زندگینامه

نوری احمد طه عبدالله آقا، که با نام شیردل نیز شناخته می‌شود، در سال ۱۹۲۱ در سلیمانیه، از قبیله مکریان، متولد شد. او برادر کامران احمد طه (۱۹۲۹-۱۹۸۶)، معروف به کامران مکری، و احمد درویش عبدالله (۱۹۱۱-۱۹۹۸)، معروف به آخول، بود.

نوری احمد طه او تحصیلات دینی خود را در حجره آغاز کرد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در سلیمانیه به پایان رساند. در سال ۱۹۳۹ تحصیلات متوسطه خود را در کرکوک به پایان رساند. در سال ۱۹۳۹ در دانشکده نظامی بغداد پذیرفته شد. او از دانشکده نظامی بغداد فارغ‌التحصیل شد و در همان سال به حزب هیوا پیوست. در سال ۱۹۴۱ با نجیبه عبدی امینی ازدواج کرد.

در سال ۱۹۷۵، پس از انسکوی انقلاب سپتامبر او از ایران پناهنده بود، سپس به جمهوری عربی سوریه نقل مکان کرد، سپس به آلمان رفت و در ۲۱ اکتبر ۱۹۷۷ به عراق بازگشت. پس از قیام ۱۹۹۱، او از شرق کردستان پناهنده شد. او در شرق کردستان درگذشت و در تپه سیوان در سلیمانیه به خاک سپرده شد. او به زبان‌های کردی و عربی مسلط بود.

خباتنامه

در سال ۱۹۳۵ به صفوف انجمن آزادی کردستان پیوست. در سال ۱۹۳۶ در مراسم تشییع جنازه ژنرال مصطفی پاشا یامولکی (۱۸۶۶-۱۹۳۶) در سلیمانیه شرکت کرد. در سال ۱۹۳۹ عضو فعال انجمن تاریکی شد. در سال ۱۹۴۱ به حزب امید کردستان پیوست. در سال ۱۹۴۱ در پایگاه نظامی نزدیک خانقین در منطقه گرماسیر خدمت کرد. در سال ۱۹۴۳ با رئیس جمهور در سلیمانیه ملاقات کرد. مصطفی بارزانی در سال ۱۹۴۴، او به صفوف انجمن احیای کرد (ZK) پیوست. در سال ۱۹۴۴، به دلیل موضع کردی خود به مدت پنج سال زندانی شد. در سال ۱۹۴۵، او عضو کمیته آزادی شد. در سال ۱۹۴۶، او به کردستان شرقی نقل مکان کرد. در تابستان ۱۹۴۶، او رهبری گروهی متشکل از شصت پیشمرگ را برای گذراندن دوره توپخانه در جمهوری ملی آذربایجان بر عهده داشت. او یکی از بنیانگذاران حزب دموکرات کردستان بود. در سال ۱۹۴۶، او فرماندهی عقب‌نشینی سازمان‌یافته و بی‌خطر نیروهای ارتش جمهوری دموکراتیک کردستان از جبهه سقز را بر عهده داشت. در سال ۱۹۴۶، پس از فروپاشی جمهوری دموکراتیک کردستان، او عضو هیئت کردی برای مذاکره با سرهنگ غفاری، نماینده ارتش ایران، بود. بازگشت به کردستان جنوبی. او در روستای زینوی شیخ در استان اربیل دستگیر شد. او به دلیل شرکت در ارتش جمهوری دموکراتیک کردستان در زندان مرکزی بغداد زندانی شد. او تا سال ۱۹۵۳ با فرمان سلطنتی آزاد شد. در پایان سال ۱۹۵۲ به زندان سلیمانیه منتقل شد. در سال ۱۹۵۳، او در یک روزنامه عرب زبان در بغداد، آزادی خود را به فشار افکار عمومی بر دولت نسبت داد.

در سال ۱۹۵۳، توسط نمایندگانش کنگره سوم او در سال ۱۹۵۴ به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان (KDP) انتخاب شد. او دستگیر و به خورمال، استان حلبچه منتقل شد. در ژوئن ۱۹۵۴، او به عضویت کمیته مشترک درآمد. حزب دموکرات کردستان در سال ۱۹۵۴، او مسئول کمیته شاخه چهارم بود. در اکتبر ۱۹۵۶، او عضو کمیته استقبال از پیکر شیخ محمود سعید (۱۸۸۱-۱۹۵۶)، که با نام شیخ محمود حفید نیز شناخته می‌شد، بود. پس از تشییع جنازه، توسط پلیس سواره نظام عراق در سلیمانیه دستگیر شد. در سال ۱۹۵۶، او عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان (KDP) شد. او چندین مقام عالی رتبه را در بازگشت ژنرال همراهی کرد. مصطفی بارزانی (۱۹۰۳-۱۹۷۹) در ۱۹ سپتامبر ۱۹۵۸ به همراه رئیس جمهور از پراگ بازدید کرد. مصطفی بارزانی او به فرودگاه قاهره رسید و در کاخ قبه مورد استقبال جمال عبدالناصر، رئیس جمهور (1918-1970) قرار گرفت و در 6 اکتبر به همراه رئیس جمهور به آنجا رفت. مصطفی بارزانی او به فرودگاه موسانا بغداد رسید و مورد استقبال جمعیت کرد و عرب قرار گرفت. در ماه مه ۱۹۵۹، به دلیل شرکت در انقلاب دوم بارزان و همراهی با ژنرال ... توسط مقامات عفو شد. مصطفی بارزانی در سال ۱۹۵۹، او رئیس جمهور را در سفر به سلیمانیه همراهی کرد. مصطفی بارزانی زیارت قبور شهدا مصطفی خوشناو و محمد محمود قدسی او یکی از بنیانگذاران حزب دموکرات کردستان (KDP) بود و بعدها در سال ۱۹۵۹ نمایندگان آن حزب از خانه‌های دو شهید بازدید کردند. کنگره چهارماو به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان (KDP) انتخاب شد. در ۲۳ مارس ۱۹۵۹، با درجه ستوانی به ارتش عراق بازگردانده شد. او به عنوان ستوان منصوب شده است.

در سال ۱۹۶۰، توسط نمایندگانش کنگره پنجماو به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان (KDP) انتخاب شد. در نوامبر ۱۹۶۰، او عضو کمیته تشکیلات انقلابی و مسئول سلیمانیه بود. در سال ۱۹۶۱، به عنوان رئیس کمیته شاخه چهارم منصوب شد. از ۱۸ تا ۲۳ دسامبر ۱۹۶۱، او در نیروهای پیشمرگه در سلیمانیه شرکت داشت. کمیته مرکزی حزب دموکرات کردستان (KDP) جلسه‌ای را در روستای عودلانی در استان سلیمانیه برگزار کرد. انقلاب سپتامبر و به مذاکره با دولت عبدالکریم قاسم (۱۹۱۴-۱۹۶۳) رأی داد، که از سال ... آغاز شد. انقلاب سپتامبر او با نام مخفی شیردل در سلیمانیه مخفیانه کار می‌کرد و بر چاپخانه خباتی نظارت داشت. ششمین کنگره حزب دموکرات کردستان به خاطر حمایت از گروه دفتر سیاسی و تصمیمات آن کنفرانس موات او پس از ترک گروه پ ک ک، از این گروه اخراج شد. ابراهیم احمد ـ جلال طالبانی در ۲۸ دسامبر ۱۹۶۶، او به دولت عراق پیوست. انقلاب سپتامبر در ۲۱ فوریه ۱۹۶۶ به همراه مهندس علی عبدالله امین(۱۹۲۶-۲۰۱۷) و مهندس نوری شاوز (۱۹۲۲-۱۹۸۱) در نامه‌ای به رئیس جمهور مصطفی بارزانی تمایل او برای خدمت انقلاب سپتامبر او در دوم اکتبر از ارتش عراق بازنشسته شد.

منابع:

1. آرشیو هیئت دانشنامه حزب دموکرات کردستان.

2. بی کشش، کامبیز ریزم آرا و کاوه بیات، خاطرات و اسناد سپهبد حاجعلی ریزم آرا، (تهران، انتشارات پردیس دانش، چاپخانه طلاای آفاق، 1393)، ص.

3. عثمان علی، مطالعاتی در جنبش معاصر کردها ۱۸۳۳-۱۹۴۶، مطالعات تاریخی و مستند، (اربیل، دفتر تفسیر، چاپخانه فرهنگ، ۲۰۰۳)، ص.

4. قدیر امینی قدسی، مکریان و وقایع آن در دوره صفویه، (سقیز، انتشارات گوتار، 1395)، ص 190-191،

5. ویلیام ایغلتن الابن، جمهوری مهاباد - جمهوری کردی 1946، ترجمه و تفسیر جرجیس فتح الله، (اربیل - انتشارات دارارس - 1391)، ص.

6. فاضل رسول، کردستان و سیاست شوروی در خاورمیانه، ترجمه غسان نعمان، (سلیمانی - دفتر اندیشه و وفاداری در اتحادیه ملی کردستان - انتشارات حمدی والنشر (2008)، صفحات 259،

7. فیصل رسول خوشناو، زندگینامه افسران کرد، بخش دوم، (تهران - چاپخانه روژهلات - 2020)، صفحات 322-3

8. کریس کوچرا، جنبش ملی کرد، ترجمه ابراهیم یونسی، چاپ دوم، (تهران، انتشارات نگاه، ۱۳۷۷)، صفحات ۲۲۶، ۲۳۸،

9. مهدی محمد قادر، تحولات سیاسی در کردستان عراق ۱۹۴۵-۱۹۵۸، (سلیمانی، مرکز تحقیقات استراتژیک کردستان، ۲۰۰۵)، صص. ۱۱۶، ۱۲۲، ۱۳۲، ۱۳۴، ۱۶۲، ۲۹۹، ۳۴۸-۳۴۹.

10. عبدالرحمن شرفکندی، چشتی ماژور، (پاریس، 1997)، ص 356،

11. جمال نباز، خاطرات روزهایی که هرگز باز نخواهند گشت، (سلیمانی - چاپخانه شپرد - ۲۰۱۷)، صفحات ۵۲، ۳۳۳-۳

12. توفیق ملا صادق، خاطرات روزهای حزب، پیشمرگه و اخراج، چاپ دوم، (اربیل، چاپخانه شهاب، ۱۹۹۶)، صفحات ۱۶، ۲۱،

13. احمد دلزار، خاطرات روزهای زندگی من، (اربیل – وزارت فرهنگ و جوانان – چاپخانه شهاب – ۲۰۱۹)، ص.

14. احمد باور، تاریخ معاصر عراق 1914-1968م، (سلیمانی، چاپخانه کارو، 1397)، ص 268،

15. افراسیاو هورامی، بارزانی مصطفی در برخی اسناد شوروی ۱۹۴۵-۱۹۵۸، (اربیل، انتشارات آراس، چاپخانه وزارت آموزش و پرورش، ۲۰۰۲)، ص.

16. ابوالحسن تفرشیان، قیام افسران خراسان، چاپ دوم، (تهران، انتشارات اطلس، 1367)، ص.

17. بکر عبدالکریم حویزی، سفری به جمهوری مهاباد، خاطرات من در شرق کردستان ۱۹۴۴-۱۹۴۷، (اربیل، انتشارات آراس، ۲۰۰۱)، صفحات ۱۹، ۳۰، ۳۷، ۳۸،

18. سالار حفید، علی العسکری و حکومت تاریخ، (بی جا - بی جا)، ص.

19. حبیب محمد کریم، تاریخ حزب دموکرات کردستان (KDP) در عراق (در دفتر مرکزی) ۱۹۴۶-۱۹۹۳، (چاپخانه دهوک-خبات-۱۹۹۸)، صفحات ۳۳، ۵۰، ۵۷، ۶۱،

20. حسن ارفع، کردها و یک مسئله تاریخی و سیاسی، (BJ-BTA)، صفحات ۷۹،

21. حما فرج حلبچه‌ای، از شینروه تا استکهلم، چاپ سوم، (سلیمانیه - چاپخانه کارو - ۲۰۱۵)، صفحات ۱۵-۱۶، ۲۵

22. دانا آدامز شمدات، سفر به مردان شجاع در کردستان، ترجمه و شرح جرجیس فتح الله، (اربیل، چاپخانه و انتشارات دار ارس، چاپخانه وزارت آموزش و پرورش، ۱۹۹۹)، ص.

23. دکتر کمال فواد با کانال‌های رسانه‌ای اتحادیه ملی کردستان دیدار می‌کند، روزنامه الاتحاد، نشریه مرکزی اتحادیه ملی کردستان، شماره ۴۹۵، سلیمانیه، جمعه، ۱۸ اکتبر ۲۰۰۲، ص.

24. ظاهر ساوز، آها بچکولی خیاط کاروانی بی امان و مبارزه ای غرورآفرین، روزنامه برادری، ارگانیک حزب دموکرات کردستان - یکگیرتو، شماره 1881، اربیل، پنجشنبه 3 بهمن 94، ص 6-7.

25. شیخ طالب سید علی، خاطرات مختصری از زندگی من، پیش‌نویس و بازنگری شده توسط عبدالخالد صابر، (سلیمانی - چاپخانه کارو - ۲۰۱۴)، ص.

26. عبدالجبار عبدالمصطفی، تجربه کار در خط مقدم در عراق بین سال‌های ۱۹۲۱ تا ۱۹۵۸، (بغداد، چاپخانه دارالحریه، ۱۹۷۸)، ص.

27. عبدالخالد صابر (ماموست خالد)، شجرای بنامله دریناکانی سلیمانی بین 1784-1914، چاپ دوم، (بیروت، چاپخانه جلال سبز، 2010)، صص 789-790،

28. علی سنجری، قضیه کرد و حزب بعث عرب در عراق، بخش سوم، (دهوک - چاپخانه خانی - ۲۰۱۲)، ص.

29. علی عبدالله، تاریخ حزب دموکرات کردستان عراق تا کنگره سوم، (بی‌جا، سپتامبر ۱۹۶۸)، صفحات ۵۲،

30. فاروق ابراهیم شریف، افسران کرد در ارتش عراق از زمان تأسیس عمومی ۱۹۲۱، بخش سوم، (سلیمانیه - ۲۰۱۸)، ص.

31. کاوس قفطان، جنبش آزادیبخش ملی کرد در کردستان عراق ۱۹۵۸-۱۹۶۴، (سلیمانیه، اداره کل چاپ و انتشارات، ۲۰۰۴)، صفحات ۱۶۱-۱۶۲.

32. فرمان جمهوری شماره ۳۳، روزنامه عراقی، وزارت ارشاد عراق، شماره ۴۸۹۰، سنت سوم، بغداد، سه‌شنبه، ۷ فوریه ۱۹۶۱، ص.

33. مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادیبخش کرد، جلد سوم، چاپ دوم، (اربیل، چاپخانه وزارت آموزش و پرورش، ۲۰۰۲)، صفحات ۱۴۴، ۲۱۵،