Biyografi
Abdul Jalil Abdul Reza Ali, (Jalil Fayli, Bahoz ve Samir) adlarıyla da bilinen, 1942 yılında Bağdat'ta doğdu. Bağdat'ın önde gelen ailelerinden birine mensuptu. Babası Bağdat'ta tüccardı ve iyi kalpli ve hayırsever bir kişi olarak tanınıyordu. Matematik Enstitüsü'nden mezun oldu. 1975 yılında, Eylül Devrimi'nin yenilgisinden sonra mülteci olarak İran'a kaçtı ve oraya yerleşti. 1976 yılında İran'ın Kazvin şehrindeki Eğitim Dairesi'nde memur olarak görevlendirildi. 1984 yılında Lübnan'daki Beyrut Üniversitesi'nden Ticaret ve Ekonomi alanında lisans derecesi aldı. Kürtçe, Arapça, Farsça, Almanca ve İngilizce dillerini akıcı bir şekilde konuşuyordu.
Çalışma sayfası
Celil Fayli, 1955 yılında Irak Komünist Partisi'ne bağlı Irak Öğrenci Birliği saflarına katıldı. 1957'de Kürdistan Birleşik Demokrat Partisi saflarına girdi. 1958'de Bağdat'taki Kürdistan Birleşik Demokrat Partisi'nin yayın organı olan Xebat Gazetesi'nde çalıştı. 1959'da Irak Kürdistan Demokrat Partisi Beşinci Şube Komitesi'ne bağlı Bağdat Bölge Komitesi üyesi oldu. 1959'da Bağdat'taki Xebat Ofisi'nin başına geçti. Parti faaliyetleri nedeniyle 1956, 1960, 1962, 1963 ve 1968 yıllarında hapsedildi. 1963'te tutuklandı ve Hill Hapishanesi'nde işkence gördü. 24 Şubat 1964'te Bağdat Merkez Hapishanesi'nden serbest bırakıldı. 1965 yılının sonlarında Peşmerge güçlerine katıldı ve Kürdistan Radyosu'nun gayri resmi Arapça sözcüsü (Celife) oldu. 1967'de Kürdistan Demokrat Partisi'nin Üçüncü Şube Komitesi'ne bağlı Kerkük Bölge Komitesi başkanlığına atandı. 1968'de Kerkük'te tutuklandı ve işkence gördü. 1968'de, Şeyh İsmail Molla Aziz olarak bilinen İsmail Aziz Mustafa'nın (1938 - 2017) liderliği döneminde, Kürdistan Demokrat Partisi'nin İkinci Şubesi'nin direktörü oldu. 1968'de, İkinci Şube Komitesi'ne bağlı Baleki Bölge Komitesi başkanlığına atandı.
1968 yılının sonunda, İkinci Lig Komitesi'nin Dokuzuncu Çalışma Grubu'nun direktörü oldu. 1968'de, Irak Kürdistan'ındaki Devrimci Liderlik Konseyi'nin Yürütme Ofisi'ne (El-Maktab el-Tanfidhi) bağlı Eylül Devrimi Yüksek Mahkemesi üyesi oldu. 1970 yılında, Kürdistan Demokrat Partisi'nin Beşinci Şube Komitesi'ne bağlı Hanakin Bölge Komitesi başkanlığına atandı. 1970 yılında, Kürdistan Demokrat Partisi'nin Sekizinci Kongresi'nde temsilci olarak yer aldı. 1971 yılında, Hanakin kasabasında Baas Partisi yetkilileri tarafından vuruldu. 1971 yılında, Dördüncü Şube Komitesi'ne bağlı Dördüncü Bölge Komitesi başkanlığına atandı. 1972-1974 yılları arasında, Kürdistan Demokrat Partisi'nin Dördüncü Şube Komitesi'ne bağlı Kaladiz Bölge Komitesi başkanlığı görevini üstlendi. 1979'da Zagros Mustaz'afân-e Zagros Partisi'nin kurucularından biriydi. 1982'de Feyli Müslüman Kürt Hareketi'nin (Harakat al-Muslimin al-Kurd al-Fayliyin) kurucusu oldu. 5 Temmuz 1991'de Irak Muhalifleri Londra Kongresi'nde temsilci olarak yer aldı. 1992'de birleşme listesinden Kürdistan Ulusal Konseyi (Kürdistan Parlamentosu) seçimlerine katıldı. 1993'te, Kürdistan Demokrat Partisi ile birleşmek amacıyla Feyli Müslüman Kürt Hareketi'ni kongrede feshetme kararı aldı. 1993'te, kongre delegeleri tarafından Kürdistan Demokrat Partisi - Birleşik (Yazdemin Kongresi) Merkez Komitesi üyesi olarak seçildi.
1993 yılında, Birleşik Kürdistan Demokrat Partisi'nin Yazdemin Şubesi Komitesi başkanlığına atandı. 1994 yılında, Birleşik Kürdistan Demokrat Partisi'nin Onuncu Soran Şubesi Komitesi başkanlığına atandı. Aralık 1996'dan Aralık 1996'ya kadar, ikinci kez Birleşik Kürdistan Demokrat Partisi'nin Yazdemin Şubesi Komitesi'nin üçüncü başkanı olarak görev yaptı. 1996 yılının sonlarında, Kürdistan Yurtseverler Birliği tarafından kendisine yönelik bir suikast girişimi oldu, ancak girişim başarısız oldu. 19 Mart 1997'de Kürdistan Ulusal Konseyi önünde yemin ederek Bölge Bakanı (Üçüncü Kabine) oldu. 26 Temmuz 1997'de, Erbil'de düzenlenen ve Cumhurbaşkanı Mesud Barzani'nin gözetiminde gerçekleşen ilk kongrede, Erbil Feyli Kürtleri Derneği başkanlığına seçildi. 1999 yılında Kürdistan Demokrat Partisi'nin 12. Kongresi'nde Merkez Komite üyeliği için aday oldu ancak başarılı olamadı. 20 Aralık 1999'da Kürdistan Ulusal Konseyi önünde yemin ederek Bölge Bakanı (Dördüncü Kabine) oldu. 1 Ekim 2000'de Kürdistan Bölgesel Hükümet Konseyi Başkanı, Kürdistan Ulusal Konseyi'nden bakanlık görevinden alınmasını talep etti. 2005 yılında Irak Ulusal Konseyi için Kürdistan İttifakı'nın 130. listesinde aday oldu. 2005 yılında Kürdistan Demokrat Partisi'nin Merkez Denetim ve Gözetim Komitesi üyesi olarak atandı. 2005 yılında, Beşler Komitesi'nin Bağdat Şubesi'nin yayın organı olan Arapça Al-Federalyya dergisinin baş editörü oldu. 2010 yılında Kürdistan Demokrat Partisi'nin On Üçüncü Kongresi'ne delege olarak katıldı.
Eserleri:
1 - Al Islam wal qawmiye (İslam ve Millet) – 2010.
2 - Kürt halkının mucizevi tarihi ve tarihi. (Kürt halkımızın ve bizim bölümümüzün kısa tarihi.)
3 - Al hiwar ma'a Sadam ali ayn? (Saddam ile görüşme nereye doğru gidiyor?)
4 - Allur (al Kurd) al Feyliwin fî al mazi wal hazir (Geçmişte ve Günümüzde Feyli (Kürtler) – 1999.)
Kaynak:
1 - Kürdistan Demokrat Partisi'nin on ikinci kongresinde kazanamayan katılımcıların isim listesi, Zayini, 7 Kasım 2018, s. 1.
2 - Zikriyat ayam majide yeruyha taba'a qedim lil sahaf al Kurdiye (Kürt gazetelerinin eski matbaacısından aktaran Şanlı Günlerin Anıları), Zagros Dergisi, Kültür Bakanlığı - Kürdistan Bölgesi, Kültür Bakanlığı Matbaası, No. 11, Hewlêr, 27 Ekim 1998, Zayînî, s. 32.
3 - Erbil'deki Feyli Kürtlerinin Birinci Kongresinin Sonu, Kürdistan Demokrat Partisi'nin yayın organı Xebat Gazetesi, Sayı 835, Erbil, Cuma, 1 Ağustos 1997, s. 2.
4 - Kongre, Partimizin Merkez Komitesi Seçim Sonuçlarının Açıklanması, Kardeşlik Gazetesi, Kürdistan Demokratik Partisi - Birleşik'in Yayın Organı, Sayı 1.729, Hewlêr, Cuma, 27 Ağustos 1993, s. 1.
5 - Barhem Ali ve Rebwar Mihemed, Dördüncü Kabine ve Kürdistan'ın Geleceği İçin Geniş Bir Ufuk, Brirayeti Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi Yayın Organı, Sayı 2.995, Hewlêr, Salı, 21 Aralık 1999, s. 5, 7.
6 - Abdulcelil Fayli, Geçmişte ve Günümüzde Fayliler (Kürtler), (Hewler – Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları – 1999, Zayini), s. 1, 6, 131, 160.
7 - Irak Ulusal Meclisi için Kürdistan İttifakı Listesi, Seçime Doğru Gazetesi, Yüksek Seçim Bilgilendirme Komitesi, Sayı 5, Hewlêr, Rewşenbirî Yayınevi, 22 Aralık 2005, s. 2.
8 - Muhammed Said El-Tarihi, Kürt Şiiler Geçmişte ve Günümüzde, (Şam – Dar Ninove Araştırma, Yayın ve Dağıtım – 2013), s. 612.
9 - Qasim Lazim El - Abdullah El - Caf, Bedir Bölgesi Tarihine Dair Kısa Gözlemler, (Bağdat - Dar El - Sikafe ve El - Naşir El - Kürtçe Yayınevi - 2014, Zayini), s. 157.
10 - Kürdistan Bölgesel Hükümeti'nin Yeni Oluşumundaki Sayın Bakanlar, Gulan Al-Arabi Dergisi, Gulan Kültür ve İletişim Dairesi, Sayı 43, Hewlêr, 31 Aralık 1999, s. 25.
11 - Feyli Dernekleri Birleşecek mi?, Hemrin Gazetesi, Feyli Kürt Derneği Kültür Merkezi, Sayı 0, Hewlêr, 14 Mart 1994, s. 7.
12 - Kürdistan Bölgesel Hükümeti'nin yeni oluşumuna güvenoyu verilmesine ilişkin Parlamento'nun iki kararı, Gulan Al-Arabi Dergisi, Gulan Kültür ve İletişim Dairesi, Sayı 43, Hewlêr, 31 Aralık 1999, s. 20, 25.
13 - İbrahim Ferhemandniya, Uluslararası Hukuk Perspektifinden Kürt Soykırımı, (Mariwan – İnşirat Ewin – H. 1396), s. 24, 27.
14 - Bakanlar Kurulu'nun Dördüncü Kabinesinin Oluşumu, Ala Dergisi, Hukuk ve İdare Yüksekokulu Öğrenci Grubu, Sayı 1 ve 2, Erbil, Kasım ve Aralık 1999, Sayı, s. 5.
15 - Süleyman Mustafa Hesen, Kürtler ve İlk Deneyim, (Hewlêr – Karo Press – 2017, Zayînî), s. 280.
16 - Mam Sefer Çiger Köşesini Araştırıyor, Kardeşlik Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi Yayını, Sayı 1585, Hewlêr, 2 Mart 1993 Salı, Zayînî, s. 8.
17 - Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedi Komitesi Arşivleri.
18 - Kürdistan Parlamentosu için Kürdistan Ortak Listesi'nin 111 adayının isimleri, Aşti Gazetesi, Sayı 19, Birinci Yıl, Tahran, Cumartesi, 3 Ocak 1383 Hicri, s. 5.
19 - Aso Abdullah Darayi, Büyük Eylül Devrimi'nde Ölümsüz Şehit Abdullah Darayi'nin Yüzü (Hewlêr – Kürdistan Demokrat Partisi 3. Şubesi – Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları – 1997, Zayini), s. 99.
20 - Erbil'deki Feyli Kürtlerinin Birinci Kongresinin Sonu, Xebat Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi - Birlik'in Yayın Organı, Sayı 835, Erbil, Cuma, 1 Ağustos 1997, s. 2.
21 - Bekir Barzanceyî, Ünlü Kürt Şahsiyetleri, On İkinci Cilt, (Beyrut – Lübnan Kültür Merkezi Baskı, Yayın, Çeviri ve Dağıtım – 2012 Baskısı), s. 128.
22 - Barhem Ali ve Rebwar Muhammed, Dördüncü Kabine ve Kürdistan'ın Geleceği İçin Geniş Bir Ufuk, Brirayeti Gazetesi, Kürdistan Demokrat Partisi Yayın Organı, Sayı 2995, Hewlêr, Salı, 21 Aralık 1999, s. 5, 7.
23 - Irak yeni olaylarla mı dolu?, Ettela'at Gazetesi, Sayı 13559, Tahran, Pazar, 10 Mordada 1350 Hicri, s. 17.
24 - Muhammed Hacı Mahmud, Bir Peşmergenin Günlüğü 1976 – 1996, Dördüncü Baskı, (Süleymaniye – Dilan Matbaası – 2009, Zayini), s. 699.
25 - Kürdistan Demokrat Partisi, Siyasi Okul, Erbil İl Liderlik Konseyi ve 10. Şube, Sayı 154, 16/2017, s. 1.
26 - Eylül Mesajı, Celil Feyli hayatı, çalışmaları ve siyasi deneyimleri hakkında konuşuyor, Eylül Mesajı Dergisi, Büyük Eylül Devrimi Öğretmenler Birliği, Sayı 30, Hewlêr, Ağustos ve Eylül 2013, Zayînî, ss. 10 – 17.
27 - Celal Talabani ve Kosrat, bombalama ve terör girişimlerine doğrudan müdahale etti, Gulan Dergisi, Gulan Bölümü, Sayı 103, Erbil, 11 Aralık 1997, Zayini, s. 16.
28 - Habib Mihemed Karim, Kürdistan Demokrat Partisi Tarihi – Irak (ana aşamalarda) 1946 – 1993, (Duhok – Xebat Press – 1998, Zayini), s. 184.
29 - Hassan Latif Al-Zubaydi, Irak Partileri Ansiklopedisi, (Beyrut – Al-Arif Yayınevi – 2007 baskısı), s. 519.
30 - Xelef Xefur, Defera Zerîn, Birinci Cilt, (Kerkük – Kerkük Entelektüel ve Sosyal Derneği – Karo Press – 2011, Zayini), s. 21 – 22.
31 - Selahaddin Reşgeldi, Hafızadan Savaş, Çeviren: Kawa Emin, (Hewler – Aras Matbaa ve Dağıtım Enstitüsü – 2004, Zayini), s. 121 – 122.
32 - Sherko Bekes, Deniz Suyuyla Yazmak, (Süleymaniye – Xezelnus Baskı ve Dağıtım Merkezi, Karo Yayınevi – 2013, Zayini), s. 158.
33 - Abdül Celil Fayli, Feyli Kürtlerinin Sorunu ve Ortaya Çıkış Tarihi, Kürdistan Demokrat Partisi - Birlik'in yayın organı Xebat Gazetesi, Sayı 694, Çarşamba, 29 Eylül 1993, Zayini, s. 3.
34 - Eli Kemal Barzi, Yirminci Yüzyılın Ünlü Kürt Şahsiyetleri, Birinci Cilt, (Hewlêr – Barzi Projesi – Üniversite Yayınları – 1999, Zayini), s. 175 – 176.
35 - Ömer Osman, Bir Kürdün Hayatı, Birinci Cilt, (Hewlêr – Hacî Hashim Matbaası – 2005, Zayînî), s. 111, 285.
36 - Leqa Du, Yarım Asırlık Eserde Leqa Du, (Hewlêr – Aras Press – 2010, Zayînî), s. 39.
37 - Al-Fīderalīya Dergisi, Sayı 0, Birinci Yıl, Bağdat, Mayıs 2005, s. 1.
38 - Muhammed Ali İsmail, Yetmiş Yaşım ve Yarım Asırdan Fazla Çalışmamın Anıları (Yayınlanmamış – 2019 Baskısı), s. 81, 372.
39 - Masoud El-Xawand, Tarihsel Coğrafya Ansiklopedisi, On İkinci Cilt, Üçüncü Baskı, (Beyrut – Dünya Ansiklopedisi Şirketi – 2005), 151.
40 - Molla Faruq Şiwanî, Bütün Kürtler, Birinci Baskı, (Hewlêr – Rewşenbîrî Matbaası – 1997), s. 95.
41 - Irak Kürdistan Bölgesi, Irak Kürdistan Milli Konseyi, Irak Kürdistan Milli Konseyi Protokolleri – 1992, On dördüncü Cilt, (Hewlêr – Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları – 1998, Zayînî), s. 70.
42 - Irak Kürdistan Bölgesi, Irak Kürdistan Milli Konseyi, Irak Kürdistan Milli Konseyi Protokolleri – 1999, Yirmi İkinci Cilt, (Hewlêr – Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları – 1999, Zayînî), s. 686, 690.
43 - Irak Kürdistan Bölgesi, Irak Kürdistan Ulusal Konseyi, Irak Kürdistan Ulusal Konseyi Protokolleri, Yirmi Dördüncü Cilt, (Hewlêr – Eğitim Bakanlığı Yayınları – 2001 Baskısı), s. 161.
44 - Feyli Kürtlerinin Birinci Kongresi düzenlendi, Gulan Dergisi, Gulan Bölümü, Sayı 131, Hewlêr, Kültür Bakanlığı Yayınları, 26 Temmuz 1997, s. 8.
