Jînenîgarî

Nûrî Sadiq Elî Resûl, ku wekî Endezyar tê nasîn Nûrî ŞawesEw di sala 1922an de li Silêmaniyê ji dayik bûye, kurê Sadiq Şaweys e, efserê di serdema Şêx Mehmûd Hefîd (1881-1956) de ku beşdarî Şerê Baziyanê li dijî artêşa Brîtanî bûye.

Digel Nahîde Şêx Selam Ehmed (1922-2005), ku wekî Mamoste tê nasîn Nahîde Selam Endamê Komîteya Navendî ya Partiya Demokrat a Kurdistanê ye roj Nûrî Şawes Endamê Mekteba Siyasî ya Partiya Demokrat a Kurdistanê Brusk Nûrî ShawesEw endamê Komîteya Navendî ya Partiya Demokrat a Kurdistanê ye.

Di sala 1945an de ji Koleja Endezyariyê li Bexdayê mezûn bû. Di sala 1946an de wekî endezyar hate veguhastin bo Hilê. Di sala 1948an de ji aliyê rayedarên Iraqê ve hate derxistin bo Hilê. Di 29ê Adara 1970an de di kabîneya Ehmed Hesen Bekir (1914-1982) de wekî Wezîrê Rê û Niştecîhkirinê hate tayînkirin.

Di sala 1970an de, li Nexweşxaneya Cleveland a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê emeliyata dil lê hat kirin. Di sala 1972an de, wî bi Elî Abdullah re nûnertiya serok kir. Mistefa Barzanî Ew li Silêmaniyê beşdarî merasîma cenazeyê Şêx Letîf Hefîdî bû. Roja Yekşemê, 2ê Tîrmeha 1972an, rayedarên Sovyetê ew ji bo mehekê dermankirinê gazî Moskowê kirin.

Di Îlona 1972an de, ew endamê komîteya damezrîner a Klûba Malbata Selahedîn li Bexdayê bû. Di 12ê Tebaxa 1973an de, bi fermanek komarî wek Wezîrê Dewletê û şaredariyên wê hat tayînkirin. Şoreşa Îlonê Di sala 1974an de, piştî derxistina qanûnên Meclîsa Yasadanîn û Meclîsa Rêveber a Herêma Kurdistanê, ew wek Wezîrê Veguhastin û Rêyan hate tayînkirin. Hesen Bekir ji kar hate dûrxistin.

Di 28ê Nîsana 1974an de, piştî desteserkirina xaniyê wî ji aliyê hikûmeta Iraqê ve, malbata wî ber bi deverên rizgarkirî ve hatin sirgûnkirin. Şoreşa Îlonê Wî di Mijdara 1976an de li Keyaniya Yekbûyî serlêdana penaberiya siyasî kir. Di 14ê Gulana 1978an û 15ê Mijdarê de li Keyaniya Yekbûyî penaberiya siyasî wergirt. Ew li Keyaniya Yekbûyî mir. Ew bi Kurdî, Erebî û Îngilîzî şareza bû.

Xebatname

Endezyar Nûrî Şawes Di sala 1935an de tevlî refên Komeleya Azadiya Kurd bû. Di sala 1936an de beşdarî merasîma cenazeyê General Mistefa Paşa Yamulkî (1866-1936) li Silêmaniyê bû. Di sala 1937an de beşdarî weşandina daxuyaniyek Komeleya Azadiya Kurd li dijî Peymana Seadabadê bû. Di sala 1937an de beşdarî berhevkirina îmzeyan bû. Di sala 1937an de li Silêmaniyê bi Komeleya Biratiya Kurd re xebitî. Di sala 1937an de yek ji damezrînerên Komeleya Darkar li Kerkukê bû. Di sala 1939an de yek ji damezrînerên Komeleya Darkar bû. Di sala 1939an de wekî cîgirê serokê Partiya Hêviya Kurd li Kerkukê hate hilbijartin. Di sala 1940an de serokê pejirandî yê Partiya Hêviya Kurd li Silêmaniyê bû, ku bi navê Mistefa (1912-1947) dihat nasîn. Mistefa Xoşnaw Di sala 1948an de, beşdarî xwepêşandanên li dijî Peymana Portsmouth bû. Di sala 1951an de, wekî endamê Komîteya Navendî ya Demkî ya Partiya Demokratîk a Kurd (KDP) hate hilbijartin.

Di sala 1953an de, ji aliyê nûnerên Kongreyê ve wekî endamê serokatiya partiyê hate hilbijartin. Partiya Demokrat a Kurdistanê Iraq ji bo sêyemîn Kongreya Amerîkî hate hilbijartin. Celal Telebanî (1933-2017) bi navê Partiya Demokrat a Kurdistanê - Di sala 1959an de, di kongreya çaremîn de nûnerê komîteya şaxê yê yekem bû. Piştî kongreya çaremîn, di stafên çaremîn û pêncemîn de wekî serokê komîteya şaxê yê yekem hate tayînkirin. Di sala 1959an de, ji aliyê delegeyên Kongreyê ve wekî endamê Komîteya Navendî hate tayînkirin. Partiya Demokrat a KurdistanêEw di sala 1959an de ji bo kongreya çaremîn hate hilbijartin. Di 28ê Hezîrana 1959an de li Mûsilê, di tepeserkirina darbeya leşkerî ya Kolonel Abdul Wehab Şawaf (1916-1959) de cih girt û li eniya PUKê nûnertiya Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) kir. Di sala 1959an de bû endamê Yekîtiya Endezyarên Iraqê. Di sala 1959an de bû cîgirê serokê Yekîtiya Endezyarên Iraqê. Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) li ser vegera hevalên Barzaniyê ji Yekîtiya Sovyetê gotarek pêşkêş kir.

Roja Şemiyê, 8ê Kanûna Pêşîn a 1960an, ew bû endamê komîteya damezrîner a Open Stage. Partiya Demokrat a Kurdistanê - Iraq, 1960: Endamê Komîteya Konferansê 5emîn Kongreya Partiya Demokrat a KurdistanêDi sala 1960an de, wî çavdêriya konferansa Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) li herêma Garmaserê kir ji bo hilbijartina delegeyên kongreya pêncemîn. Di sala 1960an de, ew wekî endamê komîteya navendî ya Partiya Demokrat a Kurdistanê ya KDP hate hilbijartin. 5emîn Kongreya Partiya Demokrat a KurdistanêEw di sala 1960an de hate hilbijartin û ji PKKê îstifa kir. Mistefa BarzanîDi sala 1961an de, ew beşdarî civîna dawî ya serokatiya Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) li mala Dr. Murad Ezîz Di sala 1961an de, berî ku ji aliyê hêzên îstîxbarata Iraqê ve were girtin, reviya Bexdayê. Di Îlona 1961an de, ew bi Cemal Haider Assem (1926-1963), ku wekî Cemal jî tê nasîn, re hevdîtin kir. Ji 18 heta 23ê Kanûna Pêşîn a 1961an, ew beşdarî civîna Komîteya Navendî ya Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) li gundê Awalanî li parêzgeha Silêmaniyê bû. Berdewam bike Şoreşa ÎlonêDi sala 1962an de tevlî hêzên Pêşmerge bû. Di 19ê Kanûna 1963an de endamê şanda danûstandinan li Ranya, parêzgeha Silêmaniyê bû. Şoreşa Îlonê Di sala 1963an de, ew bi David Adamson re hevdîtin kir, ku rojnamevanekî rojnameya Sunday Telegraph bû. Di sala 1964an de, ew wekî nûnerê hikûmeta Iraqê hate tayînkirin. Partiya Demokrat a Kurdistanê Ew beşdarî vekirina Kongreya 9emîn a Komeleya Xwendekarên Kurd li Ewropayê li Hanover, Almanya bû.

Di sala 1964an de, wî baskê Meclisa Siyasî teşwîq kir ku li dijî baskê serokkomar şer bikin. Kongreya 6emîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê Piştî ku tevlî rêxistinê bû, ji ber piştgiriya biryarên Meclîsa Giştî ya Mawatê ji PKKê hate derxistin. Îbrahîm Ehmed ـ Celal Telebanî Di 28ê Kanûna Pêşîn a 1966an de tevlî hikûmeta Iraqê bû û pişta xwe da hikûmeta Iraqê. Şoreşa Îlonê, di 21ê Sibata 1966an de bi Elî Abdullah û Nûrî re Ehmed Taha Di nameyekê de ji bo Serokkomar Mistefa Barzanî Amadebûna wan ji bo xizmetkirinê Şoreşa Îlonê Di nîvê sala 1966an de, ew wekî endamê Komîteya Amadekar a Kongreya Heftemîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) hate tayînkirin. Di sala 1966an de, ew ji nû ve wekî endamê Komîteya Navendî ya Kongreya Heftemîn hate hilbijartin. Di sala 1966an de, ew di civîna yekem a Komîteya Navendî de wekî endamê Buroya Siyasî hate hilbijartin. Di sala 1966an de, ew wekî endamê Konseya Rêberiya Şoreşger li Kurdistana Iraqê hate tayînkirin. Di 15ê Nîsana 1967an de, ew ji bo Konseya Rêberiya Şoreşger li Kurdistana Iraqê hate tayînkirin. Mistefa Barzanî Wek endamê Mekteba Siyasî ya Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK), ew delegeyê konferansa leşkerî-siyasî ya Kanî Smaq (Hewlêr) bû. Partiya Demokrat a Kurdistanê Ji Nîsana 1969an heta Tebaxa 1969an, ew mamosteyê dersên bernameyê bû di qursa yekem a dibistana perwerdehiya kadroyan a Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) de li navçeya Çomanî ya parêzgeha Hewlêrê. Partiya Demokrat a Kurdistanê Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1970an de, ew endamê şandeya neh kesî ya Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) bû ji bo danûstandinên xweseriya Başûrê Kurdistanê bi rayedarên Partiya Baas re li Bexdayê. Di 11ê Adara 1970an de, ew bû endamê şandeyê. Partiya Demokrat a Kurdistanê Ew ji bo ragihandina Peymana 11ê Adarê ya ji bo Mafê Otonomiya Kurdistanê ji hêla Serok Ehmed Hesen Bekir (1914-1982) ve bû.

Di sala 1970an de, wekî endamê Komîteya Navendî ya Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) hate hilbijartin. Kongreya Heştemîn a Partiya Demokrat a KurdistanêDi sala 1970an de, di civîna yekem a Komîteya Navendî de, ew wekî endamê Buroya Siyasî hate hilbijartin. Roja Înê, 12ê Hezîrana 1970an, bi fermana Serok Mistefa Barzanî Ew endamê şanda PKKê bû ku roja Yekşemê 16ê Tebaxa 1970an de serdana Necefê li rojavayê Iraqê kir da ku beşdarî merasîma cenazeyê Ayetullah Ebdulmuhsin Hekîm (1889-1970), mercayê şîe yê herî bilind ê cîhanê bibe. Ji Tîrmeha 1970an heta Mijdara 1970an, wî bername û rêziknameyên navxweyî yên Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) di dewreya sêyemîn a dibistana perwerdehiya kadroyan de hîn kir. Partiya Demokrat a Kurdistanê Di sala 1970an de, ew endamê şandeya Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) bû bo Partiya Baasê da ku Yekîtiya Mamosteyên Kurdistanê û Yekîtiya Navendî ya Mamosteyên Iraqê bikin yek, lê di dawiya mehê de ji ber israra li ser Pêşmergeyên aliyê din bi ser neket. Di Cotmeha 1970an de, ew endamê şandeya Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) bû da ku destwerdana Partiya Baasê di hilbijartinên xwendekaran de li parêzgeha Kerkukê ji holê rake. Di roja Yekşemê, 30ê Gulana 1971an de, wî li Bexdayê pêşwaziya şandeyeke ji Komîteya Navendî ya Partiya Komunîst a Bulgaristanê kir, digel Hebîb Feylî. Di 16ê Tebaxa 1971an de, ew beşdarî Pîrozbahiya 25emîn a Jubîleya Zîv bû. Partiya Demokrat a Kurdistanêli baregeha komîteya şaxê pêncemîn li Bexdayê.

Roja Pêncşemê, 1ê Hezîrana 1972an, ligel şandeyek ji Partiya Demokrat a Kurdistanê û şandeyek ji Partiya Komunîst a Iraqê, ew bi Sedam Husên (1937-2006) re civiya da ku li ser bikaranîna petrola Iraqê nîqaş bikin. Di Tebaxa 1972an de, li ser daxwaza Partiya Komunîst a Sovyetê, ew bi şandeyek ji Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) re bi rayedarên Sovyetê re civiya da ku li ser têkiliyên dualî nîqaş bikin. Wan roja Sêşemê, 17ê Tîrmeha 1973an, ligel şandeyekê axivîn. Partiya Demokrat a Kurdistanê Li Balyozxaneya Sovyetê li Bexdayê, ew bi Şeref Reşîdov re civiyan, ku namzetekî Buroya Siyasî ya Partiya Komunîst a Yekîtiya Sovyetê bû. Ew roja Înê, 1ê Sibata 1974an li gundê Newprdanî yê parêzgeha Hewlêrê ji dayik bû. Ew endamê Buroya Siyasî ya Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) û wezîrê dewletê di kabîneya Ehmed Hesen Bekir (1914-1982) de bû. Wî vekirina kongreya pêncemîn a Yekîtiya Mamosteyên Kurdistanê pîroz kir. Di 12ê Adara 1974an de, ji ber ku hikûmeta Iraqê peymana 11ê Adarê bicîh neanî, îstifaya xwe pêşkêşî Serokkomarê Iraqê Ehmed Hesen Bekir kir. Di Adara 1975an de, ew endamê Buroya Siyasî ya Serokatiya Demkî ya Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) (Konferansa Berlînê) bû. Di sala 1979an de, ji aliyê delegeyên Kongreyê ve wekî endamê Komîteya Navendî ya Partiya Demokrat a Kurdistanê hate hilbijartin. Kongreya 9emîn a Partiya Demokrat a KurdistanêDi sala 1979an de, di civîna yekem a Komîteya Navendî de, wekî endamê Buroya Siyasî ya Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) hate hilbijartin. Di sala 1979an de, ji PDKê veqetiya. Di sala 1982an de, hewl da ku Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) û Partiya Demokratîk a Gelê Kurdistanê (PDK) li hev bîne. Kongreya duyemîn a Partiya Demokratîk a Gelê Kurdistanê (PDK) ji 26 heta 30ê Kanûna Pêşîn a 1989an li ser navê wî hate lidarxistin.

di berhemên wî de:

1. Ji Bîr -

Çavkanî:

1. Arşîva Lijneya Ansîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê

2. Ebdul Mecîd Şûqî el-Bekrî, El-Mellahme el-Mûsil di Tevgera Komunîst de, (Mûsil, Çapxaneya Komarî, 1963), r.

3. Felakeddîn Kakeyî, Darbeya Rûhanî, wergera Şêrzad Heînî, (Hewlêr - Çapxaneya Şehab - 2016), r.

4. Yasîn Qadir Berzencî, Silêmanî Di sala 1926-1961 de Lîstik, (Silêmanî, Weşanxaneya Serdam, 2001), r.

5. Aso Omer Suwara, Silêmanî û axa wê, (Silêmanî - Çapxaneya Şivan - 2019), r. 366,

6. Ezîz Hesen el-Barzanî, Tevgera Rizgariya Neteweyî ya Kurd li Kurdistana Iraqê 1939-1945, (Duhok, Çapxane û Weşanxaneya Dar Spirits, Weşanxaneya Wezareta Perwerdehiyê, 2002), r.

7. Zekî Xeyrî, Sadî el-Sunîn di Bîra Komunîst a Iraqê de, (Stockholm, 1994), r.

8. Aqila Ruandzi, Yad û Aferîn, (Hewlêr, Navenda Şawşka ya Çalakiyên Çandî, Çapxaneya Perwerdehiyê, 2005), r. 159-1

9. Ferhad Auni, Nehênî û Razên Hilbijartinên Xwendekaran li Parêzgeha Kerkukê Beriya 32ê Adarê, Kovara Gulan a Erebî, Weqfa Gulan a Çand û Zanyariyê, Hejmar 66, Sal 13, Erbîl, Weşanxaneya Wezareta Perwerdehiyê, 30 Cotmeh 2001, r.

10. Chris Kuchra, Tevgera Neteweyî ya Kurd, werger ji hêla Ebrahim Younesi ve, çapa duyem, (Tehran, Weşanxaneya Negah, 1998), r. 169, 188, 244, 255, 260, 327, 338, 344,

11. Nozad Elî Ehmed, Rojnameya Partiya Demokrat a Kurdistanê li Derveyî Welat, (Weqfa Silêmanî - Zîn ji bo Parastina Mîrata Belgefîlm û Rojnamegeriya Kurdî - 2010), r.

12. David Adamson, Pikar Kurdistan, werger ji hêla Javad Hatfi ve, (Tehran, Weşanxaneya Ataei, Çapxaneya Mohammad Ali Elmi, 1969), r. 125,

13. Mehdî Mihemed Qadir, Geşedanên Siyasî li Kurdistana Iraqê 1945-1958, (Silêmanî, Navenda Lêkolînên Stratejîk a Kurdistanê, 2005), r. 95, 126, 129, 132, 134.

14. Şuan Mihemed Emîn Taha Xoşnaw, Erbîl di navbera salên 1958 û 1963an de, lêkolînek li ser rewşa siyasî, (Hewlêr, Çapxaneya Rojhilat, 2012), r.

15. Şuan Mihemed Emîn Taha Xoşnaw, Erbîl Di Navbera 1963-1970an De: Lêkolîneke Dîrokî ya Rewşa Siyasî, (Hewlêr, Çapxaneya Zanîngeha Selahedîn, 2016), r. 61, 149, 155, 171,

16. Abdurrahman Şerefkendî, Cheshti Majeur, (Parîs, 1997), r.

17. Amadekar: Selah Reşîd, Dîdarî Teman, Beş 1, Çapa Duyem, (Silêmanî - Çapxaneya Karo - 2017), r. 183-1

18. Ekramî Salihî Raşa, Silêmanî, Bergê 5, (Silêmanî - Çapxaneya Rahand - 2018), r.

19. Andrews Bakurî, Ezge, (Hewlêr - Çapxaneya Şahab ​​- 2009), r. 175,

20. اعفاء خمسة وزراء وتعيين خمسة جدد, rojnama El-Taxî, hejmar 1512, Bexda, Çapxaneya Times, Sêşem, 08.04.1974, r.

21. Fermana Wezîrî Hejmar 99, Rojnameya Iraqî, Wezareta Rêberiyê li Iraqê, Hejmar 480, Al-Sunnah Al-Third, Bexda, Sêşem, 7ê Sibata 1961, r.

22. Saadi Osman Haruti, Pêwendiyên Kurd-Sovyetê di Sê Belgeyên Brîtanî de, Kovara Rugah, Navenda Lêkolînên Kurd a Zaxoyê, Hejmar 6, Bihar 2019, r.

23. 5 wezîrên Kurd ji kabîneyê hatin avêtin, Rojnameya Agahdariyê, Hejmar 14373, Tehran, Duşem, 19ê Nîsana 1974an AH. Ş, r.

24. Damezrandina Weqfa Selaheddîn, Rojnameya El-Takhî, Hejmar 1132, Bexda, Çapxaneya Times, Şemî, 9ê Îlona 1972an, r.

25. Cercis Fethullah el-Mehemî, Iraq di Peymana Qasim Ara' de û Li Pişt wê 1958-1988, Beşa II, (Swêd - Dar Nabz ji bo Çapkirin û Weşanê - 1989), r.

26. Hebîb Mihemed Kerîm, Dîroka Partiya Demokrat a Kurdistana Iraqê (li baregehê) 1946-1993, (Duhok, Çapxaneya Xebatê, 1998), r. 28, 47, 50, 57, 61, 67-6, 117, 124, 147, 152, 159,

27. Samî Şorş, Kurdistan û Kurd, çapa duyem, (Hewlêr - Çapxaneya Rojhelat - 2019), r.

28. Samî Ebdulrehman, ji kaxezê, (Kurdistan - Weşanên Partiya Demokratîk a Gel a Kurdistanê - Çapxaneya Gel - 1991), r. 29-3

29. Şaban Seîd Mohammed, Az u Havrki u Pelet Khama, (Duhok - Çapxaneya Koleja Şerîa - 2000), r.

30. Shakib Aqrawî, Salên Dijwar li Kurdistanê: Bûyerên Girîng ên Siyasî û Leşkerî li Kurdistan û Iraqê ji 1958 heta 1980, Çapa Duyem, (Hewlêr - Çapxaneya Minara - 2007), r. 152,

31. Şewket Mela Îsmaîl Hesen, Rojane le Mejwooy Shorshi Ayul, Çapi Duhem, (Hewlêr - Ofîsa Tefsîr - 2016), r.

32. Esmet Şerîf Wanlî, Kurdistana Iraqê wekî Nasnameyeke Neteweyî (Lêkolîn li ser Şoreşa 1961an), werger ji hêla Saad Mihemed Khader ve, (Silêmanî, Weqfa Zhin, Çapxaneya Shvan, 2012), r. 326,

33. Fermana Komarî Hejmar 180, Rojnameya Iraqî, Wezareta Ragihandinê li Iraqê, Hejmar 1867, Sala Duyemîn 10, Bexda, Sêşem, 14ê Nîsana 1970, r.

34. Nûrî Şawîs, Ji Bîranînan, (Bê Cih - Weşanên Partiya Demokratîk a Gel a Kurdistanê - 1985), r. 10-12, 14, 18, 20-21, 25, 34, 52, 62, 79, 81, 83-85, 89-9