Jînenîgarî

Zekiya Îsmaîl Heqî Mîrza Îsmaîl, ku bi navê Zekiya Feylî jî tê nasîn, di sala 1939an de li Bexdayê ji malbateke karsazên Kurd ji dayik bûye. Dibistana seretayî, navîn û amadeyî li Bexdayê xwendiye, paşê di sala 1957an de çûye Fakulteya Hiqûqê. Ji Zanîngeha Bexdayê bawernameya hiqûqê bi pileya bilind wergirtiye. Di sala 1966an de ji zanîngeheke Swîsreyê bawernameya rêveberiya karsaziyê wergirtiye. Di sala 1972an de ji Zanîngeha Bexdayê bawernameya masterê di hiqûqê de bi pileya bilind ji zanîngeheke Amerîkî wergirtiye. Xwediyê doktoraya hiqûqê ye. Berî darbeya 14ê Tîrmeha 1958an, ji bo mehekê li Ofîsa Cîbicîkar a Bexdayê wekî dadwer hate tayînkirin. Di 6ê Hezîrana 1962an de, ji ber çalakiyên siyasî û Kurdbûnê ji kar hate avêtin. Di sala 1964an de ji zindanê hate berdan û wekî parêzer xebitî. Roja Şemiyê, 19ê Hezîrana 1971an, serdana Hewlêrê kir da ku avahiya yetîman bigire.

Di 28ê Nîsana 1974an de, piştî desteserkirina xaniyê wî ji aliyê hikûmeta Iraqê ve, malbata wî ji bo deverên rizgarkirî hatin sirgûnkirin. Di sala 1974an de, ew endamê komîteya çavdêriya kampa penaberan li Keyaniya Îranê Nskoy bû. Şoreşa Îlonê Ew penaberek ji Keyaniya Îranê bû û paşê vegeriya Iraqê. Piştî serhildana Kurdistanê ya 1991an, ew çû deverên rizgarkirî. Di 1993an de, ew çû Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê. Piştî têkoşînek dirêj bi nexweşiyê re, li nexweşxaneyên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê mir. Ew bi Kurdî, Erebî, Îngilîzî û Farisî şareza bû.

Xebatname

Zekiya Îsmaîl di sala 1951an de tevlî Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK) bû. Di 11ê Kanûna 1952an de, ew yek ji damezrînerên Yekîtiya Jinên Kurdistanê bû. Di sala 1953an de, ew bû sekretera Yekîtiya Jinên Kurdistanê. Partiya Demokrat a Kurdistanê Di sala 1958an de, wek seroka şandeya Yekîtiya Jinên Kurdistanê serdana Zeîm Ebdulkerîm Qasim (1914-1963) li baregeha wî ya li Bexdayê kir. Di sala 1959an de, ji bo pêşwazîkirina Serok, ew endama şaxê pêncemîn ê Partiya Demokrat a Kurdistanê bû. Mistefa BarzanîDi navbera salên 1903-1979an de ji Yekîtiya Sovyetê serdana Bexdayê kir. Di 16ê Kanûna Pêşîn a 1959an de wekî endamê rêveberiya giştî ya Klûba Serkeftina Kurd li Bexdayê hate hilbijartin. Di sala 1959an de beşdarî pîrozbahiya Cejna Remezanê ya li bajarokê Xaneqînê bû ku ji aliyê Partiya Demokrat a Kurdistana Yekgirtî ve hatibû organîzekirin. Kongreya Çaremîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê - Di sala 1959an de, ew endamê Komîteya Bilind a Çavdêrî û Mufetîşê li Bexdayê bû. Partiya Demokrat a Kurdistanê - Kongreya çaremîn a Iraqê bû. Di havîna 1959an de, civînek ji bo Yekîtiya Jinên Kurdistanê li mala wê hate lidarxistin da ku ji bo wergirtina destûra fermî ji Wezareta Karên Hundir a Iraqê amadekariyan bikin. 5emîn Kongreya Partiya Demokrat a Kurdistanê Di sala 1960an de, ew yek ji organîzatorên geşta hevbeş a Yekîtiya Jinên Kurdistanê û Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê bo çiyayê Ezmer li parêzgeha Silêmaniyê bû.

Di sala 1963an de, ew endamê şanda Partiya Demokrat a Kurdistanê (KDP) bû ji bo danûstandinan bi hikûmeta Iraqê re. Di 8ê Hezîrana 1963an de, ew ligel zarok û jina xwe ji aliyê Ajansa Ewlekariya Giştî ya Bexdayê ve hate girtin. Ew di sala 1964an de ji zindanê hate berdan. Di heman salê de, wê çavdêriya rêxistinên veşartî yên Yekîtiya Jinên Kurdistanê kir. Kongreya Heştemîn a Partiya Demokrat a KurdistanêDi sala 1970an de, ew wekî endama Komîteya Navendî ya Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) hate tayînkirin. Kongreya Heştemîn a Partiya Demokrat a KurdistanêDi 25ê Îlona 1970an de, di yekemîn kongreya Yekîtiya Jinên Kurdistanê (YJK) de wekî sekretera wê hate hilbijartin. Di 17ê Tîrmeha 1970an de, wê li ser navê Yekîtiya Jinên Kurdistanê beşdarî xwepêşandana salvegera duyemîn a serkeftina Partiya Sosyalîst a Ereb a Baas li Bexdayê bû. Ew ji aliyê Komîteya Bilind a Serjimêriya Giştî ya Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) ve wekî endamek Komîteya Agahdarî û Hişyariyê ya ji bo Serjimêriya Giştî ya Iraqê hate tayînkirin da ku rayedar mirovan bi nivîsandina wan wekî ne-kurd nexapînin.

Di 18ê Nîsana 1971an de, ew cara duyemîn wekî seroka Yekîtiya Jinên Kurdistanê hate hilbijartin. Di 25ê Nîsana 1971an de, ew wekî cîgira serokê Yekîtiya Jinên Kurdistanê hate hilbijartin. Di dawiya Nîsana 1971an de, ew beşdarî Kongreya Heftemîn a Jinên Ereb li Tunisê bû. Di Nîsana 1971an de, ew bi Ludmila Balakhovskaya, Sekretera Komîteya Jinên Sovyetê re civiya. Di 3ê Gulana 1971an de, ew di civîna Komîteya Rêveber de wekî seroka Yekîtiya Jinên Kurdistanê hate hilbijartin. Ew roja Yekşemê, 20ê Hezîrana 1971an de li baregeha Yekîtiya Ciwanên Demokrat ên Kurdistanê li Bexdayê beşdarî kongreya heftemîn a Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê bû. Yadullah Feylî Wî pêşwaziya şandeyek ji Yekîtiya Ciwanên Sovyetê kir.

Roja Sêşemê, 22ê Hezîrana 1971an, wê li baregeha Yekîtiya Jinên Kurdistanê li Bexdayê pêşwaziya Sedam Husên (1937-2006), ku bi navê Sedam Tîkrît jî dihat nasîn, cîgirê serokê Iraqê kir. Roja Înê, 28ê Nîsana 1972an, wê bi şandeyên biyanî re beşdarî sêyemîn kongreya Yekîtiya Jinên Kurdistanê (KJK) li baregeha serokatiya Şoreşa Îlonê li Hacî Omeranê bû. Li parêzgeha Hewlêrê bi Serokkomar re civiya. Mistefa Barzanî Di 29ê Nîsana 1972an de, ew cara sêyemîn wek sekretera Yekîtiya Jinên Kurdistanê hate hilbijartin.

Ew di sala 1974an de tevlî refên hêzên Pêşmerge bû. Roja Şemiyê, 15ê Tîrmeha 2000an, bi boneya koça dawî ya hevjîna xwe, Endezyar Yasîn Mihemed Kerîmî, ku wî di sala 1960an de wekî endamek komîteya piştgiriyê ya 50 endamî damezrandibû. Partiya Demokrat a Kurdistanê Roja Çarşemê, 17ê Tîrmeha 2000an, nameyek sersaxiyê ji aliyê Serok ve hat şandin. Mesûd BarzaniDi sala 2003an de, piştî hilweşîna rejîma Baasê, ew wekî şêwirmendê yasayî yê Wezareta Dadê ya Iraqê hate tayînkirin. Di 15ê Kanûna 2005an de, ew wekî endamê Meclîsa Neteweyî ya Iraqê li ser lîsteya Hevpeymaniya Yekgirtî ya Iraqê (العراقي الموحد) hate hilbijartin.

Çavkanî: : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : :

1. Arşîva Lijneya Ansîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê

2. Zekî Cafer el-Filî el-Elewî, Tarîx el-Kurd el-Filiyon we Afaq el-Mustaqbal, (Beyrût, Weqfa El-Belagh ji bo Çap, Weşan û Belavkirinê, 2010), r.

3. Ebrahim Ferhmandnia, Nifşên Kurd ji Perspektîfa Hiqûqa Navneteweyî, (Marivan, Weşanxaneya Evîn, 2017), r. 24-2

4. Cemal Nebaz, Bîranînên Rojên Ku Qet Venagerin, (Silêmanî, Çapxaneya Şivan, 2017), r.

5. Arif Ruşdi, Komeleya Xwendekarên Kurd li Ewropayê di navbera 1956-1975an de, Rojnameya Hewlêrê, Hejmar 3254, Hewler, Pêncşem, 30ê Kanûna Pêşîn, 2020, r.

6. Mihemed Seîd el-Tarihî, Şîeyên Kurd, Paşeroj û Nihaya Wan, (Şam-Dar Nînewa ji bo Lêkolîn, Weşan û Belavkirinê, 2013), r.

7. Elî Cafer, Komeleya Xwendekarên Kurd ên Koçber li Ewropayê, Beşa 1, Çapa Duyem, (Stenbol - Dar Xanî - 2019), r. 183, 314,

8. Amadekar: Lutfiya Îbrahîm Salih, Çend Bîranînên Bahya Me'rûf Berzencî, (Silêmanî, Rêveberiya Giştî ya Çap û Weşanê, Çapxaneya Wezareta Çandê, 2002), r.

9. Yekîtiya Jinên Kurdistanê li Bexdayê yekemîn konferansa xwe li dar dixe, Rojnameya El-Taxî, Hejmar 560, Bexda, çapxaneya Dar el-Cehaz, Şemî, 10ê Cotmeha 1970, r.

10. 3. Axber el-Nşatat, rojnama El-Taxî, hejmar 728, Bexda, çapxaneya Darulcehz, El-Ehad, 9 Gulan 1971, r.

11. 5. Axber el-Nşatat, rojnama El-Taxî, hejmar 757, Bexda, çapxaneya Dar El-Cehaz, Şemî, 12.06.1971, r.

12. Encama Konferansa Pêncemîn a Yekîtiya Jinên Iraqê, Rojnameya El-Taxî, Hejmar 1294, Bexda, Çapxaneya Times, Pêncşem, 29ê Adara 1973an, r.

13. Ustaz Sedam Husên serdana baregeha şaxê pêncemîn ê Partiya Demokrat a Kurdistanê dike, Yekîtiya Jinên Kurdistanê, Rojnameya El-Taxî, Hejmar 766, Bexda, Çapxaneya Dar El-Cehz, El-Erba'a, Hezîran 1971m, r.

14. Hilbijartina dubare ya Mihemed Kerîm, Sekreterê Partiya Kurdistanê û hilbijartina du kurên Barzaniyan ji aliyê Komîteya Navendî ve, rojnameya El-Enwar, Hejmar 3489, Sunneh 11, Beyrût, Yekşem, 19 Tîrmeh 1970m, r.

15. El-Barzanî Pêşwaziya Şandeyeke Beşdarbûnê di Konferansa Yekîtiya Jinên Kurdistanê de Dike, Rojnameya El-Taxî, Hejmar 1018, Bexda, Çapxaneya Times, Şemî, 29ê Nîsana 1972an, r.

16. Peymana li Hewlêrê, bi dîroka 2-2-72, hejmara çaremîn a Yekîtiya Mamosteyên Kurdistanê, rojnameya El-Taxî, hejmar 958, Bexda, çapxaneya Times, Şemî, 12ê Sibata 1972an, r.

17. Hebîb Mihemed Kerîm, Dîroka Partiya Demokrat a Kurdistanê - Iraq (li baregehê) 1946 - 1993, (Duhok - Çapxaneya Xebatê - 1998), r. 61,

18. Şerê li ser Iraqê, Rojnivîsk, Belge, Axaftin, 1990, 2005, (Beyrût, Navenda Lêkolînên Yekîtiya Ereban, 2007), r.

19. Hizbna we el-Manzmat el-Kurdistan bi el-Temîm re, Rojnameya El-Taxî, Hejmar 1055, Bexda, Çapxaneya Times, Pêncşem, 8ê Hezîrana 1972an, r.

20. النفط كسلاح في المعركة, (Bexdad, Dar al-Hurriya Printer, 1974), r.

21. Hesen Derwîş, Diyalog digel Seyda Zekîya Îsmaîl Heqî, Rojnameya El-Texî, hejmar 434, Bexda, Çapxaneya Dar El-Cehiz, Sêşem, 12 Gulan 1970, r 2-3.

22. Husên El-Cef, Em heta ew kesê ku bişirîna Barzaniyê ne û nûçeyan bi rojnameya El-Taxî re difiroşe jî winda dikin, Çapxane û Weşanxaneya Dar El-Taxî, Hejmar 4094, Gera Sêyem, Bexda, Sêşem, 14ê Cotmeha 2003an, r.

23. 3. Doza Ludmila Balakhovskaya, Sekretera Komîteya Jinan a Sovyetê li Bexdayê, Rojnameya El-Taxî, Hejmar 814, Bexda, Çapxaneya Dar el-Cehaz, Şemî, 21ê Tebaxa 1971an, r.

24. Hemîd Ebûbekir Bedrxan, Albûmî Bedirxaniyan, (Hewlêr - Weşanxaneya Bedirxan - Çapxaneya Hacî Haşim - 2013), rû 56-5.

25. Xeyal Cewaharî, Kaxezên Bîrnebûnê, (Bexdad, Dar el-Rawad el-Mezdehra, 2016), r.

26. Darexşan Şêx Celal Hefidzad, Kurteya Tevgera Rizgariya Jinên Kurdistanê û Hin Bîranînên Min, (Silêmanî, Çapxaneya Şivan, 2010), r. 35-38, 83-84, 90, 133, 154, 157 - 158,

27. Raport li ser Rewşa Kurdistanê, Kovara Kader, Partiya Demokrat a Kurdistanê, Hejmar 23, Sala 6, Çapxaneya Xebatê, Tebaxa 1974, r.

28. Rustem Elîxanî, Jinên Navdar, (Sinendec - Weşanxaneya Zanîngeha Zanistî - 2017), r.

29. Zekî Cafer el-Filî el-Elewî, Tarîx el-Kurd el-Filiyon we Afaq el-Mustaqbal, (Beyrût, Weqfa El-Belagh ji bo Çap, Weşan û Belavkirinê, 2010), r.

30. Zekiya Îsmaîl Heqî, Dayikên Serkeftî û Cezakirina Zarokan, Rojnameya El-Takhî, Hejmar 512, Bexda, Çapxaneya Dar El-Cehz, Şemî, 15ê Tebaxa 1970an, r.

31. Serdana Ustaz Sedam Husên bo baregeha Yekîtiya Jinên Kurdistanê, Rojnameya El-Taxî, Hejmar 768, Bexda, çapxaneya Dar el-Cehz, Şemî, 26ê Hezîrana 1971an, r. 3,

32. Serok Mesûd #Barzanî ji bo malbata Yasîn Mihemed Kerîm sersaxî xwest Partiya Demokrat a Kurdistanê, Hejmar 3134, Erbîl, Yekşem, 16ê Tîrmeha 2000an, r.

33. Seyid Elî Mocanî, Sulmaz Siddiqî, El-Hanematî..., Çanda Mêr û Malbatên Iraqî yên Hemdem, (Tehran, Weşanxaneya Azam, 2013), r.

34. Ew Seroka Yekîtiya Zanîngehên Misrî li Kurdistanê ye, Weşana Nûçeyên Kurdistanê, Partiya Demokrat a Kurdistanê, Buroya Siyasî, Beşa Weşan û Agahdariyê, Hejmar 17, Tebax 1973, r.

35. Xanim Zekiya Îsmaîl Heqî ji bo Pêşkêşkirina Konferansa Xwendekarên Kurd diçe Bûkareştê, Rojnameya El-Takhî, Hejmar 959, Bexda, Çapxaneya Times, El-Ehed, 13ê Sibata 1972an, r.

36. Şekib Eqrawî, Seddam Husên, Newze û Unkosa, (Hewlêr, Çapxaneya Hacî Haşim, 2009), r.

37. Şîrîn Amêdî, Jin û Serweriya Yekîtiya Jinên Kurdistanê, Cild 1, (Hewlêr - Çapxaneya Wezareta Çandê - 1998), r. 39, 41, 47,

38. Sidik Saleh û Husên Hesen Kerîm: Bîranînên Mihemed Mihemed Emîn Derbendfaqreyî, (Silêmanî, Weqfa Zhin, Çapxaneya Şivan, 2007), r.

39. Selahedîn Mihemed Se'dullah, Gavan û Misira el-Sunîn 1930-2007, Beş 1, (Hewlêr, Çapxaneya Hifî, 2009), r. 23,

40. Selahedîn Mihemed Se'dullah, Gavan û Misira el-Sunîn 1930-2007, Beş II, (Hewlêr, Çapxaneya Hifî, 2009), r. 80-8.

41. El-Erz el-Eskerî el-Kebîr di Pîrozbahiyên Şoreşê yên li Iraqê de, Rojnameya El-Enwer, Hejmar 3489, Sunne 11, Beyrût, El-Ehed, 19 Tîrmeh 1970, r.

42. Ouda al-Sayyida Zekîya Îsmaîl Heqî ji Bexdayê re, Cerîda el-Taxî, hejmar 976, Bexda, Çapxaneya Times, Sêşem, 6ê Adar 1972, r.

43. 4. Şaxa Pêncemîn û Sîstemên Kurdistanê Roja Şehîdan Dihewîne, Rojnameya El-Takhî, Hejmar 1985, Bexda, Çapxaneya El-Times, Pêncşem, 25ê Hezîrana 1973an, r.

44. 17. Şaxa Pêncemîn Sedsala Çaremîn a Damezrandina Partiya Demokrat a Kurdistanê Pîroz Dike, Rojnameya El-Taxî, Hejmar 811, Bexda, Çapxaneya Dar El-Cehz, Sêşem, Tebax 1971, r.

45. El-Kalmat we el-Xetb we el-Berqiat al-Ti al-Qit in el-Mu'temr, rojnameya El-Taxî, hejmar 478, Bexda, çapxaneya Dar el-Cahz, Şemî, 4 Tîrmeh 1970, r.

46. Axaftina Xanim Zekiya Îsmaîl Heqî, Seroka Yekîtiya Jinên Kurdistana Iraqê, li Konferansa Pêncemîn a Yekîtiya Giştî ya Jinên Iraqê, Rojnameya El-Takhî, Hejmar 1296, Bexda, Çapxaneya Times, El-Ehed, 1ê Nîsana 1973an, r.

47. Em tew ew kesên ku baweriya wan bi nerîna Barzaniyê ne û hedîsa pê re heye jî bêpar dimînin, hevpeyvîn bi Huseyîn el-Caff re, rojnameya El-Taxî, Hejmar 4094, Sêşem, 14ê Cotmeha 2003an, r.

48. Kongreya Pêncemîn Partiya Demokrat a Kurdistanê, Kovara Rojî Nû, Hejmar 3, Sal 1, Silêmanî, Hezîran 1960, r.

49. Parçeyên ji bûyerên dawî yên El-Şebîbeyê, rojnameya El-Takhî, Hejmar 1086, Bexda, Çapxaneya El-Times, El-Ehed, 16ê Tîrmeha 1972an, r.

50. Komîteya Agahdarî û Hişyariyê ji bo Serjimêriya Giştî, Kovara Biratiyê, Hejmar 6, Sal 1, Hejmara Duyemîn, Bexda, Çapxaneya Dar el-Zaman, destpêka Cotmeha 1970, r.

51. Mihemed el-Bedrî, Vekirina Konferansa Çaremîn a Gera Duyem a Yekîtiya Mamosteyên Kurdistanê, Rojnameya El-Taxî, Hejmar 1252, Bexda, Çapxaneya Times, Sêşem, 6ê Sibata 1973an, r.

52. Mesûd el-Barzanî, Barzani û Tevgera Rizgariya Kurd, Cild III, (Hewlêr, Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê, 2002), r.

53. Hevpeyvîn digel Xanim Zekiya Îsmaîl Heqî, Seroka Yekîtiya Jinên Kurdistanê, Rojnameya El-Taxî, Hejmar 1003, Bexda, Çapxaneya Times, Şemî, 8ê Nîsana 1972an, r.

54. Mensûr Teracî, Pêşangeha Rojnamevan û Wênekêşê Îranî li Stadyuma Pêşmerge ya Barzaniyê Mezin, Rojnameya Agahdariyê, Hejmar 14455, Beşa 8, Tehran, Şemî, 22 Tîrmeh 1974 Hicrî. Ş, r.

55. Mensûr Terajî, Pêşangeha Rojnamevan û Wênekêşê Îranî li Stadyuma Pêşmerge ya Barzaniyê Mezin, Rojnameya Agahdariyê, Hejmar 14457, Bendava Qassemt, Tehran, Duşem, 24 Tîrmeh 1974 Hicrî Ş, R. R. 7,

56. 4. Konferansa Pêncemîn a Yekîtiya Giştî ya Jinên Iraqî îro vedibe, Rojnameya El-Takhî, Hejmar 1291, Bexda, Çapxaneya Times, Sêşem, 26ê Adarê, 1973, r.

57. 4. Konferansa Çaremîn a Yekîtiya Giştî ya Jinên Iraqê, Rojnameya El-Taxî, Hejmar 1016, Bexda, Çapxaneya Times, El-Ehed, 23ê Nîsana 1972an, r.

58. Necmuddîn el-Yûsfî, Şoreşa Îlonê, (Duhok, Şaxa Yekem a Partiya Demokrat a Kurdistanê, El-Muhad, Çapxaneya Fakulteya Şerîetê, 1995), r.

59. Nivîsa axaftina Serokê Yekîtiya Kurdistanê ya Qeterê, rojnameya El-Taxî, Hejmar 980, Bexda, Çapxaneya Times, Şemî, 11ê Adara 1972an, r.

60. Nûrî Şawîs, ji bîranînên wî, (Bê Cih, Weşanên Partiya Demokratîk a Gel a Kurdistanê, 1985), r.

61. Hilbijartina Klûba Serkawtn, Kovara Hîwa, Klûba Serkawtn, hejmar 6 û 7, Sal 2, Bexda, Çapxaneya Necah, Kanûn 1959, r.

62. Wishyar Hemed Hacî, Yekîtiya Mamosteyên Kurdistanê, Çend Alîyên Dîroka Serhildan û Têkoşînê 1962-1998, (Hewlêr, Yekîtiya Mamosteyên Kurdistanê, Nivîsgeha Sekreteryayê, Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê, 1998), r. 60-61.

63. Şanda Eniya Neteweyî ya Komara Gel a Bulgaristanê îro li ser vexwendina Komîteya Navendî ya Partiya Demokrat a Kurdistanê tê, rojnameya El-Taxî, Hejmar 747, Bexda, Çapxaneya Dar El-Cehz, El-Etnîn, 31 Gulan 1971, r.

64. 5. Şanda Sofiyan serdana baregeha Yekîtîya Demokratîk a Gelê Kurdistanê kir, rojnameya El-Taxî, Hejmar 764, Bexda, Çapxaneya Dar el-Cehz, Atîna, 21ê Hezîrana 1971an, r.

65. Xanım Zuhdî, Rûpel ji Dîroka Tevgera Jinên Iraqê, (Bexda, Şirketa Çapkirin û Weşanê ya Dar Al-Rawad Al-Mazdhara, 2007), r. 126-1

66. El-Yûsfî baregeha Yekîtiya Jinên Kurdistanê li Kolana El-Kefayê vedike, Rojnameya El-Taxî, Hejmar 608, Bexda, Sêşem, ..........................., r.