Jînenîgarî

Taymaz Selkî di sala 1924an de li gundê Selkî yê navçeya Şêrwan Mezin a navçeya Mergesûr a parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye. Berî ku biçe Yekîtiya Sovyetê, bi Rûhan re zewicî bû û zarokek wî hebû. Li Yekîtiya Sovyetê cara duyemîn bi Valentina Daçîçka re zewicî. Dema ku ji Yekîtiya Sovyetê vegeriya, ew neanî. Sê kur û pênc keçên wî hene. Di sala 1960î de li Ruandzê wekî karmend hate xebitandin. Kurdî, Rûsî, Tirkî û Farisî dizanibû. Di 5ê Tebaxa 2014an de koça dawî kir û li gundê Selkê hate veşartin.... . . .

Têkoşîn

Di sala 1942an de, li Kerkukê tevlî artêşê bû. Piştî destpêkirina Şoreşa Duyemîn a Barzanê di sala 1943an de, tevlî refên şoreşê bû û di 2ê Cotmeha 1943an de beşdarî dagirkirina qereqola polîsan a li Şanedarê bû. Di 12ê Cotmeha 1943an de beşdarî dagirkirina qereqola polîsan a Xerazokiyê bû. Di 19ê Tebaxa 1945an de, bi biryara Dadgeha Leşkerî ya Adetî hemû milkê wî desteser kirin.

Di 5ê Îlona 1945an de, beşdarî dagirkirina qereqola polîsan a Meydan Moriki bû û di 14ê Îlonê de di Şerê Çiyayê Pierce de birîndar bû. Bavê wî, Ereb Qetraniyê, di sala 1945an de di Şerê Geliyê Biao de şehîd bû.

Di 11ê Cotmeha 1945an de, piştî têkçûna Şoreşa Duyemîn a Barzan, ew hate girtin. Mistefa Barzanî û hevalên wî derbasî Rojhilatê Kurdistanê bûn. Piştî damezrandina Komara Demokratîk a Kurdistanê li Mehabadê, di 31ê Adara 1946an de, wî di çarçoveya hêzên Barzan de komarê parast û roleke çalak lîst.

Piştî hilweşîna Komara Demokratîk a Kurdistanê, di 3ê Adara 1947an de beşdarî Şerê Nalos, di 19ê Adara 1947an de Şerê Nexde û Şînoyê û di Şerê Qerewayê li herêma Seqizê ya Rojhilatê Kurdistanê bû.

Ew yek ji wan Pêşmergeyan bû ku di 19ê Nîsana 1947an de bi rêya Xakurk û Deştî Berazgar vegeriyan Şêrwan û Mezûrî.

Piştî vegera wan, General Mistefa Barzanî di 6ê Gulana 1947an de li gundê Argoşê bi hevalên xwe re civînek li dar xist û ji wan re talîmat da ku an li wir bimînin an jî herin Yekîtiya Sovyetê. Mistefa Barzanî Di 18ê Hezîrana 1947an de ji çemê Aras derbas bû, ku li ser sînorê Îran û Yekîtiya Sovyetê ye.

Piştî gihîştina Yekîtiya Sovyetê, di 19ê Hezîrana 1947an de, ew û hemû hevalên wî li Naxçevan, Azerbaycanê, çil rojan di nav civatek vekirî de ku ji aliyê komek leşkeran ve bi têlên dirandî hatibû dorpêçkirin, hatin girtin. Ew ji aliyê xwarin, cil û berg û veguhastinê ve wek dîlên şer dihatin parastin û muamelekirin. Paşê bi biryara hikûmeta Sovyetê ew li herêmên Axdam, Laçîn, Ayulax û Kelbacar ên Azerbaycanê hatin dabeşkirin. Di 10ê Kanûna Pêşîn a 1947an de, ew ji bo baregeheke leşkerî ya li ser Deryaya Xezar li Baku, paytexta Komara Azerbaycanê hatin veguhastin. Ew hatin leşkerîkirin. Di heman demê de, ji aliyê hin hevalên xwe yên xwende ve rojê çar saetan dersa Kurdî ji wan re dihat dayîn.

Piştî muameleya xirab a li hember hevalên xwe, Cefer Bakirov biryar da ku di 29ê Tebaxa 1948an de kampa xwe ya leşkerî ji Komara Azerbaycanê veguhezîne civaka Çîrçûkê ya nêzîkî Taşkentê, paytexta Komara Ozbekistanê, û li wir perwerdehiya leşkerî berdewam kirin.

Di Adara 1949an de, ew û hevalên wî bi trênê li gundên Yekîtiya Sovyetê hatin belavkirin û li zeviyên kolxozan (erdên ku mirov ji hikûmetê kirê dikirin û dûv re didan hikûmetê) xebitîn.

Piştî gelek hewldan û şandina çend nameyan ji aliyê General Barzanî ve ji Stalîn re, Stalîn di dawiyê de nameyek wergirt ku tê de Barzanî behsa êşên hevalên xwe dikir û wî tavilê biryar da ku komîteyek ava bike da ku rewşa hevalên Barzaniyê nenirxîne. Mijdara 1951an Koç dike bo Vrevisky, Yekîtiya Sovyetê.

Piştî şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an li Iraqê û vegera general Mistefa BarzanîDi 25ê Sibata 1959an de, ew û hevalên wî li gorî bendên 3 û 7, paragrafa (a) ya xala 10 û xala 11ê ya Qanûna Guherandî ya 1959an efûyek giştî wergirtin.

Di sala 1958an de, Komara Iraqê di bin serokatiya Ebdulkerîm Qasim de hate damezrandin. Di 16ê Nîsana 1959an de, ew bi hevalên xwe re li ser keştiya Georgia bi rêya bendera Besrayê li başûrê Komara Iraqê vegeriya Kurdistanê.

Piştî şewitandinê Şoreşa Mezin a Îlonê Ew di sala 1961an de beşdarî Şoreşa Kurdistanê bû û di sala 1963an de li Soran û di sala 1967an de jî li Badînanê wek fermandarê tabûrê hat tayînkirin. Ew beşdarî şerên Deştabil, Naliwan, Şeranş, Kanî Mase, Zanta, Lomana, Meydanka Roviya, Duhok, Serê Amêdî, Çiyayê Metîn, Çiyayê Bradost, Hawdiyan, Tahira, Mîraw, Kanî Spî û Kewper bû. Di sala 1968an de, ew wek fermandarê tabûrê û berpirsiyarê herêma Amêdiyê hat tayînkirin.

Di sala 1975an de, piştî hilweşîna Şoreşa Îlonê, ew wek penaber çû Îranê û li civaka Zeweh bi cih bû. Paşê ew çû Ferîdûn Şehr a li parêzgeha Mazenderanê, paşê çû Cehrum û ji wir jî çû Kuhsang a li parêzgeha Meşhedê û Kampa Saveh bi cih bû.

Beşdarbûna 1979an Şoreşa Gulanêû endamek e Kongreya 9emîn a Partiya Demokrat a Kurdistanê Ew fermandarê hêza têkoşînê bû. Di sala 1986an de, dema ku hêzên Pêşmerge ji nû ve hatin rêxistinkirin, ew wekî fermandarê hêzên kevin ên PKKê hate tayînkirin û ji bo parastina mezargeha Barzaniyê nemir li gundê Helec hate erkdarkirin.

Di sala 1993an de vegeriya Başûrê Kurdistanê û li bajarokê Pîrmam bi cih bû. Di sala 1996an de teqawît bû. Di 16ê Tebaxa 1996an de, di çarçoveya pîrozbahiyên Jubîleya Zêrîn de ji bo têkoşîn û berxwedana wî di Şoreşa Duyemîn a Barzan de, Komara Demokratîk a Kurdistanê, rêya Barzaniyê nemir ber bi Yekîtiya Sovyetê ve, Şoreşa Îlonê û Şoreşa Gulanê Serok Mesûd Barzaniyê Nemir Madalyaya Barzaniyê Nemir da wî. Di 5ê Tebaxa 2014an de koça dawî kir û li gundê Selkê hat veşartin.

Çavkanî:

1. Arşîva Lijneya Ansîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê

2. Hemîd Gawherî, Madalyaya Barzaniyê Nemir, Cild 1, (Hewlêr - Çapxaneya Hacî Haşim - 2015).
3. Hemîd Gerdî, Kurteya Dîrokê, Çapa Yekem, (Hewlêr - Weşanxaneya Aras - Çapxaneya Wezareta Perwerdehiyê - 2004).
4. Heyder Farûk el-Samaraî, Zia Caefar û Rola Siyasî û Aborî li Iraqê, (London – Dar el-Hikme – 2016).
5. Di bîranînên fermandarê şehîd Heso Mîrxan Zhazhokî de, 62 roj bi Barzaniyan re, Barzaniyan çûn Yekîtiya Sovyetê, çapa yekem, (Hewlêr - cîhê çapkirinê nenas - 1997).
6. Mesûd Barzan, Barzan û Tevgera Rizgariya Kurd 1931-1958, (Duhok - Çapxaneya Xebatê - 1998).
7. Nivîsa biryara Komîteya Lêborîna Giştî ya bi rêzgirtina ji bo şehîdên Şoreşa Barzan, Kovara Rzgari, Hejmar 3, 2, Çapxaneya Rabta, Bexda, 1ê Nîsanê,