سیاسەتمەدار، ئیسماعیل عەزیز مستەفا عەبدوڵڵا بە ناوەکانی شێخ ئیسماعیل مێلا عەزیز، شێخ ئیسماعیل سافی، شێخ ئیسماعیل هیرانی، ئیسماعیل مێلا عەزیز هیرانی، تاریق ناسرابوو. ساڵی 1963 نوێنەری کۆنگرەی گشتی بووە لە شارۆچکەی کۆیە (یەکمە گێل) سەر بە پارێزگای هەولێر. لە ساڵی ١٩٦٤دا حەزی لە قوتابخانەی سیاسی بوو. ساڵی 1964 لە کۆنگرەی شەشەمدا بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. ساڵی 1964 وەک ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش لە کوردستانی عێراق دامەزرا. ساڵی 1966 لە کۆنگرەی حەوتەمدا بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. لە ١٥ی نیسانی ١٩٦٧ نوێنەری کۆنفرانسی سەربازی-سیاسی کانی سیماق بووە لە شاری هەولێر. ساڵی 1970 لە کۆنگرەی هەشتەمی گوندی ناوپیردان سەر بە پارێزگای هەولێر، لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا.
ژیاننامە
ئیسماعیل عەزیز مستەفا عەبدوڵڵا لە ساڵی 1943 لە شاری هەولێر لەدایک بووە. لە بنەماڵەیەکی شێخی هیران هاتووە کە شێوازی قادری پەیڕەو دەکەن. نەوەى شاعیری کورد و سۆفی مستەفا عەبدوڵڵا عەلی ناسراو بە سافی هیرانی و باپیری مستەفا عەبدوڵڵا عەلی مستەفا (١٨٧٣ - ١٩٤٢) و نەوەى شاعیر و سۆفی شێخ عەبدوڵڵا عەلی مستەفا ناسراو بە سانی (..... - ١٩٠٦)ە. بنەماڵەکەیان لە شێخ سلێمان بەگی میر تیرەی میر مەهمەر لە خێڵی خوسناوەوە سەرچاوەی گرتووە کە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستانەوە هاتۆتە باشووری کوردستان و ڕەنگە لە ڕێگەی شاڵاوی خان ئەحمەدخانی ئەردەڵانەوە گەیشتبێتە ناوچەی خۆشناوێت و شێخ سلێمان بەگ میتۆدی قادری لە شێخ تەهای بیتلیس وەرگرتووە.
شێخەکانی ئەم بنەماڵەیە بە کاکی هێران ناسراون. بەڵام بەپێی دەستنووسەکەی (سیراج ئەلسەلکین)، لە نووسینی شێخ حسێن قازی بەرزنجی، کەسایەتییەکی ناسراو بە مستەفا خۆشناو ناسراوە بە شامی، کە لەگەڵ شێخ ئیسماعیل بەرزنجی لە شاری بەغدا گەڕاوەتەوە گوندی قەزانکایە لە پارێزگای سلێمانی و فەرمانی قادرییان لە شێخ ئیسماعیل وەرگرتووە و دوای ماوەیەک داوای ئیسراحەت کردووە و گەڕاوەتەوە بۆ... شاری کۆیە و دەڤەری خۆشناواتییە. لە ٢٥ی تشرینی دووەمی ١٩٧٩ بە فەرمانی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش لەگەڵ بەڕێوەبەری گشتی لە وەزارەتی ئیدارەی خۆجێی دامەزراوە. ڕۆژی 10ی حوزەیرانی 2017 بە هۆی نەخۆشی لە نەخۆشخانەی پار لە شاری هێولێر کۆچی دوایی کرد و لە گۆڕستانی بنەماڵەی شێخەکانی هێران لە شارۆچکەی هێولەری سەر بە پارێزگای هێولێر بە خاک سپێردرا. شارەزای زمانی کوردی، عەرەبی، فارسی، تورکی هەیە.
لاپەڕەی کار
شێخ ئیسماعیل مەلا عەزیز لە ساڵی 1956 پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە کرد، لە ساڵی 1957 دەبێتە دامەزرێنەر و بەرپرسی یەکەمی ڕێکخراوی هیرانی لقی شەقڵاوەی لقی دووی پارتی دیموکراتی کوردستان. ساڵی 1959 بووەتە ئەندامی لقی قەزای شەقڵاوەی لقی دووی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق. ساڵی 1961 بەرپرسی کۆکردنەوەی هاوکاری بۆ هێزی پێشمەرگەی شۆڕشی ئەیلول لە جەرگەی شاری هەولێر بووە. لە ساڵی 1963 ئەندامی دەستەی کۆکردنەوەی هاوکارییەکانی هەولێر بووە بۆ هێزی پێشمەرگەی شۆڕشی ئەیلول لەسەر چیای قەرەچوق لە جەرگەی پارێزگای هەولێر. دوای کودەتا (کودەتا)ی 8ی شوباتی 1963، پارتی سۆسیالیستی عەرەبی بەعسی پەیوەندی لەگەڵ هێزی پێشمەرگەی شۆڕشی ئەیلولدا دروست کرد.
ساڵی 1963 نوێنەری کۆنگرەی گشتی بووە لە شارۆچکەی کۆیە، سەر بە پارێزگای هەولێر. لە ساڵی ١٩٦٤ لە تەنیشت قوتابخانەی سیاسی وەستاوە و پاڵپشتی سەرکردە جەنەڕاڵ مستەفا بارزانی دەکات (١٩٠٣ - ١٩٧٩). لە سەرەتای مانگی خەرمانانی ساڵی 1964 دەبێتە ئەندامی لیژنەی ئامادەکاری کۆنگرەی شەشەمی حیزبی دێموکراتی کوردستان. ساڵی 1964 لە کۆنگرەی شەشەمی شارۆچکەی قەڵادیز، سەر بە پارێزگای سلێمانی، لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. ساڵی 1964 وەک ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش لە کوردستانی عێراق دامەزرا. ساڵی 1964 بوو بە بەرپرسی لقی دووی پارتی دیموکراتی کوردستان کە بارەگاکەی لە گوندی نازنینەی سەر بە پارێزگای هەولێر بوو. ڕۆڵی ناوبراو لە ڕێکخستنی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو لە پارێزگای هەولێر بەتایبەتی لە شارۆچکەکانی شەقڵاوە. لە 1ی 1ی ساڵی 1965 وەک بەرپرسی لقی دووی پارتی دیموکراتی کوردستان بانگەوازێکی بۆ خەڵکی دەوڵەمەندی هەولێر نارد بە ئامانجی کۆکردنەوەی هاوکاری بۆ پێشمەرگە لە ناوچەی سنووری هەولێر و ئەم کارەش بە هاوکاری پارێزەر موحسین دیزەیی ئەنجامدرا. لە 10ی شوباتی 1965 وەک بەرپرسی لقی دوو سەرکەوتووانە سەرکردایەتی خۆپیشاندانێکی لە بازاڕی هەولێر کرد، کە ئامانجیشی فشارخستنە سەر حکومەتی عێراق بوو بۆ کشانەوە لە جێبەجێکردنی ڕێککەوتنی حوزەیرانی 1966.
ساڵی 1966 لە کۆنگرەی حەوتەمی شارۆچکەی گەڵاڵە، لەسەر سنووری پارێزگای هەولێر، لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. لە ساڵی ١٩٦٦ وەک جێگری بەرپرسی لقی دوو دامەزرا. لە 10ی نیسانی 1967 دەبێتە نوێنەری کۆنفرانسی سەربازی-سیاسی کانی سیماق (ئەولەر). لە ساڵی 1967 بۆ جاری دووەم بووە بەرپرسی لقی دوو. ساڵی 1969 بۆ جاری سێهەم بوو بە بەرپرسی لقی دوو. لە کۆتایی ساڵی ١٩٦٩ وەک جێگری بەرپرسی لقی دوو لە لقی دووەم دامەزرا. لە ساڵی 1970 لە کۆنگرەی هەشتەم لە گوندی ناوپیردان، لەسەر سنووری پارێزگای هەولێر، لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا. ڕۆژی یەکشەممە ١٦ی ئابی ١٩٧٠ لە شاری هەولێر وتارەکەی لقی دووی پارتی دیموکراتی کوردستان بە بۆنەی بیست و چوارەمین ساڵیادی دامەزراندنی پارتی دیموکراتی کوردستانی خوێندەوە. ساڵی 1970 بووەتە ئەندامی کۆمەڵەی زانستی کوردی (جەمیا ئەلسەقافیە الکوردیە). ساڵی ١٩٧٠ بوو بە سکرتێری لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستان. لە 16ی ئابی 1971 بەشداری لە ئاهەنگی یۆبیلی زیوین یان 25 ساڵەی دامەزراندنی پارتی دیموکراتی کوردستان لە بارەگای لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستان لە بەغدا کرد و بەو بۆنەیەوە پێشوازی لە بەرپرسانی دیپلۆماسی باڵیۆزخانەکانی یەکێتیی کۆمارە سۆسیالیستەکانی سۆڤیەت کرد. لە ٣٠ی ئازاری ١٩٧٢ بەشداری لە مەراسیمی کردنەوەی کۆنگرەی حەوتەمی یەکێتی قوتبی کوردستان لە شاری سلێمانی کرد.
ساڵی 1972 بوو بە چوارەمین سەرۆکی قوتابخانەی ڕاهێنانی کادیری پارتی دیموکراتی کوردستان لە گوندی ناوپیردان لە پارێزگای هەولێر. ساڵی 1972 بووەتە بەرپرسی دووەمی لقی پێنجی حیزب. لە ساڵی 1972 یارمەتی لایەنگرانی دا بۆ دابینکردنی دارایی بۆ فرۆشتنی نەوتی عێراق. سەرەتای مانگی نیسانی ساڵی 1974 و پێش هەڵگیرسانی دوژمنایەتی نێوان هێزەکانی حکومەتی عێراق و سەرکردایەتی شۆڕشی ئەیلول، بە فەرمانی سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ ماوەیەکی کورت گەڕایەوە ناوچە ئازادکراوەکانی شۆڕشی ئەیلول. ساڵی 1987 پەیوەندی لەگەڵ سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان هەبووە و لە پارێزگای هەولێر بە ناوی ساختەی تاریق چالاکی سیاسی و حزبی ئەنجام دەدات. ساڵی 1990 پەیوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان و بەشێک لە میلیشیا خێڵەکی و خێڵەکانی پارێزگای هەولێر بووە بۆ ڕێکخستنی ڕاپەڕین و یاخیبوون لە باشووری کوردستان لە ساڵی 1991، لە ساڵی 1991 بەشێوەیەکی کارا بەشداری لە ڕاپەڕین و یاخیبوون لە هەولێر کرد. لە ٢٢ی ئابی ١٩٩٣ لە کۆنگرەی یازدەهەمی شاری هەولێر بە هەڵبژاردنی ڕاستەوخۆی نوێنەرانی کۆنگرە وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی و چاودێری پارتی دیموکراتی کوردستان - یەکگرتوو هەڵبژێردرا. ساڵی 1999 نوێنەری کۆنگرەی دوانزەهەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە لە هەولێر. ساڵی 2010 بەشداری لە کۆنگرەی سێزدەهەمی پارتی دیموکراتی کوردستان لە هەولێر کردووە.
بەرهەمەکانی: ١.
تێڕوانین بۆ ڕێکخراوەکان 1999.
سەرچاوە:
1- ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان.
