در سالهای اولیه زندگی، خواندن و نوشتن را نزد پدرش و بعدها در حجرههای چند معلم مذهبی آموخت. پدر هژار فردی تحصیلکرده بود که خواندن و نوشتن به زبان کردی را میدانست و همین امر او را تشویق کرد تا پسرش را در سن پنج سالگی با خواندن و نوشتن آشنا کند و سپس او را به مدرسه بفرستد. او سرودن شعر را از سال ۱۹۴۰ آغاز کرد و تحت تأثیر اشعار احمدی خانی، وفایی و ملا جزیری قرار گرفت. او شاعر و مترجم کرد بود.
در سال ۱۹۴۲ به صفوف جمعیت احیای کردستان (پ.ک.ک) پیوست و به عضویت این حزب درآمد. او در فعالیتهای حزبی شرکت میکرد و اعتقاد راسخی به اهداف پ.ک.ک داشت، زیرا هرگز رسماً به عضویت هیچ حزب یا سازمان سیاسی درنیامد. هژار در جمهوری کردستان با هیمن شایر آشنا شد و نقش فعالی ایفا کرد. در سال ۱۹۴۴، او نماینده انجمن احیای کردستان (ز.ک) در نشست سه مرز با حزب امید کردستان جنوبی در منطقه دالامپار بود.
پس از فروپاشی جمهوری کردستان در سال ۱۹۴۷، او به کردستان جنوبی نقل مکان کرد و مخفیانه در خانه شیخ لطیف شیخ محمود در روستای سیتکی استان سلیمانی اقامت گزید. سپس به بغداد رفت. مدتی در بغداد ماند و سپس به همراه عبدالرحمن ذبیحی به روستای تارپا سپی در قامشلو، کردستان غربی نقل مکان کرد و در خانه شیخ حسین حاجو ساکن شد. او چندین بار به سوریه رفت و با بسیاری از نویسندگان، شاعران و سیاستمداران کرد مانند جلال طالبانی، عثمان صبری، نورالدین زازا، روشن بدرخان و خانواده بدرخان ملاقات کرد. در سال ۱۹۵۳، او در جشنواره جهانی جوانان در بخارست، رومانی شرکت کرد. او تا سال ۱۹۵۸ در کردستان غربی ماند و به کار ادبی و مبارزه کردی مشغول بود.
پس از انقلاب ۱۴ ژوئیه ۱۹۵۸ به رهبری عبدالکریم قاسم و بازگشت ملا مصطفی بارزانی از شوروی به بغداد، او بازگشت و دوباره به ملاها پیوست. مصطفی بارزانی او از دیدن دوباره بارزانی، به همراه ملا، خوشحال بود. مصطفی بارزانیهژار فردی مورد اعتماد و خاص بود، به همین دلیل وقتی از شوروی برگشت، به او یک ساعت مچی هدیه داد که تا آخر عمر آن را نگه داشت.
۱۹۶۱ پس از تأسیس انقلاب سپتامبر به رهبری ملا مصطفی بارزانیپس از توافق ۱۱ مارس ۱۹۷۰ بین رهبری انقلابی کرد و دولت عراق، هژار موکریانی برای سازماندهی امور اتحادیه نویسندگان کرد که در ۱۰ فوریه ۱۹۷۰ تازه تأسیس شده بود، به بغداد اعزام شد. در سال ۱۹۷۲، کتاب شرفنامه شرف خانی بدلیسی را از فارسی به کردی ترجمه کرد و در چاپخانه انجمن اطلاعات کرد منتشر شد.
در سال ۱۹۷۵، پس از فروپاشی انقلاب سپتامبر، خانهاش در بغداد غارت شد. اگرچه او توسط دولت ایران به اعدام محکوم شد، اما به مهاباد بازگشت. با روی کار آمدن شاه ایران و خمینی، هژار موکریانی تمام وقت خود را صرف تأسیس فرهنگ لغت کردی، ترجمه و تحقیق در ادبیات کردی کرد.
در سال ۱۹۷۶، انقلاب ماه مه هژار موکریانی یکی از مبارزانی بود که پناهندگان کرد در جنوب کردستان را به حمایت از انقلاب تشویق میکرد. هژار موکریانی در جایگاه اول مبارزان کرد با ماموسته علی عبدالله دبیر حزب دموکرات کردستان (KDP)، در تاریخ ۲ دسامبر، دهمین کنگره حزب دموکرات کردستان توسط رئیس جمهور مسعود بارزانی به او مدال بارزانی اهدا شد.
فقرا در زندگی خود تلخیها و آوارگیهای زیادی را متحمل شدهاند. او در ۲۱ فوریه ۱۹۹۱ درگذشت و جسدش به مکریان آورده شد و در گورستان باغ فردوسی مهاباد به خاک سپرده شد.
در آثار او:
کردی:
۱. ۴. شعر روی سر گوسفند، یک شعر بلند است؛ بر اساس داستان کوتاهی از نویسندهی ترک، صباحالدین علی.
۲. غذای ماژور، خاطرات خودش است.
۳. آلا کوک، کتاب شعری در دوران جمهوری است.
۴. شعر روی سر گوسفند یک شعر بلند است؛ این شعر بر اساس داستان کوتاهی از نویسنده ترک، صباحالدین علی، سروده شده است.
5. مام و زین را از کردی به سورانی ترجمه کرد.
6. بو کردستان، دیوانی هزهر،
۷. فرهنگ لغت هانبانا بورینا (کردی به کردی و فارسی)، تهران،
فارسی:
1. Tarix Sulaimani (تاریخ سلیمانی).
2. روابط فرهنگ ایران و مصر (روابط فرهنگی ایران و مصر).
3. قانون در طب، نوشته های ابن سینا از عربی به فارسی.
4. آثارالبلاد و اخبار العباد زکریای قزوینی از عربی به فارسی.
ترجمه به کردی:
1. شرفنامه شرف خانی بدلیسی، ترجمه فارسی به کردی.
۲. رباعیات خیام. ترجمه شده از فارسی به کردی.
۳. تاریخ اردلان، گردوکو و ترجمه از چندین منبع فارسی به کردی.
۴. او کتابچهای از اشعار علی شریعتی را از فارسی به کردی ترجمه کرده است.
5. دایا، باوا، که خراوه؟، جزوه ای که علی شریعتی به زبان کردی ترجمه کرده است.
6. عرفان، بربری، آزادی، جزوه ای که دکتر علی شریعتی به زبان کردی ترجمه کرده است.
۷. قرآن به زبان کردی.
۸. ترجمه از عربی به کردی توسط دکتر مصطفی جواد.
فروش:
1. دیوانی شیخ احمدی جزیری (ملا جزیری)، متن و معنا و تفسیر.
۲. شرح دیوانی مالای جزیری.
مرجع:
۱. آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان.
