ئەندازیار میحمەد ڕەزا عارف عەلی ناسراو بە (محمد شێخ ڕەزا سێرگێلەیی). لە ساڵی ١٩٦٠ پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە کردووە، لە ساڵی ١٩٦١ پەیوەندی بە هێزی پێشمەرگەوە کردووە. لە ساڵی ١٩٧٦ دەبێتە ئەندامی سەرکردایەتی کاتی پارتی دیموکراتی کوردستان (کۆنفرانسی بەرلین). ساڵی 1979 بەشداری کۆبوونەوەی شاوان دەکات و بە ئەندامی قوتابخانەی سیاسی سەرکردایەتی کاتی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا.
ژیاننامە
ئەندازیار محمد ڕەزا عارف عەلی ناسراو بە محمد شێخ ڕەزا سێرگێلەیی، لە ساڵی 1944 لە شاری سلێمانی لەدایک بووە. ساڵی 1970 کۆلێژی کشتوکاڵی زانکۆی بەغدای تەواو کردووە، لە ساڵی 1975 دوای شکستی شۆڕشی ئەیلول کۆچی کردووە بۆ شای ئێران. لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٧٦دا دەچێتە کۆماری نەمسا و وەک پەنابەرێک لەوێ ماوەتەوە. لە ساڵی ١٩٨١ وەک پسپۆڕی کشتوکاڵ لە ڕێکخراوی FAO دامەزراوە. ڕۆژی یەکشەممە ١٥ی ئازاری ٢٠٢٠ بە هۆی نەخۆشییەوە لە شاری ڤیەننا کۆچی دوایی کرد. ڕۆژی دووشەممە 5ی تشرینی یەکەمی 2020، تەرمەکەی لە ڕێگەی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی هەولێرەوە گەیشتە هەرێمی کوردستان و دواتر لە گوندی سێرگێلۆی سەر بە پارێزگای سلێمانی بەخاک سپێردرا. زمانی عەرەبی و کوردی و ئەڵمانی و ئینگلیزی شارەزا بووە.
لاپەڕەی کار
لە ساڵی ١٩٥٨ پەیوەندی بە ڕیزەکانی یەکێتی قوتابیانی کوردستان و یەکێتی لاوانی دیموکراتی کوردستانەوە کردووە. لە ساڵی ١٩٦٠ پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتی (پ.د.ک)ەوە کردووە. لە ساڵی ١٩٦١ پەیوەندی بە هێزی پێشمەرگەوە کردووە. لە ساڵی ١٩٦٣ بەشداری شەڕی دوکان – کۆتێل (سلێمانی) دەکات. لە ساڵی ١٩٦٤ بووەتە ئەندامی کۆمیتەی ڕێکخستنی بیلێسا. لە ساڵی ١٩٦٦ وەک ئەندامی لیژنەی ڕێکخستنی زانکۆی بەغدا لە ژێر دەستی لیژنەی قەزای بەغدای خولی پەنجان دامەزرا. ساڵی 1968 بووەتە بەرپرسی زانکۆ و کاری ئامادەکاری لە بەغدا. ساڵی 1969 بووەتە بەرپرسی لیژنەی قەزای بەغدا لە ژێر دەسەڵاتی کۆمەڵەی پەنجان. لە ساڵی ١٩٧٠ لە خولی پەنجان بووە ئەندامی کۆمەڵە و دواتر بووە بە بەڕێوەبەری جێبەجێکاری خولی پەنجان. لە ساڵی ١٩٧٠ نوێنەری کۆنگرەی هەشتەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە.
ڕۆژی سێشەممە 11ی نیسانی 1972، لەگەڵ ساڵح عەبدوڵڵا نەجمەدین (1918 - 1981) ناسراو بە سەیدا ساڵح یوسفی، لە بارەگای کۆمەڵەی پێنج قۆڵی لە بەغدا پێشوازییان لە حەمید بزدەریادس ئەندامی سەرۆکایەتی کۆماری یوگۆسلاڤیای فیدراڵی کرد. لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ١٩٧٢ وەک نوێنەری حیزبی دێموکرات بەشداری لە کۆنگرەی پشتیوانی لە شۆڕشی فەلەستین لە بەیروت کردووە. لە ٢٧ تا ٣٠ی نۆڤەمبەری ١٩٧٢ سەرۆکی شاندی حیزبی دێموکرات بوو لە کۆنگرەی نەتەوەیی پشتیوانی لە شۆڕشی فەلەستین لە بەیروت. لە ساڵی ١٩٧٣ بوو بە سکرتێری کۆمەڵەی پێنج لایەنی. ڕۆژی دووشەممە ١١ی جۆزەردانی ١٩٧٣ لەگەڵ ساڵح عەبدوڵڵا نەجمەدین (سەیدە ساڵح یوسفی) لە بارەگای کۆمیتەی پێنج قۆڵی پێشوازییان لە شاندێکی بەرەی هاوبەشی عەرەبی لە شۆڕشی فەلەستین کرد. ساڵی 1974 بەهۆی بەشداریکردنی لە شانەی لەیلا قاسم لەلایەن ڕژێمی بەعسی عێراقەوە بە ناڕەوا سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێندرا.
سەرەتای مانگی نیسانی ساڵی ١٩٧٥ لەلایەن هەڤاڵ مەسعوود بارزانییەوە ڕاسپێردرا بۆ ئامادەکاری بۆ شۆڕشی گوڵان. لە ناوەڕاستی مانگی پووشپەڕی ساڵی 1975دا بە ئامانجی درێژەدان بە کار و بەرخۆدان لە کۆبونەوەی بەرفراوانی سەرکردە و فەرماندە و کادیرانی حیزبی دێموکراتی کوردستان لە ورمێ بەشداری کردووە. لە کۆتایی مانگی نیسانی ساڵی ١٩٧٥ لەلایەن هەڤاڵ مەسعوود بارزانی لەگەڵ چوار کەسی دیکە بانگهێشت کرا بۆ بەشداریکردن لە یەکەمین کۆبوونەوەی سەرکردایەتی کاتی پارتی دیموکراتی کوردستان لە دەرەوەی شارۆچکەی نەخێدێ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، بە ئامانجی درێژەدان بە بەرگری و بەرخۆدان.
لە کۆتایی ساڵی ١٩٧٥ لە لایەن هاوڕێکانیەوە لە سەرکردایەتی کاتی پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ کارکردن لە خولی شەشەمی ئەورووپا دامەزرا. لە کۆتایی ساڵی ١٩٧٥ بە هۆی چالاکییە سیاسییەکانی و ئامادەکارییەکانی بۆ شۆڕشی گوڵان، لە لایەن ساواکەوە بۆ ماوەی سێ مانگ لە زیندانی ئێڤین لە تاران زیندانی کرا. لە مانگی ئازاری ساڵی ١٩٧٦ لە زیندانی ئێڤین ئازاد کرا و لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٧٦ چووەتە کۆماری نەمسا و وەک پەنابەر لەوێ ماوەتەوە. ساڵی 1976 بووەتە ئەندامی سەرکردایەتی کاتی پارتی دیموکراتی کوردستان (کۆنفرانسی بەرلین). لە ساڵی ١٩٧٦ بووە سەرۆکی خولی شەشەمی ئەوروپا. لە ٧ی ئابی ١٩٧٩ لە ڤیەننا لەلایەن سیخوڕ و هەواڵگری عێراقییەوە تەقەی لێکرا و بریندارکرا.
ساڵی 1979 بۆ جاری دووەم پەیوەندی لەگەڵ ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگە دروست کرد. ساڵی 1979 بەشداری لە کۆبوونەوەی شاوانی پارتی دیموکراتی کوردستان کردووە و بە ئەندامی مەکتەبی سیاسی سەرکردایەتی کاتی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردراوە. ساڵی ١٩٧٩ نوێنەری کۆنگرەی نۆیەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە. ساڵی 1992 لە سەردەمی سەروەری گەڕایەوە باشووری کوردستان. لە ٢٧ی ئازاری ١٩٩٢ دەبێتە ئەندامی دەستەی ڕاوێژکاری کۆنگرەی ئۆپۆزسیۆنی عێراق (کۆنگرەی مەسیف سەڵاحەدین). ساڵی 1994 بوو بە ڕاوێژکاری سەرۆک مەسعود بارزانی. ساڵی ٢٠٠١ خولی سەرکردایەتی کاتی پارتی دیموکراتی کوردستانی پێشکەش بە خوێندکارانی خولی دوانزەهەمی کۆنفرانسی کادیرانی پارتی دیموکراتی کوردستان کرد لە شاری هەولێر. لە 15ی کانونی یەکەمی ساڵی 2005 بە ئەندامی ئەنجومەنی نیشتمانیی عێراق (پەرلەمانی عێراق) لەسەر لیستی هاوپەیمانی کوردستانی هەڵبژێردرا.
سەرچاوە:
١- ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای حیزبی دێموکرات.
2 - ڕوفات خوێدە، کوڕەزای میحمەد ڕەزا عارف، لە گوندی سێرگێلۆ، ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 6.018، هێولێر، چوارشەممە، 7ی تشرینی یەکەمی 2020، لاپەڕە 1، 4 بە خاک سپێردرا.
3- پێزانین، ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 6.018، هێڤێر، چوارشەممە، 7ی تشرینی یەکەمی 2020، لاپەڕە 4.
4- عەلی سنجاری، القزیە الکوردیە و حزب البعس العربی الئیشتراقی فی العراق، بەشی سێیەم، (دهۆک - چاپخانەی خانی - 2012)، ل. 255.
5- سێوهێر نامیق سالم، ئەزموونی کوردی لە پاندۆڵێکدا، بەرگی سێیەم، (هێلێر - چاپخانە و چاپخانەی ئاراس - چاپخانەی ئاراس - 2011)، ل289، 292، 298.
6 - ئاسعد ئێدۆ، درێژەدان یان یاخیبوونی شۆڕش، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 1.651، هێولەر، شەممە، 22ی ئایاری 1993، ل. 3.
7- میهێمد ڕەزا، پێویستە ڕۆشنبیران سنوورێک بۆ ئۆجەلان دابنێن، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان - یەکگرتوو، ژمارە 2.752، هێڤێر، پێنجشەممە، 7ی کانوونی دووەمی 1999، ل. 4.
8- ئیسماعیل تێنیا، پارتی سۆسیالیستی کوردستان: سەرهەڵدان، کەوتن، هەڵوەشانەوە، (هێلێر - چاپخانەی ڕۆژهەڵات - 2019)، ل23، 26.
9- کۆبوونەوەی نێوان شاندی یوگۆسلاڤیا و پارتی دیموکراتی کوردستان، ڕۆژنامەی ئەلتەعشی، ژمارە 1007، بەغدا، تایمز پرێس، چوارشەممە، 12ی نیسانی 1972، ل. 4.
10 - ئیخوان لە بارەگای لقی پێنجی پارتیمان، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان، ژمارە 64، هەینی 17ی ئابی 1973، ل. 3.
11 - حەبیب محمد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق (لە قۆناغە سەرەکییەکاندا) 1946 - 1993، (دهۆک - چاپخانەی خەبات - 1998)، ل147، 152.
12 - ئەلحەرب عەلا عێراق، یەومیات، وسەیق، تەیر 1990 - 2005 (جەنگی دژی عێراق: ڕۆژنامە – بەڵگەنامە - ڕاپۆرت 1990 - 2005)، (بەیروت - ناوەندی توێژینەوەی کۆمکاری عەرەبی - 2007)، ل. 1,240.
13 - مێژووی ساڵ و خولی کادیرانی حیزب، لە شاخەوە تا شار، (هێلێر - ناوەندی لێکۆڵینەوە و لێکۆڵینەوە و ئەکادیمیای حیزب (پ.د.ک) - چاپخانەی ڕۆژهەڵات - 2019)، ل. 106.
14 - سەرۆکی شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان، عەلی ئەلموتەمەر نەسرە ئەلسێور ئەلفلیستینییە، ڕۆژنامەی ئەلتاخی (سەرۆکی شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ کۆنگرەی پشتیوانی لە شۆڕشی فەلەستین، ڕۆژنامەی ئەلتاخی)، ژمارە 1207، بەغدا، تایمز پرێس، شەممە، 9ی کانونی یەکەمی 1972، ل. 5، 7.
15 - زاهیر ڕۆژبێانی، لە کۆتایی مانگی نیسانی 1975، یەکەمین کۆبوونەوەی سەرکردایەتی کاتیمان ئەنجامدرا، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 2.338، هێولێر، سێشەممە، 27ی ئایاری 1997، ل. 5.
16- زاهیر ڕۆژبەیانی، محمد ڕەزا: بارزانی نەمر پێشنیاری کرد کە کاک ئیدریس و کاک مەسعوود بارزانی هەمیشە زیندوو جێگامان بگرنەوە بۆ ئەوەی لە زیندانی ترسناکی (ئەڤین)ی تاران، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 2.338، هێولێر، سێشەممە، 27ی ئایاری 1997، ل. 4.
17 - سەفەری شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ بەیروت، ڕۆژنامەی الطاخی (گەشتی شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان بۆ بەیروت، ڕۆژنامەی الطاخی)، ژمارە 1197، بەغدا، تایمز پرێس، دووشەممە، 27ی تشرینی دووەمی 1972، ل. 4.
18- عەلی سنجاری، ئەل- قزییە ئەل- کوردییە و حزب ال- بەعس ال- عەرەبی ال- ئیشتیراکی فی ال- عێراق، بەشی سێیەم، (دهۆک - چاپخانەی خانی - 2012)، ل. 255.
19 - ئێلی کەمال بێرزی، کەسایەتییە بەناوبانگەکانی کورد لە سەدەی بیستەمدا، بەرگی یەکەم، (هێلێر – پرۆژەی بەرزی – چاپخانەی زانکۆ - 1999)، ل263، 265.
20 - کەلیمە الحزب الدیموقراتی الکوردستانی في العراق في المطمير الشعبي العربي لی نەسرە الصورة الفلیستینيە، ڕۆژنامەی ئەلتاکسی (وتارەکەی پارتی دیموکراتی کوردستان لەعێراق لە کۆنگرەی گەلی عەرەبی بۆ پشتیوانی لە شۆڕشی فەلەستین، ڕۆژنامەی ئەلتاکسی)، ژمارە ١.٢٠٦، بەغدا، تایمز پرێس، تایمز پرێس، ژماره ١.٢٠٦، بەغدا، تایمز پرێس، ١. پێنجشەممە، ٧ی کانوونی دووەمی ١٩٧٢، ل. 1.
21 - میحمد ڕەزا عارف، کاندیدی ژمارە 6 لە پارێزگای سلێمانی: کار بۆ پەرەپێدانی کەرتی کشتوکاڵ و بەدیهێنانی مافی جووتیاران دەکەم، ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 3.407، سێشەممە، 23ی شوباتی 2010، ل. 6.
22 - میحمد ڕەزا، ڕێککەوتنی 11ی ئازار گەلی کوردی لە قۆناغێکەوە گواستەوە بۆ قۆناغێکی نوێ و ئاوەدان، ڕۆژنامەی ئیخوان، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 3.328، هێولێر، یەکشەممە 11ی ئازاری 2001، ل. 3.
23 - میحمد عەلی ئیسماعیل، یادەوەرییەکانم: تەمەنی حەفتا ساڵ و زیاتر لە نیو سەدە خەبات، (بڵاونەکراوە - 2019)، ل. 58.
24 - مەسعوود بارزانی، البارزانی وال حێرک ئەل تەحریریە الکوردیە، (مەسعوود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد)، بەرگی سێیەم، چاپی دووەم، (هێلێر - چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە - 2002)، ل. 407.
25 - شاندی بەرەی عەرەبی بۆ شۆڕشی فەلەستین لەگەڵ شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان کۆبووەوە (شاندی بەرەی عەرەبی بۆ شۆڕشی فەلەستین لەگەڵ شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان کۆبووەوە)، ڕۆژنامەی ئەلتەکسی، ژمارە 1356، بەغدا، تایمز پرێس، سێشەممە، 12ی حوزەیرانی 1973، ل. 4.
26 - شاندی بەرەی عەرەبی بۆ شۆڕشی فەلەستین لەگەڵ شاندێکی پارتی دیموکراتی کوردستان کۆبووەوە (شاندی بەرەی عەرەبی بۆ شۆڕشی فەلەستین لەگەڵ شاندێکی پارتی دیموکراتی کوردستان کۆبووەوە)، ڕۆژنامەی ئەلتەکسی، ژمارە 1356، بەغدا، تایمز پرێس، سێشەممە، 12ی حوزەیرانی 1973، ل. 4.
