کنفرانس برلین حزب دموکرات کردستان (کنفرانس برلین - ۱۱ اوت ۱۹۷۶)، به رهبری سامی عبدالرحمن و تعداد زیادی از اعضا و هواداران حزب دموکرات کردستان، در برلین، پایتخت آلمان غربی برگزار شد. هدف از برگزاری این کنفرانس، بررسی سیاست گذشته حزب، سازماندهی مجدد ارگانهای حزب و گسترش انقلاب مسلحانه در جنوب کردستان بود.
موقعیتها و علل
در نتیجه توافق الجزایر در ۶ ژانویه ۱۹۷۵ بین ایران و عراق، انقلاب مسلحانه در جنوب کردستان (انقلاب سپتامبر) پس از یک نشست گسترده در حاجی عمران در ۱۸ مارس ۱۹۷۵ با فرمان رئیس جمهور مصطفی بارزانی متوقف شد. به همین دلیل، بیشتر رهبران حزب و تعداد زیادی از پیشمرگهها و غیرنظامیان در جنوب کردستان پس از توافق با دولت شاهنشاهی ایران به عنوان پناهنده به کشور مذکور رفتند. به این ترتیب، تمام ارگانها و نهادهای حزب از جمله رهبری حزب در جنوب کردستان عملاً پراکنده شدهاند.
پس از چند ماه پناهندگی در ایران، رهبری حزب دموکرات کردستان به منظور سازماندهی مجدد صفوف تحت رهبری مسعود بارزانی، در راهپیمایی ۱۵ آوریل ۱۹۷۵ در نهری در خارج از شهر نقده به نام (حوت چشمه) مخفیانه با جوهر نامق، کریم شینگری، عارف طیفور و محمد رضا دیدار کرد. در این دیدار تصمیم به سازماندهی مجدد حزب گرفته شد و سپس در جلسه مخفی کرج در اوایل نوامبر ۱۹۷۵، تصمیم گرفته شد که رهبری جدیدی از اعضای قدیمی کمیته مرکزی و کادرهای جوان حزب برای جایگزینی رهبری سابق حزب ایجاد شود. به همین مناسبت، بیانیهای در ۱۰ دسامبر ۱۹۷۵ با عنوان «رهبری موقت» تهیه و منتشر شد. تعداد اعضای منتخب برای رهبری موقت یازده نفر بود: مسعود بارزانی، ادریس بارزانی، سامی عبدالرحمن، جوهر نامق، کریم شنقری، عارف طیفور، محمد رضا، آزاد برواری، نوری شاویس، علی عبدالله و کمال کرکوکی.
تعیین اسامی اعضای رهبری موقت حزب مستلزم برگزاری کنگره بود، زیرا طبق برنامه و سیاست مصوب حزب دموکرات کردستان در کنگره هشتم در دهه ۱۹۷۰ در ناوپردان، اعضای کمیته مرکزی حزب باید در کنگره انتخاب میشدند و اگر شرایط برای برگزاری کنگره مناسب نبود، حزب میتوانست در هر کجا که ممکن بود کنفرانسی برگزار کند، مشروط بر اینکه یکی از اعضای کمیته مرکزی سابق بر آن نظارت داشته باشد. با توجه به اینکه شرایط حزب و منطقه اجازه برگزاری کنگره توسط رهبری حزب را نمیداد، تصمیم گرفته شد کنفرانسی گسترده در اروپا برگزار شود.
با تلاشهای شاخه (لیق) شش حزب دموکرات کردستان، در تابستان ۱۹۷۶، مرز اروپا به روی پناهندگان کرد باز شد. پس از آنکه اتریش و هلند آمادگی خود را برای پذیرش تعدادی از کردها نشان دادند، دفتر روابط حزب در تهران تعدادی از پناهندگان که شامل تعدادی از رهبری جدید حزب نیز میشد را به اروپا فرستاد. پس از ورود، پناهندگان سازماندهی شدند و تعداد زیادی از آنها توسط شاخه (لیق) شش اروپا در تشکیلات حزب توزیع شدند. به این ترتیب، وضعیت حزب در اروپا بهبود یافت و در ۲۶ مه ۱۹۷۶، سامی عبدالرحمن در یک کنفرانس مطبوعاتی در لندن از شروع مجدد انقلاب مسلحانه در جنوب کردستان (انقلاب گولان) خبر داد. در این دوره، رهبری حزب تصمیم به برگزاری کنفرانس حزبی در اروپا گرفت.
آمادهسازیهای کنفرانس
شش نفر از اعضای شاخه اروپایی حزب دموکرات کردستان (Liq) مقدمات برگزاری کنفرانس را فراهم کردند، زیرا دفتر مرکزی این شاخه در برلین غربی بود و این شهر به عنوان محل برگزاری کنفرانس تعیین شد. پس از انجام مقدمات، از کمیته منطقهای اروپا خواسته شد تا نمایندگان خود را به برلین اعزام کند و هر کمیته از هر منطقه حداقل دو نماینده تعیین کرد. کمیته منطقهای از بین خود یک عضو انتخاب کرد و رئیس کمیته منطقهای نیز مستقیماً به کنفرانس رفت و با گزارشی به برلین رسید. سالن دانشگاه برلین برای برگزاری جلسات کنفرانس اجاره شد و کمیته تدارکات کنفرانس تشکیل شد که شامل سامی عبدالرحمن، نوری شاویس، حمه رضا و عارف طیفور بود.
در 11 آگوست 1976، تحت نظارت سمیع عبدالرحمن و یک کمیته مقدماتی، کنفرانس شروع به تشکیل جلسات خود کرد، تعداد اعضای کمیته ناحیه اروپا (نوچه) چهل نفر از اعضای شاخه ششم بود، به همراه اعضای رهبری موقت، کادرهایی که تازه وارد اروپا شده بودند و میهمانانی که یکی از آنها از شرف وانجلس شرکت کرده بودند. پنجاه نفر، از جمله طارق اکری (رئیس شعبه ششم)، عزیز شیخ رضا، سیامند بنا، رمزی شعبان، دکتر پیروت، حمید آکری، پولا مقدید قصاب کویی، محمد صالح جمعه، فوزی اسعد، محمد میسو، جمال علمدار (ع) فرهاد اورفیعال، دکتر اوحمد اورفیع، دکتر اوحمد عرفی، دکتر اورمی الجمهری. فیلی، مجید فیلی، عزالدین برواری، عبدالقادر برواری، عبدالسلام بروری، فایق نورایی، محمد امین دلاوی، آزاد محمود خواف، وریا ساعتی، عبدالرحمن پداوی، قاضی زیباری، محمدحسن عونات، دکتر صحبه مهریوانی و...
کنفرانس
کنفرانس بین ۱۱ تا ۱۶ آگوست ادامه یافت و پیشنویس جزوه هشتاد صفحهای با عنوان (راه جنبش آزادیبخش کرد) توسط سامی عبدالرحمن در جلسه قرائت شد. این جزوه توسط کمیته نظارت کنفرانس، بهویژه سامی عبدالرحمن و نوری شاویس تهیه شده بود که نامهای انتقادی بود. این نامه در مورد انقلاب سپتامبر و رهبری انقلاب بود و با اعتقاد راسخ به چپگرایان مارکسیسم لنینیسم نوشته شده بود. این نامه توسط اعضای کنفرانس مورد بحث و سپس رأیگیری قرار گرفت. بخش دوم وظیفه کنفرانس، تعیین نام یازده عضو رهبری موقت بود که قبلاً به عنوان اعضای رهبری انتخاب شده بودند و چهار عضو دیگر به آن اضافه شدند. قرار بود اعضای جدیدی که پس از اعلام اسامیشان به عنوان اعضای جدید رهبری موقت انتخاب شدند، به جنوب کردستان بازگردند و بدین ترتیب پس از رأیگیری، ووریا ساعاتی، دلشاد میران، آزاد خفاف و عبدالرحمن پداوی به ترتیب به عنوان اعضای جدید رهبری انتخاب و به فهرست اعضای رهبری موقت اضافه شدند و بدین ترتیب تعداد اعضای رهبری موقت به پانزده نفر رسید و به صورت قانونی تشکیل شد.
جدا از کارها و وظایف کنفرانس برلین، در این کنفرانس برخی تصمیمات سیاسی اتخاذ شد که انتخاب رئیس جمهور مصطفی بارزانی به عنوان رهبر حزب دموکرات کردستان و آمادهسازی برای نهمین کنگره حزب، از مهمترین تصمیمات آن بود.
پس از پایان کار و وظایف رهبری موقت و انتخاب اعضای جدید و تأسیس آنها، کنفرانس توسط شعبه ششم (لیق) تمدید شد، پس از معرفی نامزدها، مقرر شد برای انتخاب دو نفر از مدیران کمیته شعبه برای شعبه ششم اروپا رأیگیری شود که در نتیجه رأیگیری، طارق آکری به عنوان رئیس شعبه مجدداً منصوب شد و سیامند بنا و عبدالسلام برواری نیز به عنوان مدیران شعبه انتخاب شدند. بعداً دکتر جرجیس حسن و حمید آکراوی به هیئت اداری شعبه اضافه شدند.
این کنفرانس شش روز به طول انجامید و در ۱۶ آگوست ۱۹۷۶، که همان تاریخ تأسیس حزب دموکرات کردستان بود، به فعالیتهای خود پایان داد. جشن کوچکی برگزار شد و سپس عصر همان روز، تصمیمات کنفرانس برای اعضا و شرکتکنندگان کنفرانس قرائت شد. به دلیل حساسیت اوضاع سیاسی در آن زمان، هیچ بیانیهای به مناسبت پایان کنفرانس منتشر نشد، کتابچهای با عنوان «راه جنبش آزادی کردستان» منتشر شد که بعداً این کتابچه به عنوان گزارش سیاسی رهبری موقت حزب دموکرات کردستان در ۱۱ تا ۱۵ آگوست ۱۹۷۶ تصویب شد.
منبع:
• فاروق محهمهد محهمهدئهمین، سیاسهتی ایران بهرامبهر جونگانهوهی ڕزگاریخوازی كورد له باشوری كوردستان (١٩٧٥-١٩٨٩)، (سلمانی- چاپخانهی رێ نوز- ٢٠١).
• مێژووی پارتی دیموكراتی كوردستان، كونفرانس و كونفرانس (پروگرام و پهیڕهوی ناوخۆ)، دهستهی ئینسكلۆپیدیای پارتی دیموكراتی كوردستان، بهرگی یهكهم، (هول٢ر- چاپخانه ركوردی).
• صلاح الخرسان، التیارات السیاسیة فی کردستان العراق، قراءة فی ملفات الحرکات و الأحزاب الکردیة فی العراق 1946-2001، (بیروت – مطبعة البلاغ – 2001م).
• کریس کوچرا، جنبش ملی کرد، ت . ابراهیم یونسی، چاپ دوم، (تهران- مؤسسه انتشارات نگاه- 1377).
• كنفرانس سران اوپك با اخطار بومدين بهغرب تشكيل شد، روزنامه اطلاعات، شماره 14651، چهار شنبه 14 اسفند ماه 1353.
• عومهر عوسمان، ژیانی كوردیك، (ههولێر- چاپخانهی حاجی هاشم- 2005).
• د. عهلی تهتهر نێروهای، بزاڤی ڕزگاریخوازی نهتهوهی كورد له كوردستانی عێراق له سالهكانی جهنگی عێراق و ایران دا (١٩٨٠ - ١٩٨٨)، چاپی یههكهوله، 2008).
• مسودة النظام الداخلی للحزب الدیموقراطی «المؤتمر الثامن» (1970)، الفصل الرابع (المنظمات الحزبیة – واجباتها و صلاحیاتها)، المادة السابعة العشرة – الجنة النركزیة، فقرة.
• حامید گهوههری، ئیدریس مستهفا بارزانی و بارزانیهکان باشتر بناسین مژووی زارهکی، (ستۆكهۆڵم- 2014).
• محهمهد مهلا قادر، خهباتنامه، کورته مژووی پارتی و بارزانی نهمر، چاپی سِیهم، (ههولیر- چاپخانهایاراس- ٢٠١٢).
• ئهرشیفی دهستهی ئینسکلۆپدیا، چاوپێكهوتن لهگهڵ كهریم شنگاری، (ههولێر -29\1\2017).
• ئهرشیفی دهستهی ئینسكلۆپدیا، چاوپێكهوتن لهگهڵ عارف تهیفور، (خازر - 11\12\2016).
• ئهرشیفی دهستهای ئینسکلوپدیا، چاوپێكهوتن لهگهڵ مولازم یوونس ڕۆژبهیانی، 14\8\2016.
• ئهرشیفی دهستهی ئینسکلوپێدیا، چاوپێكهوتن لهگهڵ تارق ئاكرهیی، (ههولێر -2017).
• ئهرشیفی دهستهای ئینسکلوپێدیا، چاوپێكهوتن لهگهڵ عهبدولسهلام بهرواری، (ههولێر - 2017).
• پارتی دیموكراتی كوردستان سهركردایهتی كاتی، بازی بزوتنهوهی ئازادیخوازی كورد، ههڵسهنگاندنی شۆڕشی ئهیلول و بهرنامهای نوێی پارتی دیموكراتی كوردستان، راپرتی سیاسی سهموضوعاتی كردند. لهلایهن کنفڕانسی پارتی یهوه له (11-15)ی ئاب 1976 پهسهندکراوه.
