Jînenîgarî
Frîa Malo Çawşîn di sala 1927an de li gundê Lêrabirî yê navçeya Şêrwan Maznî ya navçeya Mêrgasûrî ya Hewlêrê ji dayîk bûye. Şoreşa Barzan a Duyemîn Ew ji Rojhilatê Kurdistanê hatibû koçberkirin. Dibistana navîn qedandibû. Di sala 1975an de, piştî hilweşîna Şoreşa Îlonê, dîsa ji Rojhilatê Kurdistanê hatibû koçberkirin. Li Nexde, Rojhilatê Kurdistanê bi cih bûbû. Di sala 1997an de koça dawî kiribû û li bajarê xwe yê jidayikbûnê hatibû veşartin.
Têkoşîn
Di sala 1943an de tevlî refên Şoreşa Barzan a DuyemînDi 11ê Cotmeha 1945an de, piştî têkçûna Şoreşa Duyemîn a Barzan, ew çû Rojhilatê Kurdistanê. Di 31ê Adara 1946an de, ew li Mehabadê tevlî hêzên Barzan ên Artêşa Komara Demokratîk a Kurdistanê bû. Ew beşdarî eniyên Nexde û Şîno yên Komara Demokratîk a Kurdistanê bû. Di şerê Qelatanê de birîndar bû.
Piştî hilweşîna Komara Demokratîk a Kurdistanê, ew yek ji wan pêşmergeyan bû ku di 19ê Nîsana 1947an de bi rêya Xawkurk û deşta Berazger vegeriyan gundê Argoş û herêma Harkî. Piştî vegera wan, General Mistefa Barzanî di 15ê Gulana 1947an de li gundê Argoş bi hevalên xwe re civînek li dar xist û ji wan re talîmat da ku an bimînin an jî biçin Yekîtiya Sovyetê.
Di 22ê Gulana 1947an de, ew bi General Mistefa Barzanî re çû Yekîtiya Sovyetê û beşdarî Şerê Kotolê (Qtur) û Şerê Pira Mako bû. Yekîtiya Sovyetê ji wir derbas bû.
Piştî gihîştina Yekîtiya Sovyetê, di 19ê Hezîrana 1947an de, ew û hemû hevalên wî li Naxçevan, Azerbaycanê, çil rojan di nav civatek vekirî de ku ji aliyê komek leşkeran ve bi têlên dirandî hatibû dorpêçkirin, hatin girtin. Ew ji aliyê xwarin, cil û berg û veguhastinê ve wek dîlên şer dihatin parastin û muamelekirin. Paşê bi biryara hikûmeta Sovyetê ew li herêmên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelbecar ên Azerbaycanê hatin dabeşkirin. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de, ew ji bo baregeheke leşkerî ya li ser Deryaya Xezar li Baku, paytexta Komara Azerbaycanê hatin veguhastin. Wan perwerdehiya leşkerî wergirt. Di heman demê de, ji aliyê hin hevalên xwe yên xwende ve rojê çar saetan dersa Kurdî didan wan.
Piştî ku Cefer Bakirov hevalên Barzaniyê nebaş kir, di 29ê Tebaxa 1948an de biryar hat dayîn ku kampa leşkerî ji Azerbaycanê bo civaka Çîrçûkê ya nêzîkî Taşkentê, paytexta Ozbekistanê, were veguhastin, û li wir perwerdehiya xwe ya leşkerî berdewam kirin.
Di Adara 1949an de, ew û hevalên wî bi trênê li gundên Yekîtiya Sovyetê hatin belavkirin û li zeviyên kolxozan (erdên ku mirovan ji hikûmetê kirê dikirin û dûv re didan hikûmetê) xebitîn.
Piştî gelek hewldan û şandina çend nameyan ji aliyê General Barzanî ve ji Stalîn re, Stalîn di dawiyê de nameyek wergirt ku tê de Barzanî behsa êşên hevalên xwe dikir û wî tavilê biryar da ku komîteyek ava bike da ku rewşa hevalên Barzaniyê lêkolîn bike. Di Mijdara 1951an de, Malo çû Vrevisky, Yekîtiya Sovyetê.
Di sala 1958an de, Komara Iraqê di bin serokatiya Ebdulkerîm Qasim de hate damezrandin. Di 16ê Nîsana 1959an de, Malo bi hevalên xwe re li ser keştiya Georgia bi rêya bendera Besrayê li başûrê Komara Iraqê vegeriya Kurdistanê.
Di sala 1961an de tevlî hêzên Pêşmerge bû Şoreşa Îlonê Ew bû Pêşmerge, pileya fermandarê tabûrê wergirt û beşdarî şer bû. Di sala 1979an de tevlî hêzên Pêşmerge bû. Şoreşa Gulanê Ew beşdarî serhildana 1991an bû.
Çavkanî:
1- Hemîd Gawherî, Madalyaya Barzaniyê nemir, Cild 1, (Hewlêr, Çapxaneya Hacî Haşim, 2015).
2- Hemîd Gerdî, Kurteya Dîrokê, Çapa Yekem, (Hewlêr, Weşanxaneya Aras, Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê, 2004).
3- Şaban Elî Şaban, Hin Agahiyên Siyasî û Dîrokî, Çapa 3yem, (Hewlêr, Çapxaneya Rojhilat, 2013).
4- Omer Farûq, Jiyan û Têkoşîna Mela Mistefa Barzaniyê Nemir a Serdar Dana, Çapa 2yem, (Hewlêr, Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê, 2002).
5- Ebdulrehman Mela Hebîb Ebûbekir, Eşîra Barzan di navbera 1931-1991an de, çapa yekem, (Hewlêr, Çapxaneya Wezareta Çandê, 2001).
6- Abdullah Ghafoor, Ferhenga Erdnîgariya Hewlêrê, (Hewlêr - Weşanên Akademiya Kurdî - Çapxaneya Hacî Haşim - 2015).
7- Karwan Mihemed Mecîd, Barzaniyan ji Mehabadê heta Sovyetê, çapa yekem, (Silêmanî, Çapxaneya Paywand, 2011).
8- Di bîranînên fermandarê şehîd Haso Mîrxan Zhajokî de, 62 roj bi Barzaniyan re, Barzaniyan çûn Yekîtiya Sovyetê, çapa yekem, (Hewlêr, Çapxaneya Çandî, 1997).
9- Leyth Abdul Mohsen Cewad El-Zubeydî, Şoreşa 14 Tîrmeh 1958 li Iraqê, (Bexda, Weşanxaneya Dar El Reşîd, 1979).
10- Mesûd Barzanî, Barzaniyê nemir û Tevgera Rizgariya Kurd 1931-1958, (Duhok, Çapxaneya Xebatê, 1998).
11- Necef Qulî Psîan, ji Mehabada xwînî heta qeraxên Arasê, bi Şewket Şêx Yezdîn, çapa 1emîn, (Pîrmam - Jubîleya Zêrîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê - 1996).
12. Arşîvên Lijneya Ansîklopediyê Partiya Demokrat a Kurdistanê... . . .
