AI Kurdish (Sorani) Show Original

شەڕی سور ١٩٧٤

شەڕی شیوە سور لەگەڵ دەستپێکردنی هێرشی سوپای عێراق بۆ سەر کوردستان لە ٢٥ی نیسانی ١٩٧٤ ڕوویدا، بە ئامانجی گرتنی هەموو ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی شۆڕش و دواجار شکستپێهێنانی شۆڕشی ئەیلول. بەڵام سوپای عێراق لە شەڕی شیوە سور لە دژی هێزی پێشمەرگە تووشی شکستێکی گەورە بوو و گورزی قورسی بەرکەوت، نەیتوانی خەونی لەمێژینەی داگیرکردنی ناوچەی سەنگاو بەدیبهێنێت.


بەرەبەیانی ٢٤ی نیسانی ١٩٧٤ سوپای عێراق هێرشی کردە سەر ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی شۆڕشی کوردستان و بە هەموو هێزی خۆیەوە بەرەو بەرەکانی شەڕ ڕۆیشت و بەردەوام بوو لە پێشڕەوییەکانی بۆ داگیرکردنی تەواوی خاکی کوردستان. به شێک له هێزه کانیان هه وڵیان دا له سه ڕ ڕێگای که ڕکوک - سلێمانی بچنه سه نگاو پێش ئه وه ی له 25ی نیسانی 1974 بگه نه چه مچه ماڵ و ده ست به هێرشه که ده که ن. یەکینەکانی هێز پێکهاتبوون لە فەوجی ٢ی هێزی ٤ی فیرقەی ٢ی کەرکوک، بە هاوکاری فەوجییەکی تانک بۆ سەرکردایەتیکردنی هێزەکە. پێدەچێت سوپای عێراق ئاگاداری ئەوە نەبووبێت کە پێشمەرگەی فەوجی 1ی هێزی 2ی کەرکوک تا دەتوانن بەرخۆدان بکەن.

لە ناوچەی شیوە سور، هێزی پێشمەرگە لە پێگەی بەرگریدا جێگیرکرابوو، بەربەستێکی گەورەی کۆنکرێتی لەبەردەم هێزە عێراقییە پێشڕەوەکاندا وەستابوو، هەروەها مینی دژە تانک و دژە مرۆیی بەدرێژایی ڕێڕەوی سوپای هێرشبەر دانرابوو. کاتێک شەڕەکە دەستی پێکرد، هەندێک تانکی سوپای عێراق بەر مین و لەناوچوون. لەو کاتەدا فەرماندەی فەوجی ٢ی پیادە، عەقید زیاددین جەمال فەرمانی دا کە تانکەکان نەچنە ناو هێڵی پێشەوەی هێرشەکە جگە لە کاتی پێویست.

دوای ئەوەی هێزی پیادە درێژەیان بە هێرشەکەیان دا، لەناکاو بە تەقەی پێشمەرگە و مین بەریان کەوت. دوای ٨ کاتژمێر لە شەڕ و پێکدادان و پێکدادانێکی بەردەوام، سوپای عێراق بە دەستی بەرگری بەهێزی پێشمەرگە تێکشکێندرا. زیانێکی قورسی مرۆیی و ماددی بەرکەوتووە و دەیان کەس کوژراو و بریندار بوون. یەکێک لە کوژراوەکان پاسەوانی تایبەتی فەرماندەی کەتیبەیە. زیانەکانی ماددی بریتی بوون لە لەناوبردنی ٦ تانک و ٣ زرێپۆش و چەندین ئۆتۆمبێلی سەربازی و هەروەها دەستبەسەرداگرتنی چەندین چەکی بچووک و مامناوەند.

 

سەرچاوە:

  1. سێنگەر ئیبراهیم خۆشناو، ڕووداوە سەربازییەکانی… شۆڕشی ئەیلول ١٩٧٠-١٩٧٥، چاپی یەکەم، هێلەر، ٢٠٢٢.
  2. کاروان جەوهەر میحمەد، ئیدریس بارزانی 1944-1987 ژیان و ڕۆڵی سیاسی و سەربازی لە بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد، چاپخانەی هەڤی، هێڤێر، 2019.

بابەتەکانی پەیوەندیدار

چیرۆکی نابینایان ساڵی ١٩٩١

حیکایەتى چاو یەکێک لەو شەڕ و پێکدادانانەى یەکلاکەرەوەیە کە پێشمەرگەى کوردستان لە ٧-١١ى نیسانى ١٩٩١ لە دژى سوپاى عێراق ئەنجامى دا، دواى ئەوەى لە بەهارى ساڵى ١٩٩١دا سوپای عێراق هێرشى بەرپەرچدانەوەى بۆ سەر هێزەکانى پێشمەرگەى بەرەى کوردستانى دەستپێکرد.

زانیاری زیاتر

شەڕی دۆڵی سێنگێسەر

شەڕی دۆڵی سێنگسەر لە پاییزی ساڵی ١٩٧٤ ڕوویدا کاتێک سوپای عێراق هەوڵیدا هێرش بکاتە سەر شاری قەڵادیز و دەستی بەسەردا بگرێت. هێزی پێشمەرگە لە دۆڵی سێنگسەر پێگەی خۆی دامەزراند و نزیکەی دە ڕۆژ شەڕەکە بەردەوام بوو. پاشان سوپا توانی بەرخۆدانی پێشمەرگە بشکێنێت و لە ١٩ی ئابدا بچێتە ناو شاری قەڵادیز و شارەکەی گرت.

زانیاری زیاتر

شەڕی سۆس ١٩٧٤

شەڕی سەربازگەی سووسێ لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٧٤دا ڕوویدا، دوای ئەوەی حکومەتی عێراق شەڕی لەگەڵ شۆڕشی کورد ڕاگەیاند. لەبەرامبەردا پێشمەرگە گەمارۆی ئەو سەربازگەیەی دا. سوپای عێراق هێرشی بۆ شکاندنی گەمارۆی پێشمەرگە و ئازادکردنی سەربازەکان لە سلێمانی و دوکان دەستپێکرد و بۆ ماوەی چەند ڕۆژێک شەڕ لەنێوانیاندا هەڵگیرسا.

زانیاری زیاتر

چیرۆکی ئەزمێر ١٩٧٤

ئەم چیرۆکە لە ١٩ی حوزەیرانی ١٩٧٤ لە چیای ئەجمێر ڕووی داوە. لەو کاتەدا سلێمانی لەژێر دەسەڵاتی سوپای عێراقدا بوو، بەڵام هێزی ئەوەی نەبوو کە بە تەنیا کارە سەربازییەکانی ئەنجام بدات، بۆیە پلانێکی بۆ هێرشکردنە سەر چیای ئەجمێر ئامادەکرد، کە هێزی پێشمەرگە پێگەیەکی بەرگریی تێدا دامەزراندبوو. هەرچەندە توانی شاخەکە بگرێت، بەڵام لە ڕووی ژیان و ماددییەوە زیانێکی زۆری بەرکەوتووە.

زانیاری زیاتر

چیرۆکی چیای ڕەش لە دهۆک 1974

داستانی شاخی ڕەش لە سەرەتای مانگی نۆڤەمبەری ساڵی ١٩٧٤ لە شاخی ڕەش لە ڕۆژئاوای شاری دهۆک ڕوویدا. بەو پێیەی ناوچەکە لە ژێر دەسەڵاتی شۆڕشدا بوو، چالاکییەکانی پێشمەرگە بەردەوام بوون، بەتایبەتی تۆپبارانکردنی کاروانە سەربازییەکان. سوپای عێراق هێرشێکی فراوانی لەو ناوچەیە دەستپێکرد بۆ سەرکوتکردنی دەنگ و ڕەنگی شۆڕش، بەڵام شکستی هێنا و زیانێکی زۆری گیانی و ماڵی بەرکەوت.

زانیاری زیاتر