ژیاننامە

حەبیب محمد کەریم عەبدولڕەحمان لە ساڵی ١٩٣١ لە شاری کوت لە باشووری عێراق لە دایکبووە و سەر بە هۆزی مەلیکشا و خێڵی فەیلییە. لە بنەماڵەیەکی خوێندەوار و بازرگان لە کورد فەیلی هاتووە و لە بەغدا خوێندوویەتی. ساڵی 1950 لە کۆلێژی ماف لە بەغدا دەرچووە، بەڵام لە ساڵی 1952 بەهۆی چالاکییە سیاسییەکان لەلایەن دەسەڵاتدارانی عێراقەوە لە کۆلێژەکە دەرکراون.

لە ساڵی ١٩٥٣ لە گۆڤاری زمانی عەرەبی (سەدی المستقبال) وتارەکانی بڵاوکردۆتەوە و لە ساڵی ١٩٥٨ وەک بێژەری ڕادیۆیی لە ڕادیۆی بەغدا دامەزراوە و تا کۆتایی ساڵی ١٩٦٢ لەوێ کاری کردووە.

لە ساڵی ١٩٧٥ بە فەرمانی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕشی عێراق دامەزراوە، لەگەڵ بەڕێوەبەری شارەوانی پارێزگاری ذی قر لە باشووری عێراق. لە نێوان ساڵانی 1977 بۆ 1990 تا 1991 چەندین جار لەلایەن ڕژێمی بەعسەوە دەستی بەسەردا گیراوە، لە 6ی شوباتی 1978 بە فەرمانی ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕشی عێراق لەگەڵ بەڕێوەبەری گشتیی ئیدارەی باجی گشتی داهات لە بەغدا دامەزراوە و لە ساڵی 1987 لەسەر داوای خۆی خانەنشین بووە.

لە ساڵی ١٩٩٨ وەک پەنابەرێک ڕووی لە شانشینی یەکگرتوو کردووە، و شارەزای زمانی کوردی، عەرەبی، فارسی و ئینگلیزی بووە. ڕۆژی 30ی تەمموزی ئەمساڵ لە نەخۆشخانەیەکی شاری بەیروت کۆچی دوایی کرد و دواتر تەرمەکەی گواسترایەوە بۆ گۆڕستانی نەجەف لە عێراق و لەوێ بەخاک سپێردرا.

لاپەڕەی کار

حەبیب میحمەد کەریم لە ساڵی ١٩٥٢ پەیوەندی بە ڕیزەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانەوە کردووە و لە ساڵی ١٩٥٣ بووەتە ئەندامی کۆمیتەی ناوچەی بەغدای پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق. هەر لەو ساڵەدا بووە بە نوێنەری کۆنگرەی سێهەمی پارتی دیموکراتی کوردستان لە شاری کەرکوک و لە ساڵی ١٩٥٤ بووەتە بەرپرسی کۆمیتەی قەزای بەغدای پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق.

لە کۆنفرانسی ساڵی ١٩٥٦دا دەبێتە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان و لە هەمان ساڵدا بووە بە نوێنەری یەکێتی قوتابیانی کوردستان (قوتابییە) لە بەرەی خوێندکارانی (ئە جەبە الطلەبییە) لە بەغدا کە زۆربەیان ڕێکخراوەکانی دژایەتی حکومەتی عێراقی لەخۆگرتبوو و لەم ڕێکخراوانە پێکهاتبوون: پارتی دیموکراتی کوردستان، حزبی شیوعی عێراقی، سۆسیالیستی عەرەبی پارتی بەعس، و پارتی کۆنگرەی نیشتمانی، بە ئامانجی هەماهەنگی ڕێکخستنی خۆپیشاندان و مانگرتنی خوێندکاران.

ساڵی 1959 بووەتە ئەندامی لیژنەی نووسەرانی ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق، لە شاری بەغدا و لە هەمان ساڵدا، لە کۆنگرەی چوارەمی پارتی دیموکراتی کوردستان لە ساڵی 1959، بە ئەندامی لێژنەی سەرپەرشتی و پلەبەرزکردنەوەی پارتی دیموکراتی کوردستان - عێراق هەڵبژێردرا. لە ڕێکەوتی ٨ی بانەمەڕی ساڵی ١٩٦٠ دەبێتە ئەندامی کۆمیتەی پەنجا کەسی پشتیوانی لە دامەزراندنی حیزبی دێموکرات بۆ قۆناغی کاروباری گشتی و لە هەمان ساڵدا لە کۆنگرەی پێنجەمی حیزبی دێموکرات لە ساڵی ١٩٦٠ وەک ئەندامی لێژنەی چاودێر و بەرزکردنەوەی ئاستی حیزبی دێموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا.

لە ساڵی 1964 وەک سەرۆکی دەستەی باڵای چاودێری و ڕاوێژکاری بەشداری لە کۆبوونەوە بەرفراوانەکەی ماوێتدا نەکرد و شەریعەتی نەدەناسی. هەر لەو ساڵەدا وەک بەرپرسی یەکەمی دەستەی باڵای چاودێری و ڕاوێژکاری پارتی دیموکراتی کوردستان پێشنیاری دامەزراندنی کۆنگرەی بۆ سەرۆک و مەکتەبی سیاسی کرد بەمەبەستی دوورکەوتنەوە لە ململانێی ناوخۆیی و هەردوولا هاوڕابوون.

لە کۆنگرەی شەشەمی پارتی دیموکراتی کوردستان لە ساڵی ١٩٦٤ و لە کۆنگرەی حەوتەمی ساڵی ١٩٦٦ و لە کۆنگرەی هەشتەمی ساڵی ١٩٧٠ بە ئەندام و سکرتێری کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا.

لە 18ی 1ی 1967 بە سەرۆکایەتی شاندێکی پارتی دیموکراتی کوردستان و لە کۆشکی کۆماری لە بەغدا لەگەڵ لیوا عەبدولڕەحمان محەمەد عارف کۆبووەوە و تاوتوێی جێبەجێکردنی بڕگەکانی ڕێککەوتنی حوزەیرانی 1966 سەبارەت بە ئۆتۆنۆمی کوردستان لەلایەن حکومەتی عێراقەوە کرد.

ساڵی 1975 دوای شکستی شۆڕشی ئەیلول، دەچێتە ئێران و پاشان بۆ قاهیرە، لەوێ پەیوەندی لەگەڵ حکومەتی عێراق دروست دەکات. هەر لەو ساڵەدا دوای تەسلیمبوون گەڕایەوە عێراق.

ساڵی 1991 پەیوەندی بە ڕیزەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانەوە کردووە و کاری لەسەر پەیوەندییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان کردووە. ساڵی 1993 لە کۆنگرەی یازدەهەمدا بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان یەکگرتوو هەڵبژێردرا.

نوێنەری کۆنگرەی دوانزەهەمی ساڵی 1999 و کۆنگرەی سێزدەهەمی پارتی دیموکراتی کوردستان لە ساڵی 2010 لە شاری هەولێر بووە.

بەرهەمەکانی: ١.

1- مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان لە عێراق (لە بابەتی سەرەکیدا) 1946 - 1993.

2- هێوێل تراس الوتانی لە نووسینی بارزانی الخالید 1991.

3- سفحات من نزاڵ الشعب الکوردی تاریکس موتەمەرات الحزب 4،5،6،7،8، -1991، وەرگێڕانی کوردی ئەم بەرهەمە لەلایەن کۆزاد ڕۆژبەیانی لە هەمان ساڵدا ئەنجامدراوە و لە هەمان ساڵدا چاپ کراوە.

سەرچاوە:

1- ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان.

2- مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان، کۆنگرە و کۆنفرانس (بەرنامە و ڕێوشوێنە ناوخۆییەکان)، کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان، بەرگی یەکەم، (هوێلەر - دەزگای چاپ و پەخشی ڕۆکسانە - 2021).

3- جەلیل مەندەلاوی و سەباح ئەلسورمیری، ئەلئەستاز حەبیب محمد کەریم فی فەرموودە لیل حەمرین، گۆڤاری حەمرین، کۆمەڵەی ئەلکورد ئەلفەیلیین، ئەلعەداد 26، هەولێر، چاپخانەی مزگەوتی سەڵاحەدین، تشرین ئەلسانی 2001.

4- حەبیب محمد کەریم، مێژووی حیزبی دێموکراتی کوردستان لە عێراق (لە ژووری سەرەکی) 1946 - 1993، (دیهۆک – چاپخانەی خێبات 1998).

5- حەبیب محمد کەریم، خواتیر ئان البارزانی، ڕۆژنامەی خێبات، زمانی پارتی دیموکراتی کوردستان - المحد، ئەلعەداد 712، ئەلعەربە، 2 ئازار 1994.

6- میحمەد مێلا قادر، کورتەیەک لە مێژوویەک لە حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و کەلتووری بارزانی نەمیر، چاپی دووەم، (هێلێر – چاپخانە و چاپخانەی ئاراس 2007).

7- مەسعوود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی تەحریری کوردی، ئەلموجەلد ئەلسالیس، (هەولێر - چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە 2002).