هۆکارەکانی ئەنجامدانی کۆنفرانسەکە
بەپێی دابەشبوون بەسەر قۆناغەکانی کاری تەشکیلاتی (یەکێتی قوتبی کوردستان)، ساڵی ١٩٦٤ وەک سەرەتای قۆناغی نهێنی ڕێکخراوەکەش سەیر دەکرێت، کە لە ساڵی ١٩٦١ دەستی پێکردووە، لەو ساڵەشەوە تا ساڵی ١٩٧٠ ڕێکخراوەکە ڕووبەڕووی دۆخێکی سەختتر بووەوە، کە ناوی قۆناغی جیابوونەوە بوو. لەم قۆناغەدا دوو ڕێکخراو بە هەمان ناوی (یەکێتی قوتبی کوردستان) لە ناوەندە پەروەردەییەکان لە هەوڵی ڕاکێشانی خوێندکاران بوون بۆ ڕیزەکانیان، کێبڕکێیەکی توندیان بۆ ئەم مەبەستە دەکرد (١).
پێش ئەوەی باس لە هەر قۆناغێکی کارەکانی یەکێتی قوتبی کوردستان بکەین، پێویستە ئاوڕێک لە بارودۆخی پارتی دیموکراتی کوردستان لەو قۆناغەدا بخشێنین، بەمەبەستی ڕوونکردنەوەی ڕووداوەکانی ناو ڕێکخراوەکەمان، بەتایبەتی کە یەکێتی قوتابیان یەکێک بوو لە گرنگترین و کاریگەرترین ئۆرگان و پایەی ئەو حزبە، هەروەها ڕووداوە ناوخۆیی و دەرەکییەکانی ناو حیزب کاریگەری ڕاستەوخۆی لەسەر ڕێکخراوەکە هەبوو.
دوای ڕێککەوتنی 10ی شوباتی ساڵی 1964ی نێوان شۆڕش و حکومەت، قوتابخانەی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان کە دەیویست سلێمانی لە پارتی دیموکراتی کوردستان لە پارتی دیموکراتی کوردستان جیابکاتەوە، وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بەو ڕێککەوتنە لە پارتی دیموکراتی کوردستان جیا بووەوە و لە ئەدەبیاتی مێژوویی هاوچەرخی کوردیدا ناویان لێنرا (جەلالی) (2).
هەوڵەکانی ئەم دابەشبوونە دەگەڕێتەوە بۆ کۆتایی ساڵی ١٩٦٣، بەڵام لە شوباتی ١٩٦٤دا زیاتر لە حیزبدا دەرکەوت، کۆنگرەی چوارەمی یەکیەتیی قوتبستی کوردستان بەرجەستەکردنی ئەم دابەشبوونە بوو لە ناو حیزبدا، بەو پێیەی ئەم گرووپەی مەکتەبی سیاسی هەوڵیاندا سکرتاریەتێک بۆ ڕێکخراوەکە دابمەزرێنن بەبێ ئەوەی ئەندامانی بەهدینەکانی ڕێکخراوەکە بانگهێشت بکەن، وەک زۆربەی ئەندامانی سکرتاریەتی یەکێتی قوتبیست لە هەرێمی سلێمانی هەڵبژێردران (3).
ئەم سکرتاریە لە ٨ی حوزەیرانی ١٩٦٤ بەیاننامەیەکی دژ بە سەرۆک مستەفا بارزانی و پارتی دیموکراتی کوردستان بەناونیشانی "هەڵوێستی ئێمە بەرامبەر مەلا مستەفا بارزانی و پارتی دیموکراتی کوردستان" بڵاوکردەوە (٤).
لە 19ی ئابی 1964، لیژنەی ئامادەکاری یەکێتی قوتبی کوردستان لە سلێمانی وەڵامی ئەم لێدوانەی دایەوە و پشتیوانی خۆی بۆ سەرۆک مستەفا بارزانی و شۆڕش و پارتی دیموکراتی کوردستان دووپات کردەوە (5).
ڕێکخستن و بڕیارەکانی کۆنفڕانس
بەو پێیەی گرووپی پەرتەوازەی مەکتەبی سیاسی لە کەمینەی حیزب پێکهاتبوو، و سەرکردایەتییەکەی لە چوارچێوەی یەکێتی قوتبیستدا بوو، کە بەتەواوی پاڵپشتیی ئەو گرووپە بوون، توانای بەڕێوەبردنی کاروباری ڕێکخراوەکەیان نەبوو، بۆیە بڕیاردرا بە زووترین کات کۆنفرانسی ڕێکخراوەکە ببەسترێت(٦).
لە ئەنجامی ناڕازیبوونی ناوەندەکانی ڕێکخراوی یەکێتی قوتبستی کوردستان، جێبەجێکردنئەمانە تەنیایی لە سکرتاریەتی کۆنگرەی چوارەم و دوورخستنەوەی قوتبییەکان لە ناوچەی بێهدینان لە کۆنگرەی چوارەم، بەتایبەتی کە سەرکردایەتی نوێنەرایەتی بەشێک لە پارێزگای سلێمانی دەکرد نەک هەموو کوردستان. بۆیە لە سەرەتای مانگی ئابی ساڵی 1964 و دوای شەش مانگ لە کۆنگرەی چوارەم، نوێنەرانی قوتبیست دووهەمین کۆنفرانسی خۆیان بە ئاشکرا لە ناوچە ئازادکراوەکانی پارێزگای سلێمانی لە گوندی کانی مەسی ئەنجامدا. لە کۆنفرانسەکەدا لیژنەیەکی نوێی سەرکردایەتی هەڵبژێردرا بۆ ئەوەی زەمینە بۆ کۆنگرەی پێنجەم خۆش بکات.
سکرتاریەتی نوێ کە بە لیژنەی ئامادەکاریش ناودەبرێت، بەم شێوەیە هەڵبژێردرا:
1- بەکر حسێن- ڕێکخراوی سلێمانی
2- جەلال حەمە عەلی- ڕێکخراوی سلێمانی
3- عەدنان حاجی موسا – ڕێکخراوی بەغدا
4- هاوێز دیزەی. ڕێکخراوی بەغداد
5- عەبدولوەهاب تاڵەبانی، ڕێکخراوی کەرکوک
6- جەواد محمد شێروانی - ڕێکخراوی هێولەر
7- عەبدولکەریم فیندی- ڕێکخراوی دهۆک(7).
بەم شێوەیە هەموو ڕێکخراوەکان بە پێچەوانەی سەرکردایەتی کۆنگرەی چوارەم نوێنەری خۆیان لەم سەرکردایەتیەدا هەبوو.
سەرچاوە:
- ماجید حسن عەلی، بزووتنەوەی خوێندکاری کورد لە عێراق (1926-1970)، تێزی ماستەر/زانکۆی سەڵاحەدین لە هێلێر 2008، دەزگای چاپ و پەخشی سپیرێز، (چاپخانەی هێولێر- هاچی هاشم)، ل46، 51.
- عیرفان عەزیز عەزیز، کۆنگرەکان و کۆنفرانسەکانی یەکێتی قوتبی کوردستان، چاپی یەکەم، (دەزگای چاپ و پەخشی هێولێر- ڕۆژهەڵات-2012)، ل43؛ کۆمیتەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان، مێژووی کۆنگرە و کۆنفرانسەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان (بەرنامە و پەیڕەوی ناوخۆ)، بەرگی یەکەم، چاپی یەکەم، (دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی هێولێر- ڕۆژهەڵات-2021)، ل178.
- عیرفان عەزیز عەزیز، هەمان سەرچاوە، ل. 43-44.
- شازین هاریش، ڕێکخراوە دیموکراتیک و پیشەییەکان لە هەندێک بەڵگەنامەی مێژووییدا، ١٩٥٨-١٩٦٨، چاپی دووەم، (سلێمانی، چاپخانەی ڕاز، ٢٠٠١)، ل٧٣،٧٥.
- هەمان سەرچاوە، ل 81 – 82.
- ساسان ئونی، یەکیەتیی قوتابی کوردستان: هەندێک لایەنی خەبات و مێژوو، (هێلێر، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە، ١٩٩٨)، ل ٢٤.
- ماجید حسن عەلی، هەمان سەرچاوە، ل. ١٥٠؛ عیرفان عەزیز عەزیز، هەمان سەرچاوە، ل. 44.
