مەسعوود مستەفا کاکە هێمێ حسێن ناسراو بە (مەسعوود سالێیی) لە ساڵی ١٩٦٤ پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە کردووە، لە ساڵی ١٩٧٤ بووەتە ئەندامی کۆمیتەی ناحیەی خێبات کە سەرجەم سکرتێری گشتی شۆڕشی ئەیلول لەخۆگرتبوو. ساڵی 1984 بووەتە ئەندامی دەستەی پەیوەندییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان. لە ساڵی ١٩٨٩ لە کۆنگرەی دەیەمدا بوو بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی. لە ساڵی ٢٠٠٥ وەک بەرپرسی قوتابخانەی ناوەندی ڕێکخراوەکە دەستنیشان کراوە. لە ساڵی ٢٠١٦ بوو بە سەرۆکی دەستەی چاودێری و لێکۆڵینەوە.

ژیاننامە

مەسعوود مستەفا کاکە هێمێ حسێن ناسراو بە (مەسعوود سالێیی) لە ساڵی ١٩٤٨ لە شاری کەرکوک لە دایکبووە. تا قوتابخانەی ناوەندی لە هەمان شار خوێندوویەتی. ساڵی 1965 لە کۆلێژی مامۆستایان بەشی وێژەیی تەواو کردووە. ساڵی 1966 لە زانکۆی بەغدا لە بەشی یاسا وەرگیراوە، بەڵام لە ساڵی دووەمی زانکۆدا وازی لە خوێندن هێناوە، واتە ساڵی 1967، دوای شکستی شۆڕشی ئەیلول لە ساڵی 1975، وەک پەنابەرێک دەچێتە ئێران و لەوێ ژیاوە. دوای ڕاپەڕینی ساڵی ١٩٩١ گەڕایەوە بۆ کوردستان. ساڵێیی بوو بە وەستای زمانی کوردی، عەرەبی، تورکی، فارسی و ئینگلیزی.

لاپەڕەی کار

لە ساڵی 1964 پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی (پ.د.ک)ەوە کرد و لە هەمان ساڵدا بوو بە پێشمەرگەی ناوخۆ لە شاری کەرکوک. لە ساڵی 1965 وەک سەرۆکی لیژنەی ڕێکخستنی دوبیز و لێپرسراوی لیژنەی قەزای کەرکوک و لیژنەی لقی سێ دامەزرا. ساڵی 1966 لەسەر سنووری پارێزگای سلێمانی بەشداری شەڕی قەرەداخی دژی سوپای کۆماری عێراق کردووە. لەساڵی 1967 وەک سەرۆکی لیژنەی ڕێکخستنی دەرەکی کەرکوک و لێپرسراوی لیژنەی قەزای کەرکوک و لیژنەی لقی سێ دامەزرا. ساڵی 1967 کاتێک خوێندکاری قۆناغی دووەمی یاسا بوو لە زانکۆی بەغدا، لەلایەن گروپی ئیبراهیم ئەحمەد - جەلال تاڵەبانی دەستگیرکرا و ئەشکەنجە دەدرا. دواتر ڕادەستی دەزگای ئاسایشی گشتی عێراق کرا و بەو هۆیەوە بۆ هەتا هەتایە لە خوێندن بێبەش کرا. لە ساڵانی 1967-1968 لە زیندانی کەرکوک و زیندانی باب ئەلشێت لە شاری موسڵ دەستبەسەر و زیندانی دەکرێت.

لە 6ی تشرینی یەکەمی ساڵی 1986 بەشداری لە بەرخۆدان لە دژی هێرشی هێزە چەکدارەکانی گروپی ئیبراهیم ئەحمەد - جەلال تاڵەبانی کرد، کە بە پاڵپشتی هێزی زەمینی سوپای عێراق لە ناوچەکانی جەباری و قەرەحیسان، لەسەر سنووری پارێزگای کەرکوک ڕوویدا. لە 13ی تشرینی یەکەمی ساڵی 1968 بە فەرماندەیی عەلی قاسم ناسراو بە عەلی شنگالی و ئەندامی مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان، بەشداری شەڕی چیای سیلباتۆی سەر سنووری پارێزگای کەرکوک کرد، دژی هێزەکانی گروپی ئیبراهیم ئەحمەد - جەلال تاڵەبانی. ساڵی ١٩٧٠ نوێنەری کۆنگرەی هەشتەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە، بەڵام بەشداری نەکردووە. لە ساڵی 1974 دەبێتە ئەندامی لیژنەی ناحیەی خێبات کە سەرجەم سکرتێری گشتی شۆڕشی ئەیلول لەخۆگرتبوو. پێش ساڵی ١٩٨٣ لە بەشی کارگێڕی قوتابخانەی سیاسی کاری کردووە.

لە ٢ی تشرینی دووەمی ١٩٨٣ وەک ئەندامی دەستەی نووسەران گواسترایەوە بۆ بەشی پەیوەندییەکان. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ١٩٨٣ بووەتە ئەندامی کۆمیتەی ڕێکخستنی مەڵبەندی قوتابخانەی سیاسی. لە ١٦ی خاکەلێوەی ١٩٨٥ لە دەستەی نووسەرانی پەیوەندییەکان دامەزرا. ساڵی 1984 بووەتە ئەندامی لێژنەی پەیوەندییەکانی حیزبی دێموکرات. ساڵی 1985 لە ڕادیۆی دەنگی کوردستاندا خزمەتی کردووە. لە ٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٥ بووەتە ئەندامی لیژنەی لق لە لیژنەی لقی دووەم. لە ساڵی ١٩٨٦ دەبێتە ئەندامی دەستەی نووسەرانی گۆڤاری سێفین کە ئۆرگانێکی لێژنەی لقی دوو بوو. ساڵی 1986 وەک ئەندامی لیژنەی لقی سێ دامەزرا. لە 1ی نیسانی ساڵی 1987 بەشداری کرد لە ئاهەنگی 53 ساڵەی دامەزراندنی حزبی شیوعی عێراق لە ناوچەی قەرەداق. لە ساڵانی 1986-1987 سەرنووسەری گۆڤاری بابەگورگور بووە. ساڵی 1989 لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان (کۆنگرەی دەیەمی پارتی دیموکراتی کوردستان) هەڵبژێردرا. لە ١٣ی کانوونی دووەمی ١٩٩٠ وەک ئەندامی لیژنەی پەیوەندییەکان دەستنیشانکرا.

ساڵی 1991 بەشداری ڕاپەڕینی باشووری کوردستانی کردووە. ساڵی 1993 لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان – یەکگرتوو (کۆنگرەی یازدەهەمی پارتی دیموکراتی کوردستان) هەڵبژێردرا. لە ساڵی 1993 وەک سەرۆکی لیژنەی لقی سێی کەرکوک دامەزرا. ڕۆژی 15ی تشرینی دووەمی ساڵی 1994 بەناوی سەرۆک مەسعوود بارزانی، بەشداری یەکەم ڕۆژی کۆنگرەی دامەزراندنی پارتی سۆسیالیستی دیموکراتی کوردستان لە شاری هەولێر کرد. لە ساڵی 1994 بووەتە ئەندامی قوتابخانەی ناوەندی ڕێکخراوەکە و دوای ماوەیەک وەک بەرپرسی قوتابخانەی ناوەندی ڕێکخراوەکە دەستنیشان کراوە. ساڵی 1995 لە ڕۆژنامەی "بیرەیتی"، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، وتارەکانی بڵاوکردەوە. لە ٨ی بەفرانباری ساڵی ١٩٩٦ لەگەڵ شاندێکی پارتی دیموکراتی کوردستان - یەکگرتوو، بەمەبەستی بەشداریکردن لە ١٧هەمین ساڵڕۆژی سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامی ئێران سەردانی تارانی کرد. ڕۆژی دووشەممە 28ی تەمووزی 1997 لەگەڵ سەرۆک مەسعوود بارزانی بەشداری لە کردنەوەی کۆنگرەی چوارەم (کۆنگرەی یەکسانی) لە هەولێر کرد.

ساڵی 1997 مامۆستای ڕێکخستن بووە لە کۆنفرانسی کادرانی پارتی دیموکراتی کوردستان لە هەولێر. ساڵی 1999 لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە وەک ئەندامی جێگرەوەی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان (کۆنگرەی دوانزەهەمی پارتی دیموکراتی کوردستان) بە پلەی سێیەم هەڵبژێردرا. ساڵی ٢٠٠٠ میوانداری شاندێکی ڕۆشنبیرانی عەرەبی کرد. ساڵی 2001 مامۆستای ڕێکخستن و پرۆگرام و کاروباری ناوخۆی پارتی دیموکراتی کوردستان - یەکگرتوو بووە لە هەولێر. ڕۆژی پێنجشەممە 29ی تشرینی دووەمی 2001 لەگەڵ سەرۆک مەسعوود بارزانی بەشداری لە ڕێوڕەسمی کۆتایی خولی دوانزەی کۆنفرانسی کادیران لە هەولێر کرد.

ڕۆژی پێنجشەممە ٦ی خەرمانانی ١٣٩٣ی هەتاوی، لە شارۆچکەی پیرمام، بەشداری لە کۆبوونەوەی هاوبەشی هەردوو قوتابخانەی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان کرد، کە تیایدا باسیان لە کێشەی کارەبا و پڕۆژەی فیدراڵی کرد. لە ١٤ی شوباتی ٢٠٠٤ تا ١٤ی نیسانی ٢٠٠٤ لە خولی چواردەهەمی کۆنفرانسی کادیرانی پارتی دیموکراتی کوردستان لە پیرمام مامۆستای پۆلی ڕێکخستن بووە. لە ساڵی 2004 تا 2010 ئەندامی مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە. لە ساڵی ٢٠٠٥ وەک بەرپرسی قوتابخانەی ڕێکخستنی ناوەندی دەستنیشان کراوە. ساڵی 2007 مامۆستای پۆلی ڕێکخستن بووە لە خولی شانزەهەمی کۆنفرانسی کادرانی پارتی دیموکراتی کوردستان لە هەولێر. لە ساڵی ٢٠١٦ وەک سەرۆکی لیژنەی بەدواداچوون و لێکۆڵینەوە دەستنیشانکرا. ڕۆژی سێشەممە ٧ی ئابی ٢٠١٨، لە شاری هەولێر بەشداری کرد لە کردنەوەی کۆنگرەی هەشتەمی یەکێتی لاوانی دیموکراتی کوردستان.

سەرچاوە:

١- ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای حیزبی دێموکرات.

2- "بێسەرکردینێوەکانی لیژنەی پشکنین و چاودێر" (سەردانەکانی لێژنەی لێکۆڵینەوە و بەدواداچوون)، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، ژمارە 1.875، هێولێر، پێنجشەممە، 17ی شوباتی 1994، ل. 4.

3- "کۆنگرە ئەنجامی هەڵبژاردنی کۆمیتەی ناوەندیی پارتەکەمان ڕادەگەیەنێت"، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، ژمارە 1.729، هێولێر، هەینی 27ی ئابی 1993، ل. 1.

4- عەلی شەنگال، القدیە الکوردیە و حزب البعس العربی الأشتراکی فی العراق، بەرگی سێیەم، (دهۆک - چاپخانەی زانای - 2012)، ل383، 384، 388، 390.

5- کریم شارەزا، "وەزیری شۆرێشی کوردستان نافیز جەلال هێوێزی" (وەزیری شۆڕشی کوردستان نافیز سێلال هێوێزی)، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، ژمارە 1989، هیولێر، یەکشەممە، 10ی تەمموزی 1994، ل. 3.

6 - "لە کۆبونێوەی هەر دو مەکتبی سیاسی یەکیەتی و پارتی دا" (لە کۆبوونەوەی هەردوو قوتابخانەی سیاسی یەکێتی و پارتی)، ڕۆژنامەی کوردستانی نیوێ، ئۆرگانی یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان، ژمارە 2.776، ساڵی یازدەهەم، سلێمانی، شەممە، 8ی حوزەیرانی 2002، ل. 1.

7- "ئینتیقاب ئەعدەع ئەل - لەژنە ئەل - مێرکەزییە لیل - حزب ئەل - دیمۆگراتی ئەل - کوردستان - عێراق"، گوڵان ئەل - گۆڤاری عەرەبی، دامەزراوەی گوڵان بۆ ڕۆشنبیری و پەیوەندی، ژمارە 41، ساڵی چوارەم، هێولێر، 31ی تشرینی یەکەمی 1999، ل. 15.

8- "ئینتیقاب لەژنە مێرکێزییە سێدیدە موعەلفە من 31 عودوێن و 9 ئەعدا' ئیحتیات"، ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی حیزبی دێموکرات، ژمارە 946، هێولێر، هەینی 15ی ئۆکتۆبەری 1999، ل. 15.

9 - "کۆنگرەی هەشتەمی لاوانەکان بە ئامادەبوونی سەرۆک بارزانی دەستی بە کارەکانی کرد"، ڕۆژنامەی ئێڤرۆ، ژمارە 2.404، چوارشەممە، دهۆک، 8ی تەمموزی 2018، ل. 5.

10- هاوڕێ سەقر ئەبوفەکسیر، کەریم موریوە یەتەزەکر لە کتێبی یوشبیح السیرە، (دیمەشق - دار المداه لیل - سیقاف وێڵ - نەشیر - 2002)، ل. 442، 443.

11 - "بارزان نیوز ناوی ئەندامانی سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان و ڕێژەی دەنگەکانیان بڵاودەکاتەوە" (بارزان نیوز ناوی ئەندامانی سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان و ڕێژەی دەنگەکانیان بڵاودەکاتەوە)، ڕۆژنامەی بارزان، ژمارە 193، هیولەر، یەکشەممە، 19ی کانونی یەکەمی 2010، ل. 4.

12 - "شاندێکی حیزبەکەمان بەشداری لە ڕێوڕەسمی ئاهەنگگێڕان بە بۆنەی سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامی ئێران"، ڕۆژنامەی بریلەیتی، ژمارە 2156، ژمارە، چوارشەممە، 7ی بەفرانباری 1996، ل. 1.

13 - "بارزان نیوز ناوی ئەندامانی سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان و پشکی دەنگەکانیان بڵاودەکاتەوە"، ڕۆژنامەی بارزان نیوز، ژمارە 193، هێڤێر، یەکشەممە، 19ی کانوونی دووەمی 2010، ل. 4.

14 - "حزب هەندێک گۆڕانکاریی کردووە، عەلی عەونی: لقەکان وەک خۆیان دەمێننەوە و هیچیان لێ لەدەست ناچێت"، ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان، ژمارە 5210، هێولێر، پێنجشەممە، 9ی شوباتی 2017، ل. 1.

١٥ - پارتی دیموکراتی کوردستان، سێرۆک، ژمارە ١٠، ١٣ی کانوونی دووەمی ١٩٩٠، ل. 8.

١٦ - پارتی دیموکراتی کوردستان، مەکتەبی سیاسی، بڕیارنامەی ژمارە ٣٠٢١، ٢ی تشرینی دووەمی ١٩٨٣، ل. 1.

١٧ - پارتی دیموکراتی کوردستان، مەکتەبی سیاسی، بڕیارنامەی ژمارە ٤٠٥٥، ١٢ی کانوونی دووەمی ١٩٨٣، ل. 1.

١٨ - پارتی دیموکراتی کوردستان، مەکتەبی سیاسی، بڕیارنامەی ژمارە ٩٤١٠، ٥ی خەزەڵوەری ١٩٨٥، ل. 1.

19 - پارتی دیموکراتی کوردستان، مەکتەبی سیاسی، بۆ هەموو چین و توێژەکانی تێکۆشەر م.س. (بۆ هەموو بەشەکانی قوتابخانەی سیاسی خەباتگێڕ)، ژمارە ٦٧٧٥، ١٨ی خاکەلێوەی ١٩٨٥، ل. 1.

20 - حەبیب میحمەد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان – عێراق (لە چوارچێوەی سەرۆکایەتی هەرێمدا) 1946 - 1993، (دهۆک – چاپخانەی خەبات - 1998)، ل174، 183.

21 - مێژووی کادیرانی حیزب، لە شاخەوە بۆ شار (مێژووی کادیرانی حیزب، لە شاخەوە بۆ شار)، (هێلێر - ناوەندی لێکۆڵینەوە و لێکۆڵینەوە و ئەکادیمیای حیزب - چاپخانەی ڕۆژهەڵات - 2019)، ل92، 106، 122، 136، 173.

22 - ئەلڕەیس البارزانی لە حەفل تەکساروق ئەلدەورە ئەلسەنیە ئشرێ لی مەحید ئیعداد ئەلکاوەدر: نەعمل کاهیدین و خەڵکی عێراق ئەندامی هەمیشەیی پارتی 'amil xeyr li-'umum العراقن، ڕۆژنامەی خەبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 1054، ژمارە 1054، هێولێر، هەینی ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١، ل. 1.

23 - "سەرۆک بارزانی ژمارەیەک کۆبوونەوە و گردبوونەوە لە وڵاتانی عەرەبی ئەنجام دەدات"، ڕۆژنامەی ئێڤرۆ، ژمارە 2471، یەکشەممە، 25ی تشرینی یەکەمی 2018، ل. 1.

24- عەلی سنجاری، ئەل- قادیە ال- کوردییە و حزب ال- بەعس ال- عەرەبی ال- ئیشتیراکی فی ال- عێراق، بەرگی سێیەم، (دهۆک - چاپخانەی زانای - 2012)، ل. 479.

25 - فازیل ڕەئوف، بەرێو خور (بەرەو خۆر)، بەرگی یەکەم، (هێلێر - چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری - 2001)، ل. 204.

26 - کاروان مێهوی، "کۆنگرە حزبییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان" (کۆنگرە حزبییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان)، گۆڤاری شرۆڤە، قوتابخانەی ناوەندی لێکۆڵینەوە و لێکۆڵینەوە، ژمارە 14، هێولەر، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی هاچی هاشم، پاییزی 2010، ل. 20.

27 - لیقی دوو، لیقی دوو لە نوێ سێدای تەکۆشاندە (لقی دوو لە نیو سەدەی خەباتدا)، (هوێلەر - چاپخانەی ئاراس - 2010)، ل. 34.

28 - "لە کۆنگرەی چوارەمی خۆیدا: ژنانی کوردستان ڕووبەڕووی کۆمەڵێک ئەرک و سەدان هیوای بەدینەهاتوو بوونەتەوە"، گۆڤاری گوڵان، دامەزراوەی گوڵان، ژمارە 132، هێولێر، چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری، 2ی ئابی 1997، ل31-32.

29 - میحمەد مێلا قادر، ساڵێک لەگەڵ شێخ وێسانان و یادەوەرییەکانی ڕۆژانی پەنابەران لە ئێران (ساڵێک لەگەڵ شێخ وێسانان و یادەوەرییەکانی ڕۆژانی پەنابەری لە ئێران)، (هەولەر - چاپخانەی هاچی هاشم - 2016)، ل. 60.

30 - میهێمد مێلا قادر، کتێبی کار: کورتە مێژوویەک لە حزب و کولتووری بارزانی، چاپی دووەم، (هێلێر – چاپخانە و چاپخانەی ئاراس - 2007)، ل. 96.

31 - مەسعود سالێی، "تیۆری درۆزنەکان"، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، ژمارە 2147، سێشەممە، 28ی تشرینی دووەمی 1995، ل. 3.

32 - "هاوڕێ مسعود سالێی سەردانی کەلار و سیمود دەکات" (هاوڕێ مەسعود سالێی سەردانی کەلار و سیمود دەکات)، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 1603، هێولێر، هەینی، 26ی ئازاری 1993، ل. 2.

33 - نوێنەری ئەلسەید مەسعوود بارزانی، یەهدور ئەلموعتەمەر ئەلتەعسیسی لیل حیزب ئەلئیشتیراکی الکوردستانانی، ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، ژمارە 751، هەینی، 18ی تشرینی دووەمی 1994، ل. 2.

34 - "شاندی ڕێبەرایەتیی حیزبەکەمان بەشداری لە ڕێوڕەسمی ساڵڕۆژی سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامی لە ئێران"، ڕۆژنامەی ئیخوان، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، ژمارە 2157، هاوینگەی پیرمام، پێنجشەممە 15ی ڕەشەممەی 1996، ل1، 11.