ژیاننامە
مامۆستا عەبدولعەزیز تەیب ئەحمەد محەمەد ناسراو بە عەبدولعەزیز بێزاز لە ساڵی 1954 لە شاری دهۆک لەدایک بووە. ساڵی 1975 دوای شکستی شۆڕشی ئەیلول گەڕایەوە شاری دهۆک و درێژە بە خوێندن دەدات. ساڵی 1977 پەیمانگای مامۆستایانی لە شاری دهۆک تەواو کردووە، لە ساڵی 1988 دوای هەڵمەتی ئەنفال لە بادینان کۆچی کردووە بۆ کۆماری ئیسلامی ئێران.
لە ساڵانی (1992 - 2000) لەلایەن حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە وەک پارێزگاری دهۆک دەستنیشانکراوە. لە 19ی 1ی ساڵی 1996 لەلایەن پارێزگاری ویلایەتی تێنسی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە وەک پارێزگاری دهۆک بانگهێشت کرا و لەوێ پێشوازی لێکرا. لە ٤ی شوباتی ١٩٩٦ لەسەر بانگهێشتی وەزارەتی دەرەوەی شانشینی سوید لەو وڵاتە پێشوازی لێکرا. لە ساڵی 1998 بووەتە سەرنووسەری گۆڤاری "ئاسۆیا پەربێدی" کە بە زمانی کوردی لە شاری هەولێر دەرچووە. لە 20ی کانونی یەکەمی ساڵی 1999 لە بەردەم جڤاتی نیشتمانی کوردستان سوێندی یاسایی خوارد و بوو بە وەزیری پەروەردە (کابینەی چوارەم). ئەندامی ئەنجومەنی خوێندنی باڵا بووە و دواتر کە ئەم ئەنجومەنە بووە وەزارەت، بۆ ماوەیەکی کورت وەزیری خوێندنی باڵا بە وەکالەت بووە. ڕۆژی سێشەممە 7ی ئابی 2001 وەک بریکاری وەزیری تەندروستی و کاروباری کۆمەڵایەتی لەبەردەم سەرۆکی حکومەت سوێندی یاسایی خوارد، لە 7ی ئایاری 2006 بوو بە وەزیری کشتوکاڵ (کابینەی پێنجەم)، زمانی کوردی و عەرەبی دەزانێت.
لاپەڕەی کار
لە ساڵی ١٩٧٠ پەیوەندی بە ڕیزەکانی یەکێتی قوتابیانی کوردستانەوە کردووە، لە ساڵی ١٩٧٠ پەیوەندی بە ڕیزەکانی پارتیەوە کردووە، لە ساڵی ١٩٧١ بووەتە ئەندامی دەڤەری دهۆکی لقی نەینەوای یەکێتی قوتابیانی کوردستان. ساڵی 1971 بووەتە بەرپرسی ڕێکخراوەکانی یەکێتی قوتابیانی کوردستان لە قوتابخانەی ئاشتی ناوەندی لە شاری دهۆک. ساڵی 1972 دوای کۆنگرەی حەوتەم، وەک کارگێڕی لقی دهۆکی یەکێتی قوتابیانی کوردستان دامەزرا. ساڵی 1973 بووەتە بەرپرسی ڕێکخراوی یەکێتی قوتابیانی کوردستان لە قوتابخانەی ئامادەکاریی دهۆک و بەرپرسی لیژنەی هەرێمی دهۆکی یەکێتی قوتابیانی کوردستان.
ساڵی 1973 بووەتە ئەندامی لیژنەی ڕێکخستنی هیوای سەر بە کۆمیتەی هەرێمی دهۆک سەر بە کۆمیتەی لقی یەکەمی پارتی دیموکراتی کوردستان. ساڵی 1973 بووەتە ئەندامی لقی دهۆکی یەکێتی قوتابیانی کوردستان. لە ساڵی ١٩٧٤ وتارێکی لە گۆڤاری (المشال الوداع)، ئۆرگانی دهۆک - لقی نەینەوای یەکێتی قوتابیانی کوردستان نووسیوە. لە ساڵی ١٩٧٤ پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەوە کردووە. ساڵی 1974 وەک کارگێڕی لقی دهۆک - نەینەوای یەکێتی قوتابیانی کوردستان دامەزرا. لە ساڵی 1982 بۆ جاری دووەم پەیوەندی بە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەوە کرد. ساڵی 1985 بووە بە کارگێڕی لیژنەی ناوچەی ئامەد سەر بە لیژنەی لقی یەکەم. ساڵی 1987 و لە خولی چوارەمدا و لە سەردەمی بەرپرسیارێتی د. ساڵی 1988 لە ساڵی پانزەی خزمەتدا، لە سەردەمی ئەندازیار ڕەمزی شەعباندا، لە لیژنەی لقی یەکەمدا بە هەمان پلە بەردەوام بوو.
لە ساڵی ١٩٨٨ ئەندامی کۆمیتەی ئامادەکاری کۆنگرەی دەیەمی حیزبی دێموکراتی کوردستان بووە. ساڵی 1989 لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە وەک ئەندامی جێگرەوەی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان (کۆنگرەی دەیەم) هەڵبژێردرا. لە ساڵی ١٩٩١ لە کاتی کۆنگرەی شانزەهەمدا و لە سەردەمی بەرپرسیارێتی فازیل میرانیدا بە پلەی بەڕێوەبەری لق لە کۆمیتەی لقی یەکەم بەردەوام بوو. ساڵی 1993 لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی پارتی دیموکراتی کوردستان - یەکگرتوو (کۆنگرەی یەزدەمین) هەڵبژێردرا. ڕۆژی چوارشەممە ٢٣ی ئازاری ١٩٩٤ وەک پارێزگاری دهۆک، بەیاوەری نێچیرڤان ئیدریس مستەفا ناسراو بە نێچیرڤان بارزانی، بەشداری ئاهەنگی نەورۆز لە شاری دهۆک کرد. ساڵی 1999 لە لایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە وەک ئەندامی جێگرەوەی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان (کۆنگرەی دوانزەهەم) هەڵبژێردرا. ساڵی 2010 نوێنەری کۆنگرەی سێزدەهەمی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە لە شاری هەولێر.
بەرهەمەکانی: ١.
قایمقامیەتی دهۆک و فەرمانی 986 – 1995 (بە هاوکاری تەلی ئەمین نووسراوە).
سەرچاوە:
١- ئەرشیفی کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای حیزبی دێموکرات.
2- بەشداری هەڤاڵ نێچیرڤان بارزانی لە نەورۆزی بادینان، ڕۆژنامەی بریرایتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، ژمارە 1902، هێولێر، پێنجشەممە، 24ی ئازاری 1994، ل. 1.
3- کۆنگرە، ڕاگەیاندنی ئەنجامی هەڵبژاردنەکانی کومیتەی ناوەندیی پارتیمان، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، ژمارە 1729، هەولێر، هەینی، 27ی پووشپەڕی 1993، ل. 1.
4- حامید گەوهەری، مەدالیای بارزانی، بەرزترین خەڵاتی شایستەیی، کتێبی سێیەم، (هیولەر – ڕێکخراوی خێرخوازیی بارزانی – 2019)، ل. 209.
5- وەزیری پەروەردە بەخێرهاتنی سکرتاریەتی یەکێتیمان کرد، ڕۆژنامەی زنگ، یەکێتی قوتابیانی کوردستان، ژمارە 32، ژمارەی دووەم، هەولێر، چاپخانەی زانکۆی سەڵاحەدین، سێشەممە، 25ی کانوونی دووەمی 2000، ل. 1.
6- ئاشتی، سەرۆکی حکومەتی هەرێم سێیەمین کۆنفرانسی پەروەردەیی دەگەڕێنێتەوە بۆ هەرێم، گۆڤاری گوڵان العربی، بەشی گوڵان بۆ ڕۆشنبیری و پەیوەندی، ژمارە 64، ساڵی 6، هێولێر، 30ی ئەیلولی 2001، ل. 11.
7- ئاشتی، شاندی زانکۆی واشنتۆنی ئەمریکی گەشتێکی پەروەردەیی بۆ هەرێمی کوردستان ڕێکدەخات، گۆڤاری گوڵان العربی، بەشی ڕۆشنبیری و پەیوەندی گوڵان، ژمارە 61، ساڵی 6، هەولێر، 30ی حوزەیرانی 2001، ل. 12. 12.
8- دوو بڕیارنامەی پەرلەمان سەبارەت بە متمانە بە پێکهێنانی نوێی حکومەتی هەرێمی کوردستان، گۆڤاری گوڵان العربی، پەیمانگای گوڵان بۆ ڕۆشنبیری و پەیوەندی، ژمارە 43، هەولێر، 31ی کانونی یەکەمی 1999، ل. 20.
9- وەزیرانی خۆشەویست لە پێکهێنانی نوێی حکومەتی هەرێمی کوردستان، گۆڤاری گوڵان العربی، بەشی گوڵان بۆ ڕۆشنبیری و پەیوەندی، ژمارە 43، هەولێر، 31ی کانونی یەکەمی 1999، ل21 - 22.
10- پێکهێنانی کابینەی چوارەمی ئەنجوومەنی وەزیران، گۆڤاری ئاڵا، کۆمەڵێک خوێندکار لە زانکۆی یاسا و سیاسەت، ژمارە 1 و 2، هەولێر، تشرینی دووەم و کانوونی دووەمی 1999، ل. 5.
11 - هەڵبژاردنی ئەندامانی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان – عێراق، گۆڤاری گوڵان العربی، بەشی ڕۆشنبیری و پەیوەندی گوڵان، ژمارە 41، ساڵی 4، هێولەر، 31ی تشرینی یەکەمی 1999، ل. 15.
12 - لەبەردەم سەرۆکی حکومەتی هەرێم، جێگرانی وەزارەتی تەندروستی و کاروباری کۆمەڵایەتی سوێندی یاسایی دەخۆن، ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 1038، هێولێر، هەینی، 10ی ئابی 2001، ل. 2.
١٣ - هەڵبژاردنی کۆمیتەی ناوەندی نوێ لە ٣١ ئەندام و ٩ ئەندامی جێگرەوە، ڕۆژنامەی خەبات، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان، ژمارە ٩٤٦، هێولێر، هەینی ١٥ی خەزەڵوەری ١٩٩٩، ل. 15.
14 - بێهەدین سێلال، شاندی نێودەوڵەتی سۆسیالیستی بەشداری لە نۆژەنکردنەوەی پێشانگایەک، ڕۆژنامەی بریرایەتی، ئۆرگانی حیزبی دێموکراتی کوردستان، ژمارە 3415، هەولێر، شەممە، 23ی جۆزەردانی 2001، ل. 2.
15 - پارتی دیموکراتی کوردستان، مەکتەبی سیاسی، بەشی ڕێکخستن، بڕیارنامە، ژمارە 2356 – ل، 19ی تشرینی دووەمی 1988، ل. 1.
16 - جەمال خێزنەدار، ئینسایکلۆپیدیای ڕۆژنامەگەری کوردی 1898 – 2010، بەرگی یەکەم، (هوێلەر – سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان – چاپخانەی هاچی هاشم – 2011)، ل315، 407، 448.
17 - جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان بەخێرهاتنی شاندی سۆسیالیستی نێودەوڵەتی دەکات، ڕۆژنامەی بریاریتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژمارە 3415، هەولێر، شەممە، 23ی حوزەیرانی 2001، ل. 2.
18 - هیسێن عوسمان کێلێش (بابە کۆڤان)، پێشمەرگەیەک: ژیان و یادەوەرییەکان (1961 – 1991)، (دهۆک – چاپخانەی زانای – 2015)، ل. 134.
19 - دەنگەکانی یەکێتی قوتابیانی کوردستان، قوتابخانەی سکرتاریەت، ڕۆژنامەی برایەتی، ژمارە 25، بەغدا، چاپخانەی (دار ئەلکاهیز)، چوارشەممە، 6ی شوباتی 1974، ل. 5.
20 - ڕەشید فیندی، چەند تێڕوانینێک لە کارەکانی یەکیەتیی قوتبیستی کوردستان، ڕۆژنامەی پەیمان، ژمارە 49، دهۆک، 14ی شوباتی 1996، ل. 3.
21 - سەردانێکی سەرکەوتووی پارێزگاری دهۆک بۆ ئەمریکا و سوید، ڕۆژنامەی خێبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان – یەکگرتوو، ژمارە 781، هەینی 16ی شوباتی 1996، ل1، 11.
22 - سمیر ساڵح، پێنج شار لە ئاوێنەی ڕۆژدا، (هێلێر – چاپخانەی ماردین – 2016)، ل. 46، 511.
23 - شەعبان عەلی شەعبان، چەند زانیارییەکی سیاسی و مێژوویی، چاپی سێیەم، (هێلێر – چاپخانەی ڕۆژهەڵات – 2013)، ل. 123. 123.
24 - سەلاحەدین محمد سەعدوڵڵا، هەنگاو و سەفەری ساڵانی 1930 – 2007، بەشی یەکەم، (هێولەر – چاپخانەی هێڤی – 2009)، ل49، 52.
25 - عەبدولهادی ڕەحمان قەسەب، لاپەڕەیەک لە مێژووی یەکێتی قوتابیانی کوردستان، لقی نەینەوا 1967 – 1970، (هێولەر – قوتابخانەی لقی دووی ڕۆشنگەری و پەیوەندی – 2015)، ل. 24.
26 - ئیرفان عیزیز عزیز، ڕۆژنامەگەری سەندیکای خوێندکارانی کوردستان، (هێلێر – پڕۆژەی نووسینەوەی مێژووی یەکیەتیی قوتابیانی کوردستان – چاپخانەی ڕۆژهەڵات – 2012)، ل. 44.
27 - ئیرفان عیزیز عزیز، کۆنگرەکان و کۆنفرانسەکانی یەکێتی قوتابیانی کوردستان، (هێلێر – پرۆژەی نووسینەوەی مێژووی یەکێتی قوتابیانی کوردستان – دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ڕۆژهەڵات – 2012)، ل. 78.
28 - عەلی سینکاری، پرسی کورد و پارتی سۆسیالیستی عەرەبی بەعسی عێراق، بەشی سێیەم، (دهۆک – چاپخانەی زانای – 2012)، ل. 479.
29 - کاروان مێهوی، کۆنگرەکانی پارتیمان، پارتی دیموکراتی کوردستان، گۆڤاری شرۆڤە، قوتابخانەی ناوەندی هەڵسەنگاندن و لێکۆڵینەوە، ژمارە 14، هێلەر، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی هاجی هاشم، پاییزی 2010، ل. 21.
30 - لقی دووه م، لقی دووه م له نیو سه ده ی تێکۆشاندا، (هێلێر – چاپخانه ی ئاراس – 2010)، ل. 34.
31 - ماڵپەڕی لقی یەکەمی پارتی دیموکراتی کوردستان: www.pdk-leqa1.com
32 - مەلا فاروق شیوانی، هەموو کورد، بەرگی یەکەم، (هێلێر – چاپخانەی ڕۆشنبیر – 1997)، ل. 114.
33 - هەرێمی کوردستان – وەزارەتی داد، حکومەتی هەرێمی کوردستان، بەرگی سێ، (هێولەر – ماڵی هەولێر بۆ چاپ و دابەشکردن – 2012)، ل. 1279.
34 - هەرێمی کوردستانی عێراق، جڤاتی نیشتیمانی کوردستانی عێراق، پرۆتۆکۆلەکانی جڤاتی نیشتیمانی کوردستانی عێراق – 1999، بەرگی بیست و دوو، (هێلێر – چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە – 1999)، ل. 686.
35 - هەرێمی کوردستانی عێراق، جڤاتی نیشتمانی کوردستانی عێراق، پرۆتۆکۆڵەکانی ساڵی (2006)ی ئەنجومەنی نیشتمانی کوردستانی عێراق، بەرگی سی و شەش، (هێولەر – جڤاتی نیشتمانی کوردستان – چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە – 2007)، ل361، 365.
