستان بووە کە لەگەڵ دەسەڵاتدارانی بەغدا لەسەر مافەکانی کورد دانوستانیان کردووە.

لە ساڵی 1963 ئەندامی شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە بۆ گەیاندنی نامەیەکی سەرۆک مستەفا بارزانی (1903 - 1979) بۆ ئایەتوڵڵای گەورە عەبدولموحسین حەکیم (1889 - 1970) لە شاری کوفە. لەساڵی 1963 لەکاتی دانوستاندا، کاتێک گەڕایەوە باشووری کوردستان، لەلایەن سوپاوە لەشاری کەرکوک دەستگیردەکرێت و لەلایەن هێزە ئەمنییەکانی عێراقەوە زیندانی و ئەشکەنجە دەدرێت. لە ساڵی ١٩٦٣ لە زیندانی هیلا زیندانی کرا. لە 14ی شوباتی ساڵی 1964 دوای دانوستانی نێوان سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان و حکومەتی عەبدولسەلام محمد عارف (1921 - 1966)، لە زیندانی ناوەندی بەغدا ئازاد دەکرێت. لە ساڵی ١٩٦٤ لە مەجلیسی گشتی ماوێت لەلایەن باڵی قوتابخانەی سیاسییەوە ئیدانە کرا. ئەمەش لە تۆڵەسەندنەوە بوو بۆ بیرۆکەکانی لە کۆنگرەی یەکەمی گەلدا کە دژی بۆچوونەکانی قوتابخانەی سیاسی بوو بەرامبەر بە سەرۆک مستەفا بارزانی (١٩٠٣ - ١٩٧٩) و هەر لەبەر ئەم هۆکارەش ​​پشتگوێ خرا. ساڵی 1964 لە لایەن کۆنگرەی شەشەمەوە، بە زۆرینەی دەنگی کۆنگرەی شەشەمی حیزب، لە ڕیزەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان دەرکرا.

ساڵی 1965 وەک فەرمانبەر لە ڕادیۆی کرماشان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان دامەزراوە.

سەرچاوە:

١- یەکێک لە چاپکەرە کۆنەکانی خەبات بیری دێتەوە، ڕۆژنامەی خەبات، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان، ژمارە ٩٧١، هیولێر، هەینی ١٤ی نیسانی ٢٠٠٠، لاپەڕە ١٣.

2- ئیبراهیم فێره مه ندنیا، جینۆسایدی کورد به پێی یاسای نێوده وڵه تی، (مێریوان – بڵاوکراوه کانی ئه وین – 1396ی کۆچی)، لاپه ڕه 24 – 27.

3- زێکی جعفەر الفەیلی العلاوی، مێژووی کوردانی فەیلی و داهاتوویان، (بەیروت – دەزگای ئەلبەلاک بۆ چاپ و چاپ و بڵاوکردنەوە – 2010)، لاپەڕە 522.

4- شیوان میهێمد ئەمین تەها خۆشناو، هێولێر لە نێوان ساڵانی 1963 – 1970: لێکۆڵینەوەیەکی مێژوویی لە بارودۆخی سیاسی، (هەولێر – چاپخانەی زانکۆی سەلاحەدین – 2016)، لاپەڕە 87، 114، 158.

5- محمد سعید الطریحی، کوردی ئێزدی: ڕابردوو و ئێستا، (دیمەشق – دار نیناوا بۆ لێکۆڵینەوە و بڵاوکردنەوە و بڵاوکردنەوە – 2013)، لاپەڕە 612.

6- خێڵف خێفور، دێفری زێرین، بەرگی یەکەم، (کەرکوک – کۆمەڵەی ڕۆشنبیری و کۆمەڵایەتی کەرکوک – چاپخانەی کارۆ – 2011)، لاپەڕە 21 – 22.

7 - ئیبراهیم فێره مه ندنیه ، جینۆسایدی کورد به پێی یاسای نێوده وڵه تی، (مێریوان – بڵاوکراوه کانی ئه وین – 1396 کۆچی)، لاپه ڕه 24 – 27.

8- دێرێکشان شێخ جەلال حەفیدزادە، پوختەیەک لە بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی ژنانی کوردستان و هەندێک لە یادەوەریەکانم، (سلێمانی – چاپخانەی شیڤان – 2010)، لاپەڕە 157.

9- زێکی جەعفەر ئەلفەیلی ئەلعەلاوی، مێژووی کوردانی فەیلی و ئایندەیان، (بەیروت – دامەزراوەی ئەلبەڵەک بۆ چاپ و چاپ و بڵاوکردنەوە – 2010)، لاپەڕە 522.

10- شێکیب ئەقراوی، ساڵانی گۆشەگیری لە کوردستان: گرنگترین ڕووداوە سیاسی و سەربازییەکانی کوردستان و عێراق لە ساڵی 1958 تا 1980، چاپی دووەم، (هەولەر – چاپخانەی منارە – 2007)، لاپەڕە 153.

11 - سوبحی عەبدولحەمید، عێراق لە ساڵانی 1960 – 1969، (دیمەشق – دار بابل بۆ توێژینەوە و پەیوەندی – 2009)، لاپەڕە 61.

12 - ڕۆژین سێلێبی مونیر، زاخۆ 14ی تەمموزی 1958 – 6ی ئازاری 1975، (بڵاونەکراوە – ناوەندی زاخۆ بۆ کوردناسی – 2018)، لاپەڕە 205 – 206.

13 - عەلی حسێن جەعفەر، ڕێککەوتنی کورد... لاپەڕە لە یادەوەرییەکان، ڕۆژنامەی ئەلئیتیحاد، ڕۆژنامەی ناوەندی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ژمارە 499، ساڵی یازدەهەم، سلێمانی، هەینی 15ی تشرینی دووەمی 2002، لاپەڕە 16.

14 - عەلی سینکاری، دۆسیەی کورد و پارتی سۆسیالیستی عەرەبی بەعسی عێراق، بەشی سێیەم، (دهۆک – چاپخانەی زانای – 2012)، لاپەڕە 318، 335.

15 - فایز ئەلخەفاجی، گوللەی سیاسی لە عێراق، بەشی دووەم، (بەغدا – دار قەنادل بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە – 2018)، لاپەڕە 68.

١٦- کۆنگرەی پێنجەمی پارتی دیموکراتی کوردستان، گۆڤاری ڕۆژی نو، ژمارە سێ، ساڵی یەک، بەغدا، حوزەیرانی ١٩٦٠، لاپەڕە ٥٦.

17 - مەحمود ئەلدورە، کەیسی کورد و ناسیۆنالیزمی عەرەبی لە شەڕی عێراقدا، (بەیروت – بڵاوکراوەکانی دار تەلیع – 1963)، لاپەڕە 181.

18- مەلا مستەفا بارزانی و هاوڕێکانی هەواڵی دامەزراندنی پارتی پێشکەش بە وەزیری ناوخۆ، ڕۆژنامەی خێبات (النیدال)، ژمارە 141، بەغدا، چاپخانەی الرعی الام، یەکشەممە، 9ی 1ی 1960، لاپەڕە 1، 8.

١٩ - ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای حیزبی دێموکرات.

20 - هەواڵی سەرکەوتن لە بەغدا، گۆڤاری هیوا، هەواڵی سەرکەوتن، ژمارە 4، ساڵی دووەم، بەغدا، چاپخانەی نەجاه، ئۆکتۆبەری 1958، لاپەڕە 91.

21 - یەدوڵڵا کەریم، شۆڕشی ئەیلولی 1961: سەرەتایەکی ڕاستەقینە بەرەو ڕزگاری، ڕۆژنامەی تەکسی، دار ئەلتیاوی بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە، ژمارە 4581، ژمارەی سێیەم، دووشەممە، 19ی ئەیلولی 2005، لاپەڕە 3.

22 - یەدوڵڵا کەریم، شۆڕشی ڕزگاریخوازی ئەیلول... ڕاستی و مانا، ڕۆژنامەی تەکسی، ژمارە 4309، بەغدا، یەکشەممە، 12ی ئەیلوولی 2004، لاپەڕە 3.