Qonaxa Xebata Vekirî
Piştî serkeftina şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an, partiyên siyasî yên Eniya Yekîtiya Neteweyî ya Iraqê dest bi xebata azad kirin. Rêbertiya şoreşger soz da ku piştî bidawîbûna serdema veguhêz destûrnameyên fermî bide partiyên Iraqê, lê ev soz heta Kanûna 1960an hate paşxistin.
Di 6ê Kanûna Pêşîn a 1960an de, Encûmena Serwer a Komara Iraqê ji bo destûrdayîna partiyên siyasî, di 46 madeyan de qanûnek li ser hejmarek komeleyan derxist. Qanûn partî wekî partîyên ku ji bo bidestxistina hejmarek armancên siyasî dixebitin, bi çend mercan pênase kir, di nav wan de: Divê hemî endamên partiyê welatiyên Iraqê bin, û hêzên çekdar, karmendên dewletê yên di beşa dîplomasiyê de, û xwendekarên dibistanên seretayî û navîn nayên destûr kirin ku bibin endamên partiyê.
Piştî pejirandina vê qanûnê, rêveberiya PDKê bi rêya komeke ji deh kesan pêk dihat ku Serok Mistefa Barzanî û komeke ji 50 alîgirên wê pêk dihat, nameyek ji Wezareta Navxweyî ya Iraqê re şand. Di 6ê Sibata 1960î de, Wezareta Navxweyî ya Iraqê bi fermî û yasayî destûra PDKê da û destûr hat dayîn ku partî rojnameya xwe ya navendî, Xebat, derxîne.
Endamên komîteya damezrandinê ya qonaxa xebata vekirî ev bûn:
1- Mistefa Barzaniyê Serok
2- Îbrahîm Ehmed, Sekreter
3- Nûrî Şaweys
4- Omer Mistefa
5- Elî Ebdullah Emîn
6- Elî Ebdullah Reza
7- Mele Ebdullah Îsmaîl
8- Hîlmî Elî Şerîf
9- Îsmaîl Arif
10- Şemsedîn Muftî.
Lidarxistina Kongreyê
Piştî ku Wezareta Navxweyî ya Iraqê PDK wekî rêxistineke siyasî bi mafê vekirina çalakiyên li seranserê Iraqê nas kir, her çend PDK kongreya xwe di sala 1959an de li dar xist jî, serokatiya PDKê ji bo lidarxistina kongreyeke nû ya partiyê xebitî.
Piştî lidarxistina konferansên herêmî li hemû komîteyên şax, komîteyên herêmî û rêxistinên girseyî, delegeyên kongreyê bi dengdana vekirî bi awayekî yasayî hatin hilbijartin. Dû re, di 5ê Gulana 1960an de, saet di 10ê sibê de, bi amadebûna Serok Mistefa Barzanî, kongreya pêncemîn bi amadebûna 168 delegeyan li baregeha KDPê ya li taxa Saadûnî ya Bexdayê bi awayekî eşkere hate lidarxistin.
Pêşî, Îbrahîm Ehmed rapora komîteya navendî ya berê xwend, paşê Nûrî Şaweys rapora darayî û Omer Mistefa jî rapora rêxistinê xwend. Rapora Komîteya Bilind a Çavdêrî û Muayenekirinê jî hate xwendin. Kongreyê piştre biryar da ku çend komîte ji bo nirxandina rapora gilî, rêzikname û bernameyan ava bike. Komîte ev bûn: komîteya bername û rêziknameyan, komîteya lêkolîna raporan, komîteya darayî û dezgehan û komîteya gilî û gazinan.
Ji ber wergirtina destûrê û guhertinên siyasî yên wê demê li Iraqê, Kongreya Pêncemîn hin guhertin di bernameyê de kirin, wek mînak rakirina madeya 3-an, ku behsa bikaranîna teoriya Marksîst-Lenînîst dikir. Madeya têkildarî mafê serxwebûna Kurdistanê li hemû beşên Kurdistanê jî hate sererastkirin û guhertin wekî "hewl bidin ku piştgiriyê bidin birayên xwe yên Kurd li her deverê ku ew di têkoşîna ku ji bo bidestxistina azadî û mafên neteweyî an jî bidestxistina piştgiriya Komara Iraqê dimeşînin de bin, û alîkariya madî û manewî bidin Kurdên li beşên din ên Kurdistanê".
Pêkhateya KDP, li gorî rêziknameya navxweyî ya kongreya pêncemîn, ji van pêk dihat: şane, komîteya rêxistinê, komîteya herêmî, komîteya şaxê, komîteya navendî, mekteba siyasî, sekreterê komîteya navendî û serok.
Ji amadekariyan heta dawiyê, kongre di atmosfereke demokratîk de derbas bû û Serok Mistefa Barzanî bi yekdengî ji nû ve wekî serok hate hilbijartin. Piştre, ji aliyê endamên kongreyê ve rêberiyek hate hilbijartin û cara yekem jinek gihîşt rêberiyê:
1- Mistefa Barzaniyê Serok
2- Îbrahîm Ehmed, Sekreter
3- Nûrî Şaweys
4- Omer Mistefa
5- Dr. Murad Ezîz
6- Elî Ebdullah
7- Salih Yûsfî
8- Elî Eskerî
9- Haşim Akreyî
10- Celal Şûanî
11- Nahîde Şêx Selam
12- Ebdullah Îsmaîl Ehmed
13- Ehmed Ebdullah Amêdî
14- Elî Hemdî Mûsa
15- Ebdul Husên Feylî
16- Seyîd Ezîz Şemzînî
17- Nûrî Ehmed Taha.
18- Celal Talebanî.
Seyîd Ezîz Şemzînî, Nûrî Ehmed Taha û Celal Talabanî wekî endamên serokatiyê nehatin binavkirin ji ber ku ew efserên artêşa Iraqê bûn û destûr nehatibû dayîn ku bibin endamên ti partiyek siyasî.
Rezervên Komîteya Navendî wiha bûn:
1- Neman Barzani
2- Hîlmî Elî Şerîf
3- Heyder Mihemed Emîn
4- Mihemed Hacî Tahir.
Endamên mekteba siyasî ya partiyê ji aliyê endamên komîteya navendî ve hatin hilbijartin, ku ev kes ev bûn: Îbrahîm Ehmed, Nûrî Şaweys, Elî Ebdullah, Dr. Murad Ezîz, Omer Mistefa.
Lijneya Çavdêrî û Teftîşê ya Bilind "Çavdêriya Bilind", rasterast ji aliyê delegeyên kongreyê ve hat hilbijartin, ku ev kes ev bûn: Hebîb Mihemed Kerîm, Zekîya Îsmaîl Heqî, Hormoz Nissan, Xalid Hesen Yûsfî û Omer Hesen Bamarnî16. Endamên yedek ên Lijneya Bilind a Teftîşê Ebas Huseyîn û Yadullah Feylî bûn.
Biryareke din a kongreyê ew bû ku li dijî dijberên hikûmeta Iraqê piştgirîya hikûmeta Iraqê bê kirin, ji ber ku cara yekem KDP xwediyê lîsanseke fermî bû û dikarîbû bi awayekî azad bixebite. Rewşa aram û xebata siyasî ya vekirî hişt ku nûçeya kongreyê bigihîje medyaya Iraqê û bi eleqeyeke mezin nûçeyan li ser vê mijarê belav kir.
Çavkanî
• مسعود بارزانی، بارزانی و بزووتنهوهی رزگاریخوازی كورد، 1958-1961، بهرگی دووهم، (2012).
• qanûn الجمعیات، مجلة الوقایع العراقیة، وزارة الارشاد في العراق، العادد 283، بغداد، السبت، 2 كانون الثاني 1960م.
• حبيب محمد كريم، تأريخ الحزب الديمقراطي الكوردستاني ـ العراق (في محطات رئيسيتية) ١٩٤٦ ـ ١٩٩٣، (دهوك ـ مطبعة خهبات ـ ١٩٩٨م).
• تهیة اجازة الحزب الدیمقراطی لكوردستان العراق، جریدة خهبات (النضال)، العاد 141، بغداد، الأحد، 9 كانون الثاني 1960م.
• Kongreyê Pênchêmî Partî Dîmokratî Kurdistan, Gûڤاری ڕۆژی نوێ, ژماره 3, Saڵی یهكهم, سلهیمانی, çapxaneya كامهران, devera îranê 1960z.
• Dektorê Şîrkۆ فهتحوڵا عومهر، Partî Dîmokiratî Kûrdistan û Bezootneوهی رزگاریخوازی نهتهوهی كورد 1946 – 1957, û. Siwarê قهڵادزهێی (Çapxaneya Şehîd ئازاد ههورامی - 2013).
• عبدالستار طاهر شریف، تاریخ الحزب الثوری الكردستانی، الطبعة الثانیة، (بغداد ـ منشورات الثوری ـ ١٩٧٩م).
• المؤتمر العام للحزب الديمقراطي الكوردستاني، جريدة اتحاد الشعب، العدد ٨٨، السنة الثانية، بغداد، الأثنين، ٩ مايس ١٩٦٠م.
• Partî Dîmokratî Kurdistan – Êraq, Kungerê Pênchêم.
• مؤتمر الحزبین الوطنیین الوطنی الدیمقراطي والديمقراطي الكوردستاني، جريدة اتحاد الشعب، العدد ٨٦، بغداد، الجمعة، ٦ مايس ١٩٦٠م.
