Zakho askeri birlikleri içindeki PDK örgütleri, ordunun hareketleriyle ilgili bilgileri partinin Zakho Bölge Komitesi başkanı Molla Salih Hacı Balqusi'ye iletmede çok önemli bir rol oynadı; Molla Salih Hacı Balqusi de bu istihbaratı bölgenin Peşmerge komutanı İsa Suwar'a aktardı. Mart 1962'den beri Peşmerge, Geli Zakho ve Slivana bölgelerindeki Turkzha ve Qalma köylerinde konuşlanarak birçok hükümet karakolunun kontrolünü ele geçirmişti. 1 Nisan 1962 sabahı İsa Suwar, Zakho Bölge Komitesi'nden acil bir mektup aldı; mektupta, Şeyhan'da Albay Majid Saba al-Abusi komutasındaki bir askeri alayın Batifa Alayı'nın yerini almak üzere yolda olduğu bildiriliyordu. Daha önce Batifa Alayı Fayda askeri üssüne doğru yola çıkmış ve saat 08:00'de konvoyları Geli Zakho'ya ulaşmıştı. Bu hayati bilgi daha önce 3. Tugay'ın 2. Taburu içindeki PDK üyesi Khurshid Salim Sher tarafından verilmişti ve o da Molla Ali Raşad Hajani'yi bilgilendirerek istihbaratın Komutan İsa Suwar'a ulaşmasını sağlamıştı. Haberi alan İsa Suwar, 3. Tugay'ın 2. Taburuna yönelik stratejik bir saldırı planı geliştirmek üzere Hasan Ava köyünde birkaç Peşmerge komutanıyla bir toplantı düzenledi. Toplantı sırasında Peşmerge kuvvetleri, her birinin savaşta belirli bir rolü olan altı gruba ayrıldı. İsa Suwar'ın muhafızları ve kıdemli Peşmergelerle birlikte liderliğindeki ilk grup, Hasan Ava köyü yakınlarındaki Zakho'nun altında konuşlandı. Geli Zakho'nun batısında konuşlanan ikinci grup ise Haşim Merozi, Yasin Raşe Merozi, Ahmed Mahmud Şaranşi, Ali Raşo, Farhan Ali ve Arif Darwish'ten oluşuyordu. Geli Zakho'nun doğusunda, Sahrije Booka üssü yakınlarında konuşlanan üçüncü grup, Komutan Ali Halo, Salman Khurshid, Saeed Halo, Saeed Khelil ve birkaç kişiden oluşuyordu. Kalfrin askeri kontrol noktasını oyalama görevi verilen dördüncü grup ise Şeyh Mustafa Haji Mahmoud, Mohammed Khalid, Numan Mohammed, Shaban Saeed ve Jangir Sevu'dan oluşuyordu. Zakho'nun doğu tarafını işgal eden beşinci grup ise Sulaiman Lachi Mazuri Bala, Arif Sulaiman Doski, Ali Ali Saifuddin, Şeyh Sadiq Abdullah, Amin Ozmani ve diğerlerinden oluşuyordu. Yasin Mohi Dizwi ve Abdulrahman Mohammed Abdul'un Peşmergeleri tarafından yönetilen son grup ise Kukhen-Turkzha askeri kontrol noktasını ele geçirmekle görevlendirilmişti. Savaş planı, talimatlara sıkı sıkıya uyulmasını vurguluyordu ve Ali Halo'ya saldırının başlangıcını işaret etmek için ilk atışı yapması emredilmişti. Ayrıca, Peşmergelere düşman uçaklarından korunmaları ve alay komutanı ile iletişim ekipmanlarını taşıyan konvoyun ilk iki aracının kaçmasını engellemeleri konusunda uyarıda bulunuldu. Bu önlem, Irak güçlerinin takviye için Duhok ile iletişime geçmesini ve operasyonu tehlikeye atmasını önlemek için çok önemliydi.
Öz örgütlenme ve titiz hazırlıkların ardından, dikkatlice planlanmış bir pusu şeklinde bir çatışma planı oluşturuldu. Peşmerge, son derece stratejik ve gizli bir şekilde, kendilerini ağaç yapraklarıyla kamufle ederek pusu noktaları boyunca gizlice konuşlandı. Peşmerge'nin ilk taktik hamlelerinden biri, Zakho ile Musul arasındaki telefon hatlarını keserek bölgeyi izole etmek ve olası takviyelerle iletişimi kesmekti. 1 Nisan 1962 sabahı, alay komutanının muhafızlarını ve iletişim ekipmanlarını taşıyan beş tank, beş subay cipi ve iki kamyonet de dahil olmak üzere 35 araçtan oluşan alay konvoyu vadinin sonuna ulaştığında, Peşmerge saldırıya geçti. Konvoy her iki taraftan da yoğun ateş altına girdi ve subaylar ile askerler arasında önemli kayıplar yaşandı. Kayıplar arasında alay komutanı Albay Muhammed Yahya yaralanırken, yardımcısı Teğmen Nasim Türkmani öldü. Peşmerge güçleri altı subay ve 173 askeri esir alarak rehin alırken, çatışmalarda 53 subay ve asker daha yaralandı. Ayrıca Peşmerge, alayın tüm silahlarını, mühimmatını, askeri araçlarını ve teçhizatını ele geçirerek düşman güçlerine önemli bir darbe indirdi. Bununla birlikte, Peşmerge de savaşta kayıplar verdi; Yasin Merozi, Sabri Abdi ve Kadir İsmail Hasan öldü. Muhammed Yusuf Gravi, İsmail Hajar, Faizi Osman ve Süleyman Aso gibi birçok kişi de yaralandı; ayrıca çatışma sırasında birçok cesur savaşçı daha yaralandı.
Çatışmalar, askeri, siyasi ve ulusal çevrelerde önemli bir yankı uyandırdı; öyle ki Irak Genelkurmay Başkanı Ahmed Salih Abdi bile Abdül Kerim Kasım'a yenilgiyi bildirmekte tereddüt etti. Söylentilere göre, haberi vermeden önce on dakika bekledi. Bağdat'ta, Genelkurmay Başkanı'nın bir subaydan raporu gizlice cumhurbaşkanının masasına bırakmasını istediğine dair söylentiler yayıldı; bu da Irak genelinde yankı bulan bu utanç verici yenilginin yarattığı büyük utancı yansıtıyordu. Irak halkı arasında, Abdül Kerim Kasım'ın özellikle "gangsterleri ve engelleri" ortadan kaldırdığı yönündeki önceki açıklamalarıyla ilgili propagandası alay konusu oldu. Bu olay, hükümetinin Kürt hareketini etkisiz hale getirmekte başarısız olduğunu ortaya koydu. Eş zamanlı olarak, Irak ordusu, Kürdistan'daki çatışmanın yeni ve daha zorlu bir aşamaya girdiğini ve Kürt hareketini ortadan kaldırmanın beklendiği kadar kolay olmayacağını anlamaya başladı.
Irak siyasi güçleri de Kürdistan'daki devam eden savaşın sonuçlarını fark ederek, savaşın devamının Irak'a daha fazla zarar vereceğini ve ülkenin sorunlarını daha da derinleştireceğini kabul etti. Ancak bu farkındalık, Kürt davasına ilişkin tutumları değişmeden kalan Baas Partisi ve Arap milliyetçilerine ulaşmadı. Onlar, Kürt isyanının devamını, Abdül Kerim Kasım'ın hoşgörüsüne ve Kürtlere karşı yeterli güç uygulamamasına bağladılar. Bu gruplar, Kürt hareketinin yoğun bombardıman, ezici güç kullanımı ve şiddetin tırmandırılması yoluyla bastırılabileceğini ve ortadan kaldırılabileceğini savundu. Bu geri adıma karşılık olarak hükümet, Kürdistan'a ek birlikler konuşlandırarak askeri operasyonlarını yoğunlaştırdı. Eş zamanlı olarak, özellikle Zakho kasabasında sivilleri ve Kürt devriminin sözde destekçilerini hedef alan acımasız bir sınır dışı etme ve tutuklama kampanyası başlattı. Bu tutuklamalar keyfi olarak, çoğu zaman suçlamaları destekleyecek hiçbir kanıt olmaksızın gerçekleştirildi ve hükümetin baskısını daha da derinleştirdi.
Kaynak:
١- عبدالفتاح علي البوتاني, منطقة بادينان ١٩٢٥ – ١٩٧٠, ج ٢, مطبعة جامعة صلاح الدين, اربيل, ٢٠١٧.
٢- محەمەد ساڵح پێندڕۆیی (جگەر سۆز), ژیان ve خەباتى شەهیدى فەرماندە عەبدوڕەحیم جەسیم بارزانى, بێ شوێنى چاپ, ٢٠٢٠.
٣- روژین چلبى منیر, زاخۆ ١٤ى تیرمەها ١٩٥٨- ٦ى ئادار ١٩٧٥, سەنتەرێ زاخۆ بۆ Para cezası, para cezası, ٢٠١٨.
٤- شکیب عقراوی, سنوات المحنة في ردستان. اهم الحوادث السياسية ve العسكرية كردستان ve العراق من ١٩٥٨ – ١٩٨٠, مطبعة الثقافة, اربيل, ٢٠٠٧.
