اسماعیل عزیز مصطفی عبدالله، سیاستمدار، با نامهای شیخ اسماعیل ملا عزیز، شیخ اسماعیل صافی، شیخ اسماعیل حیرانی، اسماعیل ملا عزیز حیرانی و طارق شناخته میشد. در سال ۱۹۶۳، او نماینده کنگره عمومی در شهر کویه (یِکمه گِل) در استان اربیل بود. در سال ۱۹۶۴، او به مکتب سیاسی علاقهمند شد. در سال ۱۹۶۴، در ششمین کنگره حزب دموکرات کردستان به عنوان عضو کمیته مرکزی انتخاب شد. در سال ۱۹۶۴، او به عنوان عضو شورای رهبری انقلاب در کردستان عراق منصوب شد. در سال ۱۹۶۶، در هفتمین کنگره به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان انتخاب شد. در ۱۵ آوریل ۱۹۶۷، او نماینده کنفرانس نظامی-سیاسی کانی سیماق در اربیل بود. در سال ۱۹۷۰، در هشتمین کنگره در روستای نوپیردان در استان اربیل، توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان انتخاب شد.
زندگینامه
اسماعیل عزیز مصطفی عبدالله در سال ۱۹۴۳ در شهر اربیل متولد شد. او از خانوادهای از شیوخ حیران است که پیرو طریقه قادریه هستند. او نوه شاعر و صوفی کرد مصطفی عبدالله علی معروف به صفی حیرانی و پدربزرگ مصطفی عبدالله علی مصطفی (۱۸۷۳ - ۱۹۴۲) و نوه شاعر و صوفی کرد شیخ عبدالله علی مصطفی معروف به ثانی (..... - ۱۹۰۶) است. ریشه خانواده آنها به شیخ سلیمان بگ از میر تیره میر مهمر از طایفه خسناو میرسد که از کردستان شرقی به کردستان جنوبی آمده و ممکن است از طریق شالاوی خان احمد خان اردلان به منطقه خسناوه رسیده باشد و شیخ سلیمان بگ طریقه قادریه را از شیخ طه از بتلیس دریافت کرده است.
شیوخ این خاندان با کاکی هران یکی دانسته شدهاند. با این حال، طبق نسخه خطی (سراج السالکین)، به نوشته شیخ حسین قاضی برزنجی، شخصیتی به نام مصطفی خوشناو نزد شامی شناخته میشد که به همراه شیخ اسماعیل برزنجی در شهر بغداد به روستای قازانکایا در استان سلیمانیه بازگشت و از شیخ اسماعیل حکم قادری را دریافت کرد و پس از مدتی درخواست مهلت کرد و به شهر کویا و منطقه خوشناواتیا بازگشت. این فرقه در ۲۵ نوامبر ۱۹۷۹ با حکم شورای رهبری انقلاب به ریاست مدیرکل وزارت حکومت محلی تأسیس شد. وی در ۱۰ ژوئن ۲۰۱۷ به دلیل بیماری در بیمارستان پار در شهر هولیر درگذشت و در گورستان خانواده شیوخ هران در شهر هولیر در استان هولیر به خاک سپرده شد. او به زبانهای کردی، عربی، فارسی و ترکی تسلط دارد.
برگه کار
شیخ اسماعیل ملا عزیز در سال ۱۹۵۶ به صفوف حزب دموکرات کردستان پیوست. در سال ۱۹۵۷، او بنیانگذار و اولین رئیس سازمان حیران از شاخه شقلاوه از شاخه دوم حزب دموکرات کردستان شد. در سال ۱۹۵۹، او به عضویت شاخه منطقه شقلاوه از شاخه دوم حزب دموکرات کردستان - عراق درآمد. در سال ۱۹۶۱، او مسئول جمعآوری کمک برای نیروهای پیشمرگه انقلاب سپتامبر در حومه شهر اربیل بود. در سال ۱۹۶۳، او عضو هیئت جمعآوری کمکهای اربیل برای نیروهای پیشمرگه انقلاب سپتامبر در کوه قرهچوک در حومه استان اربیل بود. پس از کودتای ۸ فوریه ۱۹۶۳، حزب بعث سوسیالیستی عرب با نیروهای پیشمرگه انقلاب سپتامبر ارتباط برقرار کرد.
در سال ۱۹۶۳، او نماینده کنگره عمومی در شهر کویه، در استان اربیل بود. در سال ۱۹۶۴، او در کنار مکتب سیاسی ایستاد و از رهبر ژنرال مصطفی بارزانی (۱۹۰۳ - ۱۹۷۹) حمایت کرد. در اوایل ژوئن ۱۹۶۴، او به عضویت کمیته مقدماتی ششمین کنگره حزب دموکرات کردستان درآمد. در سال ۱۹۶۴، در ششمین کنگره در شهر قلادز، در استان سلیمانیه، توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان انتخاب شد. در سال ۱۹۶۴، او به عنوان عضو شورای رهبری انقلاب در کردستان عراق منصوب شد. در سال ۱۹۶۴، او رئیس شاخه دوم حزب دموکرات کردستان شد که دفتر مرکزی آن در روستای نازینه، در استان اربیل بود. نقش او در سازماندهی حزب دموکرات کردستان در استان اربیل، به ویژه در شهرهای شقلاوه بود. در اول ژانویه ۱۹۶۵، به عنوان رئیس شاخه دوم حزب دموکرات کردستان، با هدف جمعآوری کمکهای مالی برای پیشمرگهها در منطقه مرزی اربیل، فراخوانی برای ثروتمندان اربیل فرستاد و این کار با همکاری وکیل محسن دیزایی انجام شد. در ۱۰ فوریه ۱۹۶۵، به عنوان رئیس شاخه دوم، با موفقیت تظاهراتی را در بازار اربیل رهبری کرد که هدف آن نیز اعمال فشار بر دولت عراق برای عقبنشینی از اجرای توافقنامه ژوئن ۱۹۶۶ بود.
در سال ۱۹۶۶، در هفتمین کنگره در شهر گلاله، در مرز استان اربیل، توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان انتخاب شد. در سال ۱۹۶۶، به عنوان معاون رئیس شاخه دوم منصوب شد. در ۱۰ آوریل ۱۹۶۷، نماینده کنفرانس نظامی-سیاسی کانی سیماق (اولر) شد. در سال ۱۹۶۷، برای دومین بار به عنوان رئیس شاخه دوم منصوب شد. در سال ۱۹۶۹، برای سومین بار به عنوان رئیس شاخه دوم منصوب شد. در پایان سال ۱۹۶۹، به عنوان معاون رئیس شاخه دوم در شاخه دوم منصوب شد. در سال ۱۹۷۰، در هشتمین کنگره در روستای نوپیردان، در مرز استان اربیل، توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان انتخاب شد. روز یکشنبه، ۱۶ اوت ۱۹۷۰، در شهر اربیل، مقاله شاخه دوم حزب دموکرات کردستان را به مناسبت بیست و چهارمین سالگرد تأسیس آن قرائت کرد. در سال ۱۹۷۰، به عضویت انجمن علوم کردی (Cemîa Al Saqafye Al Kurdiye) درآمد. در سال ۱۹۷۰، دبیر شاخه پنجم حزب دموکرات کردستان شد. در ۱۶ اوت ۱۹۷۱، در جشن نقرهای یا بیست و پنجمین سالگرد تأسیس حزب دموکرات کردستان در مقر شاخه پنجم حزب دموکرات کردستان در بغداد شرکت کرد و به همین مناسبت از مقامات دیپلماتیک سفارتخانههای اتحاد جماهیر شوروی استقبال کرد. در ۳۰ مارس ۱۹۷۲، در مراسم افتتاحیه هفتمین کنگره اتحادیه قطب کردستان در شهر سلیمانیه شرکت کرد.
در سال ۱۹۷۲، او چهارمین سخنران مدرسه آموزش کادر حزب دموکرات کردستان در روستای نوپیردان در استان اربیل شد. در سال ۱۹۷۲، او دومین مسئول شاخه پنجم حزب شد. در سال ۱۹۷۲، او به هوادارانش در تأمین مالی فروش نفت عراق کمک کرد. در اوایل آوریل ۱۹۷۴، قبل از شروع خصومتها بین نیروهای دولتی عراق و رهبری انقلاب سپتامبر، او به دستور رهبری حزب دموکرات کردستان، برای مدت کوتاهی به مناطق آزاد شده از انقلاب سپتامبر بازگشت. در سال ۱۹۸۷، او با رهبری حزب دموکرات کردستان ارتباط برقرار کرد و با نام مستعار طارق، فعالیتهای سیاسی و حزبی را در استان اربیل انجام داد. در سال ۱۹۹۰، او رابط بین حزب دموکرات کردستان و بخشی از شبهنظامیان قبیلهای و طایفهای استان اربیل برای سازماندهی قیام و شورش در جنوب کردستان در سال ۱۹۹۱ بود. در سال ۱۹۹۱، او به طور فعال در قیام و شورش در اربیل شرکت کرد. در ۲۲ آگوست ۱۹۹۳، در یازدهمین کنگره در اربیل، او با انتخاب مستقیم نمایندگان کنگره به عنوان عضو کمیته مرکزی و ناظر حزب دموکرات کردستان - متحد انتخاب شد. در سال ۱۹۹۹، او نماینده دوازدهمین کنگره حزب دموکرات کردستان در اربیل بود. در سال ۲۰۱۰، او در سیزدهمین کنگره حزب دموکرات کردستان در اربیل شرکت کرد.
آثار او:
بینشی بر سازمانها، ۱۹۹۹.
منبع:
۱ - آرشیو کمیته دایره المعارف حزب دموکرات کردستان.
