زندگینامه

نوری صادق علی رسول، معروف به مهندس نوری شاوزاو در سال ۱۹۲۲ در سلیمانیه، فرزند صادق شاویس، افسری در دوران سلطنت شیخ محمود حفید (۱۸۸۱-۱۹۵۶) که در نبرد بازیان علیه ارتش بریتانیا شرکت داشت، متولد شد.

به همراه ناهیده شیخ سلام احمد (۱۹۲۲-۲۰۰۵)، معروف به ماموسته ناهیده سلام او عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان است. روز نوری شاوز عضو دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان بروسک نوری شاوزاو عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان است.

او در سال ۱۹۴۵ از دانشکده مهندسی بغداد فارغ‌التحصیل شد. در سال ۱۹۴۶ به عنوان مهندس به شهر حله منتقل شد. در سال ۱۹۴۸ توسط مقامات عراقی به حله تبعید شد. او در ۲۹ مارس ۱۹۷۰ به عنوان وزیر راه و مسکن در کابینه احمد حسن بیکر (۱۹۱۴-۱۹۸۲) منصوب شد.

در سال ۱۹۷۰، در بیمارستان کلیولند آمریکا تحت عمل جراحی قلب قرار گرفت. در سال ۱۹۷۲، به همراه علی عبدالله، نماینده رئیس جمهور بود. مصطفی بارزانی او در مراسم تشییع جنازه شیخ لطیف حفیدی در سلیمانیه شرکت کرد. در روز یکشنبه، ۲ ژوئیه ۱۹۷۲، توسط مقامات شوروی برای یک ماه درمان به مسکو فراخوانده شد.

در سپتامبر ۱۹۷۲، او عضو کمیته بنیانگذاری باشگاه خانواده صلاح الدین در بغداد بود. در ۱۲ اوت ۱۹۷۳، با حکم جمهوری به عنوان وزیر دولت و شهرداری‌های آن منصوب شد. انقلاب سپتامبر در سال ۱۹۷۴، پس از تصویب قانون مجلس قانونگذاری و شورای اجرایی اقلیم کردستان، حسن بکر به عنوان وزیر حمل و نقل و راه منصوب شد و از این سمت برکنار گردید.

در ۲۸ آوریل ۱۹۷۴، پس از تصرف خانه‌اش توسط دولت عراق، خانواده‌اش به مناطق آزاد شده تبعید شدند. انقلاب سپتامبر او در نوامبر ۱۹۷۶ از بریتانیا درخواست پناهندگی سیاسی کرد. در ۱۴ مه ۱۹۷۸ به او پناهندگی سیاسی داده شد و در ۱۵ نوامبر در بریتانیا درگذشت. او به زبان‌های کردی، عربی و انگلیسی مسلط بود.

خباتنامه

مهندس نوری شاوز در سال ۱۹۳۵ به صفوف انجمن آزادی کردستان پیوست. در سال ۱۹۳۶ در مراسم تشییع جنازه ژنرال مصطفی پاشا یامولکی (۱۸۶۶-۱۹۳۶) در سلیمانیه شرکت کرد. در سال ۱۹۳۷، او در انتشار بیانیه انجمن آزادی کردستان علیه توافقنامه سعدآباد نقش داشت. در سال ۱۹۳۷، او در جمع‌آوری امضاها مشارکت داشت. در سال ۱۹۳۷، او با انجمن برادری کرد در سلیمانیه همکاری کرد. در سال ۱۹۳۷، او یکی از بنیانگذاران انجمن دارکار در کرکوک بود. در سال ۱۹۳۹، او به عنوان معاون رئیس حزب امید کرد در کرکوک انتخاب شد. در سال ۱۹۴۰، او رئیس معتبر حزب امید کرد در سلیمانیه بود. مصطفی (۱۹۱۲-۱۹۴۷) معروف به ... مصطفی خوشناو در سال ۱۹۴۸، او در تظاهرات علیه توافقنامه پورتسموث شرکت کرد. در سال ۱۹۵۱، او به عنوان عضو کمیته مرکزی موقت حزب دموکرات کردستان (KDP) انتخاب شد.

در سال ۱۹۵۳، او توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو رهبری انتخاب شد. حزب دموکرات کردستان - عراق به کنگره سوم انتخاب شد جلال طالبانی (۱۹۳۳-۲۰۱۷) به نام حزب دموکرات کردستان - در سال ۱۹۵۹، او نماینده کمیته شاخه اول در کنگره چهارم بود. پس از کنگره چهارم، او به عنوان رئیس کمیته شاخه اول در ستادهای چهارم و پنجم منصوب شد. در سال ۱۹۵۹، او توسط نمایندگان کنگره به عضویت کمیته مرکزی منصوب شد. حزب دموکرات کردستاناو در سال ۱۹۵۹ به کنگره چهارم انتخاب شد. او در سرکوب کودتای سرهنگ عبدالوهاب شواف (۱۹۱۶-۱۹۵۹) در موصل در ۲۸ ژوئن ۱۹۵۹، به عنوان نماینده حزب دموکرات کردستان (KDP) در جبهه PUK، شرکت داشت. در سال ۱۹۵۹، او به عضویت اتحادیه مهندسان عراق درآمد. در سال ۱۹۵۹، او معاون رئیس اتحادیه مهندسان عراق شد. حزب دموکرات کردستان (KDP) در مورد بازگشت رفقای بارزانی از اتحاد جماهیر شوروی سخنرانی کرد.

در روز شنبه، ۸ دسامبر ۱۹۶۰، او به عضویت کمیته بنیانگذاری تئاتر اوپن استیج درآمد. حزب دموکرات کردستان - عراق، ۱۹۶۰: عضو کمیته کنفرانس پنجمین کنگره حزب دموکرات کردستاندر سال ۱۹۶۰، او بر کنفرانس حزب دموکرات کردستان (KDP) در منطقه گرماسر برای انتخاب نمایندگان کنگره پنجم نظارت داشت. در سال ۱۹۶۰، او به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان (KDP) انتخاب شد. پنجمین کنگره حزب دموکرات کردستاناو در سال ۱۹۶۰ انتخاب شد و از پ‌ک‌ک استعفا داد. مصطفی بارزانیدر سال ۱۹۶۱، او در آخرین جلسه رهبری حزب دموکرات کردستان (KDP) در منزل دکتر ... شرکت کرد. مراد عزیز در سال ۱۹۶۱، او قبل از دستگیری توسط نیروهای اطلاعاتی عراق به بغداد گریخت. در سپتامبر ۱۹۶۱، او با جمال حیدر عاصم (۱۹۲۶-۱۹۶۳)، که با نام جمال نیز شناخته می‌شد، آشنا شد. از ۱۸ تا ۲۳ دسامبر ۱۹۶۱، او در جلسه کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان (KDP) در روستای عوالانی در استان سلیمانیه شرکت کرد. ادامه مطلب انقلاب سپتامبراو در سال ۱۹۶۲ به نیروهای پیشمرگه پیوست. در ۱۹ دسامبر ۱۹۶۳، او عضو هیئت مذاکره‌کننده در رانیه، استان سلیمانیه بود. انقلاب سپتامبر در سال ۱۹۶۳، او با دیوید آدامسون، روزنامه‌نگار روزنامه ساندی تلگراف، آشنا شد. در سال ۱۹۶۴، او به عنوان نماینده دولت عراق منصوب شد. حزب دموکرات کردستان او در افتتاحیه نهمین کنگره انجمن دانشجویان کرد در اروپا در هانوفر آلمان شرکت کرد.

در سال ۱۹۶۴، او شاخه دفتر سیاسی را تشویق کرد تا علیه شاخه ریاست جمهوری مبارزه کنند. ششمین کنگره حزب دموکرات کردستان او به دلیل حمایت از تصمیمات مجمع عمومی ماوات پس از پیوستن به این گروه، از پ.ک.ک اخراج شد. ابراهیم احمد ـ جلال طالبانی در ۲۸ دسامبر ۱۹۶۶ به دولت عراق پیوست و به دولت عراق پشت کرد. انقلاب سپتامبر، در ۲۱ فوریه ۱۹۶۶ به همراه علی عبدالله و نوری احمد طه در نامه‌ای به رئیس جمهور مصطفی بارزانی تمایل آنها برای خدمت رسانی انقلاب سپتامبر در اواسط سال ۱۹۶۶، او به عنوان عضو کمیته تدارکاتی کنگره هفتم حزب دموکرات کردستان (KDP) منصوب شد. در سال ۱۹۶۶، او دوباره به عنوان عضو کمیته مرکزی کنگره هفتم انتخاب شد. در سال ۱۹۶۶، در اولین جلسه کمیته مرکزی به عنوان عضو دفتر سیاسی انتخاب شد. در سال ۱۹۶۶، او به عنوان عضو شورای رهبری انقلابی در کردستان عراق منصوب شد. در ۱۵ آوریل ۱۹۶۷، او به شورای رهبری انقلابی در کردستان عراق منصوب شد. مصطفی بارزانی او به عنوان عضو دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان (KDP)، نماینده کنفرانس نظامی-سیاسی کانی سماق (اربیل) بود. حزب دموکرات کردستان از آوریل ۱۹۶۹ تا اوت ۱۹۶۹، او معلم دروس برنامه‌ای در اولین دوره مدرسه آموزش کادر حزب دموکرات کردستان (KDP) در شهرستان چومانی استان اربیل بود. حزب دموکرات کردستان در ۱۰ دسامبر ۱۹۷۰، او عضو هیئت نه نفره حزب دموکرات کردستان (KDP) برای مذاکره در مورد خودمختاری کردستان جنوبی با مقامات حزب بعث در بغداد بود. در ۱۱ مارس ۱۹۷۰، او به عضویت این هیئت درآمد. حزب دموکرات کردستان این برای اعلام توافق‌نامه ۱۱ مارس برای حق خودمختاری کردستان توسط رئیس جمهور احمد حسن بکر (۱۹۱۴-۱۹۸۲) بود.

در سال ۱۹۷۰، او به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان (KDP) انتخاب شد. هشتمین کنگره حزب دموکرات کردستاندر سال ۱۹۷۰، در اولین جلسه کمیته مرکزی به عضویت دفتر سیاسی انتخاب شد. در روز جمعه، ۱۲ ژوئن ۱۹۷۰، به دستور رئیس جمهور مصطفی بارزانی او یکی از اعضای هیئت PKK بود که برای شرکت در مراسم تشییع جنازه آیت الله عبدالمحسن حکیم (۱۸۸۹-۱۹۷۰)، مرجع عالیقدر شیعیان جهان، در روز یکشنبه ۱۶ اوت ۱۹۷۰، به نجف در غرب عراق سفر کردند. از ژوئیه ۱۹۷۰ تا نوامبر ۱۹۷۰، او برنامه و قوانین داخلی حزب دموکرات کردستان (KDP) را در دوره سوم مدرسه آموزش کادر تدریس کرد. حزب دموکرات کردستان در سال ۱۹۷۰، او عضو هیئت اعزامی حزب دموکرات کردستان (KDP) به حزب بعث برای ادغام اتحادیه معلمان کردستان و اتحادیه مرکزی معلمان عراق بود که در پایان ماه به دلیل اصرار بر پیشمرگان طرف مقابل شکست خورد. در اکتبر ۱۹۷۰، او عضو هیئت اعزامی حزب دموکرات کردستان (KDP) برای رفع دخالت حزب بعث در انتخابات دانشجویی در استان کرکوک بود. در روز یکشنبه، ۳۰ مه ۱۹۷۱، او پذیرای هیئتی از کمیته مرکزی حزب کمونیست بلغارستان به همراه حبیب فیلی در بغداد بود. در ۱۶ اوت ۱۹۷۱، او در بیست و پنجمین جشن نقره‌ای شرکت کرد. حزب دموکرات کردستاندر مقر کمیته شاخه پنجم در بغداد.

در روز پنجشنبه، ۱ ژوئن ۱۹۷۲، به همراه هیئتی از حزب دموکرات کردستان و هیئتی از حزب کمونیست عراق، او با صدام حسین (۱۹۳۷-۲۰۰۶) برای مذاکره در مورد بومی‌سازی نفت عراق ملاقات کرد. در اوت ۱۹۷۲، به درخواست حزب کمونیست شوروی، او به همراه هیئتی از حزب دموکرات کردستان (KDP) با مقامات شوروی برای مذاکره در مورد روابط دوجانبه دیدار کرد. آنها در روز سه‌شنبه، ۱۷ ژوئیه ۱۹۷۳، به همراه هیئتی، با یکدیگر صحبت کردند. حزب دموکرات کردستان در سفارت شوروی در بغداد، آنها با شرف رشیدوف، کاندیدای دفتر سیاسی حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی، ملاقات کردند. او در روز جمعه، ۱ فوریه ۱۹۷۴ در روستای ناوپردانی استان اربیل متولد شد. او عضو دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان (KDP) و وزیر دولت در کابینه احمد حسن بکر (۱۹۱۴-۱۹۸۲) بود. او افتتاحیه پنجمین کنگره اتحادیه معلمان کردستان را جشن گرفت. در ۱۲ مارس ۱۹۷۴، به مناسبت عدم اجرای توافق ۱۱ مارس توسط دولت عراق، استعفای خود را به احمد حسن بکر، رئیس جمهور عراق، تقدیم کرد. در مارس ۱۹۷۵، او عضو دفتر سیاسی رهبری موقت حزب دموکرات کردستان (KDP) (کنفرانس برلین) بود. در سال ۱۹۷۹، توسط نمایندگان کنگره حزب دموکرات کردستان به عنوان عضو کمیته مرکزی انتخاب شد. نهمین کنگره حزب دموکرات کردستاندر سال ۱۹۷۹، در اولین جلسه کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان (KDP) به عنوان عضو دفتر سیاسی این حزب انتخاب شد. در سال ۱۹۷۹، از حزب دموکرات کردستان جدا شد. در سال ۱۹۸۲، او تلاش کرد تا حزب دموکرات کردستان (KDP) و حزب دموکرات خلق کردستان (KDP) را آشتی دهد. دومین کنگره حزب دموکرات خلق کردستان (KDP) از ۲۶ تا ۳۰ دسامبر ۱۹۸۹ به نام او نامگذاری شد.

در آثار او:

1. از حافظه -

منابع:

1. بایگانی هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان

2. عبدالمجید شوقی البکری، الملاحمة الموصل فی جنبش الاشتراکیة، (موصل، چاپخانه جمهوری، ۱۹۶۳)، ص.

3. فلک‌الدین کاکه‌یی، کودتای معنوی، ترجمه شیرزاد هینی، (اربیل - چاپخانه شهاب - ۲۰۱۶)، ص.

4. یاسین قدیر برزنجی، نمایشنامه های سلیمانی در 1926-1961، (سلیمانی، انتشارات سردم، 1380)، ص.

5. آسو عمر سواره، سلیمانی و سرزمینش، (سلیمانی - چاپخانه چوپان - 2019)، ص 366،

6. عزیز حسن بارزانی، جنبش آزادیبخش ملی کرد در کردستان عراق ۱۹۳۹-۱۹۴۵، (دهوک، چاپخانه و انتشارات دار اسپیریتس، چاپخانه وزارت آموزش و پرورش، ۲۰۰۲)، ص.

7. زکی خیری، سعدی السنین در خاطره کمونیست عراق، (استکهلم، 1994)، ص.

8. عقیله رواندزی، یاد و آفرین، (اربیل، مرکز فعالیت‌های فرهنگی شاوشکا، چاپخانه آموزش و پرورش، ۲۰۰۵)، صفحات ۱۵۹-۱

9. فرهاد عونی، راز و رمزهای انتخابات دانش آموزی در استان کرکوک قبل از ۳۲ مارس، مجله عربی گولان، بنیاد فرهنگ و اطلاعات گولان، شماره ۶۶، سال سیزدهم، اربیل، انتشارات وزارت آموزش و پرورش، ۳۰ اکتبر ۲۰۰۱، ص.

10. کریس کوچرا، جنبش ملی کرد، ترجمه ابراهیم یونسی، چاپ دوم، (تهران، انتشارات نگاه، ۱۳۷۷)، صص ۱۶۹، ۱۸۸، ۲۴۴، ۲۵۵، ۲۶۰، ۳۲۷، ۳۳۸، ۳۴۴،

11. نوزاد علی احمد، روزنامه حزب دموکرات کردستان در خارج از کشور، (سلیمانیه - بنیاد ژین برای حفظ میراث مستند و روزنامه‌نگاری کردی - ۲۰۱۰)، ص.

12. دیوید آدامسون، پیکر کردستان، ترجمه جواد هاتفی، (تهران، انتشارات عطایی، چاپخانه محمدعلی علمی، ۱۳۴۸)، صص ۱۲۵،

13. مهدی محمد قادر، تحولات سیاسی در کردستان عراق ۱۹۴۵-۱۹۵۸، (سلیمانی، مرکز تحقیقات استراتژیک کردستان، ۲۰۰۵)، صفحات ۹۵، ۱۲۶، ۱۲۹، ۱۳۲، ۱۳۴.

14. شوان محمد امین طه خوشناو، اربیل بین سال‌های ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۳، مطالعه‌ای در مورد وضعیت سیاسی، (اربیل، چاپخانه روژهلات، ۲۰۱۲)، ص.

15. شوان محمد امین طه خوشناو، اربیل بین سال‌های ۱۹۶۳-۱۹۷۰: مطالعه‌ای تاریخی از وضعیت سیاسی، (اربیل، چاپخانه دانشگاه صلاح‌الدین، ۲۰۱۶)، صفحات ۶۱، ۱۴۹، ۱۵۵، ۱۷۱،

16. عبدالرحمن شرفکندی، چشتی ماژور، (پاریس، 1997)، ص.

17. تهیه شده توسط: صلاح رشید، دیداری تمان، قسمت اول، چاپ دوم، (سلیمانی - چاپخانه کارو - 1396)، ص 183-1.

18. اکرمی صالحی راشا، سلیمانی، جلد 5، (سلیمانی - چاپخانه راهند - 1397)، ص.

19. اندروز باکوری، ازگه، (اربیل - چاپخانه شهاب - 1388)، ص 175،

20. عفاء خمسة وزراء وتعین خمسة جد، روزنامه التخی، شماره 1512، بغداد، چاپخانه تایمز، سه شنبه 17 فروردین 1353 ش.

21. فرمان وزارتی شماره ۹۹، روزنامه عراقی، وزارت ارشاد در عراق، شماره ۴۸۰، السنه الثالث، بغداد، سه شنبه ۷ فوریه ۱۹۶۱، ص.

22. سعدی عثمان هاروتی، روابط کردها و شوروی در سه سند بریتانیایی، مجله روگاه، مرکز تحقیقات کردی زاخو، شماره ۶، بهار ۲۰۱۹، ص.

23. ۵ وزیر کرد از کابینه اخراج شدند، روزنامه اطلاعات، شماره ۱۴۳۷۳، تهران، دوشنبه، ۱۹ آوریل ۱۹۷۴ هجری شمسی. ش، ص.

24. تأسیس بنیاد صلاح الدین، روزنامه التخی، شماره ۱۱۳۲، بغداد، چاپخانه تایمز، شنبه ۹ سپتامبر ۱۹۷۲، ص.

25. جرجیس فتح الله المهامى، عراق در عهد قاسم آرا و پشت سر ۱۹۵۸-۱۹۸۸، بخش دوم، (سوئد - دار النبز للطباعة و النشر - ۱۹۸۹)، ص.

26. حبیب محمد کریم، تاریخ حزب دموکرات کردستان عراق (در دفتر مرکزی) ۱۹۴۶-۱۹۹۳، (دهوک، چاپخانه خبات، ۱۹۹۸)، صفحات ۲۸، ۴۷، ۵۰، ۵۷، ۶۱، ۶۷-۶۶، ۱۱۷، ۱۲۴، ۱۴۷، ۱۵۲، ۱۵۹،

27. سامی شورش، کردستان و کردها، چاپ دوم، (اربیل - چاپخانه روجهلات - 2019)، ص.

28. سامی عبدالرحمن، از کاغذ، (کردستان - انتشارات حزب دموکراتیک خلق کردستان - چاپخانه خلق - ۱۹۹۱)، صفحات ۲۹-۳

29. شعبان سعید محمد، از و حورکی و پلت خاما، (دهوک - چاپخانه دانشکده شریعت - 1379)، ص.

30. شکیب عقراوی، سال‌های سخت در کردستان: رویدادهای مهم سیاسی و نظامی در کردستان و عراق از ۱۹۵۸ تا ۱۹۸۰، چاپ دوم، (اربیل - چاپخانه مینارا - ۲۰۰۷)، صفحات ۱۵۲،

31. شوکت ملا اسماعیل حسن، روژانه له میجووی شورشی آیول، چاپی دوهم، (اربیل - دفتر تفسیر - 1395)، ص.

32. عصمت شریف وانلی، کردستان عراق به عنوان یک هویت ملی (مطالعه‌ای در انقلاب ۱۹۶۱)، ترجمه سعد محمد خضر، (سلیمانی، بنیاد ژین، چاپخانه شوان، ۲۰۱۲)، صص ۳۲۶،

33. فرمان جمهوری شماره ۱۸۰، روزنامه عراقی، وزارت اطلاع رسانی در عراق، شماره ۱۸۶۷، سال دوم ۱۰، بغداد، سه شنبه، ۱۴ آوریل ۱۹۷۰، ص.

34. نوری شاویس، از خاطرات، (بی‌محل - انتشارات حزب دموکرات خلق کردستان - ۱۹۸۵)، صفحات ۱۰-۱۲، ۱۴، ۱۸، ۲۰-۲۱، ۲۵، ۳۴، ۵۲، ۶۲، ۷۹، ۸۱، ۸۳-۸۵، ۸۹-۹