Rewş û sedem

Di sala 1949an de, Husên Cemîl di hikûmeta Elî Cewad Eyûbî de wek Wezîrê Dadê hate tayînkirin, ku ev yek li Iraqê atmosfereke siyasî afirand û piraniya girtiyên siyasî hatin berdan. Hemze Ebdullah, Aûnî Yûsuf, Celîl Hoşyar û Îbrahîm Ehmed Ew hatin berdan.

Hemze EbdullahPiştî serbestberdana wî, destûr hat dayîn ku ew bixebite da ku hemwelatîbûna xwe ya Iraqê, ku di sala 1938an de jê hatibû standin, ji nû ve bi dest bixe. Hemze Ebdullah Ji bo betalkirina hemwelatîbûna xwe ya Iraqî, wî ji komîteya navendî ya partiyê xwest ku endametiya wî rawestîne, lê ev daxwaz hat redkirin. Hemze Ebdullah Wî îstifaya xwe ji PKKê ragihand û îstifaya wî ji aliyê komîteya navendî ve hat pejirandin.

Bi pejirandina biryara karanînê Hemze EbdullahDi navbera Komîteya Herêma Koyê û Komîteya Navendî ya Demkî ya li Bexdayê de, ku serkirdayetiya wê qels bû, nakokî hebû. Komîteya Herêma Koyê ji Komîteya Navendî xwest ku biryara xwe ji nû ve binirxîne, û Komîteya Navendî neçar ma ku Hemze Abdullah vegerîne û mekteba siyasî ya nû bi navê Hemze Abdullah destnîşan bike. Aûnî Yûsufû Elî Ebdullahform û Hemze Ebdullah Divê ew berpirsiyar be û xwe ji bo kongreya partiyê amade bike. Salih Ruşdî û Mistefa KerîmLêbelê, mimkun bû ku alavên çapkirinê yên partiyê radestî Buroya Siyasî werin kirin.Mistefa Kerîm XefûrûSalih RuşdîWan ev nekir, dû re ji partîyê derketin û dest bi eşkerekirina razên partîyê kirin. Di vê demê de, bernameya partîyê ji alîyê Buroya Siyasî ve bi guhertinên piçûk ji bo amadekariya kongreyê hate nivîsandin û weşandin.

Bi vî awayî, rêveberiya demkî hat hilbijartin û Konferansa Bexdayê nekarî di erkê xwe de bi ser bikeve. Ji aliyekî din ve, rewşa siyasî û rêxistinên PKKê pir tevlihev bûn, ji ber vê yekê piştî demek kurt piştî konferansa Bexdayê ya 1950an biryar hat dayîn ku kongreya partiyê were lidarxistin.

Lidarxistina kongreyê

Kongreya duyemîn di 13 û 14ê Adara 1951an de li Maliyê pêk hat. Elî HemdîNêzîkî 30 endam ji Hewlêr, Belek, Koya, Silêmanî, Helebce û Bexdayê beşdarî civînê bûn. Piştî nirxandina rewşa siyasî û rêxistinên partîyan û nîqaşkirina mijaran, beşdaran bi taybetî... Hemze Ebdullah, Elî Ebdullahû Îbrahîm EhmedLi hev kirin ku komîteyek navendî ya demkî ya nû were damezrandin, bi şertê ku endamên wê ne endamên komîteya navendî ya berê bin û xwe ji bo kongreya sêyemîn amade bikin.

Navê PKKê bê guhertin ma û bername û rêziknameya navxweyî ya berê bê guhertin wergerand zimanê Kurdî. Tenê pêşgotinek bi navê Buroya Siyasî û pêşgotinek bi navê Komîteya Navendî hatin zêdekirin. Divê rêveberiya berê, peymana neteweyî, bername û rêziknameya navxweyî werin sererastkirin.

Di kongreya duyemîn de, bêyî sekreter û buroya siyasî, komîteyek navendî ya demkî ji şeş endaman ji bo birêvebirina kar û aktîvkirina rêxistinan hate hilbijartin.Îbrahîm Ehmed Fetih,Nûrî Şawes, Celîl Hoşyar, Omer çek e, Bekir Îsmaîl Mihemedû Mihemed Emîn Me'rûf... . . .

Piştî bidawîbûna kongreyê, partîyê dest bi cîbicîkirina biryarên kongreyê û vejandina rêxistinên xwe kir. Piştî du salan bêçalakbûnê, di Îlona 1951an de, partîyê hejmareke nû ya rojnameya Rzgarî û rojnameya Nada Kurdistan bi zimanê Erebî di sala 1952an de weşand. Ji nû ve rêxistinkirina komîteyên şax û rêxistinên herêmî yên ku hatibûn parçekirin dest pê kir. Di vê heyamê de, rêxistinên Silêmanî, Helebçe, Pencwên, Qeladizê, Ranya, Bexda, Akrê, Kerkûk, Erbîl, Belek û çend rêxistinên din. Di sala 1952an de, Partiya Demokrat a Kurd beşdarî hilbijartinên Iraqê bû û namzetê xwe, parêzer Mesûd Mihemed Celîlzade, li Koyê qezenc kir. Wî beşdarî serhildana 23ê Mijdara 1952an a li dijî rejîma Iraqê ya wê demê bû.

Pirsgirêkên navxweyî

Derbarê pirsgirêkên navxweyî de, kongreya duyemîn a partiyê nekarî pirsgirêkan çareser bike. Salih Ruşdî û Mistefa Kerîm Her çend komîteya rêveberiya kongreyê ji wan xwest ku beşdarî kongreyê bibin jî, ew beşdar nebûn û rêxistineke nû bi navê Partiya Demokrat a Kurd a Iraqê ava kirin, tenê navê partiyê guherandin û kirin partî. Partiya nû di nîvê duyemîn ê sala 1952an de hilweşiya û piraniya endamên wê dîsa tevlî PKKê bûn.

çi dibe bila bibe Hemze Ebdullah Ji ber ku ew li gorî biryarên Kongreyê tevnegeriya û alîkariya rêxistinên partiyê nekir, di havîna 1951an de ji aliyê Komîteya Navendî ya PKKê ve hate sekinandin. Hemze Ebdullah Ew ji aliyê hikûmetê ve hate girtin û biryar hate dayîn ku ew vegere Tirkiyeyê. Di heman demê de, hikûmeta Iraqê dest bi kampanyayek din kir ji bo girtina endamên PKKê. Îbrahîm Ehmed, Elî EbdullahOmer Mistefa, Mihemed Hebîb, Aûnî Yûsuf û Celal Telebanî Ew ji aliyê hikûmetê ve hatin girtin û cezayê sirgûnkirinê bo çend bajarên Iraqê li wan hat birîn, lê biryar di demek kurt de hate betalkirin. Hemze Ebdullah Biryara wî neguherî û dema ku ew birin Tirkiyeyê, ew karî ji Zaxo bireve û vegere Silêmaniyê.

piştî vegerê, Hemze Ebdullah Wî bi endamên nerazî yên partiyê re têkilî danî, tevî şaxê Silêmaniyê, yên ku bi komîteya navendî re pirsgirêkên wan hebûn û ji hêla komîteya navendî ve hatibûn derxistin. Hemze EbdullahHemze Abdullah û baskê Silêmaniyê bi navê Baskê Pêşketî yê Partiya Demokrat a Kurdistana Iraqê partiyek damezrandin. Hemze EbdullahJi wan Muherrem Mihemed Emîn, Şehab Şêx Nûrî, Hema Kerîm Fethullah, Baba Tahir Şêx Celal û çend kesên din bûn.

Di nîvê duyemîn ê sala 1952an de, Komîteya Navendî ya PKKê hewl da ku Hemze Ebdullah Ew razî bûn ku vegerin nav partiyê bi şertê ku endamên ku ji partiyê hatibûn derxistin vegerin û beşdarî kongreya KDP bibin. Lêbelê, şertên wan ji hêla Komîteya Navendî ve hatin pejirandin. Hemze Ebdullah Hevalên wî paşve gav avêtin. Ev parçebûna partiyê bû sedem ku komîteya navendî ya demkî ya PKKê bi lez û bez kar bike da ku wê bigire. Kongreya Sêyemînwere kirin.

Çavkanî:

1. Nameya Celal Talebanî (Pirot) ji bo: Rêber General Mustafa Barzanî û hevalê wî yê hêja Mîrhac Ehmed, (5/10/1955 – Pekîn), Mesûd Barzanî, Barzani û Tevgera Rizgariya Kurd, 1931-1958, Cild 1, (Hewlêr). - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2004), Belgeya Hejmar 1
2. Dîroka Partiya Demokrat a Kurdistanê, Kongre û Konferans (Bername û Rêziknameyên Navxweyî), Komîteya Ansîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê, Cild 1, (Hewlêr - Çapxaneya Roxana - 2021).
3. Hebîb Mihemed Kerîm, Dîroka Partiya Demokrat a Kurdistanê - Iraq (li baregehê) 1946 - 1993, (Duhok - Çapxaneya Xebatê - 1998m).
4. Elî Abdullah, Dîroka Partiya Demokrat a Kurdistanê - Ji Iraqê heta Kongreya Sêyemîn, (cihê wê ne diyar e - 1968).
5.  Selah Reşîd, Hevdîtina Mam Celal a Temenê ji Ciwaniyê heta Qesra Komarê, (Silêmanî - Çapxaneya Cardo - 2017).
6.  Ebdullah Merdûx, Çend Bîranînên Braîm Ehmed, (Silêmanî - Navenda Zîn - Çapxaneya Karo - 2010).