بارودۆخ و عەقڵ

ساڵی 1979 دوای ڕاپەڕینی گەلانی ئێران، دەسەڵاتی پاشایەتی لەو وڵاتە داڕما و کۆماری ئیسلامی جێگەی خۆی گرتەوە. سەرکردایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران توانی پەیوەندییەکی باش لەگەڵ ڕێژیمی نوێی ئێران دابمەزرێنێت. لە ڕووداوە کاریگەرەکان کۆچی دوایی سەرۆک مستەفا بارزانی لە سەرەتای مانگی ئازاری ساڵی ١٩٧٩ و گەڕانەوەی تەرمەکەی بۆ شاری شنۆ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە ٤ی ئازاری هەمان ساڵدا بوو.

گۆڕانکارییە گشتییەکانی ناوچەکە و کۆچی دوایی سەرۆک مستەفا بارزانی لەسەر ڕێکخستنەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان وایکرد ئەو حزبە کۆنگرە ببەستێت، بۆیە سەرکردایەتی کاتی پارتی دیموکراتی کوردستان لە سەرەتای مانگی تەمموزی ساڵی 1979 لە گوندی شاوانێ سەر بە شاری شنۆ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان کۆبوونەوەیەکی بەرفراوانیان ئەنجامدا، هەروەها لە کۆبوونەوەکەدا چەندین بڕیاری گرنگ درا، لەوانە: مەسعوود بارزانی تا کۆنگرەی نۆیەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بە سەرۆکی کاتی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا و بەستنی کۆنگرەی لە ساڵی ١٩٧٩ خێراتر کرد و لیژنەیەکی ئامادەکاری بۆ کۆنگرە پێکهێنا.

ڕێکخستنی کۆنگرە

دوای دەستبەکاربوونیان لە کۆبوونەوەی شاوانەدا، لیژنەی ئامادەکاری دەستی بە ئامادەکارییەکان کرد بۆ کۆنگرە. جگە لەم لیژنەیە، چەند لیژنەیەکی تری ئامادەکاری لەلایەن خولەکانەوە دامەزران، کە لە ئەندامەکانیان پێکهاتبوون. لە ماوەی سێ مانگدا ئامادەکارییەکان تەواو بوون و ئەندامانی کۆنگرە هەڵبژێردران. کۆنگرەی نۆیەمی پارتی دیموکراتی کوردستان لەژێر دروشمی (کوردستان یان نا- دەسەڵاتی هاوپەیمانی دیموکراسی پێشکەوتنخوازانە لە عێراق و ئۆتۆنۆمی ڕاستەقینە بۆ کوردستان) لە 10 تا 14ی تشرینی دووەمی ساڵی 1979 بە ئامادەبوونی 325 ئەندام، سەرەتا لە گوندی دێربەند و دواتر لە کەمپی ئاوارەکانی زێوەی باشووری کوردستان لە ڕۆژئاوای ورمێ، لە ساڵی 1979 بەسترا ڕۆژهەڵاتی کوردستان. کۆنگرەکە بە خوێندنەوەی ڕاپۆرتێک لە لایەن سەرۆک کۆمارەوە دەستی پێکرد مەسعوود بارزانی دەستی پێکرد، پاشان حزبی شیوعی عێراق و چەند لایەنێکی دیکەی ئامادەبووی کۆنگرە قسەیان کرد.

لە سەرەتای کۆنگرەدا، بەشێک لە ئەندامانی سەرکردایەتی کاتی پارتی دیموکراتی کوردستان بە سەرۆکایەتی سامی عەبدولڕەحمان دوای ئەوەی چەند داواکارییەکیان جێبەجێ نەکرا، لە کۆنگرە کشایەوە. یەکێک لە داواکارییەکان ئەوە بوو کە ئەندامانی سەرکردایەتی کاتی نەخرێنە دەنگدان و ڕاستەوخۆ ببنە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی، بەڵام ئەم پێشنیازە لەلایەن کۆنگرە ڕەتکرایەوە و بووە هۆی جیابوونەوەی بەشێک لە ئەندامانی سەرکردایەتی کاتی، کە دواتر پارتی دیموکراتی گەلی کوردستانیان پێکهێنا.

ڕۆیشتنی بەشێک لە ئەندامانی سەرکردایەتی کاتی کۆنگرەی تێک نەدا و ئەندامان درێژەیان بە کارەکانی کۆنگرە دا. سەرۆک کۆمار مەسعوود بارزانی بە کۆی دەنگ وەک سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا، دواتر ئەندامانی کۆنگرە کۆمیتەی ناوەندی نوێی پارتییان دەستنیشان کرد کە لەم کەسانە پێکهاتبوون:

1. عەلی عەبدوڵڵا

2. ئیدریس بارزانی

3- نوری شاوێس

4. فازیل میرانی

5. فەلەکەدین کاکەیی

6. ڕەشید عارف ئەتروشی

7. محمد مەلا قادر

8. خورشید سەلیم شێرە

9. دکتۆر سێرسیس هێسن

10. د.ڕۆژ نوری شاوێس

11. سەرۆک عەبدوڵڵا بەرواری

12. مولازم عەلی

13. یونس ڕۆژبەیانی

14. مولازم هێجەر سندی

15. حامید بەرواری

16. د.محمد ساڵح جومعە

17. ئازاد بەرواری

18. نەجمەدین یوسفی

19. هیشیار زێباری

20. د.محمد سەعید دۆسکی

21. د.سەعید بارزانی.

ئەندامانی جێگرەوەی کۆمیتەی ناوەندی بریتی بوون لە:

1. فەرەنسا حەریری

2. حەمید ئەفەندی

3. نادر هێورامی

4. ئازاد قەرداخی

5. د.کەمال کەرکوکی.

کۆنگرە دەسەڵاتی بە کۆمیتەی ناوەندی دا بۆ پێکهێنانی کۆمیتەی لێکۆڵینەوە بۆ بەدواداچوون بۆ سکاڵاکان و دیاریکردنی پێگەی سکرتێر و ئەندامانی مەکتەبی سیاسی و کۆمیتەی ناوەندی کە لە حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران دەرچوون.

دوای کۆنگرەکە یەکەمین کۆبوونەوەی ئاسایی کۆمیتەی ناوەندی بە سەرپەرشتی سەرۆک کۆمار بەڕێوەچوو. مەسعوود بارزانی لە کەمپی ئاوارەکان لە زێوە بەڕێوەچوو و ماوەی ٣ ڕۆژی خایاند، قوتابخانەی سیاسی حزبیش دامەزرا، کە بریتی بوون لە عەلی عەبدوڵڵا - سکرتێر، ئیدریس بارزانی، فازیل میرانی، فەلەکەدین کاکەیی، دکتۆر میحمەد ساڵح کومە، ڕێیس عەبدوڵڵا بەرواری و نوری شاوێس.

یەکێک لە بڕیارەکانی کۆنگرە دەرکردنی ئەندامانی پێشووی کۆمیتەی ناوەندی بوو کە لە حزبەکەیان جێهێشتبوو، جگە لە ساڵح یوسفی کە بە ڕەزامەندی مستەفا بارزانی سەرۆکی هەرێمی کوردستان گەڕابووەوە عێراق.

سەرچاوە:

1. میحمەد مێلا قادر، کتێبی کار، کورتەیەک لە مێژوویەکی پارتی دیموکراتی کوردستان و بارزانی نەمیر، چاپی سێهەم، (هەولەر - چاپخانەی ئاراس - 2012).
2. مێژووی حیزبی دێموکراتی کوردستان، کۆنگرە و کۆنفرانسی (بەرنامە و پەیڕەوی ناوخۆ)، کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان، بەرگی یەکەم، (هێلێر - چاپخانەی ڕۆکسانە - ٢٠٢١).
3. سەلاح خرسان، فڕۆکەوانی سیاسی لە کوردستان و عێراق، خوێندنەوەکان لە بزووتنەوە و پارتی کورد لە عێراق 1946-2001، (بەیروت- چاپخانەی ئەلبێلاکس- 2001).
4. حەبیب محمد کەریم، مێژووی حیزبی دێموکراتی کوردستان-عێراق (لە سەردەمی سەرکردایەتییەکەیدا ١٩٤٦ - ١٩٩٣)، (دۆهوک - چاپخانەی خەبات - ١٩٩٨.
5. موحسین دزەیی، ڕۆژئاوای ژیانم، بەشی سێیەم و کۆتایی، (هەولێر - چاپخانەی موکریانی - ٢٠١٥).
6. ڕۆژنامه کیهان، ژمارە ١٠٧٥١، تاران، ١٦ی خاکەلێوەی ١٣٥٨ی کۆچی، ٧ی خاکەلێوەی ١٩٧٩.
7. ڕۆژنامەی بامداد، ژمارە ٥٣، تاران، ١٧ی تەمموزی ١٣٥٨ی کۆچی، ٨ی تەمموزی ١٩٧٩.
8.     ئیعز ئەللیچنە ئەلمەرکەزییە و ئەلمەکتب ئەلسیاسیە فی ئەلموتامەر ئەلتاسی ١٩٧٩، گۆڤاری کار، زمان حال حیزب ئەلدیمۆغراتی ئەلکوردستانی، ئەلعیدەت ٧٩٤، هەولێر، ١٢ی ئابی ١٩٩٦.
9. ڕاپۆرتی سیاسی، سەربازی و ڕێکخراوەیی سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڤاڵ مەسعوود بارزانی بۆ کۆنگرەی نۆیەمی پارتیمان، پارتی دیموکراتی کوردستان، کە لە نێوان (٤-١١ی تشرینی دووەمی ١٩٧٩) بەڕێوەچوو.